TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR HASAN MUTLU BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/22691) Karar Tarihi: 30/6/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/22691 Karar Tarihi : 30/6/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Ayhan KILIÇ Başvurucu : Hasan MUTLU Vekili : Av. Oktay YAVUZ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, hükmedilen kamula ştırma bedelinin yetersiz olmas ı ve kamula ştırma tarihi ile ö
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR HASAN MUTLU BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/22691) Karar Tarihi: 30/6/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/22691 Karar Tarihi : 30/6/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Ayhan KILIÇ Başvurucu : Hasan MUTLU Vekili : Av. Oktay YAVUZ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, hükmedilen kamula ştırma bedelinin yetersiz olmas ı ve kamula ştırma tarihi ile ödeme tarihi aras ındaki enflasyon fark ının karşılanmamas ı nedeniyle mülkiye t hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 18/7/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyet yönünden Komisyonca ay ırma karar ı verilerek an ılan şikâyet 2019/8748 ba şvuru numaras ına kaydedilmi ş ve belirtilen şikâyetin ba şvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna 18/6/2019 tarihinde karar verilmi ştir. 5. Komisyonca ba şvurunun kalan k ısm ının kabul edilemez oldu ğu hususunda oybirliği sağlanamamas ı nedeniyle kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/22691 Karar Tarihi : 30/6/2021 38. Başvurucu 1965 do ğumlu olup Trabzon'da ikamet etmektedir. 9. Başvurucu, Trabzon ili Merkez Akyaz ı beldesi (1) No.lu Be şirli Mahallesi'nd e kâin 1.600 ada 12 parsel No.lu ve 1.038,46 m² büyüklü ğündeki ta şınmaz ın 13/320 oran ında hissedar ıdır. An ılan taşınmaz ın 544,35 m²lik bölümü "Trabzon Şehir Geçi şi Kanuni Bulvar ı ve Akyaz ı Sahil Ba ğlant ı Yolu" projesi için acele kamula ştırma usulüyle Karayollar ı Gene l Müdürlüğü (İdare) taraf ından kamula ştırılm ıştır. Trabzon 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin dosyadan anla şılmayan bir tarihte verdi ği karar üzerine İdare taraf ından taşınmaza e l konulmuştur. Acele kamula ştırma s ıras ında tüm maliklere toplam 1.088.700 TL ödeme yap ılm ıştır. 10. Taraflar ın kamula ştırma bedeli hususunda uzla şmaya varamamalar ı üzerine İdare taşınmaz ın 544,35 m²lik bölümü için 29/5/2014 tarihinde Trabzon 2. Asliye Huku k Mahkemesinde (Mahkeme) kamula ştırma bedelinin tespiti davas ı açm ıştır. Dava bireysel başvuruya konu 12 No.lu parselin yan ı sıra bireysel ba şvuruya konu olmayan 13 No.lu parseli de kapsamaktad ır. 11. Mahkemeye sundu ğu cevap dilekçesinde ba şvurucu, ta şınmaz ın kalan bölümünün de kamula ştırılmas ını talep etmi ştir. Başvurucu ayr ıca ayn ı mahallede kâin 1.603 ada 11 parsel No.lu ta şınmaz için Trabzon 1. İdare Mahkemesinin E.2008/303 say ılı dosyas ına sunulan bilirki şi raporunda 1.807 TL metrekare birim fiyat ı belirlendi ğini, bunun güncellenmesi hâlinde 3.000 TL'yi bulaca ğını belirtmiştir. Başvurucu yine ayn ı bölgeye yak ın başka iki taşınmaz için Trabzon 1. ve 