TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR YUSUF DEM İR BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/32883) Karar Tarihi: 20/4/2020 Başvuru Numaras ı: 2018/32883 Karar Tarihi : 20/4/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M.Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Tuğba TUNA I ŞIK Başvurucu : Yusuf DEM İR I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, sözle şmeli zab ıt kâtipliği atamas ının iptaline ili şkin işleme karşı aç ılan davada hakkaniyete uygun karar v
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR YUSUF DEM İR BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/32883) Karar Tarihi: 20/4/2020 Başvuru Numaras ı: 2018/32883 Karar Tarihi : 20/4/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M.Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Tuğba TUNA I ŞIK Başvurucu : Yusuf DEM İR I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, sözle şmeli zab ıt kâtipliği atamas ının iptaline ili şkin işleme karşı aç ılan davada hakkaniyete uygun karar verilmemesi ve uzun yarg ılama nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 1/11/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. 7. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. III. OLAY VE OLGULAR A. Bireysel Ba şvuruya İlişkin Süreç 8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/32883 Karar Tarihi : 20/4/2020 39. Başvurucu, Bak ırköy Adli Yarg ı Adalet Komisyonu (Komisyon) taraf ından yap ılan Sözle şmeli Zab ıt Kâtipliği Uygulama S ınav ı'ndan 108'i do ğru, 126's ı yanl ış olmak üzere 234 kelime yazm ıştır. Komisyon taraf ından, sözle şmeli zab ıt kâtibi olarak atanmas ına ilişkin karar ın Bakanl ık taraf ından onanmamas ı üzerine atama karar ının iptaline kara r verilmiştir. 10. Başvurucunun 9/10/2009 tarihinde söz konusu i şlemin iptali talebiyle İstanbu l 3. İdare Mahkemesinde açt ığı davan ın 15/4/2010 tarihinde kabulüne ve dava konusu i şlemin iptaline karar verilmi ştir. Karar gerekçesinde zabit kâtibi olarak atanmaya ili şkin mevzuatta, metinde yer alan do ğru kelime say ısının yanl ış kelime say ısından fazla olmas ı gerektiği veya metinde anlam bütünlü ğünün bulunmas ı gerektiği şart ının aranmad ığı, üç dakikada 90 kelime yazman ın yeterli oldu ğu belirtilmi ştir. 11. Daval ı Bakanl ığın iptal karar ına karşı yapt ığı temyiz ba şvurusu üzerine Dan ıştay Onikinci Dairesinin 24/9/2010 tarihli karar ıyla an ılan karar ın onanmas ına karar verilmiştir. 12. Karar düzeltme ba şvurusu ayn ı Dairenin 7/11/2012 tarihli karar ıyla kabu l edilmiş, dava konusu i şlemin hukuka uygun oldu ğu gerekçesiyle mahkeme karar ının bozulmas ına karar verilmi ştir. Karar gerekçesinde; i şlemin tesis edildi ği tarihten sonra 9/10/2010 tarihli ve 27724 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanarak yürürlü ğe giren Adalet Bakanl ığı Memur S ınav, Atama ve Nakil Yönetmeli ğinde Değişiklik Yap ılmas ına Dair Yönetmelik'in 6. maddesinin (6) numaral ı fıkras ının (c) bendinin sonuna eklenen parante z içindeki ifadede, uygulamal ı sınavda ba şarılı say ılabilmek için verilen metne sad ık kal ınıp kal ınmad ığının, yanl ış yaz ılan kelime say ısı ile yaz ı içindeki kelime ve cümle tekrarlar ı nedeniyle metnin anlam bütünlü ğünün bozulup bozulmad ığının gözönünde bulundurulaca ğının belirtildi ği ifade edilmi ştir. 13. Mahkeme, Dairenin bozma karar ı üzerine 29/5/2013 tarihli karar ıyla önceki iptal karar ında direnmi ştir. 14. Dan ıştay İdari Dava Daireleri Kurulu ( İDDK) 25/5/2015 tarihli karar ıyla Mahkemenin ısrar karar ının onanmas ına karar vermi ştir. 15. Bakanl ığın karar düzeltme talebi üzerine İDDK 9/4/2018 tarihli karar ıyla Mahkemenin ısrar karar ının bozulmas ına karar vermi ştir. Karar gerekçesinde 10/7/2003 tarihli ve 25164 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanarak yürürlü ğe giren Adalet Bakanl ığı Memur S ınav, Atama ve Nakil Yönetmeli ği'nde üç dakikada yanl ışsız en az 90 kelime yaz ılmas ı gerektiğinin düzenlendi ği belirtilmi ştir. Metnin do ğru yaz ılıp yaz ılmad ığının belirlenmesinin sadece kelime baz ında olmas ının yeterli olmayaca ğı sebebiyle ba şvuru konusu olayda metindeki yanl ış kelimelerin metinin anlam bütünlü ğünü bozdu ğunun, as ıl metne ait anlam ın tamam ıyla yitirildi ğinin tespit edilmesi üzerine dava konusu i şlemin hukuka ayk ırı olmad ığı belirtilmi ştir. 16. Nihai karar ba şvurucuya 15/10/2018 tarihinde tebli ğ edilmiş, başvurucu 1/11/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2018/32883 Karar Tarihi : 20/4/2020 4B. Bireysel Ba şvuru Sonras ına İlişkin Süreç 17. Mahkemenin 21/12/2018 tarihli karar ıyla, İDDK'n ın bozma karar ına uyularak davan ın reddine temyiz yolu aç ık olmak üzere karar verilmi ştir. Karar taraflar ın temyi z talebinde bulunmamalar ı sebebiyle 19/03/2019 tarihinde kesinle şmiştir. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 18. Mahkemenin 20/4/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının ihlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 19. Başvurucu, uzun süren yarg ılama nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 20. Bakanl ık, yarg ılaman ın bütünü ve ba şvuran ın davadaki menfaati dikkate alındığında yarg ılama süresinin makul olup olmad ığına ilişkin takdirin Anayasa Mahkemesine ait oldu ğunu belirtmi ştir. 2. Değerlendirme a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 21. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden 22. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin yarg ılaman ın süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak davan ın ikame edildi ği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -ço ğu zaman icra a şamas ını da kapsayacak şekilde- yarg ılaman ın sona erdiği tarih, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetle ilgili karar ını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve di ğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, 50-52). 23. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin yarg ılama süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli oldu ğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu ve ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (Güher Ergun ve diğerleri , 41-45). 24. An ılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurularda verdi ği kararlar dikkate al ındığında somut olayda ba şvuruya konu dava yönünden 9 y ıl 2 ay 12 günlük yarg ılama süresinin makul olmad ığı sonucuna varmak gerekir. 25. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2018/32883 Karar Tarihi : 20/4/2020 5B. Hakkaniyete Uygun Yarg ılanma Hakk ının ihlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 26. Başvurucu; s ınav ı geçmesi için gereken 90 kelime say ısını aşarak 108 kelime yazd ığını, s ınav ilan ında s ınav ın başarısız olmas ına ilişkin tekrarlar ı yapmad ığını, işlemin tesis edildi ği tarihteki mevzuatta yanl ış kelime say ısının dikkate al ınmas ı gerektiğine ilişkin bir kural ın bulunmad ığını belirterek adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 27. Bakanl ık, başvurucunun 26/6/2019 tarihinde zab ıt kâtibi olarak göreve başlad ığını belirtmiştir. 2. Değerlendirme 28. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16; M. Ayd ın Gürül, B. No: 2012/682, 2/10/2013, 18). Başvurucunun şikâyetlerinin özünün yarg ılaman ın sonucuna ili şkin olmas ı nedeniyle iddialar ın hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ı kapsam ında incelenmesi uygun görülmü ştür. 29. Anayasa n ın 148. maddesinin dördüncü f ıkras ında, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ili şkin şikâyetlerin bireysel ba şvuruda incelenemeyece ği belirtilmi ştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava konusu yap ılm ış maddi olay ve olgular ın kan ıtlanmas ı, delillerin de ğerlendirilmesi, hukuk kurallar ının yorumlanmas ı ve uygulanmas ı ile uyuşmazl ıkla ilgili var ılan sonucun adil olup olmamas ı bireysel ba şvuru konusu olamaz. Ancak bireysel ba şvuru kapsam ındaki hak ve özgürlüklere müdahale te şkil eden, bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda de ğildir ( Ahmet Sa ğlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, 42). 30. Başvurucu taraf ından ileri sürülen iddialar, derece mahkemesince delillerin değerlendirilmesine ve hukuk kurallar ının yorumlanmas ına ilişkin olup mahkeme karar ında bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik olu şturan bir durumun da bulunmad ığı dikkate alındığında ihlal iddialar ının kanun yolu şikâyeti niteli ğinde olduğu anlaşılmaktad ır. 31. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının da diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. C. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 32. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Başvuru Numaras ı: 2018/32883 Karar Tarihi : 20/4/2020 6Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 33. Başvurucu, ihlalin tespiti talebinde bulunmu ştur. 34. Somut olayda adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. 35. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 ba şvuru harc ından oluşan yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ını n İHLAL ED İLDİĞİNE, C. 294,70 ba şvuru harc ından olu şan yarg ılama giderinin BA ŞVURUCUYA ÖDENMES İNE, D. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucular ın Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihlerinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA, E. Karar ın bir örne ğinin bilgi için İstanbul 3. İdare Mahkemesine (E.2018/1872, K.2018/2130) GÖNDER İLMESİNE, F. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 20/4/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM M.Emin KUZ Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Y ıldız SEFERİNOĞLU