TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR HALİT BASIK BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/12037) Karar Tarihi: 18/5/2021 R.G. Tarih ve Say ı: 26/8/2021 - 31580 Başvuru Numaras ı: 2016/12037 Karar Tarihi : 18/5/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M. Emin KUZ Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI Raportör : Gülsüm Gizem GÜRSOY Başvurucu : Halit BASIK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, gazeteci olan ba şvurucunun yapt ığı haberler nedeniyle hakaret suçun
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR HALİT BASIK BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/12037) Karar Tarihi: 18/5/2021 R.G. Tarih ve Say ı: 26/8/2021 - 31580 Başvuru Numaras ı: 2016/12037 Karar Tarihi : 18/5/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M. Emin KUZ Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI Raportör : Gülsüm Gizem GÜRSOY Başvurucu : Halit BASIK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, gazeteci olan ba şvurucunun yapt ığı haberler nedeniyle hakaret suçundan cezaland ırılmas ının ifade ve bas ın özgürlüklerini ihlal etti ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 30/6/2016 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 4. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 7. Başvurucu, Hatay'da yay ın yapan Onuncu Köy (gazete) isimli yerel gazetede köşe yazarl ığı yapmaktad ır. Müşteki ise yine Hatay'da avukatl ık yapmaktad ır. A. Başvuru Konusu Olay 8. Başvurucu, ad ı geçen gazetenin 2/4/2013 tarihli nüshas ında "Şahinler Avland ı" ve 25/4/2013 tarihli nüshas ında "Av. [Ü.Ş.nin] Türklüğü, Müslümanl ığın Sünni Mezhebini Aşağılamas ı, Hakaret Etmesi ve Yalanc ı Tan ık Kiralama Te şebbüsü" başlıklı haberleri yapm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2016/12037 Karar Tarihi : 18/5/2021 39. 2/4/2013 tarihli gazetedeki "Şahinler Avland ı" başlıklı haberin ilgili k ısm ı şöyledir: "...Baba o ğul avukat [M.Ş] ve [Ü.Ş.] tazminat davas ı açt ıklar ı dava dilekçelerinde davac ı konumundan kar şı daval ı konumuna dü ştüler, adeta tabiri caiz ise ava giderken avland ılar. Gazetemizin otel in şaatlar ıyla yapm ış olduğu doğru haberleri önlemek için sık sık dava açan baba o ğul ... Hukuk Mahkemesinin ayn ı konu ve ayn ı dava dilekçesind e 50.000 TL tazminat davas ı açan Ş.ler 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde ayn ı konu ve ayn ı dava dilekçesi ile 20.000 TL tazminat dilekçesi açm ışlar. Daha önceki ayn ı konu ve ayn ı davac ısı ile açt ıklar ı bir başka dava ... Asliye Hukuk Mahkemesi taraf ından usulde n reddedilmi ş idi. Yarg ıyı yan ıltma cihetinde yola devam eden Ş. avukatlar usulden reddedilen bir davay ı yeni bir geli şme yok iken ayn ı konuda ikinci bir dava açmalar ı şaşırtıcıdır... Biz kimin kimlerle anla şarak dava kazanmaya çal ıştığını ve Hatay Barosunda yanl ış disiplin kararlar ç ıkart ığını görebilecek kadar zeki insanlar ız ... 'Haberimize Yank ılar Geniş ve Kuvvetli' ...Rüşvet san ığı Av. [Ü.Ş.nin] parayla adaletin tahakkukunu etkileme yöntemi vatandaşlar ı, avukatlar ı ve müvekkillerini endi şelendiriyor.. Düşünceler ve arzular: Rü şvetle adaletin tahakkukunu engellemekten yarg ılanmakta olan Av. [Ü. Ş] Ankara A ğır Ceza Mahkemesinin karar ına kadar avukatl ıktan çekilmesi vey a avukatl ıktan men edilmesinin gerekli oldu ğudur. Av. [Ü.Ş] başka davalarda parayla adaleti etkilemeye te şebbüs ediyor olabilir mi ? sorusu soruluyor. Bu te şebbüsler aç ık bir şekilde yap ılmad ığı için hepsinin tespiti zordur... Para için adaletin tahakkukunun ihlal edildi ği konusunda ara ştırmac ı gazetecili ği ile tan ınm ış Objektif Mecmuas ında Temmuz 2002 de baba-o ğul Ş.lerden 1-Yapt ıklar ında çetecilik olup olmad ığı, 2-karşı tarafa belge verili şi ile ilgili ... 