2. Asliye Hukuk Mahkemelerine sunulan bilirki şi raporlar ında metrekare birim fiyat ının 2.305,48 TL ve 2.520 TL olarak tespit edildi ğini bildirmiştir. Başvurucu kendi ta şınmaz ının özelliklerini belirterek metrekare birim fiyat ının en az 5.000 TL olarak esas al ınmas ını talep etmi ştir. 12. Mahkemece ta şınmaz mahallinde yap ılan keşif sonras ı birinci bilirki şi heyeti taraf ından haz ırlanan 13/10/2014 tarihli raporda, ta şınmaz ın kadastro parseli oldu ğu dikkate alınmak suretiyle metrekare birim fiyat ı 2.150 TL olarak belirlenmi ştir. Raporda, ihtila f konusu 12 No.lu parsel ile 13 No.lu parsel için toplam 1.337.386 TL kamula ştırma bedeli hesaplanm ış, acele kamula ştırma s ıras ında ödenen bedel dü şüldükten sonra maliklere ödenmesi gereken tutar 93.306 TL şeklinde tespit edilmi ştir. 13. Rapora yap ılan itirazlar üzerine Mahkeme ikinci bir bilirki şi heyeti tayin etmiştir. Bu heyet taraf ından düzenlenen 15/12/2014 tarihli raporda, ta şınmaz ın metrekare birim fiyat ı 2.250 TL olarak kabul edilmi ştir. Taşınmaz ın metrekare birim fiyat ı belirlenirken ayn ı mahallenin hudutlar ı içinde olup 14/7/2004 tarihinde kamula ştırılan bir taşınmaz emsal alınm ıştır. Raporda emsal ta şınmaz ın nitelikleri dikkate al ındığında dava konusu ta şımazdan 3,5 kat daha de ğerli olduğu sonucuna ula şılarak an ılan taşınmaz için hesaplanan güncel birim fiyat ının üç buçukta biri ba şvurucuya ait ta şınmaz ın birim fiyat ı olarak belirlenmiştir. Taşınmaz ın kamula ştırma d ışı b ırak ılan k ısm ındaki de ğer kayb ının %100 olaca ğı kabul edilmiştir. Raporda her iki parsel için kamula ştırma bedeli toplam 3.111.435 TL olarak belirlenmi ş, acele kamula ştırma s ıras ında ödenen bedel dü şüldükten sonra maliklere ödenmesi gereken tutar 1.867.355 TL şeklinde tespit edilmi ştir. 14. Birinci bilirki şi heyeti taraf ından verilen 11/2/2015 tarihli ek bilirki şi raporunda kamulaştırma bedeli 2.973.149 TL'ye, ödenmesi gereken tutar ise 1.729.069 TL'ye yükseltilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/22691 Karar Tarihi : 30/6/2021 415. Maliklerin 13 No.lu parsel yönünden davadan feragat etmesi üzerine ikinci bilirkişi heyeti sadece 12 No.lu parsele ili şkin hesaplama içeren 24/3/2015 tarihli ek rapor haz ırlam ıştır. Buna göre kamula ştırma bedeli 2.336.535 TL, maliklere ödenmesi gereken tutar ise 1.092.455 TL olarak hesaplanm ıştır. 16. Birinci bilirki şi heyeti de sadece 12 No.lu parsele ili şkin olarak 24/4/2015 tarihinde ek rapor haz ırlam ıştır. Buna göre 12 No.lu parsel için maliklere ödenmesi gereken fark tutar 1.884.449 TL olarak hesaplanm ıştır. 17. Mahkeme 29/6/2015 tarihli karar ıyla, yeterli ve hakkaniyete uygun oldu ğu gerekçesiyle ikinci bilirki şi heyetinin 24/3/2015 tarihli ek raporunu esas alarak ta şınmaz ın kamulaştırma bedelini 2.336.535 TL şeklinde belirlemi ş; acele kamula ştırma s ıras ında ödenen 1.088.700 TL'yi dü ştükten sonra kalan 1.247.835 TL'nin (Bu tutar ın bilirkişi raporundakinden farkl ı olmas ının bireysel ba şvuru konusu olmayan 13 No.lu parsel için acele kamulaştırma s ıras ında ödenen tutar ın hesaplamaya kat ılmamas ından kaynakland ığı değerlendirilmektedir.) maliklere ödenmesine