TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR KENAN KÖKSAL BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2015/10591) Karar Tarihi: 3/12/2020 Başvuru Numaras ı: 2015/10591 Karar Tarihi : 3/12/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNMuammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : M. Emin ŞAHİNER Başvurucu : Kenan KÖKSAL I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, istenen defter ve belgelerin ibraz edilmemesi dolay ısıyla yap ılan vergi ziya ı cezal ı katma de ğe
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR KENAN KÖKSAL BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2015/10591) Karar Tarihi: 3/12/2020 Başvuru Numaras ı: 2015/10591 Karar Tarihi : 3/12/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNMuammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : M. Emin ŞAHİNER Başvurucu : Kenan KÖKSAL I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, istenen defter ve belgelerin ibraz edilmemesi dolay ısıyla yap ılan vergi ziya ı cezal ı katma de ğer vergisi tarhiyat ı ile özel usulsüzlük cezas ının iptali istemiyle aç ıla n davan ın reddedilmesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvurular 22/6/2015 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvurular, ba şvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinde n sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurular ın kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. 2015/10591 numaral ı bireysel ba şvuru ile ayn ı tarihte yap ılan 2015/10592 numaral ı bireysel ba şvurular ın konu yönünden hukuki irtibatlar ının bulunmas ı nedeniyle 2015/10591 numaral ı bireysel ba şvuru dosyas ı ile birle ştirilmesine, incelemenin bu dosya üzerinden yürütülmesine ve di ğer başvuru dosyalar ının kapat ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurular ın kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 7. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüş bildirmemi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2015/10591 Karar Tarihi : 3/12/2020 39. Başvurucu, karayolu ile şehir içi yük ta şımac ılığı faaliyeti ile i ştigal etmektedir. 10.İstanbul Vergi Denetim Kurulu Ba şkanl ığının 6/10/2017 tarihli yaz ısıyla, vergi denetmeni taraf ından tanzim edilen 16/6/2007 vergi tekni ği raporu ile yetki belgesiz muhasebecilik yapt ığı firma ad ına (ilgili firma ve şahıslar ın haberi ve/veya izni olmaks ızın) komisyon kar şılığı fatura düzenledi ği tespit edilen İ.T.nin ba şvurucu ad ına düzenlemi ş olduğu sahte faturalar nedeniyle ba şvurucunun 2003 ve 2004 y ılı hesap ve i şlemlerinin incelenmesi kararla ştırılm ıştır. 11. Bu amaçla 12/8/2008 tarihli yaz ı ile başvurucudan ilgili dönem defter ve belgelerinin vergi inceleme eleman ına ibraz ı istenmiştir. 12. Bunun üzerine ba şvurucu 21/6/2008 tarihinde vergi denetmenli ğine gelerek bir kısım fatura ve irsaliyenin 28/6/2005 tarihinde i şyeri merkezinden çal ındığını, ayr ıca 2003 ve 2004 takvim y ıllar ına ait defter ve belgelerin 4/7/2008 tarihinde 34 RSC 24 plakal ı 1984 model kamyonunun içinde olmas ı nedeniyle kamyonuyla birlikte çal ındığını, bu nedenle de söz konusu defter ve belgeleri ibraz etmesinin mümkün olmad ığını belirtmiştir. Başvurucu, beyan ını destekler mahiyette oldu ğunu iddia etti ği polis ifade ve kay ıp eşya tutanaklar ını da İdareye teslim etmi ştir. Buna mukabil ba şvurucu, vergi inceleme eleman ına defter ve belgelerinin zayiine ili şkin olarak mücbir sebep say ılabilecek bir yarg ı karar ı ibraz etmemi ştir. 13. Vergi inceleme eleman ı defter ve belgelerin zayiine ili şkin yarg ı karar ı bulunmamas ı sebebiyle mücbir sebebin mevcudiyetini kabul etmemi ştir. Bunun üzerine vergi inceleme eleman ı taraf ından