3-karşı tarafa davas ını sat ıldığını iddia eden bir müvekkilinin kollar ını kırmas ı ile ilgili 4- başka bir müvekkilin adliye salonunda davas ının sat ıldığını ve intikam alaca ğını söylemesi ile ilgili sorular sorulmu ştur. Olaylar inkar edilmedi fakat sorulara cevap verilmedi. ...K. Gazetesinin 8322 say ılı nüshas ında 'bas ının sesi kesilemez' ba şlıklı yaz ıda sahtecilik suç duyurusunu yay ınlayan A. gazetesinin nüshalar ının sat ıcılardan sat ın al ınıp imha ettirildi ğinin yay ınlayarak, 'böyle bir hareket okuyuculara hakarettir bas ın özgürlüğüne ve demokratik nizam ımıza bir darbe te şebbüsüdür...' sözleriyle A. gazetesini n haberini iktibas etti. ... Hatay 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 2005/350 esas say ılı dosyas ında 14/3/2008 tarihinde al ınan bilirki şi raporunda [Ü. Ş.nin] yalanc ı şahitlik yapmak üzere kiralamak teşebbüsünde bulundu ğu şahıslardan birine '2000 Dolar bir şey verece ğini', bir ba şka şahsa 'ben bu paray ı kazan ırsam seni kald ıracak bir para verece ğim şimdi 1000 veya 800 Dolar bir para vereyim i şini görürsün' dedi ği kan ıtlanm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2016/12037 Karar Tarihi : 18/5/2021 4... Birçok vatanda şlar ın, avukatlar ın ve müvekkillerinin kanaat ve arzular ına göre yarg ılamalar ı fazla etkilememesi için [Ü. Ş.nin] Ağır Ceza Mahkemesinin karar ına kadar avukatl ıktan men edilmesi gerekti ği doğrultusundad ır. Hatay Cumhuriyet Ba şsavc ılığının, Türkiye Barolar Birli ği Başkanl ığının, Hatay Barosu Ba şkanl ığının ve Hatay Barosu Avukatlar ının ne yapacaklar ı merakla beklenmektedir. Hepsini vazifeye davet ediyoruz." 10. 25/4/2013 tarihli "Av. [Ü.Ş.nin] Türklüğü, Müslümanl ığın Sünni Mezhebini Aşağılamas ı, Hakaret Etmesi ve Yalanc ı Tan ık Kiralama Te şebbüsü" başlıklı haberin ilgili kısm ı şöyledir: "Hatay Cumhuriyet Ba şsavc ılığının Emanetinin 2008/441 s ıras ında kay ıtlı adliye emanetinde uyuyan kasetler ve kasetlerin Hatay 4. Asliye Ceza Mahkemesi 2005/350 E. 14/3/2008 bilirki şi raporu konu şuyor. Hatay Cumhuriyet Ba şsavc ılığının Av. [Ü.Ş.nin] annesi [S.Ş.ye] teyzeleri [S.C.ye] , [S.S.T.ye] ve [T.V.ye] açt ığı sahtecilik davas ına karşı yalanc ı tan ıklık yapt ırma teşebbüsünde Av. [Ü.Ş.] neler ifade etmi ş? neler söylemi ş? ABD, Türkiye ve Kanada'da k ırk y ıl hocal ık yapm ış Prof. Dr. [R.V.] ... dönemin Hata y Valisi'ne mal varl ığının bir k ısm ını muhtaç ö ğrencilere ... Ba ğışlayacağını beyan etti. Evli olmad ığı ve çocuklar ı olmad ığı için profesörün kanuni mirasç ılar ı kardeşleridir. Profesörün mallar ının bir k ısm ını bağışlama karar ından dolay ı ... Miras pay ı azalacak ola n kardeşlerinin bir k ısm ı [S.Ş], [S.C] , [S.S.T] ,[T.V] mallar ın bir k ısm ını kendilerine satt ığını gösteren bir yaz ı tanzim ettiler. Prof. Dr. [R.V.nin] suç duyurusunda bulunmas ı üzerine tahkikat yapan Hata y Cumhuriyet Ba şsavc ılığı [Ü.Ş.nin] annesi [S.Ş.yi], [S.C.yi] , [S.S.T.yi] ,[T.V.yi] sahtecilikten suçlu buldu ve cezaland ırılmalar ı için amme davas ı açt ı. Hatay 2. Asliye Ceza Mahkemesi ve Yarg ıtay 6. Ceza Dairesi de senedin sahte oldu ğuna karar verdi. Avukat [Ü.Ş], aç ılan davada yalanc ı şahitlik yapt ırmak istedi ği kişilere teşvik için neler söylemiş, neler ifade etmi ş. [Ü.Ş] yalanc ı tan ıklık yapt ırmay ı istediği kişilere, üniversiteye ba ğışlanacak, arsalar ın bulunduğu yere götürerek ve parsellere i şaret ederek: 'Davay ı kazan ırsam size buray ı veririm, şuray ı veririm' 'Day ım mallar ını Sünnilere, Türklere verecek' 'Day ım mallar ını üniversiteye verecek, oras ı Sünni üniversitesi, biz Aleviyiz' 'Sizi kald ıracak bir para verece ğim' 'Day ım bunlar ı Türk üniversitesine verek, biz Aleviyiz. Yaz ık değil mi?' 