hükmetmi ştir. Mahkeme bu tutar ın 50.693 TL'sinin ba şvurucuya ödenmesine karar vermi ştir. 18. Başvurucunun da aralar ında bulundu ğu malikler karara kar şı temyiz yoluna başvurmuştur. Temyiz dilekçesinde, ta şınmaz ın bedelinin dü şük takdir edildi ği ileri sürülmüştür. Dilekçede ayn ı bölgedeki ba şka taşınmazlar için belirlenen metrekare birim fiyatlar ının 2.450 TL, 2.500 TL ve 2.515 TL şeklinde oldu ğu belirtilmi ştir. Davac ılar, kendi taşınmazlar ının özelliklerinin emsal gösterdikleri ta şınmazlara nazaran daha iyi oldu ğunu ifade etmi ştir. Yarg ıtay 5. Hukuk Dairesi (Daire) 10/10/2016 tarihli karar ıyla usul ve yasaya uygun oldu ğunu belirterek ilk derece mahkemesi karar ını onam ıştır. 19. Davac ılar benzer gerekçeler ileri sürerek karar ın düzeltilmesi yolun a başvurmuştur. Daire 14/5/2018 tarihli karar ıyla ilk derece mahkemesi karar ını, taşınmaz ın kamulaştırılmayan k ısm ının idare ad ına tescil edilmesine ili şkin hüküm f ıkras ı ekleme k suretiyle düzelterek onam ıştır. 20. Nihai karar 19/6/2018 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. Başvurucu 18/7/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 21. Bu arada davac ılar ilk derece mahkemesi karar ından sonra yarg ılama süreci devam ederken 30/9/2014 ile 29/6/2015 tarihleri aras ındaki dönem için 80.290,51 TL faiz ödenmesi talebiyle İdare aleyhine icra takibi ba şlatm ıştır. Trabzon 4. İcra Dairesi 28/5/2015 tarihinde İdareye icra emri göndermi ştir. İdare 9/6/2016 tarihinde davac ılara 81.360,55 TL ödeme yapm ıştır. IV.İLGİLİ HUKUK 22. 4/11/1983 tarihli ve 2942 say ılı Kamula ştırma Kanunu nun "Kamulaştırma bedelinin mahkemece tespiti ve ta şınmaz mal ın idare ad ına tescili" kenar ba şlıklı 10. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Kamulaştırman ın sat ın alma usulü ile yap ılamamas ı halinde idare, asliye huku k mahkemesine müracaat eder ve ta şınmaz mal ın kamula ştırma bedelinin tespitiyle, idare adına tesciline karar verilmesini ister. Başvuru Numaras ı: 2018/22691 Karar Tarihi : 30/6/2021 5Mahkeme, idarenin ba şvuru tarihinden itibaren en geç otuz gün sonras ı için belirledi ği duruşma gününü, ta şınmaz mal ın malikine bildirerek duru şmaya kat ılmaya çağırır. Duruşma günü idareye de tebli ğ olunur. Mahkemece yap ılan duruşmada taraflar ın bedelde anla şamamalar ı halinde hakim, e n geç on gün içinde ke şif ve otuz gün sonras ı için de duru şma günü tayin ederek, 15 inci maddede say ılan bilirki şiler marifetiyle ve tüm ilgililerin huzurunda ta şınmaz mal ın değerini tespit için mahallinde ke şif yapar Bilirkişiler, taraflar ve di ğer ilgililerin beyan ını da dikkate alarak, 11 inci maddedeki esaslar do ğrultusunda ta şınmaz mal ın değerini belirten raporlar ını onbeş gün içind e mahkemeye verirler. Mahkeme bu raporu, duru şma günü beklenmeksizin taraflara tebli ğ eder. Yap ılacak duru şmaya hakim, taraflar veya vekillerini ve bilirki şileri çağırır. Bu duruşmada taraflar ın bilirkişi raporlar ına varsa itirazlar ı dinlenir ve bilirki şilerin bu itirazlara kar şı beyanlar ı al ınır. Taraflar ın bedelde anla şamamalar ı halinde gerekti ğinde hakim taraf ından onbe ş gün içinde sonuçland ırılmak üzere yeni bir bilirki şi kurulu tayin edilir ve hakim, taraflar ın ve bilirkişilerin rapor veya raporlar ı ile beyanlar ından yararlanarak adil ve hakkaniyete uygun bir kamula ştırma bedeli tespit eder. Mahkemece tespit edilen bu bedel, ta şınmaz mal, kaynak veya irtifak hakk ının kamula ştırılma bedelidir. İdarece, kamula ştırma bedelini n hak sahibi ad ına yat ırıldığına dair makbuzun ibraz ı halinde mahkemece, ta şınmaz mal ın idare ad ına tesciline ve kamula ştırma bedelinin hak sahibine ödenmesine karar verilir ve bu karar, tapu dairesine ve paran ın yat ırıldığı bankaya bildirilir. Tescil hükmü kesin olup taraflar ın bedele ili şkin temyiz haklar ı sakl ıdır. Kamulaştırma bedelinin tespiti için aç ılan davan ın dört ay içinde sonuçland ırılamamas ı hâlinde, tespit edilen bedele bu sürenin bitiminden itibaren kanuni faiz işletilir. " 23. 2942 say ılı Kanun un "Kamulaştırma bedelinin tespiti esaslar ı" kenar ba şlıklı 11. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "15 inci madde uyar ınca oluşturulacak bilirki şi kurulu, kamula ştırılacak taşınmaz mal veya kayna ğın bulundu ğu yere mahkeme heyeti ile birlikte giderek, haz ır bulunan ilgililer i de dinledikten sonra ta şınmaz mal veya kayna ğın; a) Cins ve nevini,b) Yüzölçümünü, c) K ıymetini etkileyebilecek bütün nitelik ve unsurlar ını ve her unsurun ayr ı ayr ı değerini, d)Varsa vergi beyan ını, e)Kamula ştırma tarihindeki resmi makamlarca yap ılmış kıymet takdirlerini, Başvuru Numaras ı: 2018/22691 Karar Tarihi : 30/6/2021 6f) Arazilerde, ta şınmaz mal veya kayna ğın kamula ştırma tarihindeki mevkii v e şartlar ına göre ve oldu ğu gibi kullan ılmas ı halinde getirece ği net gelirini, g) Arsalarda, kamula ştırılma gününden önceki özel amac ı olmayan emsal sat ışlara göre sat ış değerini, h) Yap ılarda, ( )(2) resmi birim fiyatlar ı ve yap ı maliyet hesaplar ını ve y ıpranm a pay ını, ı) Bedelin tespitinde etkili olacak di ğer objektif ölçüleri, Esas tutarak düzenleyecekleri raporda bütün bu unsurlar ın cevaplar ını ayr ı ayr ı belirtmek suretiyle ve ilgililerin beyan ını da dikkate alarak gerekçeli bir de ğerlendirm e raporuna dayal ı olarak ta şınmaz mal ın değerini tespit ederler. Taşınmaz mal ın değerinin tespitinde, kamula ştırmay ı gerektiren imar ve hizmet teşebbüsünün sebep olaca ğı değer art ışlar ı ile ilerisi için dü şünülen kullanma şekillerine göre getirece ği kâr dikkate al ınmaz. ..." V.İNCELEME VE GEREKÇE 24. Anayasa Mahkemesi 30/6/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Kamula ştırma Bedelinin Yetersiz Oldu ğuna İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 25. Başvurucu, Mahkemenin hükme esas ald ığı ikinci bilirki şi heyetince düzenlenen raporda ta şınmaz ın metrekare birim de ğeri olarak tespit edilen 2.250 TL'nin dü şük olduğu yolundaki itirazlar ının derece mahkemelerince kar şılanmad ığından yak ınm ıştır. Başvurucu, Mahkemeye ibraz ettikleri emsal bilirki şi raporlar ının dikkate al ınmad ığından şikâyet etmiştir. Bilirki şi raporlar ının gerekçesiz oldu ğunu iddia eden ba şvurucu, Mahkemece bunlar ın hükme esas al ınmas ının hak kayb ına yol açt ığını savunmu ştur. Başvurucu tüm bunlar ın mülkiyet hakk ını, adil yarg ılanma hakk ını ve eşitlik ilkesini ihlal etti ğini ifade etmiştir. 2. Değerlendirme 26. Anayasa'n ın iddian ın değerlendirilmesinde dayanak al ınacak "Mülkiyet hakk ı" kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir: "Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yarar ı amac ıyla, kanunla s ınırlanabilir. Mülkiyet hakk ının kullan ılmas ı toplum yarar ına ayk ırı olamaz." 27. Anayasa'n ın ''Kamulaştırma'' kenar başlıklı 46. maddesi şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/22691 Karar Tarihi : 30/6/2021 7"Devlet ve kamu tüzelki şileri; kamu yarar ının gerektirdi ği hallerde, gerçek karşılıklar ını peşin ödemek şart ıyla, özel mülkiyette bulunan ta şınmaz mallar ın tamam ını veya bir k ısm ını, kanunla gösterilen esas ve usullere göre, kamula ştırmaya ve bunlar üzerinde idarî irtifaklar kurmaya yetkilidir. Kamulaştırma bedeli ile kesin hükme ba ğlanan art ırım bedeli nakden ve pe şin olara k ödenir. Ancak, tar ım reformunun uygulanmas ı, büyük enerji ve sulama projeleri ile iskân projelerinin gerçekle ştirilmesi, yeni ormanlar ın yetiştirilmesi, k ıyılar ın korunmas ı ve turiz m amac ıyla kamula ştırılan topraklar ın bedellerinin ödenme şekli kanunla gösterilir. Kanunun taksitle ödemeyi öngörebilece ği bu hallerde, taksitlendirme süresi be ş yılı aşamaz; b u takdirde taksitler e şit olarak ödenir. Kamulaştırılan topraktan, o topra ğı doğrudan do ğruya işleten küçük çiftçiye ai t olanlar ının bedeli, her halde pe şin ödenir. İkinci f ıkrada öngörülen taksitlendirmelerde ve herhangi bir sebeple ödenmemi ş kamulaştırma bedellerinde kamu alacaklar ı için öngörülen en yüksek faiz uygulan ır." 28. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun tüm şikâyetlerinin mülkiyet hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. 29. Somut olayda ba şvurucunun hissedar ı olduğu taşınmaz kamula ştırılm ıştır. Taşınmaz mal varl ığının Anayasa n ın 35. maddesinde yer alan mülkiyet hakk ının kapsam ına dâhil oldu ğunda tereddüt bulunmamaktad ır. Başvurucunun hissedar ı olduğu taşınmaz ın mülkiyetinin devletin üstün buyurma gücüne dayan ılarak Hazineye geçmi ş olmas ının mülkiyet hakk ına müdahale te şkil ettiği aç ıktır. Anayasa Mahkemesinin çok say ıda karar ında da belirtildi ği üzere ta şınmaz ın kamula ştırılmas ı mülkten yoksun b ırakma niteli ği taşımaktad ır. 30. Anayasa n ın 35. maddesinde mülkiyet hakk ı s ınırsız bir hak olarak düzenlenmemi ş, bu hakk ın kamu yarar ı amac ıyla ve kanunla s ınırland ırılabileceği öngörülmü ştür. Mülkiyet hakk ına müdahalede bulunulurken Anayasa'n ın temel hak ve özgürlüklerin s ınırland ırılmas ına ilişkin genel ilkeleri düzenleyen 13. maddesinin de gözönünde bulundurulmas ı gerekmektedir. 31. An ılan madde uyar ınca temel hak ve özgürlükler, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olmaks ızın Anayasa'n ın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Dolay ısıyla mülkiyet hakk ına yönelik müdahalenin Anayasa'ya uygun dü şebilmesi için müdahalenin kanuna dayanmas ı, kamu yarar ı amac ı taşımas ı ve ayr ıca ölçülülük ilkesi gözetilerek yap ılmas ı gerekmektedir ( Recep Tarhan ve Afife Tarhan , B. No: 2014/1546, 2/2/2017, 62). 32. Somut olayda ta şınmaz ın kamula ştırılmas ının kanuni dayana ğının ve meşru amac ının bulunmad ığı hususunda ba şvurucunun bir şikâyeti yoktur. Ayr ıca başvurunun bu yönleriyle resen incelenmesini gerektiren bir neden de tespit edilememi ştir. Dolay ısıyla ölçülülük unsuruyla s ınırlı bir denetim yap ılacakt ır. 33. Ölçülülük ilkesi elverişlilik, gereklilik ve orant ılılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktad ır. Elverişlilik öngörülen müdahalenin ula şılmak istenen amac ı gerçekle ştirmeye Başvuru Numaras ı: 2018/22691 Karar Tarihi : 30/6/2021 8elverişli olmas ını, gereklilik ulaşılmak istenen amaç bak ımından müdahalenin zorunlu olmas ını yani ayn ı amaca daha hafif bir müdahale ile ula şılmas ının mümkün olmamas ını, orant ılılık ise bireyin hakk ına yap ılan müdahale ile ula şılmak istenen amaç aras ında makul bir dengenin gözetilmesi gereklili ğini ifade etmektedir (AYM, E.2011/111, K.2012/56, 11/4/2012; E.2012/102, K.2012/207, 27/12/2012; E.2012/149, K.2013/63, 22/5/2013; E.2014/176, K.2015/53, 27/5/2015; E.2015/43, K.2016/37, 5/5/2016; E.2016/13, K.2016/127, 22/6/2016; Mehmet Akdo ğan ve diğerleri, B. No: 2013/817, 19/12/2013, 38). 34. Mülkiyet hakk ından yoksun b ırakma biçimindeki müdahalelerde, hedeflenen kamu yarar ı ile malikin bireysel yarar ı aras ında gözetilmesi gereken adil denge ancak malike tazminat ödenmek suretiyle sa ğlanabilir. Di ğer bir ifadeyle mülkten yoksun b ırakmalarda malike tazminat ödenmesi, müdahaleyle malike yüklenen a şırı külfetin telafi edilmesini temin eden temel bir araçt ır. Anayasa'n ın 46. maddesi uyar ınca kamula ştırma yoluyla maliki n mülkiyet hakk ının sona erdirildi ği hâllerde malike ödenmesi gereken tazminat ta şınmaz ın gerçek bedelidir. Bu itibarla ta şınmaz ın gerçek bedelinin ödenmedi ği durumlarda somut olay ın koşullar ı da gözetilerek müdahalenin orant ılı olmad ığı sonucuna ula şılabilir ( Cevat Aydın, B. No: 2014/13886, 4/10/2017, 48). 35. Mülkiyet hakk ının korunmas ının söz konusu oldu ğu durumlarda usule ili şkin güvencelerin somut olayda yerine getirildi ğinden söz edilebilmesi için derece mahkemelerinin kararlar ında konu ile ilgili ve yeterli gerekçe bulunmal ıdır. Bu zorunluluk davac ının bütün iddialar ına cevap verilmesi anlam ına gelmemekle birlikte mülkiyet hakk ını ilgilendiren davan ın sonucuna etki eden esasa ili şkin temel iddia ve itirazlar ın yarg ılama makamlar ınca özenli bir şekilde değerlendirilerek kar şılanmas ı gerekmektedir ( Kamil Darbaz ve GMO Yap ı Grup End. San. Tic. Ltd. Şti., B. No: 2015/12563, 24/5/2018, 53). 36. Başvurucu, ikinci bilirki şi heyetince haz ırlanan rapor esas al ınarak belirlenen kamulaştırma bedelinin dü şük olduğunu ileri sürmü ştür. Başvurucuya göre bilirki şi taraf ından hesaplanan 2.250 TL metrekare birim fiyat ı düşüktür. Başvurucu ayr ıca yarg ılama sıras ında sundu ğu emsallerin dikkate al ınmad ığını ileri sürmü ştür. Vurgulanmal ıdır ki taşınmaz bedelinin tespiti teknik ve uzmanl ık gerektiren bir konudur. Bu nedenle kamulaştırılan taşınmaz ın bedelinin tespiti uzman mahkemelerin ve Yarg ıtay ın bu konudaki uzman dairelerinin yetki ve görevindedir. Anayasa Mahkemesi bu konuda uzmanla şmış bir mahkeme olmad ığı gibi Anayasa Mahkemesinin mülkiyet hakk ı kapsam ında yap ılan bireysel başvurularda bedel veya de ğer düşüklüğü karşılığını hesaplamak gibi bir görevi de bulunmamaktad ır (Mukadder Sa ğlam ve di ğerleri , B. No: 2013/2511, 22/1/2015, 49; Abdülkerim Çakmak ve di ğerleri , B. No: 2014/1964, 23/2/2017, 52). 