başvurucunun 2003 ve 2004 y ılı hesap ve i şlemleri incelenmi ş ve başvurucu hakk ında 11/9/2008 tarihli vergi inceleme raporlar ı tanzim edilmi ştir. 14. Vergi inceleme raporlar ında; defter ve belgelerin kayboldu ğuna ilişkin hukuken geçerli belgenin sunulamad ığı ifade edilmi ş, başvurucunun 2003/1-12 ve 2004/1-12 dönemleri katma de ğer vergisi matrahlar ının gerçek durumu yans ıtmad ığı gerekçesiyle cezal ı tarhiyat yap ılmas ı ve özel usulsüzlük cezas ı kesilmesi önerilmi ştir. 15. Vergi inceleme raporlar ındaki görü ş doğrultusunda 25/10/1984 tarihli ve 3065 say ılı Katma De ğer Vergisi Kanunu'nun 29. ve 34. maddeleri uyar ınca kanunda belirlenen koşullar ın oluşmad ığı gerekçesiyle ba şvurucunun katma de ğer vergisi indirimleri reddolunmu ş; 4/1/1961 tarihli ve 213 say ılı Vergi Usul Kanunu'nun 30. maddesinin üçüncü fıkras ı uyar ınca başvurucu ad ına 2003/1-12 ve 2004/1-12 dönemleri için resen tarhiyat yap ılm ıştır. 16. İlgili dönem katma de ğer vergisi indirimlerinin reddi suretiyle ortaya ç ıkan matrah fark ı üzerinden dönemler itibar ıyla resen sal ınan vergi, üç kat oran ında kesilen vergi ziya ı cezas ı ile özel usulsüzlük cezas ına ilişkin vergi ve ceza ihbarnameleri başvurucuy a tebliğ edilmiştir. 17. Başvurucu tarh olunan vergi ziya ı cezal ı katma de ğer vergilerinin ve kesilen özel usulsüzlük cezas ının iptali talebiyle İstanbul 4. Vergi Mahkemesinde (Mahkeme) davalar açm ıştır. Başvurucu dava dilekçelerinde; ikametgâh adresinde yap ılan h ırsızlık olay ında ve arac ının çal ınmas ı nedeniyle defter ve belgelerinin kayboldu ğu, mücbir sebeplerden dolay ı defter ve belgelerinin incelenmesi için ibraz edilmedi ği, inceleme eleman ına polisteki h ırsızlık tutanaklar ının ibraz edildi ği ve incelemenin ve tarhiyatlar ının yasal dayana ğının bulunmad ığı ifadelerine yer vermi ştir. Başvuru Numaras ı: 2015/10591 Karar Tarihi : 3/12/2020 418. Mahkeme 22/12/2009 tarihli kararlar ıyla davalar ı reddetmi ştir. Kararlar ın gerekçelerinde, somut olayda ba şvurucu taraf ından ileri sürülen h ırsızlık olaylar ına ilişkin olarak süresi içinde zayi belgesi almak amac ıyla başvuruda bulunulmad ığı ifade edilmi ştir. Yasal defter ve belgelerinin daha güvenli olmas ı nedeniyle kamyon içinde özel bölümde sakland ığı ve kamyonun çal ınmas ı nedeniyle yitirildi ği, 2003 ve 2004 takvim y ıllar ında mal ve hizmet al ımında bunulan gerçek ve tüzel ki şileri hat ırlamad ığı iddialar ının hayat ın olağan akışına ayk ırı olup basiretli bir tacirden beklenmeyecek davran ış biçimi oldu ğu ve hukuken kabul edilebilir, makul ve inand ırıcı iktisadi, ticari ve teknik icaplara da uygun bulunmad ığı belirtilmiştir. Mahkemeye göre ba şvurucu, dönem beyannamelerinde indirim konusu yapt ığı katma değer vergisinin fatura ve benzeri vesikalarda gösterildi ğini ve bu belgelerin usulüne uygun olarak tutulmu ş kanuni defterlere kaydedildi ğini ispatlayamam ıştır. 19. An ılan kararlar İdare taraf ından yürütmeyi durdurma talepli olarak temyiz edilmiştir. Dan ıştay Dokuzuncu Dairesi (Daire) 3/3/2010 tarihinde yürütmenin durdurulmas ına karar vermi ştir. Diğer yandan temyiz edilen kararlar, Dan ıştay dairelerince 9/5/2012 tarihinde bozulmu ştur. Bozma kararlar ında; katma de ğer vergisinin indirim konusu yap ılabilmesi için fatura veya benzeri belgeler üzerinde ayr ıca gösterilmesinin ve söz konusu belgelerin kanuni defterlere kaydedilmi ş olmas ının gerektiği belirtilmi ştir. Kararda 6/1/1982 tarihli ve 2577 say ılı İdari Yarg ılama Usulü Kanunu'nda resen ara ştırma ilkesinin benimsendi ği ve ayn ı Kanun'un 31. maddesinin at ıfta bulundu ğu 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 266. maddesinde hâkimin özel bilgi ve uzmanl ık isteyen bir konuda bilirki şi