'Bu parseller bak yaz ık değil mi verecek harama" '2000 dolar verece ğim' 'Biz Aleviyiz, evet evet onlara verecek bizim mallar ımızı hak etmiyorlar, yani öyl e veriyor' dedi ği, Başvuru Numaras ı: 2016/12037 Karar Tarihi : 18/5/2021 5[Ü.Ş.nin] eylemlerinde hangi suçlar ın işlenmiş olduğunu hukukçulardan, emekli hakim ve savc ılardan, hukuk profesörlerinden, avukatlardan sorup ara ştıracağız. Bulgular ımızın haberini okuyucular ımıza ve ammeye sunaca ğız. Demokratik bir hukuk ve kanun devletinde bas ının vazifesi olarak, sormas ı gereke n sorular ı soracağız." 11. An ılan haberler üzerine mü şteki, başvurucu hakk ında hakaret suçundan cezaland ırılmas ı talebiyle şikâyetçi olmu ştur. Hatay Cumhuriyet Ba şsavc ılığı taraf ından 29/5/2013 tarihinde iddianame düzenlenmi ştir. 12. Yarg ılamay ı yapan Hatay 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 19/12/2013 tarihli karar ıyla başvurucunun 2/4/2013 tarihli haberde yer alan ifadeler nedeniyle hakaret suçundan 1 y ıl 9 ay, 25/4/2013 tarihli haberde yer alan ifadeler nedeniyle 7 ay hapis cezas ı ile cezaland ırılmas ına karar verilmi ştir. Gerekçeli karar ın ilgili k ısm ı şöyledir: "... San ığın, 02/04/2013 tarihli ve 25/04/2013 tarihli iki ayr ı haber yaz ıda, Hatay 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 2005/350 esas 2008/571 karar say ılı dosyas ında kasetler e istinaden ... tarihinde düzenlenen bilirki şi raporundan bahsedildi ği, görülmü ştür. Ad ı geçen Mahkemenin dosyas ı içinde bulunan bilirki şi raporunun mahkememizce incelenmesinde; söz konusu konu şmalar ın kat ılan [Ü.Ş.ye] ait olmad ığı ve [R.V] ile üçüncü şahıslar aras ında gerçekleşen konuşmalar bulundu ğu, bu üçüncü şahıslar ın kat ılan [Ü.Ş] ile ilgili bir takim iddialarda bulunduklar ı, dolay ısıyla san ığın suça konu yaz ılarda belirtti ği hususlar ın doğru olmad ığı gibi güncel de olmad ığı anlaşılmıştır. San ığın ayr ıca Av. [Ü.Ş.ye] ' rüşvet san ığı' demek ve 'Biz kimin kimlerle anla şarak dava kazanmaya çal ıştığını ve Hatay Barosund a yanl ış disiplin kararlar ı çıkartt ığını görebilecek kadar zeki insanlar ız' demek suretiyle de kat ılana hakaret etti ği, anlaşılmıştır. San ığın, 02/04/2013 ve 25/04/2013 tarihli iki ayr ı gazete haberi ile kat ılana hakare t ettiği, aradaki zaman aral ığının fazla oldu ğu, 02/04/2013 tarihli nüshada yay ınlanan bi r kısım iddialar ın 25/04/2013 tarihli nüshada olmad ığı, bu suretle san ık hakk ında TCK'n ın 43/1. maddesinin uygulanmas ına imkan bulunmad ığı düşünülmüştür. ...San ığın hakk ında CMK' n ın 231. maddesinin uygulanmas ını istememesi ve daha önc e kas ıtlı suçtan sab ıkas ı bulunmas ı nedeniyle hakk ında CMK'n ın 231/5-9 maddesini n uygulanmas ına yer olmad ığına, mahkememizde olumlu vicdani kanaat olu şmad ığından san ık hakk ında TCK.nun 51. maddesinin uygulanmas ına yer olmad ığına, karar vermek gerekmiştir. " 13. Temyiz üzerine karar Yarg ıtay 18. Ceza Dairesinin 30/3/2016 tarihli ilam ıyla onanm ıştır. Onama karar ı başvurucuya 15/6/2016 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 14. Başvurucu 30/6/2016 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. B. Başvuruya Konu Olmayan Süreç 15. Müşteki Ü.Ş. hakk ında Ankara Cumhuriyet Ba şsavc ılığı taraf ından yetkili olmad ığı bir iş için yarar sa ğlama, örgüte bilerek isteyerek yard ım etme, suç i şlemek amac ıyla kurulan örgüte üye olma suçlar ından 2011 y ılında iddianame düzenlenmi ştir. Ankara 9. A ğır Ceza Mahkemesi 25/6/2015 tarihinde Ü. Ş.nin yarg ıyı etkilemeye te şebbüs suçundan 5 ay hapis cezas ı ile cezaland ırılmas ına karar vermi ştir. Mahkeme gerekçesinde, Başvuru Numaras ı: 2016/12037 Karar Tarihi : 18/5/2021 6Ü.Ş.nin Yarg ıtay 12. Hukuk Dairesinde bulunan bir dosyan ın temyiz incelemesi a şamas ında emekli 12. Hukuk Dairesi ba şkan ını arayarak temyiz incelemesindeki dosyada istenen karar ı almaya yönelik olarak dosyan ın takibini talep etti ğinin ve bu ki şiye emeği karşılığı 5.000 T L vaatte bulundu ğunun tespit edildi ği belirtilmi ştir. Ü.