TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ÖYKÜNAZ ÇAL ĞI BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2021/5186) Karar Tarihi: 22/2/2022 Başvuru Numaras ı: 2021/5186 Karar Tarihi : 22/2/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Tuğçe TAKCI Başvurucu : Öykünaz ÇAL ĞI Vekili : Av. Ali SAMSUM I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, kanser hastas ına reçete edilen ilac ın ithali için gerekli ödemenin Sosyal Güv
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ÖYKÜNAZ ÇAL ĞI BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2021/5186) Karar Tarihi: 22/2/2022 Başvuru Numaras ı: 2021/5186 Karar Tarihi : 22/2/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Tuğçe TAKCI Başvurucu : Öykünaz ÇAL ĞI Vekili : Av. Ali SAMSUM I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, kanser hastas ına reçete edilen ilac ın ithali için gerekli ödemenin Sosyal Güvenlik Kurumu taraf ından karşılanmas ı amac ıyla yap ılan talebin reddedilmesi nedeniyle maddi ve manevi varl ığın korunmas ı hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 11/2/2021 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 4. Başvurucu, tedavisi süresince ilaç bedelinin ilac ın ithalinde yetkili kurulu şa Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) taraf ından ödenmesi yönünde tedbir karar ı verilmesini talep etmiştir. Başvurucunun tedbir talebinin 19/3/2021 tarihinde kabulüne karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden ula şılan bilgi ve belgelere göre ilgili olaylar özetle şöyledir: 7. 27/5/2010 doğumlu olan ba şvurucuya 4. evre nöroblastom (kötü huylu bir tür tümör) tan ısı konulmu ştur. 8/12/2020 tarihli doktor raporunda ba şvurucunun tedavisi için kullan ılmas ının gerekli oldu ğunun belirtilmesi sonras ında başvurucunun Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumuna ba şvurusu üzerine dinutuximab beta etken maddeli Qarziba isimli ilac ın 6 ayl ık kullan ımının ithalinin uygun görüldü ğü bildirmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2021/5186 Karar Tarihi : 22/2/2022 28.İlaç bedelinin ödenmesi talebiyle SGK'ya yapt ığı başvurusunun reddi üzerine başvurucu, ret i şleminin iptali talebiyle Ankara 12. İdare Mahkemesinde ( İdare Mahkemesi) dava aç ıp idari işlemin yürütmesinin durdurulmas ına karar verilmesini de talep etmi ştir. 9.İdare Mahkemesi 21/1/2021 tarihinde dava konusu i şlemin yürütülmesini n durdurulmas ına karar vermi ştir. Başvurucunun yürütmeyi durma karar ı sonras ında ilaç bedelinin bu ilac ın ithalinde yetkili kurulu şa ödenmesi için yeniden SGK'ya başvurus u sonucunda, SGK'ca ba şvurucu taraf ından ilac ın temin edilmesi durumunda bedelinin geri ödenebilece ği bildirilmi ştir. 10. Başvurucu Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulunarak tedavisi süresince ilaç bedelinin ilac ın ithalinde yetkili kurulu şa SGK taraf ından ödenmesi yönünde tedbir karar ı verilmesini talep etmi ştir. Anayasa Mahkemesi 19/3/2021 tarihinde tedbir talebini kabul etmi ştir. 11. UYAP üzerinden yap ılan incelemede, İdare Mahkemesinin 20/5/2021 tarihinde "... Çocuk Onkolojisi ve T ıbbı Onkoloji Uzmanlar ı taraf ından tanzim edilen ve hastane başhekimliğince tasdik edilen 08/12/2020 tarih ... Sa ğlık Kurulu Raporu'nda; dinutuximab beta ilac ının hastan ın nöroblastom tan ısının tedavisinde kullan ımının acilen gerekli olduğunun belirtildi ği, tedavi sürecinde yol haritas ının tedaviyi takip eden doktorun takdirinde oldu ğu dolay ısıyla doktor görü şünün hasta için önem arz etti ği, normal tedavi sürecinde geçen zaman kayb ının hasta yönünden hayat ını kaybetme gibi telafisi imkans ız sonuçlar do ğurabilece ği ..." gerekçesiyle ilaç bedelinin ödenmesi talepli ba şvurunun reddine ilişkin işlemin iptaline karar verdi ği anlaşılm ıştır. 12. Söz konusu karara kar şı SGK vekili taraf ından 21/6/2021 tarihinde istina f başvurusunda bulunulmu ştur. İstinaf incelemesi devam etmektedir. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 13. Anayasa Mahkemesinin 22/2/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 14. Başvurucu, hastal ığının tedavisi için gerekli olan ilac ın maliyetinin yüksek olmas ı nedeniyle ilac ı kendi imkânlar ıyla tedarik edemedi ğini, SGK taraf ından alternatif geri ödeme yap ılabileceğinin belirtilmesi nedeniyle kendisi aç ısından hayati önemi olan ilaç tedavisinin gerçekle şememesine ba ğlı olarak maddi ve manevi bütünlü ğünün tehlikeye gireceğini belirtmi ş; maddi ve manevi varl ığın korunmas ı hakk ının ihlal edildi ğini iddia etmiştir. 15. Bakanl ık görüşünde, Qarziba isimli ilac ın geri ödeme listesine al ınarak bedelinin geri ödemesine ba şlanmas ı nedeniyle ba şvurucunun ma ğdur s ıfat ının ortadan kalkt ığının başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinde dikkate al ınmas ı gerektiği belirtilmiştir. Bakanl ık görüşün devam ında, devletin vatanda şlar ının maddi ve manevi varl ığının korunmas ı ve geliştirilmesi hakk ını korumak için gerekli tedbirleri almakla yükümlü oldu ğu fakat bu yükümlülü ğün s ınırsız olmad ığı, başvurucunun gerekti ği gibi muayene ve tedavi alamad ığı yönünde bir şikâyetinin bulunmad ığı belirtmiştir. Başvuru Numaras ı: 2021/5186 Karar Tarihi : 22/2/2022 3B. Değerlendirme 1. Adli Yard ım Talebi Yönünden 16. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak geçimini önemli ölçüde güçle ştirmeksizi n yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun aç ıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. 2.İhlal İddias ı Yönünden 17. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un " Bireysel ba şvuru hakk ı" kenar ba şlıklı 45. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı şöyledir: "İhlale neden oldu ğu ileri sürülen i şlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmü ş idari ve yarg ısal başvuru yollar ının tamam ının bireysel ba şvuru yap ılmadan önce tüketilmi ş olmas ı gerekir." 18. Başvuruya konu ilaç bedelinin SGK taraf ından ödenmesi talebinin reddi işleminin iptali talepli yarg ılamada verilen iptal karar ına karşı SGK taraf ından istina f talebinde bulunulup karar ın istinaf incelemesinde oldu ğu görülmü ştür. Bu itibarla başvurucunun bireysel ba şvuruya konu etti ği iddialar ına ilişkin olarak hukuk sisteminde mevcut yarg ısal yollar ı tüketmeksizin bireysel ba şvuruda bulundu ğu anlaşılmaktad ır. 19. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurucunun adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. Maddi ve manevi varl ığın korunmas ı hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, C. 12/1/2011 tarihli 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğ duriyetine neden olaca ğından adli yard ım talebi kabul edilen ba şvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 22/2/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.