TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ÜMİT ÇOBANO ĞLU BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/5104) Karar Tarihi: 18/10/2022 R.G. Tarih ve Say ı: 16/11/2022-32015 Başvuru Numaras ı: 2018/5104 Karar Tarihi : 18/10/2022 BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Ömer MENC İK Başvurucu : Ümit ÇOBANO ĞLU I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza infaz kurumunda hükümlü olarak bulunan ba şvurucunun
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ÜMİT ÇOBANO ĞLU BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/5104) Karar Tarihi: 18/10/2022 R.G. Tarih ve Say ı: 16/11/2022-32015 Başvuru Numaras ı: 2018/5104 Karar Tarihi : 18/10/2022 BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Ömer MENC İK Başvurucu : Ümit ÇOBANO ĞLU I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza infaz kurumunda hükümlü olarak bulunan ba şvurucunun posta yolu ile göndermek istedi ği doküman ın sak ıncal ı bulunarak gönderilmemesinin ifade özgürlüğünü ihlal etti ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 31/1/2018 tarihinde yap ılm ıştır. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 3. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. III. OLAY VE OLGULAR4. Başvuru formlar ı ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 5. Başvurucu, ba şvuru tarihinde terör örgütüne üye olma suçundan Edirne F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapal ı Ceza İnfaz Kurumunda (Ceza İnfaz Kurumu) hükümlü olarak bulunmaktad ır. 6. Başvurucu, Ceza İnfaz Kurumu d ışında bulunan bir ki şiye iki sayfadan olu şan bir mektup, iki sayfadan olu şan ve "Bergün'ün Yolunan Saçlar ına Dair" başlığını taşıyan bir metin ve be ş sayfadan olu şan karikatür çizimleri göndermek istemi ştir. "Bergün'ün Yolunan Saçlar ına Dair" adl ı belgenin ba şvurucunun gözalt ında işkence gördü ğünü belirtti ğ i B.V. adl ı kişiye ithafen yaz ılm ış bir düzyaz ı niteliğinde oldu ğu anlaşılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2018/5104 Karar Tarihi : 18/10/2022 7. Başvuru konusu karikatürlerde ise ba şvurucu, kamu görevinden ç ıkar ıldığı için açl ık grevi yapan ve daha sonra örgütsel suçlardan tutuklanan iki ki şinin hayati tehlikelerine rağmen ceza infaz kurumunda tutulmalar ının Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesince (A İHM) uygun bulunmas ını eleştirmiştir. Bununla birlikte karikatürlerde ba şvurucu, A İHM'i n Cumhurba şkan ı'nın düşünceleri do ğrultusunda karar verdi ğini vurgulayan, ayn ı zamanda Cumhurba şkan ı'nın bu iki ki şi için yap ılan her türlü eylemi yasaklay ıcı bir tav ır içinde olduğunu ve bu ki şiler lehine gösteri yap ılmas ının dahi Cumhurba şkan ı'nda rahats ızlık yaratt ığını ifade eden çizimler yapm ış ve ifadelere yer vermi ştir. 8. Bundan ba şka karikatürlerde ba şvurucu; İçişleri Bakan ı'nın ayn ı iki kişinin terör örgütü mensubu oldu ğu yönünde kamuoyu olu şturmaya çal ıştığına, sadece bu mesele üzerine yoğunlaştığına hatta bu tak ıntısı nedeniyle psikolojinin bozuldu ğuna, psikolog ile görü şmeler gerçekleştirdiğine dair çizimler yapm ış ve baz ı ifadelere yer vermi ştir. Son olarak başvurucunun Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Ba şkan ı'nın gözalt ı sıras ında işkence gördüğünü iddia eden bir ki şi ile ilgili soru önergesini reddetme gerekçesi üzerinden kolluk görevlilerini koruyan bir tav ır içinde oldu ğuna dair bir çizim yapt ığı ve ifadeler yazd ığı tespit edilmiştir. 9. Ceza İnfaz Kurumu Mektup Okuma Komisyonu (Komisyon) söz konusu el yaz ısı metni ve karikatürleri incelemi ş, dokümanlar ın -içeriğini dikkate alarak- Ceza İnfaz Kurumu Disiplin Kuruluna (Disiplin Kurulu) sunulmas ına karar vermi ştir. 10. Disiplin Kurulu, incelemesinin sonucunda iki sayfadan olu şan mektup içeriğinde sak ıncal ı herhangi bir ibare yer almad ığına ancak di ğer dokümanlar ın sak ıncal ı içerik bar ındırdığına karar vermi ştir. Disiplin Kurulu öncelikle "Bergün'ün Yolunan Saçlar ına Dair" başlığını taşıyan belgeyi incelemi ştir. Belgede örgütsel propaganda içeren, terörü öven ve teröre te şvik eden aç ıklamalar yer ald ığını belirtmi ştir. Disiplin Kurulu karikatürlerin ve bu karikatürlerde yer alan ifadelerin ise devlet büyüklerine kamu çal ışanlar ını küçük dü şüren ve töhmet alt ında b ırakan çizimler oldu ğunu, yalan yanl ış ifadeler içerdi ğini kabul etmi ştir. 11. Başvurucu, Disiplin Kurulu karar ına karşı Edirne 1. İnfaz Hâkimli ğine (Hâkimlik) şikâyette bulunmu ştur. Hâkimlik 30/10/2017 tarihli karar ıyla başvurucunun şikâyetini reddetmi ştir. Ret gerekçesinde Hâkimlik, Disiplin Kurulu karar ının gerekçesinin yerinde oldu ğunu ifade etmi ştir. 12. Başvurucu, Hâkimlik karar ına karşı itiraz yoluna ba şvurmuştur. İtiraz ı inceleyen Edirne 1. A ğır Ceza Mahkemesi (Mahkeme) Hâkimli ğin karar ının usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek itiraz ı 5/1/2018 tarihinde reddetmi ştir. IV.İLGİLİ HUKUK 13. 13/12/2004 tarihli ve 5275 say ılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ında Kanun un "Hükümlünün mektup, faks ve telgraflar ı alma ve gönderme hakk ı" kenar başlıklı 68. maddesinin olay tarihindeki hâlinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Hükümlü, bu maddede belirlenen k ısıtlamalar d ışında, kendisine gönderilen mektup, faks ve telgraflar ı alma ve ücretleri kendisince kar şılanmak ko şuluyla, gönderm e hakk ına sahiptir. Başvuru Numaras ı: 2018/5104 Karar Tarihi : 18/10/2022 (2) Hükümlü taraf ından gönderilen ve kendisine gelen mektup, faks ve telgraflar; mektup okuma komisyonu bulunan kurumlarda bu komisyon, olmayanlarda kurumun en üst amirince denetlenir. (3) Kurumun asayi ş ve güvenli ğini tehlikeye dü şüren, görevlileri hedef gösteren, terör ve ç ıkar amaçl ı suç örgütü veya di ğer suç örgütleri mensuplar ının haberle şmelerine neden olan, ki şi veya kurulu şlar ı paniğe yöneltecek yalan ve yanl ış bilgileri, tehdit ve hakareti içeren mektup, faks ve telgraflar hükümlüye verilmez. Hükümlü taraf ından yaz ılmış ise gönderilmez." V.İNCELEME VE GEREKÇE 14. Anayasa Mahkemesinin 18/10/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 15. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak geçimini önemli ölçüde güçle ştirmeksizi n yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun aç ıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. B.İfade Özgürlü ğünün İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 16. Başvurucu; uzun süredir resim ve karikatür sanat ıyla uğraştığını, edebî eserler ve siyasi makaleler yazd ığını, bunlardan bir k ısm ının süreli ve süresiz yay ınlarda yer ald ığını belirtmiştir. Bundan ba şka başvurucu; be ş karikatür ile bir yaz ıyı bir dergiye göndermek istediğini ancak bunun engellendi ğini, söz konusu dokümanlar ın bas ında yer alan haberleri konu ald ığını ve siyasi ele ştiri s ınırlar ı içinde kald ığını, engelleme sonucunda telif ücreti almaktan da mahrum b ırak ıldığını belirterek ifade özgürlü ğünün ve çal ışma hakk ının ihlal edildiğini ileri sürmü ştür. 17. Bakanl ık görüşünde; mektubun gönderilmemesine ili şkin başvurunun haberleşme özgürlü ğü kapsam ında incelenmesi gerekti ği belirtildikten sonra Anayasa Mahkemesinin ve A İHM'in baz ı kararlar ına yer verilmi ştir. Bakanl ık daha sonra somut olaya ilişkin baz ı aç ıklamalar yapm ıştır. Söz konusu aç ıklamalar sonras ında Bakanl ık; başvurucunun haberle şme özgürlü ğünün ihlal edilip edilmedi ği konusunda inceleme yap ılırken değinilen Anayasa ve ilgili mevzuat hükümlerinin, Anayasa Mahkemesi içtihad ının ve somut olay ın kendine özgü ko şullar ının dikkate al ınmas ı gerektiğini ifade etmiştir. 2. Değerlendirme 18. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Yaz ılı belgelerin bir ba şkas ına verilmesi, iletilmesi, bast ırılmas ı özgürlüğü ifade özgürlü ğünün ayr ılmaz bir parças ıdır. Bu nedenle mevcut ko şullar alt ında başvurunun ifade özgürlü ğü kapsam ında incelenmesi gerekir (benzer Başvuru Numaras ı: 2018/5104 Karar Tarihi : 18/10/2022 değerlendirmeler için bkz. Bejdar Ro Amed , B. No: 2013/7363, 16/4/2015, 40; Murat Türk (2), B. No: 2013/7082, 21/4/2016, 36). a. Kabul Edilebilirlik Yönünden19. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan başvurunun kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden20. Başvuruya konu dokümanlar ın Ceza İnfaz Kurumu d ışına gönderilmesinin engellenmesi ile ba şvurucunun ifade özgürlü ğüne yönelik bir müdahalede bulunuldu ğunun kabul edilmesi gerekir. An ılan müdahale, Anayasa n ın 13. maddesinde belirtilen ko şullar ı yerine getirmedi ği müddetçe Anayasa n ın 26. maddesinin ihlalini te şkil edecektir. Anayasa n ın 13. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Temel hak ve hürriyetler, ...yaln ızca Anayasan ın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu s ınırlamalar, ...demokrati k toplum düzeninin ...gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz. 21. Müdahaleye dayanak olan 5275 say ılı Kanun un 68. maddesinin kanunla sınırlama ölçütünü kar şılad ığı (benzer de ğerlendirmeler için bkz. Bejdar Ro Amed , 51; Murat Türk (2) , 37; Ahmet Temiz, B. No: 2013/1822, 20/5/2015, 37-46), müdahalenin Anayasa n ın 26. maddesinin ikinci f ıkras ında yer alan kamu düzeninin korunmas ı meşru amaçlar ı kapsam ında kald ığı sonucuna ula şılm ıştır. Bundan sonra yap ılmas ı gereken, müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olup olmad ığını değerlendirmektir. Temel hak ve özgürlüklere yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılamas ı ve orant ılı olmas ı gerekir ( Bekir Coşkun [GK], B. No: 2014/12151, 4/6/2015, 53-55; Mehmet Ali Ayd ın [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, 70-72; Ferhat Üstünda ğ, B. No: 2014/15428, 17/7/2018, 45; hükümlü ve tutuklulara uygulanan disiplin cezalar ı bağlam ında benzer de ğerlendirmeler için bkz. Murat Karayel (5), B. No: 2013/6223, 7/1/2016, 38-41; Cihat Özdemir , B. No: 2015/214, 9/5/2018, 21; Eşref Arslan , B. No: 2014/14655, 18/7/2018, 39-43). 22. Somut olayda ba şvurucu, kurum d ışındaki bir ki şiye iki sayfadan olu şan yaz ılı bir belge ile içinde baz ı karikatürlerin ve ifadelerin yer ald ığı beş sayfadan olu şan bir belge göndermek istemi ştir. Disiplin Kurulu ve Hâkimlik, dokümanlar ın örgütsel propaganda içeren, terörü öven ve teröre te şvik eden aç ıklamalar ile devlet büyüklerine ve kam u çal ışanlar ına yönelik küçük dü şüren ve töhmet alt ında b ırakan çizimler oldu ğunu, yalan yanl ış ifadeler içerdi ğini kabul etmi ş ve gönderilmemesine karar vermi ştir. Mahkeme de Hâkimlik karar ını hukuka uygun bulmu ştur. 23. Hükümlü ve tutuklular, Anayasa ve Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'ni n (Sözleşme) ortak alan ı kapsam ında kalan temel hak ve hürriyetlerin tamam ına kural olara k sahiptir ( Mehmet Re şit Arslan ve di ğerleri, B. No: 2013/583, 10/12/2014, 65). Bu ba ğlamda hükümlü ve tutuklular ın ifade özgürlü ğünün de Anayasa ve Sözle şme kapsam ında koruma altında olduğu konusunda hiçbir şüphe bulunmamaktad ır (Murat Karayel (5), 27). Başvuru Numaras ı: 2018/5104 Karar Tarihi : 18/10/2022 24. Öte yandan bir hapis cezas ının veya özgürlükten yoksun b ırakan benzer bir yapt ırımın amac ı ve meşruiyeti toplumu suça kar şı korumak, bununla ba ğlant ılı olarak da mahkûmlar ın ıslah ını sağlayabilmektir (daha geni ş değerlendirmeler için bkz. Halil Bay ık [GK], B. No: 2014/20002, 30/11/2017, 36). Mahkûmlar ın kendilerini geli ştirmelerine imkân sa ğlayan edebî metinler olu şturmalar ına ve bunlar ı yay ımlayabilmelerine olanak tan ınmas ı da mahkûmlar ın ıslah ı için önemlidir. 25. Bununla birlikte ifade özgürlü ğü mutlak bir hak de ğildir ve Anayasa'n ın 26. maddesinin ikinci maddesinde öngörülen sebeplerle s ınırlanabilir. Bu ba ğlamda ceza infaz kurumunda bulunman ın kaç ınılmaz sonucu olarak suçun önlenmesi ve disiplinin sa ğlanmas ı gibi kurumda güvenli ğin ve düzenin korunmas ına yönelik kabul edilebilir gerekliliklerin olmas ı durumunda mahpuslar ın sahip oldu ğu haklara s ınırlama getirilebilecektir ( Murat Karaye l (5), 29). 26. Terör örgütleriyle veya faaliyetleriyle ili şkili olduğu değerlendirilen yaz ılı bir metnin ki şilerin ve ceza infaz kurumunun güvenli ğine zarar verme ihtimalinin tespit edilmesinde ilk elden bilgiye sahip ceza infaz kurumu yetkililerinin ve derece mahkemelerinin daha geni ş takdir pay ı bulunduğunda şüphe yoktur (benzer durumlarda ceza infaz kurumu yetkililerinin takdir pay ına ilişkin değerlendirmeler için bkz. Ö zkan Kart, B. No: 2013/1821, 5/11/2014, 51; Ahmet Temiz (6), B. No: 2014/10213, 1/2/2017, 41). Bunun yan ında bahsi geçen doküman gibi yaz ılı metinlerin bütünüyle ele al ındığında özel bir kişiye, kamu görevlilerine veya halk ın belirli bir kesimine kar şı şiddete te şvik edip etmediğinin belirlenmesi için metinlerde kullan ılan terimlerin ve hangi ba ğlamda yaz ıldığının dikkate al ınmas ı uygun olacakt ır (Fatih Taş [GK], B. No: 2013/1461, 12/11/2014, 100). i."Bergün'ün Yolunan Saçlar ına Dair" Başlığını Taşıyan Belge Yönünden 27. Somut olayda öncelikle iki sayfadan olu şan ve "Bergün'ün Yolunan Saçlar ına Dair" başlığını taşıyan belgenin de ğerlendirilmesi gerekir. Ba şvuru konusu belgede; ölü m orucu yapan bir ki şiden direni şçi olarak bahsedildi ği, kolluk görevlilerinin i şkence yapan kişiler olarak kabul edildi ği, devletten dü şman olarak bahsedildi ği ve düşman olarak görülen devlete kar şı direnmenin övüldü ğü görülmü ştür. Söz konusu ifadelerle örgütsel kimli ğin ve bilincin canl ı tutulmaya çal ışıldığı anlaşılm ıştır. Başvuru konusu belge içeri ği ve üslubu birlikte de ğerlendirildi ğinde başvurucunun terör örgütü lehine kamuoyu olu şturmak, örgütün görüşlerine me şruluk kazand ırmaya çal ışmak, örgütsel ili şkiler ve dayan ışma ile haberleşmeyi canl ı tutmak amac ıyla söz konusu belgeyi olu şturmay ı bir eylem şekli olarak benimsedi ği değerlendirilmi ştir. Bu nedenle söz konusu belgenin gönderilmemesi şeklindeki müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine ayk ırı olduğu söylenemez (haberleşme özgürlü ğü bağlam ında benzer de ğerlendirmeler için bkz. Ozan Alpkaya (2) , B. No: 2017/3892, 24/6/2020, 29). ii.İçinde Karikatürlerin Yer Ald ığı Belge Yönünden 28. Başvuru konusu olayda ba şvurucunun be ş sayfadan olu şan ve içinde baz ı karikatürlerin yer ald ığı diğer bir belgenin gönderilmemesini ayr ıca şikâyet konusu etti ği anlaşılm ıştır. Karikatür, ele ald ığı konular ı komik veya i ğneleyici olmas ı için abartan ve çarp ıtan resim türüdür. Karikatürlerin siyasi ele ştiri yapmak için s ıklıkla kullan ıldığı da aşikârd ır. Bu nedenle karikatürlere ili şkin bir de ğerlendirme yap ılırken söz konusu belgelerin içinde abart ı bar ındırdığı hususu dikkatle de ğerlendirilmelidir. Bununla birlikte karikatürlere ilişkin bir de ğerlendirme yap ılırken ceza infaz kurumunda bulunman ın doğal ve kaç ınılmaz Başvuru Numaras ı: 2018/5104 Karar Tarihi : 18/10/2022 sonuçlar ının gözönünde al ınmas ı gerektiği, mahpuslar ın ceza infaz kurumu d ışındaki bireyler gibi karikatür olu şturamayacaklar ı hususu da vurgulanmal ıdır. 29. Ceza infaz kurumlar ınca mahpuslar ın ifade özgürlü ğüne yap ılan müdahaleleri n takdir pay ı içinde kal ıp kalmad ığı ve esas itibar ıyla demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olup olmad ığı müdahalenin gerekçesine bak ılarak anla şılabilir. Dolay ısıyla mevcut başvurudaki gibi ifade özgürlü ğüne yap ılan müdahalelerde kurumlar ın ve derece mahkemelerinin dava konusu ifadelerin ceza infaz kurumunun asayi şini ve güvenli ğini tehlikeye dü şüren, kamu görevlilerini hedef gösteren, terör ve ç ıkar amaçl ı suç örgütü vey a diğer suç örgütleri mensuplar ının örgütsel amaçl ı olarak haberle şmelerine neden olan, ki şi veya kurulu şlar ı paniğe yönelten yalan ve yanl ış bilgileri içerip içermedi ği, tehdit ve hakaret unsuru ta şıyıp taşımad ığı değerlendirmeleri gerekir ( Bejdar Ro Amed , 80; idare ve derece mahkemelerince söz konusu de ğerlendirmelerin yap ılmamas ı nedeniyle ihlal sonucuna ulaşılan bir karar için bkz. Kamuran Re şit Bekir [GK], B. No: 2013/3614, 8/4/2015, 73; derece mahkemelerince söz konusu de ğerlendirmelerin yap ıldığının tespit edildi ği bir kara r için bkz. Ahmet Temiz (6), 39-44). 30. Öte yandan demokratik bir toplumun zorunlu temellerinden olan ve toplumun ilerlemesi ve bireyin özgüveni için gerekli temel şartlardan birini te şkil eden ifade özgürlü ğü, sadece kabul gören veya zarars ız yahut kay ıtsızlık içeren bilgiler ya da fikirler için de ğil ayn ı zamanda k ırıcı, şok edici veya rahats ız edici olanlar için de geçerlidir ( Emin Ayd ın (2) , B. No: 2013/3178, 25/6/2015, 35; Bekir Coşkun, 52). Bunun yan ında Anayasa Mahkemesi, siyasetçilerin, kamuoyunca tan ınan kişilerin ve kamusal yetki kullanan görevlilerin gördükleri i şlev nedeniyle daha fazla ele ştiriye katlanmak durumunda olduklar ını ve bunlara yönelik ele ştirinin s ınırlar ının çok daha geni ş olduğunu her zaman vurgulam ıştır (siyasetçilerle ilgili olarak bkz. Ergün Poyraz (2) [GK], B. No: 2013/8503, 27/10/2015, 58; kamusal yetki kullanan görevlilerle ilgili olarak bkz. Nilgün Halloran , B. No: 2012/1184, 16/7/2014, 45; tan ınan bir Cumhuriyet ba şsavc ısı ile ilgili olarak bkz. İlhan Cihaner (2), B. No: 2013/5574, 30/6/2014, 82; tan ınan ve siyasete haz ırlanan bir kamu görevlisi ile ilgili olarak bkz. Önder Bal ıkçı, B. No: 2014/6009, 15/2/2017, 42). 31. Başvurucunun söz konusu karikatürler ile ölüm orucu yapan ve terörle ba ğlant ılı suçlardan tutuklanan iki ki şi ad ına yap ılan her tür eylemin Cumhurba şkan ı'nda rahats ızlık yaratt ığını, İçişleri Bakan ı'nın da ayn ı iki kişiyi tak ıntı hâline getirdi ğini ve bu ki şilerin terör örgütü mensubu olarak kabul edilmesine yönelik çabaya giri ştiğini ifade etmeye çal ıştığı anlaşılm ıştır. Son olarak karikatürlerde TBMM Ba şkan ı'nın işkence eylemlerini koruyucu bir tav ır tak ındığı eleştirisi yer alm ıştır. 32. Anayasa Mahkemesi, birçok karar ında daha önce de belirtildi ği üzere toplumsal ve siyasal ortama veya sosyoekonomik dengesizliklere, etnik sorunlara, ülke nüfusundaki farkl ılıklara, daha fazla özgürlük talebine veya ülke yönetim biçiminin ele ştirisine yönelik düşüncelerin -bu dü şünceler devlet yetkilileri veya toplumun önemli bir bölümü için rahats ız edici olsa dahi ( Abdullah Öcalan [GK], B. No: 2013/409, 25/6/2014, 95)- aç ıklanmas ı, yay ılmas ı, aktif, sistemli ve inand ırıcı bir şekilde ba şkalar ına aşılanmas ı, telkin ve tavsiye edilmesinin ifade özgürlü ğünün korumas ı alt ında olduğuna karar vermi ştir (Zübeyde Füsun Üstel ve di ğerleri [GK], B. No: 2018/17635, 26/7/2019, 80; Ayşe Çelik , B. No: 2017/36722, 9/5/2019, 44; Sırrı Süreyya Önder [GK], B. No: 2018/38143, 3/10/2019, 65). 33. Somut olayda karikatürlerin siyasetçilerin ele ştirilmesi niteli ğinde oldu ğu, siyasal ortama ili şkin değerlendirme niteli ğ i taşıdığı, ülke yönetim biçiminin ele ştirisine Başvuru Numaras ı: 2018/5104 Karar Tarihi : 18/10/2022 yönelik dü şünceleri ifade etti ği değerlendirilmi ştir. Siyasi ele ştiri olduğu kabul edilen başvuru konusu karikatürlere demokratik ço ğulculuk aç ısından daha fazla tahammül edilmesi gerekir. Yukar ıdaki bilgiler dikkate al ındığında başvurucunun posta yolu ile göndermek istediği doküman ın sak ıncal ı bulunarak gönderilmemesinin zorunlu toplumsal bir ihtiyaca karşılık gelmedi ği sonucuna ula şılm ıştır. Bu nedenle ba şvurucunun ifade özgürlü ğüne yap ılan müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olmad ığı değerlendirilmi ştir. 34. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 26. maddesinde güvence alt ına al ınan ifade özgürlüğünün ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. 3. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 35. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda karar ın gönderildi ği yarg ı mercilerince yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında düzenlenen bireysel ba şvuruya özgü yeniden yarg ılama kurumunun özelliklerine ili şkin kapsaml ı aç ıklamalar için bkz. Mehmet Do ğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, 53-60, 66; Kadri Enis Berbero ğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 93-100). 36. Öte yandan ihlalin niteli ği dikkate al ınarak ba şvurucuya 13.500 TL manevi tazminat ödenmesi gerekti ği sonucuna ula şılm ıştır. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B.İfade özgürlü ğünün ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, C. Anayasa n ın 26. maddesinde güvence alt ına al ınan ifade özgürlü ğünün İHLAL EDİLDİĞİNE, D. Karar ın bir örne ğinin ifade özgürlü ğünün ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Edirne 1. İnfaz Hâkimli ğine (E.2017/2372, K.2017/2401 say ılı karar) GÖNDER İLMESİNE, E. Başvurucuya net 13.500 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğ er taleplerin REDD İNE, F. Ödemenin karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, Başvuru Numaras ı: 2018/5104 Karar Tarihi : 18/10/2022 G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 18/10/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.