Ş. hakk ındaki bu yarg ılama derdesttir. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 16. 26/9/2004 tarihli ve 5237 say ılı Türk Ceza Kanunu nun Hakaret kenar başlıklı 125. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Bir kimseye onur, şeref ve sayg ınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden ... ki şi, üç aydan iki y ıla kadar hapis veya adlî para cezas ı ile cezaland ırılır... (2) Fiilin, ma ğduru muhatap alan sesli, yaz ılı veya görüntülü bir iletiyle i şlenmesi hâlinde, yukar ıdaki f ıkrada belirtilen cezaya hükmolunur. ..." B. Uluslararas ı Hukuk 17. Uluslararas ı hukuk kaynaklar ının derli toplu verildi ği karar için bkz. Uğurlu Gazetecilik Bas ın Yay ın Matbaac ılık Reklamc ılık Ltd. Şti. (2) [GK], B. No: 2016/12313, 26/12/2019, 19-28. V.İNCELEME VE GEREKÇE 18. Mahkemenin 18/5/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 19. Başvurucu, mü şteki hakk ında rüşvet san ığı olduğu iddias ıyla yapt ığı 2/4/2013 tarihli haber dolay ısıyla, hakk ında ceza verildi ğini ancak mü ştekinin rü şvet suçu kapsam ında yarg ıland ığını ve dava sonucunda mahkûm oldu ğunu belirtmi ş; bu dosyaya ili şkin bilgileri bireysel ba şvuru formunda sunmu ştur. Başvurucuya göre yapt ığı haber güncel ve do ğrudur ancak derece mahkemeleri bu hususlar ı dikkate almam ıştır. Başvurucu 25/4/2013 tarihli haberle ilgili olarak ise mü ştekiye yönelik hakaret kast ı olmad ığını, bas ın özgürlü ğü çerçevesinde yapt ığı haberler nedeniyle cezaland ırılmas ının ifade ve bas ın özgürlüklerini ihlal ettiğini ileri sürmü ştür. Bunun yan ı sıra her iki gazete haberi birle ştirilerek hakk ında yarg ılama yap ılmas ının savunma hakk ını k ısıtlad ığından, sab ıkas ız oluşunun gözönüne alınmad ığından, bu nedenle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğinden yak ınm ıştır. B. Değerlendirme 20. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddialar ının bir bütün olarak Başvuru Numaras ı: 2016/12037 Karar Tarihi : 18/5/2021 7Anayasa'n ın 26. ve 28. maddelerinde düzenlenen ifade ve bas ın özgürlükleri kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. 21. Anayasa n ın Düşünceyi aç ıklama ve yayma hürriyeti kenar başlıklı 26. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Herkes, dü şünce ve kanaatlerini söz, yaz ı, resim veya ba şka yollarla tek ba şına veya toplu olarak aç ıklama ve yayma hakk ına sahiptir. Bu hürriyet resmi makamlar ın müdahales i olmaks ızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestli ğini de kapsar... Bu hürriyetlerin kullan ılmas ı,... başkalar ının şöhret veya haklar ının,... korunmas ı ... amaçlar ıyla s ınırlanabilir Düşünceyi aç ıklama ve yayma hürriyetinin kullan ılmas ında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunla düzenlenir. 22. Anayasa n ın Bas ın hürriyeti kenar ba şlıklı 28. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Bas ın hürdür, sansür edilemez Devlet, bas ın ve haber alma hürriyetlerini sa ğlayacak tedbirleri al ır. Bas ın hürriyetinin s ınırlanmas ında, Anayasan ın 26 ve 27 nci maddeleri hükümleri uygulan ır 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 23. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşıldığından ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğu değerlendirilmi ştir. 2. Esas Yönündena. Müdahalenin Varl ığı 24. Gazetede yay ımlanan haber nedeniyle ba şvurucunun hapis cezas ı ile cezaland ırılmas ına karar verilmi ştir. Söz konusu mahkeme karar ı ile başvurucunun ifade ve bas ın özgürlüklerine yönelik bir müdahalede bulunulmu ştur. b. Müdahalenin İhlal Oluşturup Olu şturmad ığı 25. An ılan müdahale, Anayasa n ın 13. maddesinde belirtilen ko şullara uygun olmad ığı müddetçe Anayasa n ın 26. ve 28. maddelerinin ihlalini te şkil edecektir. Anayasa n ın 13. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Temel hak ve hürriyetler, ... yaln ızca Anayasan ın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu s ınırlamalar, ... demokrati k toplum düzeninin ... gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz. Başvuru Numaras ı: 2016/12037 Karar Tarihi : 18/5/2021 826. Yukar ıda belirtilen müdahalenin Anayasa n ın 13. maddesinde öngörülen ve somut ba şvuruya uygun dü şen, kanunlar taraf ından öngörülme, Anayasa n ın ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk ko şullar ını sağlay ıp sağlamad ığının belirlenmesi gerekir. i. Kanunilik 27. Yap ılan değerlendirmeler neticesinde 5237 say ılı Kanun un 125. maddesinin kanunla s ınırlama ölçütünü kar şılad ığı sonucuna var ılm ıştır. ii. Meşru Amaç 28. Başvurucunun hapis cezas ı ile cezaland ırılmas ına karar verilmesinin başkalar ının şöhret veya haklar ının korunmas ına yönelik önlemlerin bir parças ı olduğu ve meşru bir amaç ta şıdığı sonucuna var ılm ıştır. iii. Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygunluk (a) Genel İlkeler (1) Demokratik Toplumda Bas ın Özgürlü ğünün Önemi 29. Anayasa Mahkemesi Anayasa'n ın 26. maddesinde yer alan ifade özgürlü ğü ile onun özel güvencelere ba ğlanm ış şekli olan ve Anayasa'n ın 28. maddesinde yer alan bas ın özgürlüğünün demokratik bir toplumun zorunlu temellerinden oldu ğunu, toplumun ilerlemesi ve her bireyin geli şmesi için gerekli temel şartlardan birini olu şturduğunu daha önce pek çok kez ifade etmi ştir. Bu ba ğlamda ifade özgürlü ğü ile bas ın özgürlü ğü herkes için geçerli ve demokrasinin i şleyişi için yaşamsal önemdedir ( Mehmet Ali Ayd ın [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, 69; Bekir Co şkun [GK], B. No: 2014/12151, 4/6/2015, 34-36). Bas ın özgürlüğünün kamuoyuna çe şitli fikir ve tutumlar ın iletilmesi ile bunlara ili şkin bir kanaat oluşturulmas ı için en iyi araçlardan birini sa ğlad ığı aç ıktır (İlhan Cihaner (2) , B. No: 2013/5574, 30/6/2014, 63; Haci Boğatekin (2) , B. No: 2014/12162, 21/11/2017, 38). (2) Müdahalenin Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygun Olmas ı 30. İfade özgürlü ğüne yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılamas ı ve orant ılı olmas ı gerekir ( Bekir Co şkun, 53-55; Mehmet Ali Ayd ın, 70-72; AYM, E.2007/4, K.2007/81, 18/10/2007). 31. An ılan denetim s ıras ında Anayasa Mahkemesi temel hak ve özgürlüklere yap ılan müdahalenin gerekçesine odaklan ır. Kamu makamlar ının temel hak ve özgürlüklere -zorunl u bir ihtiyaca kar şılık geldiğini ve orant ılı olduğunu- ilgili ve yeterli bir gerekçe ile ortaya koymadan yapt ıklar ı müdahalelerin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olarak kabul edilebilmesi mümkün de ğildir. Dolay ısıyla ifade özgürlü ğüne gerekçesiz olarak veya Anayasa Mahkemesince ortaya konulan kriterleri kar şılamayan bir gerekçe ile yap ılan müdahaleler Anayasa'n ın 26. maddesini ihlal edecektir Kemal K ılıçdaroğlu, B. No: 2014/1577, 25/10/2017, 58; Bekir Co şkun, 56; Tansel Çöla şan, B. No: 2014/6128, 7/7/2015, 56; Zübeyde Füsun Üstel ve di ğerleri , B. No: 2018/17635, 26/7/2019, 120). Başvuru Numaras ı: 2016/12037 Karar Tarihi : 18/5/2021 9(b) Somut Olay ın Değerlendirilmesi 32. İlk derece mahkemesi ba şvuruya konu yaz ılarda yer alan haberlerin güncel olmad ığını, başvurucunun haberlerde yer verdi ği ses kay ıtlar ının müştekiye ait olmad ığının bilirkişi raporlar ıyla tespit edildi ğini, haberlerin bu yönüyle do ğru olmad ığını belirtmiştir. Mahkeme ayr ıca başvurucunun " rüşvet san ığı" ve "Biz kimin kimlerle anla şarak dava kazanmaya çal ıştığını ve Hatay Barosunda yanl ış disiplin kararlar ı çıkartt ığını görebilece k kadar zeki insanlar ız." ifadelerinin hakaret suçunu olu şturduğunu belirterek ba şvurucunun 1 yıl 9 ay ve 7 ay hapis cezas ı ile cezaland ırılmas ına karar vermi ştir. 33. Somut ba şvuruda ba şvurucunun cezaland ırılmas ına konu edilen ifadelerin ilk derece mahkemesi taraf ından olgusal isnat olarak nitelendirildi ği görülmektedir. De ğer yarg ısı ifade eden görü ş ve yorumlar kan ıtlanmaya elveri şli değilken kişilik haklar ına sald ırı niteliği taşıyan olgulara dayanan iddialar ın desteklenmesi için güvenilir delil sunulmas ı gerekir (benzer de ğerlendirmeler için bkz. Nihat Durmu ş ve Durmu ş Ofset Gaz. Bas. Yay. Mat. Kül. ve Spor Etk. ve Tic. Ltd. Şti., B. No: 2014/5761, 10/5/2018, 54). 34. O hâlde ba şvurucunun ileri sürdü ğü olgusal isnatlar konusunda bir gazeteci olarak üzerine dü şen ödev ve sorumluluklar ı yerine getirip getirmedi ği meselesinin ayd ınlığa kavuşturulmas ı gerekir. Dolay ısıyla somut olayda bas ının gazetecilik etik ve ilkelerine uygun olarak iyi niyetle topluma do ğru ve güvenilir bilgi sa ğlama ödev ve sorumlulu ğunu yerine getirip getirmedi ği değerlendirilmelidir. Bu ba ğlamda an ılan değerlendirme için gazetenin ileri sürdü ğü olgusal iddialar ın doğruluğu konusunda yeterli ara ştırmay ı yap ıp yapmad ığı denetlenecektir (benzer de ğerlendirmeler için bkz. Çetin Doğan (2) [GK], B. No: 2014/3494, 27/2/2019, 63; Mehmet Do ğan Uğurlu ve di ğerleri, B. No: 2015/954, 12/9/2018, 54; Uğurlu Gazetecilik Bas ın Yay ın Matbaac ılık Reklamc ılık Ltd. Şti. (2), 51). 35. Başvurucunun ispat yükümlülü ğünü yerine getirirken bir beyan ın doğruluğunu kan ıtlayan savc ı gibi hareket etmesi kendisinden beklenmemektedir. Burada sözü edilen araştırma yükümlülü ğü somut gerçeklik anlam ında değil yay ının yap ıldığı andaki olay ın ortaya ç ıkma biçimine uygunluk olarak anla şılmal ıdır. Başvurucunun haber kaynaklar ının söz konusu iddialar bak ımından makul olarak güvenilir olup olmad ığı ile doğru ve güvenili r bilgiler sunmak için iyi niyet çerçevesinde çaba gösterip göstermedi ğini ortaya koymas ı yeterlidir (benzer de ğerlendirmeler için bkz. Orhan Pala, B. No: 2014/2983,15/2/2017, 51; Uğurlu Gazetecilik Bas ın Yay ın Matbaac ılık Reklamc ılık Ltd. Şti. (2), 52). 36. Başvuruya konu haberlerin bir bütün olarak mü ştekinin rü şvet vermek suretiyle yarg ıyı etkilemeye çal ıştığı iddialar ına yönelik oldu ğu görülmektedir. Birden fazla iddian ın yer ald ığı söz konusu haberlerin temelinin ise mü ştekinin yarg ıland ığı bir başka davaya dayand ırıldığı anlaşılm ıştır. İlk derece mahkemesi ba şvurucunun mü şteki hakk ında "rüşvet san ığı" nitelendirmesinde bulunmas ını ve "Biz kimin kimlerle anla şarak dava kazanmaya çal ıştığını... [biliyoruz]" şeklindeki ifadesini hakaret olarak kabul etmi ş ise de mü şteki hakk ında yetkili olmad ığı bir iş için yarar sa ğlama, örgüte bilerek isteyerek yard ım etme, suç işlemek amac ıyla kurulan örgüte üye olma suçlar ından 2011 y ılında iddianame düzenlenmi ş; Ankara 9. A ğır Ceza Mahkemesinde çok say ıda yarg ı mensubunun da san ık olduğu bir davada yarg ılanm ış ve derece mahkemesince yarg ıyı etkileme suçundan mahkûm edilmi ştir (bkz. 15). Ba şvurucu buradan hareketle mü ştekinin ba şka davalarda da yarg ıyı etkileme teşebbüsünde bulunabilece ğine dair soru i şaretleri olu ştuğunu ifade etmi ştir. Başvurucunun haberlerde yer verdi ği bu iddian ın yeterli olgusal temeli oldu ğu anlaşılmaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2016/12037 Karar Tarihi : 18/5/2021 1037. Bundan ba şka ilk derece mahkemesi ba şvuruya konu haberleri n dayanaklar ından olan ses kay ıtlar ının başvurucunun iddias ının aksine mü ştekiye ait olmad ığının bilirkişi raporlar ıyla tespit edildi ğini ifade ederek mahkûmiyet karar ına esas alm ıştır. Mahkemenin bu kabulüne kar şın başvurucu, bahse konu yaz ısında ses kay ıtlar ının müştekiye ait oldu ğunu iddia etmemi ş; avukat olan mü ştekinin yalanc ı şahitlik yapt ırmak için baz ı girişimlerine dair konu şmalara ait deliller bulundu ğunu ileri sürmü ştür. Anayasa Mahkemesine sunulan bahsi geçen ses kay ıtlar ının başvurucunun yaz ısında iddia etti ğine benzer bir içeri ğe sahip oldu ğu görülmü ştür. Dolay ısıyla başvurucunun haberlerde yer verdi ği bu iddias ının da yeterli olgusal temeli bulundu ğu sonucuna var ılm ıştır. 38. İlk derece mahkemesinin mahkûmiyet karar ının dayand ığı nedenlerden sonuncusu ise ba şvurucunun bahse konu ilk yaz ıda müştekinin Hatay Barosunda yanl ış disiplin kararlar ı çıkartt ırdığı imas ıdır. Başvurucu, yaz ısında söz konusu iddias ı hakk ında bir ayr ıntı vermemi ştir. Buna kar şın ilk derece mahkemesi de söz konusu iddian ın olgusal temelleri bulunup bulunmad ığına ve böyle bir iddian ın hangi sebeplerle hakaret suçunu oluşturacağına dair bir de ğerlendirme yapmadan iddian ın hakaret suçunu olu şturduğuna karar vermiştir. 39. Dolay ısıyla başvurucunun resmî soru şturma ve yarg ılamalardan yola ç ıkarak yazd ığı, bu yönüyle yeterince olgusal temeli oldu ğu anlaşılan haberlerdeki iddialar ın görünür gerçekliğe ayk ırı olduğu ve güncel olmad ığı söylenemez. 40. Bas ın özgürlü ğünün bir dereceye kadar abart ıya hatta k ışkırtmaya izin verecek şekilde geni ş yorumlanmas ı gerektiği hat ırlanmal ıdır (Ali K ıdık, B. No: 2014/5552, 26/10/2017, 77). Ba şvurucunun haberde kulland ığı dil ve mü ştekinin ad ını aç ıkça yazmas ının k ışkırtıcı ve tahammül edilmesi güç bir yan ının olduğu kabul edilebilir. Bununla birlikte ifade özgürlü ğü ifadenin duygusal olarak yaratt ığı etkilerden ba ğıms ız olarak değerlendirilmelidir. Bu kapsamda öncelikle bu tür ba şvurularda bas ının yerine geçip belli bir durumda kullan ılacak haber yapma şeklinin ne olaca ğını belirlemek yarg ı mercilerinin görevi değildir (benzer yöndeki de ğerlendirmeler için bkz. İlhan Cihaner (2) , 59; Ali K ıdık, 77; Mustafa Nihat Behramo ğlu ve Güne ş Bas ım Yay ım Organizasyon ve Ticaret Ltd. Şti., B. No: 2015/11961, 11/6/2018, 55). 41. Buna kar şın incelenen ba şvuruda ilk derece mahkemesi; haberlerde yer alan ifadeleri ba ğlam ından ve haberin bütününden kopartarak olaylar ın ve yap ılan haberin bütünselli ğini, ifadelerin olgusal temelini gözetmeksizin bir de ğerlendirme yapm ıştır (benzer değerlendirmeler için bkz. Nilgün Halloran , B. No: 2012/1184, 16/7/2014, 52; Önder Balıkçı, B. No: 2014/5552, 26/10/2017, 45). Mahkeme, ba şvurucunun ifade özgürlü ğü ile müştekinin şeref ve itibar hakk ı aras ında bir denge kurmaya çal ışmam ış; ifadelerden baz ılar ının somut olarak ispat edilemedi ğinden bahisle ve soyut bir de ğerlendirmeyle söz konusu ifadelerin tahkir edici oldu ğuna karar vermi ştir. 42. Gazetecilerin kamuoyunu bilgilendirmeye hatta yönlendirmeye çal ışmalar ı demokratik bir toplumda kaç ınılmazd ır. Rahats ız edici de olsa yap ılan bilgilendirme ve eleştirilerin cezaland ırılmas ı cayd ırıcı etki doğurarak toplumdaki ve kamuoyundaki farkl ı seslerin susturulmas ına yol açabilir. Cezaland ırılma korkusu, ço ğulcu toplumun sürdürülebilmesine engel olabilir (benzer yöndeki de ğerlendirmeler için bkz. Ergün Poyraz (2) [GK] , B. No: 2013/8503, 27/10/2015 , 79). Bu nedenle yeterince olgusal temelle desteklendi ği anlaşılan haberle ilgili olarak ba şvurucunun hapis cezas ı ile cezaland ırılmas ına karar verilmesi bilgilendirme ve ele ştiri ortam ına zarar verebilir. Başvuru Numaras ı: 2016/12037 Karar Tarihi : 18/5/2021 1143. Anayasa Mahkemesinin vard ığı sonuçlarla birlikte ilk derece mahkemesi karar ı değerlendirildi ğinde ilk derece mahkemesinin ba şvurucunun ifade özgürlü ğü ile davac ının şeref ve itibar hakk ı aras ında adil bir denge kurdu ğu söylenemez. İlk derece mahkemesinin başvurucu aleyhine davay ı kabul etmesini hakl ı göstermek için sundu ğu gerekçeler uygun ve yeterli kabul edilmemi ş, başvurucunun Anayasa'n ın 26. ve 28. maddeleri kapsam ındaki ifade ve bas ın özgürlü ğü haklar ına uygulanan s ınırlamalar ın toplumsal ihtiyaca kar şılık gelmedi ği kanaatine ula şılm ıştır. 44. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun Anayasa n ın 26. ve 28. maddelerinin birinci f ıkralar ında güvence alt ına al ınan ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. 3. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 45. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 46. Başvurucu; ihlalin tespiti, yeniden yarg ılama ve 100.000 TL manevi, 100.000 TL maddi tazminat talebinde bulunmu ştur. 47. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir. Anayasa Mahkemesi di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 48. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 49.İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı veya mahkemenin ihlali gideremedi ği durumlarda Anayasa Mahkemesi 6216 say ılı Kanun un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü nün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının Başvuru Numaras ı: 2016/12037 Karar Tarihi : 18/5/2021 12(a) bendi uyar ınca, ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örne ğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar ın kendisine ula ştığı mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlalin sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58, 59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66, 67). 50.İncelenen ba şvuruda haberler nedeniyle Mahkeme taraf ından başvurucunun hapis cezas ı ile cezaland ırılmas ına ilişkin karar ın gerekçesinin ilgili ve yeterli olmad ığı, bu nedenle ba şvurucunun ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlal edildi ği sonucuna ula şılm ıştır. Dolay ısıyla ihlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı anlaşılm ıştır. 51. Bu durumda ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden yarg ılama ise bireysel ba şvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş yeniden yarg ılama karar ı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Hatay 2. Asliye Ceza Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir. 52.İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında başvurucuya net 13.500 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir. 53. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için ba şvurucunun uğrad ığını iddia etti ği maddi zarar ile tespit edilen ihlal aras ında illiyet ba ğı bulunmal ıdır. Başvurucu, maddi tazminat talebinde bulunmu ş olmakla birlikte maddi tazminat talebiyle ihlal karar ı aras ında ne gibi bir illiyet ba ğı bulunduğu konusunda i şbu karar tarihine kadar Anayasa Mahkemesine ilave herhangi bir bilgi ya da belge sunmam ıştır. Bu nedenle maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir. 54. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 239,50 TL harç ücretinden olu şan yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. İfade ve bas ın özgürlüklerinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 26. ve 28. maddelerinde güvence alt ına al ınan ifade ve bas ın özgürlüklerinin İHLAL ED İLDİĞİNE, Başvuru Numaras ı: 2016/12037 Karar Tarihi : 18/5/2021 13C. Karar ın bir örne ğinin ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Hatay 2. Asliye Ceza Mahkemesine (E.2013/345, K.2013/900) GÖNDER İLMESİNE, D. Başvurucuya net 13.500 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, E. 239,50 TL harç ücretinden olu şan yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, F. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 18/5/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM M.Emin KUZ Üye Üye Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI