TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASA MAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR SEHNAZ AYHAN BASVURUSU (3) (Ba vuru Numaras1: 2015/16392) Karar Tarihi: 26/12/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/16392 : 26/12/2018 Ba kan Uyeler Raportor Yrd. Ba vurucu iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Celal Mtimtaz AKINCI Muammer TOP AL M. EminKUZ R1dvan GULE ; FatihALKAN Sehnaz A YHAN I. BA VURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, psikolojik taciz nedeniyle ki inin maddi ve manevi varhgm1 koruma ve geli tirme hakkmm ihlal edildigi iddiasma il
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASA MAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR SEHNAZ AYHAN BASVURUSU (3) (Ba vuru Numaras1: 2015/16392) Karar Tarihi: 26/12/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/16392 : 26/12/2018 Ba kan Uyeler Raportor Yrd. Ba vurucu iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Celal Mtimtaz AKINCI Muammer TOP AL M. EminKUZ R1dvan GULE ; FatihALKAN Sehnaz A YHAN I. BA VURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, psikolojik taciz nedeniyle ki inin maddi ve manevi varhgm1 koruma ve geli tirme hakkmm ihlal edildigi iddiasma ili kindir. II. BA VURU SURECi 2. Ba vuru 7/10/2015 tarihinde yapilm1 tlr. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yap1lan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur . 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bolum tarafmdan yapilmasma karar verilmi tir. 5. Ba vuru belgelerinin bir omegi bilgi 19m Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir . Bakanhk goru bildirmemi tir . III. OLAY VE OLGULAR 6. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle olaylar ozetle oyledir: 7. Ba vurucu 2001 y1lmda atand1g1 Van Ytiztincti Y1l -Oniversitesi Bitlis Saghk Ytiksekokulu sekreterligi gorevini ytirutmekte iken Bitlis Eren -Oniversitesi (Universite) genel sekreteri olarak 14/6/2007 tarihinde tedviren gorevlendirilmi , 11/1/2008 tarihinde ise asaleten atanm1 tir. A. Atama i Iemleri 8. Ba vurucu -Oniversite Yonetim Kurulunun 19/7/2009 tarihli karanyla -Oniversite genel sekreterligi kadrosundan almarak ytiksekokul sekreterligi kadrosuna atanm1 tu . Soz konusu atama i lemi, hukuka uygun olmad1g1 gerek9esiyle Dam tay Sekizinci Dairesinin 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/16392 : 26/12/2018 (Daire) 30/9/2011 tarihli karanyla iptal edilmi ve i lem nedeniyle ba vurucunun parasal ve ozluk haklanndaki kay1plann tazminine karar verilmi tir. Karar, Dam tay idari Dava Daireleri Kurulunun (iDDK) 1/12/2016 tarihli karar diizeltme talebinin reddine dairkaranyla kesinle mi tir. 9. Ba vurucu, -Oniversite Yonetim Kurulunun 6/8/2010 tarihli karanyla ube miidiirliigii kadrosuna atanm1 tu. Amlan i lem, Van 2. idare Mahkemesinin 27/4/2011 tarihli karanyla hukuka aykm bulunarak iptal edilmi ve ba vurucunun yoksun kald1g1 parasal haklann odenmesine hiikmedilmi tir. Karar, Dairenin 26/9/2013 tarihli onama karanyla kesinle mi tir. 10. Ba vurucu 3/1/2011 tarihli kararla tekrar ube miidiirliigii kadrosuna atanm1 t1r. Soz konusu i lem, Van 1. idare Mahkemesinin 16/9/2011 tarihli karanyla hukuka aykm bulunarak iptal edilmi tir. Kararda, ba vurucunun yoksun kald1g1 ozliik haklannm odenmesine hiikmedilmi tir. Karar, Dairenin 26/9/2013 tarihli onama karanyla kesinle mi tir. 11. Ba vurucu, Universite Yonetim Kurulunun 16/12/2011 tarihli karanyla yeniden ube miidiirliigii kadrosuna atanm1 tu . Amlan i lem, Van 1. idare Mahkemesinin 8/5/2013 tarihli karanyla hukuka aykm bulunarak iptal edilmi ve mahrum kalman parasal haklann ba vurucuya odenmesine hiikmedilmi tir . Karar, Dairenin 22/6/2015 tarihli karar diizeltme talebinin reddine dair karanyla kesinle mi tir. 12. Ba vurucu 4/9/2013 tarihli kararla bir kez daha ube miidiirliigii kadrosuna atanm1 t1r. Amlan i lem, Van 2. idare Mahkemesinin 2/7/2014 tarihli karanyla ekil unsuru yoniinden hukuka aykm bulunarak iptal edilmi tir. Karar, Dairenin 6/6/2016 tarihli onama karanyla kesinle mi tir. 13. Ba vurucu hakkmda ube miidiirliigii kadrosuna yeniden atama i lemi tesis edilmi ise de bu i lem Van 3. idare Mahkemesinin 5/6/2015 tarihli karanyla iptal edilmi tir. Soz konusu dava derdesttir . B. Disiplin i Iemleri 14. Ba vurucu hakkmda 2009-2014 y1llan arasmda evrakta tahrifat yapma, resmi miihiir ve beratlan teslim etmeme, kilitli odanm anahtarlanm zamanmda teslim etmeme, mevzuata aykm hareket etme, kurumun huzur ve siikununu bozma, oziirsiiz veya izinsiz olarak goreve ge ; gelme, erken aynlma, gorev mahallini terk etme gibi iddialarla disiplin cezas1 i lemleri tesis edilmi tir. 15. Ba vurucu hakkmda verilen uyarma, kmama, kademe ilerlemesinin durdurulmas1, ayhktan kesme eklindeki disiplin cezalan Van idare Mahkemeleri tarafmdan iptal edilmi ve iptal kararlan Dam tay kararlanyla kesinle mi tir. C. Tazminat Davalan 1. Bitlis Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/24 Esas Say1h Dava Dosyas1 16. Ba vurucu, kendisine ki isel olarak husumet duydugunu ve hakkmda kasten hukuka aykm i lemler tesis ettigini ileri siirdiigii donemin rektorii M.D. aleyhine 10.000 TL manevi tazminat istemiyle Bitlis Asliye Hukuk Mahkemesinde 2/8/2010 tarihinde dava 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/16392 : 26/12/2018 a9m1 t1r. Dava dilek9esinde ba vurucu; 2008 yilma kadar -Oniversite genel sekreteri olarak ba anh ekilde 9ah tigm1, 2008 y1lmda rektor olarak atanan M.D.nin kendisini haks1z ve keyfi ekilde daha alt kadrolara atad1gm1 ve disiplin cezalan tesis ettigini, hakkmdaki tiim atama ve disiplin i lemleri yarg1 kararlanyla iptal edilmesine ragmen genel sekreterlik kadrosunda 9ah tmlmad1g1m ileri stirmti tiir. Yarg1 kararlannm uygulanmad1gm1 belirten ba vurucu, ruh saghgmm bozuldugunu ve 9ah ma evkinin kmld1gm1 iddia etmi tir. 17. Mahkeme 3/7/2014 tarihli karanyla davanm kismen kabulti ile 8.500 TL manevi tazminatm davahdan almarak ba vurucuya verilmesine karar vermi tir. Karann gerek9esinde, hukuka aykm uygulamalar neticesinde ba vurucunun 9ah ma evkinin kmld1g1 ve ruh saghgmm olumsuz etkilendigi belirtilmi tir. 18. Karar, Yarg1tay 4. Hukuk Dairesinin 11/11/2014 tarihli karanyla onanarak kesinle mi tir. 2. Bitlis Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/129 Esas Say1h Dava Dosyas1 19. Ba vurucu, bu kez Rektor M.D. ile rektor yard1mc1lan i.H. ;. ve A.M.P. aleyhine 7/2/2011 tarihinde Bitlis Asliye Hukuk Mahkemesinde tazminat davas1 a9m1 tlr. Dava dilek9esinde ba vurucu; davahlann kendisine yonelik 9ag d1 1 tutum sergilediklerini, hak arama htirriyetini kullanmasma kar 1 intikam alma duygusuyla hareket ettiklerini, gereksiz yere disiplin cezalan ile cezalandmld1gm1, kin duygusuyla yildmlmaya, y1prat1lmaya ve -Oniversiteden uzakla tlrmaya 9ah ild1gm1 ileri stirmti ttir. Ba vurucu , yarg1 kararlanna ragmen masa ba mda goreve ba latilm1 gibi gosterildigini, iki y1la yakm bir sure i9erisinde fiil'i olarak tek bir gun dahi meslegini yapamad1gm1 belirtmi tir. Ruh saghgmm bozuldugunu ve manevi zarara ugrad1gm1 iddia eden ba vurucu, zararlannm kar 1hg1 olarak 20.000 TL manevi tazminat talep etmi tir. 20. Mahkeme 3/7/2014 tarihli karanyla davanm kismen kabulti ile 12.000 TL manevi tazminatm davahlardan mti tereken ve mtiteselsilen tahsil edilerek ba vurucuya odenmesine karar vermi tir. Karann gerek9esinde, ba vurucu hakkmda tesis edilen atama ve disiplin i lemleri sayilarak tiimtintin yarg1 kararlanyla iptal edildigi vurgulanm1 ve davahlar tarafmdan ger9ekle tirilen hukuka uygun olmayan -Oniversite Yonetim Kurulu kararlan neticesinde ba vurucunun 9ah ma evkinin kmld1g1 ve ruh saghgmm olumsuz ekilde etkilendigi ifade edilmi tir. 21. Karar, Yarg1tay 4. Hukuk Dairesinin 9/4/2015 tarihli karanyla manevi tazminat miktannm fazla oldugu gerek9esiyle bozulmu tur. 22. Bitlis Asliye Hukuk Mahkemesi, 5/11/2015 tarihli karanyla onceki karannda direnmi ve davanm kismen kabulti ile 12.000 TL manev1 tazminatm davahlardan mti tereken ve mtiteselsilen almarak ba vurucuya odenmesine karar vermi tir. Dava, Y arg1tay Hukuk Genel Kurulu ontinde derdesttir. 3. Van 1. idare Mahkemesinin 2014/1212 Esas Say1h Dava Dosyas1 23. Ba vurucu, ube mtidtirltigti kadrosuna atanmasma yonelik i lemlerin yarg1 kararlanyla iptal edilmesine ragmen kararlann gereginin bilin9li ekilde yerine getirilmemesi nedeniyle manevi zarara ugrad1gm1 ileri stirerek 19/9/2014 tarihinde 5.000 TL manevi tazminat talebiyle tam yarg1 davas1 a9m1 tlr. 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/16392 : 26/12/2018 24. Van 1. idare Mahkemesinin 3/4/2015 tarihli karanyla 2.500 TL manevi tazminata htikmedilmi tir. Karann gerek9esinde, idarenin hukuka aykm i lemlerinin psikolojik bask1 arac1 haline geldigi durumlarda kamu hizmetinin ytirtittilmesi ve verimliligi ilkesi geregince ki inin manevi dtinyasmm ugrad1g1 zarann telafi edilmesi gerektigi vurgulanm1 tu. Kararda, davah idarenin tesis ettigi i lemler nedeniyle ba vurucuya psikolojik bask1 uyguland1gmm anla 1ld1g1 belirtilmi tir. 25. Karar, Erzurum Bolge idare Mahkemesinin 6/12/2016 tarihli karar dtizeltme talebinin reddine dair karanyla kesinle mi tir. 4. Van 3. idare Mahkemesinin 2012/80 Esas Say1h Dava Dosyas1 26. Ba vurucu, hakkmda tesis edilen keyfi atama i lemlerinin yarg1 kararlanyla iptal edilmesine ragmen soz konusu kararlann uygulanmad1gm1 ve atamalann stireklilik gosterdigini belirterek 7/2/2012 tarihinde 10.000 TL maddi, 30.000 TL manevi tazminat talebiyle tam yarg1 davas1 a9m1 tu. 27. Van 3. idare Mahkemesinin 17/5/2013 tarihli karanyla davanm reddine htikmedilmi tir. Kararda, Van 1. idare Mahkemesinin 16/9/2011 tarihli karanyla ba vurucunun yoksun kald1g1 ozltik haklannm iadesine karar verildiginden maddi zarann kar 1land1g1 ifade edilmi tir. Manevi tazminat talebi yontinden yap1lan degerlendirmede ise idarenin agu hizmet kusurunun bulunmad1g1 belirtilmi tir. Aynca kararda, Avukathk Asgari -Ocret Tarifesi uyannca maddi tazminat talebi yontinden 1.200 TL, manevi tazminat yontinden 660 TL vekalet ticretinin ba vurucudan almarak davah idareye verilmesine karar verilmi tir . 28. Soz konusu karar Dairenin 18/6/2014 tarihli karanyla onanm1 tu. Karar dtizeltme tale bi de Dairenin 22/6/2015 tarihli say1h karanyla reddedilmi tir. 29. Nihai karar 17/9/2015 tarihinde ba vurucuya teblig edilmi tir . 30. 7/10/2015 tarihinde bireysel ba vuruda bulunulmu tur. IV. iLGiLi HUKUK 31. ilgili hukuk i9in bkz. Mehmet Bayrakc1, B. No: 2014/8715, 5/4/2018, 30-45; Ebru Bilgin [GK], B. No: 2014/7998, 19/7/2018, 43-67. V. iNCELEME VE GEREK ;E 32. Mahkemenin 26/12/2018 tarihinde yapm1 oldugu toplantida ba vuru incelenip geregi dti tintildti: A. Ba vurucunun iddialan 33. Ba vurucu; i. Bir 90k kez keyfi atama i lemine tabi tutuldugunu, keyfiligin mahkeme kararlanyla tespit edildigini, -Oniversite yonetiminin usulstiz ekilde ald1g1 yeni atama kararlanyla yarg1 kararlanmn etkisizle tirilmeye 9ah ild1gm1 ileri stirmti ttir. 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/16392 : 26/12/2018 ii. Hukuka aykm ekilde tesis edilen disiplin i lemleri ve atama i lemleri ile kas1th ekilde yildmlmaya ve sindirilmeye 9ah 1ld1gm1 belirterek ki ilik haklannm zedelendigini, kariyerinin olumsuz etkilendigini ve tum bu sure9te psikolojik tacize maruz kald1gm1 iddia etmi tir. iii. Alt kadrolara atanmas1 nedeniyle ozluk ve parasal haklannm bir k1smmdan mahrum kald1gm1, aynca psikolojik taciz niteligindeki eylem ve i lemlerle manevi zarara ugrad1gm1 ileri surmu tiir. iv. idarenin etkili koruma mekanizmalan olu turamad1g1m ve zararlannm giderilmesi talebiyle a9tlg1 son tam yarg1 davasmm hukuka aykm ekilde reddedildigini ifade ederek maddi ve manevi varhgm1 koruma ve geli tirme hakkmm ihlal edildigini iddia etmi tir. Aynca, tam yarg1 davasm1 reddeden Van 3. idare Mahkemesi tarafmdan aleyhine iki kez vekalet ucretine hukmedildigini belirterek hak arama hurriyetinin ihlal edildigini ileri surmu tiir. v. ihlallerin tespitini, yargilamanm yenilenmesine karar verilmesini ve lehine tazminata hukmedilmesini talep etmi tir. B. Degerlendirme 34. iddianm degerlendirilmesinde dayanak almacak Anayasa'nm "Ki inin dokunulmazhg1, maddi ve manevi varhg1" kenar ba hkh 1 7. maddesinin birinci ve u9uncu fikralan oyledir: "Herkes, ya ama, maddi ve manevi varlzgznz koruma ve geli tirme hakkzna sahiptir. Kimseye i kence ve eziyet yapzlamaz ; kimse insan haysiyetiyle bagda mayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulamaz . " 35. Anayasa Mahkemesi , olaylann ba vurucu tarafmdan yapilan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 1879/2013, 16). Ba vurucu; her ne kadar aleyhine iki kez vekalet ucretine hukmedildigini ileri surmu ise de vekalet ucretinin Avukathk Asgari -Ocret Tarifesi dikkate almarak maddi ve manevi tazminat talepleri yonunden ayn ayn hesapland1g1 , bu nedenle iki kez aleyhe vekalet ucretine hukmedilmedigi a91k oldugundan bu yondeki iddianm temelsiz oldugu anla 1lmaktadu. Dolay1s1yla ba vuruya konu ikayetlerin tiimu -Anayasa Mahkemesinin onceki kararlan da dikkate almarak- Anayasa'nm 17. maddesi kapsammda degerlendirilmi tir (Hiidayi Erco kun, B. No. 2013/6235, 10/3/2016, 59-60; Siimeyye Ornek, B. No. 2014/11091, 7/6/2017, 16; Mehmet Bayrakc1, 50; Ebru Bilgin, 70). 36. Anayasa'nm 17. maddesinin birinci fikrasmda, herkesin maddi ve manevi varhg1m koruma ve geli tirme hakkma sahip oldugu belirtilmekte olup soz konusu duzenleme, Sozle me'nin 8. maddesinde duzenlenen ozel hayata sayg1 hakk1 kapsammda guvence altma alman fiziksel ve zihinsel butiinlugun korunmas1 hakkma kar 1hk gelmektedir (Sevim Akat E ki, B. No: 2013/2187, 19/12/2013, 30). 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/16392 : 26/12/2018 3 7. Anayasa Mahkemesinin onceki kararlannda, Anayasa'nm 17. maddesinin birinci fikras1 ile ti ;tincti fikrasmm korudugu temel haklara, bir eylemin Anayasa'nm 17. maddesinin ti ;tincti fikrasmm kapsamma girebilmesi i9in asgari bir agirhk dtizeyine ula m1 olmas1 gerektigine ve soz konusu agirhk dtizeyi belirlenirken gozontine almmas1 gereken durumlara ili kin olarak ilkeler tespit edilmWir (Sehnaz Ayhan, B. No: 2013/6229, 15/4/2014, 21-26; l zl Yaylar, B. No: 2013/2284, 15/4/2014, 31-36; Emel Leloglu, B. No: 2013/3512, 17/7/2014, 26-31; Hudayi Erco kun, 84-88; Hacer Kahraman, B. No: 2013/7935, 20/4/2016, 51-56). Belirtilen tespitler 1 1gmda somut olaya konu olan muamelelerin uygulam ekli ve yontemi ile ozellikle meydana getirdigi fiziksel ve ruhsal etkiler a91smdan ba vurunun Anayasa'mn 17. maddesinin ti ;tincti f1kras1 kapsammda degerlendirilmesi i9in gerekli olan asgari e igi a tig1 soylenemez. Bu nedenle ba vurucunun ikayetlerinin Anayasa'nm 17. maddesinin birinci fikras1 kapsammda degerlendirilmesi uygun gorulmti ttir. 1. Genel ilkeler 38. Anayasa Mahkemesinin onceki kararlannda; 9ah an bireylerin maddi ve manevi varhklannm korunmas1 baglammda devletin Anayasa'nm 17. maddesinin yams1ra 5., 12., 49. ve 56. maddeleri 9er9evesinde tistlenmesi gereken negatif ve pozitif ytiktimltiltiklerinin kapsamma, ba ta 3/5/1996 tarihli Gozden Ge9irilmi A vrupa Sosyal art1 ile Uluslararas1 ;::ah ma Orgtitti (ILO) btinyesinde imzalanan sozle meler olmak tizere uluslararas1 sozle melere taraf olan devletlerin taahhtitlerine ve bu dogrultuda hayata ge9irilen dtizenlemelere ili kin a91klay1c1 degerlendirmelere ve genel ilkelere yer verilmi tir (Mehmet Bayrakcz, 61-72). 39. Soz konusu degerlendirmelerde Anayasa Mahkemesi, her somut olaym kendi btittinltigti i9inde degerlendirilmesi ko uluyla bireylerin 9ah ma ortamlannda maruz kald1klanm ileri stirdtikleri eylem, i lem ya da ihmallerin psikolojik taciz derecesine ula mas1 i9in birtak1m unsurlann aranmas1 gerektigini vurgulam1 tlf. Bu baglamda, ILO ve ;::ah ma ve Sosyal Gtivenlik Bakanhgmca haz1rlanan yaym ve raporlar da dikkate almd1gmda, muamelelerin psikolojik taciz olarak vas1flandmlabilmesi i9in; i. i yeri ile ilgili olarak i yerindeki yoneticiler ve/veya diger 9ah anlar tarafmdan ger9ekle tirilmesi ya da bu ttir mtidahalelere goz yumulmas1, ii. Stireklilik arz edecek ekilde tekrarlanmas1, keyfilik i9ermesi, sistemli ve kas1th olmas1, y1ld1rma ve d1 lama amac1 ta 1mas1, iii. Magdurun ki iliginde, mesleki durumunda veya saghgmda zarar ortaya 91karan ya da ciddi bir zarar tehlikesi i9eren nitelikte olmas1 gerekir (Mehmet Bayrakcz, 69; Ebru Bilgin, 80). 40. Muamelelerin neden oldugu sonu9lann boyutu; magdurun konumuna, muamelelerin stiresine, s1khgma, kim ya da kimler tarafmdan ger9ekle tirildigine, magdurun cinsiyetine, ya ma ve saghk durumuna kadar bir9ok faktore gore degi ebilmektedir (Aynur Ozdemir ve digerleri, B. No: 2013/2453, 24/3/2016, 79; Hacer Kahraman , 69). 41. Yine bu degerlendirmelere gore 9ah anlann ya amlanna etkisi bak1mmdan 9ekilmez bir agirhk ve yogunluk derecesine ula arak onlann manevi btittinltiklerini tehdit eden ve psikolojik taciz olarak nitelendirilen eylem, i lem ya da ihmaller konusunda 7 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/16392 : 26/12/2018 Anayasa'nm 17. maddesinin birinci fikras1 kapsammda devletin ustlenmesi gereken pozitif yukumlulukler temel olarak oyle s1ralanabilir : i. ;::ah anlara yonelen psikolojik taciz mahiyetindeki davram lann olu mamas1 i9in onlemler almmas1, ii. Sikayetleri etkili ekilde inceleyecek denetim mekanizmalanmn olu turulmas1, iii. Pozitif ayncahklar tamnmas1 gereken 9ah anlann onundeki gu9luklerin kaldmlmas1 ve kolayla tmc1 imkanlardan yararlandmlmasmm saglanmas1 , iv. Y1ldmc1 ve kas1th tutumlara maruz kalanlann ugrad1klan maddi ve manevi zararlannm giderilmesi ya da ortaya 91kan uyu mazhklann 9ozumune ili kin yasal altyapmm olu turulmas1 ve su ; te kil eden durumlarda sorumlulann yasal 9er9evede cezalandmlmalannm saglanmas1, v. Olu an zararlann tazmin edilmesi amac1yla aplan davalarda magdurlann haklanm adil artlarda savunabilecegi etkili usule ili kin guvencelerden yararlandmlmas1 ve yarg1lamalar sonucunda temel haklann i9erdigi guvenceleri koruyacak ekilde mahkemelerce ula ilan sonu9lann ilgili ve yeterli gerek9elerle a91klanmas1 (Mehmet Bayrakcz, 71; Ebru Bilgin, 82). 42. Anayasa Mahkemesince yap1lan degerlendirmelerde, mevzuatm yorumlanmas1yla ilgili sorunlan 9ozmenin oncelikle derece mahkemelerinin yetki ve sorumluluk alanmda oldugu da daha onceki kararlarda s1khkla vurgulanm1 tlf . Sistemli ve kas1th olarak haks1z ekilde ger9ekle tirildigi iddia edilen eylem, i lem ve ihmallerin psikolojik taciz olarak degerlendirilip degerlendirilmeyecegine yonelik olarak yap1lacak incelemede , olaym tum taraflan ile dogrudan temas halinde bulunan derece mahkemelerinin olaym ko ullanm degerlendirmek a91smdan daha avantajh konumda bulundugu tart1 mas1zdir. Dolay1s1yla Anayasa Mahkemesinin rolu bu kurallann yorumunun Anayasa'ya uygun olup olmad1gm1 belirlemekle smirhdir (Aynur Ozdemir ve digerleri, 81; Hacer Kahraman , 70). 2. ilkelerin Olaya Uygulanmas1 43. Ba vurucu, tum bu sure9te psikolojik tacize maruz birakilmasma ragmen a9tlg1 son tam yarg1 davasmm hukuka aykm ekilde reddedildigini ileri surmektedir. 44. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Yargilama Usulleri Hakkmda Kanun'un 48. maddesinin (2) numarah fikrasma gore Anayasa Mahkemesince a91k9a dayanaktan yoksun ba vurulann kabul edilemez olduguna karar verilebilir. Ba vurucunun ihlal iddialanm temellendiremedigi , iddialannm salt kanun yolunda gozetilmesi gereken hususlara ili kin oldugu, temel haklara yonelik bir mudahalenin olmad1g1 veya mudahalenin me ru oldugu a91k olan ba vurular ile karma 1k veya zorlama ikayetlerden ibaret ba vurular a91k9a dayanaktan yoksun kabul edilebilir (Hikmet Balabanoglu, B. No: 2012/1334, 17/9/2013, 24). 45. Y etkilendirilmi ki iler ya da idari kurullar tarafmdan, durumun gerektirdigi ko ullarda diger 9ah anlarda oldugu gibi ba vurucunun da gorev yerinin ve gorev tammmm 8 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/16392 : 26/12/2018 degi tirilmesi ve yaptmm gerektiren durumlann ortaya 91kmas1 durumunda idari soru turmalann a91lmas1 olagandu. Bu dogrultuda tesis edilen idari i lemler de karine olarak kamu yaran amac1 ta 1maktadu. Ancak bu tur idari tasarruflarda tarafs1zhk ilkesinden odiin verilmemesi ve keyfi tutumlardan ka91mlmas1 gerekir. Aksi yonde kanaat olu an durumlarda yetkilendirilmi ki ilerin ya da idari kurullann i lemlerinin hukuka uygunlugunu gozetmekle yiikiimlii makam ya da ki ilerin tedbirler alarak ortaya 91kan veya 91kmas1 muhtemel olumsuzluklan gidermesi beklenir (Ebru Bilgin, 89). 46. Somut olayda ba vurucu hakkmda s1k s1k atama i lemleri ger9ekle tirildigi, ba vurucunun siireklilik olu turacak disiplin cezalanna tabi tutuldugu ve tum bu i lemlerin hukuka aykm oldugu gerek9esiyle mahkemeler tarafmdan iptal edildigi dikkate almd1gmda tesis edilen i lemlerde keyfilige ka9an durumlann oldugu anla 1lmaktad1r. Bu yoniiyle siireklilik arz eden boyuta ula t1g1 ve mesleki anlamda yild1rma amac1 ta 1d1g1 goriilen soz konusu i lemlerin ba vurucunun ya amma etkisi bak1mmdan 9ekilmez bir aguhk ve yogunluk derecesine ula tig1 soylenebilir. Dolay1s1yla tum bu siire9te ba vurucunun psikolojik tacize maruz kald1g1 kanaatine vanlm1 tu . 4 7. Bu tespitten sonra ba vurucunun maddi ve manevi biitunliigiine yonelik olarak i yerinde maruz kald1gm1 ileri siirdiigii soz konusu ihlal iddialannm yukanda belirtilen ilkeler dogrultusunda devletin pozitif yiikiimliiliikleri baglammda ele almmas1 gerekir (bkz. 41 ). 48. Somut ba vuruda , hukuka aykm oldugu ileri siiriilen atama i lemleri ile disiplin cezas1 i lemlerine kar 1 iptal davalan a91lm1 ve neticede tum bu i lemler idare mahkemeleri tarafmdan hukuka aykmhklan saptanarak iptal edilmi tir. Aynca, ba vurucunun mahrum kald1gm1 iddia ettigi parasal ve ozliik haklanmn da yine mahkeme kararlanyla odendigi goriilmektedir. 49. Ote yandan ba vurucu, manevi zararlannm tazmin edilmesi talebiyle gerek kendisine yonelik psikolojik taciz uygulad1gm1 ileri siirdiigii yoneticilerin ahsi kusurlanna dayanarak adli yarg1da gerekse idarenin hizmet kusurunun bulundugu iddiasma dayanarak idari yarg1da tazminat davalan a9m1 tlr. Soz konusu davalar neticesinde de ba vurucunun manevi zararlannm bulundugu tespit edilerek lehine tazminatlara hiikmedilmi tir (bkz. 16-25). Herne kadar Van 3. idare Mahkemesinde a91lan tam yarg1 davas1 reddedilmi ise de tum siirece bir biitiin olarak bakild1gmda ba vurucunun ugrad1gm1 ileri siirdiigii maddi ve manevi zararlannm giderilmesine yonelik olarak diger yarg1sal makamlar tarafmdan ilgili ve yeterli gerek9eler i9erecek ekilde kararlar verildigi anla 1lmaktadu. 50. Bu baglamda; ba vurucunun ikayetlerini etkili ekilde inceleyecek denetim mekanizmalannm olu turuldugu, haklanm adil artlarda savunabilecegi usule ili kin etkili giivencelerden yararlandmld1g1, yarg1lamalar sonucunda temel haklann i9erdigi giivenceleri koruyacak ve zararlanm giderecek ekilde mahkemelerce ula ilan sonu9lann ilgili ve yeterli gerek9elerle a91kland1g1 dikkate almd1gmda ki inin maddi ve manevi varhgm1 koruma ve geli tirme hakk1 yoniinden a91k ve goriiniir bir ihlalin bulunmad1g1 sonucuna ula 1lm1 tlr. 51. A91klanan gerek9elerle bir ihlalin bulunmad1g1 a91k olan ba vurunun diger kabul edilebilirlik artlan yoniinden incelenmeksizin ar;zkr;a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. 9 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/16392 : 26/12/2018 VI. HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. Ki inin maddi ve manevi varhgm1 koruma ve geli tirme hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm ac;zkc;a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, B. Yarg1lama giderlerinin ba vurucu tizerinde BIRAKILMASINA 26/12/2018 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Ba kan Engin YILDIRIM Dye Celal Mtimtaz AKINCI Dye Muammer TOP AL Dye M. EminKUZ Dye R1dvan GDLE ; 10