incelemesi yapt ırmaya yetkili oldu ğunun kurala ba ğland ığı, defter ve belgelerin incelemeye ibraz edilmemesi nedeniyle resen takdire gidilmesinin yerind e olduğu gerçeğine işaret edilmi ştir. Bununla birlikte Daireye göre mezkûr ilke kar şısında vergi mahkemesince ba şvurucudan ibraz edece ğini belirtti ği defter ve belgelerin istenmesi, ibraz edilecek olan defter ve belgelerden vergi idaresinin de haberdar edilmesi suretiyle söz konusu belgelerin gerçekten emtia al ımına ait faturalara ili şkin olup olmad ığının araştırılmas ı ve gerçek al ış faturalar ı esas al ınarak ödenecek verginin tespiti için bu defter ve belgeler üzerinde gerek görüldü ğü takdirde bilirki şi incelemesi yap ılarak sonuca ula şılmas ı gerekmektedir. 20. Bozma kararlar ı sonras ı yap ılan yarg ılamalar neticesinde Mahkeme 9/10/2012 ve 18/10/2012 tarihlerinde önceki hükümlerde ısrar edilmesine karar vermi ştir. 21. An ılan ısrar kararlar ının temyiz ve karar düzeltme incelemeleri Dan ıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca (VDDK) yap ılm ıştır. VDDK'n ın onama ve karar düzeltme ret kararlar ı üzerine mahkeme kararlar ı kesinleşmiştir. 22. Nihai kararlar 27/5/2015 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiş, başvurucu 22/6/2015 tarihinde bireysel ba şvurularda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 23.İlgili hukuk için bkz. Teslime Aydo ğan, B. No: 2015/4255, 9/6/2020, 16-29. V.İNCELEME VE GEREKÇE 24. Mahkemenin 3/12/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: Başvuru Numaras ı: 2015/10591 Karar Tarihi : 3/12/2020 5A. Başvurucunun İddialar ı 25. Başvurucu; vergi denetmenli ğince incelenmek üzere defter ve belgelerinin ibraz ının istendiğini ancak kaybolmalar ı nedeniyle bunlar ı ibraz edemedi ğini, hakk ında vergi inceleme raporlar ı düzenlenerek vergi ve cezalar ın tarh edildi ğini belirtmi ştir. Başvurucu; açt ığı davalar ın ve Dan ıştaydaki yarg ılamalar ın duruşmal ı olarak yap ılmas ı talebinin haks ız olarak reddedildi ğinden yak ınm ıştır. Başvurucu öte yandan temyiz mahkemesinin içtihat değişikliğine giderek önceki kararlar ının aksine bir karar verdi ğini, ödeme gücünün çok üstünde vergi ve cezas ını ödemek durumunda kald ığını ifade etmi ştir. Başvurucu ayr ıca Dairece verilen yürütmeyi durdurma kararlar ı için teminat olarak gösterilen menkul ve gayrimenkullerin sat ılmak durumunda kalaca ğını belirtmiştir. Başvurucu son olarak, bozma karar ı üzerine teslim etmi ş olup hâlihaz ırda mahkeme emanetinde bulunan defter ve belgeler üzerinde gerekli incelemelerin yap ılmad ığını belirterek e şitlik ilkesi ile adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 26. Anayasa n ın Hak arama hürriyeti kenar ba şlıklı 36. maddesinin birinci fıkras ı şöyledir: "Herkes, me şru vas ıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg ı mercileri önünd e davac ı veya daval ı olarak iddia ve savunma ile adil yarg ılanma hakk ına sahiptir." 27. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucu, bozma karar ının ard ından sonradan bulduğu defter ve belgeleri Mahkemeye sunmas ına rağmen bunlar üzerinde gerekli incelemelerin yap ılmad ığını ve daval ı idarenin sundu ğu belgelere göre karar verildi ğine işaret ederek eksik inceleme yap ıldığını ve temyiz mahkemesinin içtihat de ğişikliğine giderek önceki kararlar ının aksine bir karar verdi ğini belirtmektedir. Bu ba ğlamda ba şvurucunun iddialar ı Dan ıştay daireleri aras ında süregelen görü ş ayr ılığından kaynakland ığından iddialar ın hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ı kapsam ında değerlendirilmesi uygun görülmüştür. 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 28. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönünden a. Genel İlkeler 29. Genel ilkeler için bkz. Teslime Aydo ğan, 35-43. b.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 30. Başvurucunun sahte fatura düzenledi ği yönünde tespitler bulunan bir şirketten ald ığı faturalar nedeniyle 2003 ve 2004 y ılı hesap ve i şlemleri incelenmeye ba şlanm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2015/10591 Karar Tarihi : 3/12/2020 6Başvurucudan incelenmek üzere ilgili dönem defter ve belgelerinin vergi inceleme eleman ına ibraz etmesi istenmi ştir. Başvurucu, defter ve belgelerini vergi inceleme elemanlar ına ibraz etmemiştir. Bunun üzerine ba şvurucu hakk ında ilgili dönemlerde indirim konusu yapt ığı katma değer vergisi indiriminin reddi suretiyle cezal ı tarhiyatlar yap ılm ıştır. 31. Mahkeme, inceleme a şamas ında ibraz ı istenen kanuni defter ve belgelerin ibraz edilmemesi nedeniyle katma de ğer vergisi indiriminin reddi suretiyle yap ılan tarhiyatlar ın hukuka uygun oldu ğu sonucuna ula şmıştır. 32.İnceleme s ıras ında herhangi bir mücbir sebep bulunmad ığı hâlde ba şvurucu taraf ından ibraz edilmeyen defter ve belgelerin yarg ılama aşamas ında incelemeye tabi tutulup tutulmayaca ğı hususunun vergi mevzuat ının yorumlanmas ına ilişkin olduğunun ve derece mahkemelerinin yetkisinde kald ığının alt ı çizilmelidir. Bununla birlikte uyu şmazl ıkta uygulanacak hukuk kurallar ının yorumunda yeknesakl ığın sağlanamamas ı, derin ve süregelen içtihat farkl ılığının bulunmas ı hâllerinde yarg ılaman ın hakkaniyeti zedelenebilece ğinden bu durumun art ık kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlar ın incelenmesi yasa ğı kapsam ında değerlendirilmesi mümkün olmayacakt ır (benzer yönde bkz. Teslime Aydo ğan, 46). 33. Başvurucu, Mahkemenin yakla şımının yerleşik içtihada ayk ırı olduğunu öne sürmüştür. Anayasa Mahkemesi Teslime Aydo ğan karar ında benzer iddiay ı incelemi ştir. An ılan kararda kanuni defter ve belgelerin mücbir sebep hâli olmaks ızın vergi inceleme eleman ına ibraz edilmemesi sebebiyle mükellefin katma de ğer vergisi indirimlerinin reddi suretiyle yap ılan cezal ı katma de ğer vergisine yönelik olarak aç ılan davada söz konusu defter ve belgelerin vergi mahkemesine ibraz edilmesi durumunda vergi mahkemesinin nas ıl bir karar vermesi gerekti ği konusunda vergi yarg ısında 213 ve 3065 say ılı Kanunlar ın yorumundan kaynaklanan süregelen bir görü ş ayr ılığının bulundu ğu tespit edilmi ştir. Bir görüşe göre kanuni defter ve belgelerin mücbir sebep hâli olmaks ızın inceleme eleman ına ibraz edilmemesi durumunda resen tarh sebebi olu şacağından bunlar ın sonradan vergi mahkemesine ibraz edilmesinin resen tarh sebebine hiçbir etkisi bulunmamakta ve vergi mahkemesince mükellefin beyannamelerinde indirim konusu etti ği katma de ğer vergisini gerçekten yüklenip yüklenmedi ği incelenmeksizin davan ın reddi gerekmektedir. Buna mukabil VDDK'n ın 13/12/2017 tarihli ve E.2017/627, K.2017/623 say ılı karar ına da yans ıyan diğer görüşe göre vergi mahkemesi, idareye ibraz edilmeyen defter ve belgeleri n kendisine ibraz edilmesi halinde resen ara ştırma yetkisini de kullanarak mükellefin indirimi reddedilen katma de ğer vergisini gerçekten yüklenip yüklenmedi ğini araştırma yükümlülü ğü altındad ır (Teslime Aydo ğan, 48-49). 34. Değinilen kararda, defter ve belgelerin ibraz edilmemesi nedeniyle yap ılan vergi ziya ı cezal ı katma de ğer vergisi tarhiyat ının iptali istemiyle açt ığı davada defter ve belgelerin incelenip incelenemeyece ği konusunda ya şanan içtihat farkl ılığını gidermek için içtihad ı birleştirme yolunun i şletildiği ve neticede Dan ıştay İçtihad ı Birleştirme Kurulunun 8/2/2019 tarihli karar ıyla içtihad ın VDDK'n ın 13/12/2017 tarihli ve E.2017/627, K.2017/623 say ılı karar ı doğrultusunda birle ştirildiği vurgulanm ıştır. Ancak kararda, 1984 y ılından beri yürürlükte olan 3065 say ılı Kanun'un yorumundan kaynaklanan içtihat farkl ılığının yaklaşık 34 y ıl sonra giderildi ğine işaret edilerek otuz y ılı aşkın bir sürenin, defter ve belgelerin ibraz edilmemesi nedeniyle yap ılan vergi ziya ı cezal ı katma de ğer vergisi tarhiyat ının iptali istemiyle açt ığı davada defter ve belgelerin incelenip incelenemeyece ği hususuna ili şkin içtihad ın yerleşmesi ve yeknesakl ık kazanmas ı bak ımından oldukça uzun oldu ğu ifade edilmiş, içtihad ın birleştirildiği tarihten önceki dönemde ki şilerin bu kadar uzun bir süre Başvuru Numaras ı: 2015/10591 Karar Tarihi : 3/12/2020 7belirsiz bir hukuka maruz b ırak ılmalar ının yarg ılaman ın hakkaniyetini zedeledi ği sonucuna ulaşılm ıştır (Teslime Aydo ğan, 51-53). 35. Mevcut ba şvuruda Teslime Aydo ğan karar ında ulaşılan sonuçtan ayr ılmay ı gerektiren bir neden bulunmamaktad ır. 36. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun Anayasa n ın 36. maddesinde güvence altına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir. 3. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 37. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmedi ğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 38. Başvurucu, yeniden yarg ılama yap ılmas ına ve tazminata hükmedilerek ihlallerin giderilmesine karar verilmesi talebinde bulunmu ştur. 39. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir. Anayasa Mahkemesi di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 40. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural, mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 41.İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı veya mahkemenin ihlali gideremedi ği durumlarda Anayasa Mahkemesi 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü nün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının Başvuru Numaras ı: 2015/10591 Karar Tarihi : 3/12/2020 8(a) bendi uyar ınca ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örne ğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar kendisine ula şan mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlalin sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58, 59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66, 67). 42. İncelenen ba şvuruda hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna ula şılm ıştır. Dolay ısıyla ihlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. 43. Bu durumda hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden yarg ılama ise bireysel ba şvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama karar ı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örneğinin İstanbul 4. Vergi Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekir. 44. Yeniden yarg ılama yap ılmas ına karar verilmesi adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlalinin giderimi bak ımından yeterli görüldüğünden başvurucunun tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir. 45. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 453,80 TL harçtan olu şan yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 36. maddesinde hüküm alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ını n ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere İstanbul 4. Vergi Mahkemesine (E.2012/2287, E.2012/2289) GÖNDER İLMESİNE, D. Başvurucunun tazminat talebinin REDD İNE, Başvuru Numaras ı: 2015/10591 Karar Tarihi : 3/12/2020 9E. 453,80 TL harçtan olu şan yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, F. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihlerinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 3/12/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