37. Mahkemenin hükme esas ald ığı bilirkişi raporunda ba şvurucunun hissedar ı olduğu taşınmaz ın metrekare birim fiyat ı belirlenirken ayn ı bölgede bulunan bir ta şınmaz emsal al ınm ış ve başvurucuya ait ta şınmaz ın niteliklerinin emsal ta şınmaza göre oldukça düşük olduğu belirtilerek metrekare birim fiyat ı 2.250 TL olarak tespit edilmi ştir. Mahkemenin de bu rapordaki görü şü benimsedi ği anlaşılm ıştır. Başvurucu, bu birim fiyat ın düşük olduğunu ileri sürmekte ise de bilirki şi raporundaki tespitlerden hangisine itiraz etti ğini açıklamam ıştır. Öte yandan Mahkemenin gerekçeli karar ında başvurucunun emsal olarak gösterdiği taşınmaz birim fiyatlar ının neden dikkate al ınmad ığı aç ıklanmam ış ise de gerekçe yükümlülü ğünün taraflar ın her türlü iddialar ının karşılanmas ı gerektiği anlam ına gelmedi ği hat ırlanmal ıdır. Derece mahkemelerinin uyu şmazl ığın esas ına etkili iddialar ı karşılamas ı yeterlidir. Teknik bir mesele olan kamula ştırma bedelinin hesaplanmas ına ilişkin uyuşmazl ıklarda mahkemelerin bilirki şi raporuna at ıfla karar vermesi tek ba şına karar ın Başvuru Numaras ı: 2018/22691 Karar Tarihi : 30/6/2021 9gerekçesiz oldu ğu anlam ına gelmez. Bilirki şi raporuna at ıf yap ılmas ının -özellikle raporda ciddi bir eksikli ğin bulunmad ığı veya ba şvurucular ın rapora yönelik itirazlar ının esasl ı olmad ığı hâllerde- ilgili ve yeterli gerekçe standard ını karşılad ığı kabul edilmelidir. 38. Başvuru formu incelendi ğinde başvurucunun emsal gösterdi ği taşınmazlar ın hangi yönleriyle dikkate al ınmas ı gerektiğini aç ıklamad ığı görülmektedir. Ba şvurucunun sal t emsal olarak gösterdi ği taşınmazlar için ba şka mahkemelerce belirlenen bedelin dikkate alınmad ığına vurgu yapt ığı anlaşılmaktad ır. Anayasa Mahkemesinin bireysel ba şvuru kapsam ındaki inceleme yetkisinin s ınırlar ı ve niteli ği gözetildi ğinde başvurucunun bu iddias ına yönelik daha öte bir inceleme yap ılmas ına yetecek verilerin ba şvurucu taraf ından temin edilmedi ği görülmektedir. Bu durumda bilirki şi raporuna at ıfla verilen karar ın ilgili ve yeterli gerekçe standard ını karşılamad ığı sonucuna ula şılmas ını gerektiren bir neden bulunmamaktad ır. 39. Sonuç olarak somut ba şvuruya konu olayda kamula ştırma yoluyla başvurucunun mülkiyet hakk ına yap ılan müdahaleyle ba şvurucuya yüklenen külfetin taşınmaz ın gerçek bedelinin ödenmesi suretiyle telafi edildi ği ve bu suretle kamu yarar ı ile başvurucunun mülkiyet hakk ı aras ında makul ve hakkaniyete uygun bir dengenin kuruldu ğu anlaşılm ıştır. Bu durumda bedel tespiti boyutuyla mülkiyet hakk ına yönelik bir ihlalin bulunmad ığının aç ık olduğu sonucuna ula şılm ıştır. 40. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun kamula ştırma bedelinin yetersiz oldu ğuna yönelik şikâyeti bak ımından mülkiyet hakk ının ihlali iddias ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. B. Enflasyon Kayb ının Karşılanmad ığına İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 41. Başvurucu tescil karar ından çok sonra faiz alaca ğına ulaştığını belirtmiş ve kamulaştırma tarihi ile ödeme tarihi aras ındaki enflasyon fark ının giderilmedi ğini ileri sürmüştür. 2. Değerlendirme 42. Anayasa Mahkemesi ancak temellendirilebilmi ş bir bireysel ba şvuruyu inceler. Başvurucular ın şikâyetlerini hem maddi hem hukuki olarak temellendirme zorunlulu ğu bulunmaktad ır. Başvurucular ın maddi dayanaklar yönünden yükümlülü ğü şikâyetlerine konu temel olay ve olgular ı aç ıklamak, bunlara ili şkin delilleri Anayasa Mahkemesine sunmak; hukuki dayanak yönünden yükümlülü ğü ise bireysel ba şvuruya konu temel hak ve özgürlüklerden hangisinin hangi nedenle ihlal edildi ğini özü itibar ıyla aç ıklamakt ır (Sabah Yıldızı Radyo ve Televizyon Yay ın İletişim Reklam Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi [GK], B. No: 2014/12727, 25/5/2017, 19). 43. Bireysel ba şvuru incelemesinde Anayasa Mahkemesi, kamu gücü eylem ve işlemleri ile mahkeme kararlar ının Anayasa'ya uygunlu ğunun ve müdahale gerekçelerini n denetimini kendiliğinden yapmaz. Bu sebeple ba şvurucunun ba şvurusunun esas ını ve bu kapsamda kamu makamlar ı taraf ından ortaya konulan gerekçelerin ilgili ve yeterli olup olmad ığını Anayasa Mahkemesine inceletebilmesi için öncelikle kendisinin ihlal iddialar ını gerekçelendirmesi , buna ilişkin olay ve olgular ı aç ıklamas ı ve delillerini sunmas ı zorunludur (Cemal Günsel [GK], B. No: 2016/12900, 12/1/2021, 24). Başvuru Numaras ı: 2018/22691 Karar Tarihi : 30/6/2021 1044. Başvurucu kamula ştırma bedelinin enflasyon kar şısında yitirilen de ğerinin ödenmedi ğini belirtmekle yetinmi ş, enflasyon sebebiyle olu şan kayb ının ne kadar oldu ğuyla ilgili hiçbir aç ıklama yapmam ıştır. Anayasa Mahkemesinin bir temyiz mercii olmad ığı, bu sebeple resen harekete geçerek kamu makamlar ının yapt ığı tüm işlemleri hukuka uygunluk denetiminden geçirme gibi bir görevinin bulunmad ığı bilinmelidir. Anayasa Mahkemesi başvurucular ın temellendirebildi ği şikâyetlerini inceler. Ba şvurucunun ödenen faizin kamulaştırma bedelinde enflasyon nedeniyle olu şan değer kayb ını karşılamad ığı şikâyetini n incelenebilmesi için kamula ştırma bedelinin enflasyon fark ı giydirilmi ş hâlinin ne oldu ğunu ve fiilen ne kadar ödeme yap ıldığını göstermesi mecburidir. Somut olayda ise ba şvurucu bu yükümlülü ğünü yerine getirmemi ştir. Bu nedenle ba şvurucunun bu şikâyetini temellendiremedi ği sonucuna ula şılm ıştır. 45. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun enflasyon fark ına yönelik şikâyeti bak ımından mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği iddias ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Kamula ştırma bedelinin yetersiz olmas ı dolay ısıyla mülkiyet hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDUĞUNA, 2. Enflasyon kayb ının karşılanmamas ı dolay ısıyla mülkiyet hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDUĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 30/6/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN