TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR EMİN SÖNMEZ VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/27310) Karar Tarihi: 16/9/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/27310 Karar Tarihi : 16/9/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Muammer TOPAL Selahaddin MENTE Ş Raportör : Heysem KOCAÇ İNAR Başvurucular : 1. Emin SÖNMEZ 2. Filiz SÖNMEZ 3. Kadir SÖNMEZ 4. Kadriye TURNA 5. Metin SÖNMEZ Başvurucular Vekili : Av. Semih MAHMUTO ĞLU I. B
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR EMİN SÖNMEZ VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/27310) Karar Tarihi: 16/9/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/27310 Karar Tarihi : 16/9/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Muammer TOPAL Selahaddin MENTE Ş Raportör : Heysem KOCAÇ İNAR Başvurucular : 1. Emin SÖNMEZ 2. Filiz SÖNMEZ 3. Kadir SÖNMEZ 4. Kadriye TURNA 5. Metin SÖNMEZ Başvurucular Vekili : Av. Semih MAHMUTO ĞLU I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ba şvurucular ın Hazine ad ına orman s ınırlar ı d ışına ç ıkar ılan taşınmaz ın kullan ıcısı olarak belirlenmemesi nedeniyle mülkiyet hakk ının; yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 8/6/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonunca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: A. Başvuru Konusu Olay ın Arka Plan ı 6. Başvurucular 26/6/2010 tarihinde vefat eden Mehmet Sönmez'in mirasç ılar ıdır. Başvuru Numaras ı: 2017/27310 Karar Tarihi : 16/9/2020 37. Uyuşmazl ık konusu İstanbul ili, Sultanbeyli ilçesi, Battalgazi köyünde bulunan 310 ada 1 parsel say ılı taşınmaz (öncesi 1223 parsel) orman vasf ını yitirdiğinden 31/8/1956 tarihli ve 6831 say ılı Orman Kanunu'nun 2/B maddesi uyar ınca yap ılan çal ışmalar sonucunda Hazine ad ına orman s ınırı dışına ç ıkar ılm ıştır. 8. Başvurucular ın murisi 19/10/2007 tarihinde, 4/12/1984 tarihli ve 3091 say ılı Taşınmaz Mal Zilyedli ğine Yap ılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakk ında Kanun hükümleri kapsam ında Sultanbeyli Kaymakaml ığına (Kaymakaml ık) başvurmuştur. Başvurucular ın murisi, Sultanbeyli Belediyesinin (Belediye) uyu şmazl ık konusu ta şınmaza çak ıl dökmek suretiyle müdahale etti ğini belirterek müdahalenin önlenmesi iste ğinde bulunmu ştur. 9. Kaymakaml ık 31/10/2007 tarihinde ba şvurucular ın murisinin talebinin reddine karar vermi ştir. Karar ın gerekçesinde, an ılan taşınmaz ın okula tahsis edilen bölümüne yak ın bir yere Belediye taraf ından geçici olarak kum döküldü ğü tespitine yer verilmi ştir. Kaymakaml ık, Belediye vekilinin dökülen kumun k ısa sürede kald ırılacağı yönündeki beyan ını dikkate alarak bu yeri okul in şaat ını yapan Millî E ğitim Müdürlü ğüne teslim etmiştir. 10. Taşınmaz ın bulundu ğu Battalgazi köyünde 21/6/1987 tarihli ve 3402 say ılı Kadastro Kanunu'nun ek 4. maddesi uyar ınca Hazine ad ına orman s ınırlar ı dışına ç ıkar ılan yerler ve muhdesatlar ı ile bunlar ın kullan ıcılar ının tespiti amac ıyla 2010 y ılında kadastro çal ışmalar ı (kullan ım kadastrosu) yap ılm ıştır. 11. Yap ılan kullan ım kadastrosu s ıras ında, 18.995,04 m2 yüz ölçümlü 310 ada 1 parsel say ılı taşınmaz bahçe niteliğiyle Hazine ad ına tespit edilmi ştir. Bu ta şınmaza ait 3/9/2010 tarihli Kadastro Tutana ğı'nın beyanlar hanesinde, söz konusu ta şınmaz ın 6831 say ılı Kanun'un 2. maddesinin birinci f ıkras ının (B) bendi (2/B) uyar ınca Hazine ad ına orman sınırlar ı d ışına ç ıkar ıldığı belirtilmi ştir. Beyanlar hanesinde ayr ıca bu ta şınmaz ın 1984 yılından beri Emin evlad ı Mehmet Sönmez'in ve ta şınmaz üzerindeki kum oca ğının da Belediyenin kullan ımında olduğu yaz ılm ıştır. Tutanağın edinme sebebinde; ta şınmaz ın 1984 yılından beri Mehmet Sönmez kullan ımında olup Belediyenin söz konusu ta şınmaz ı geçici surette kum oca ğı olarak kulland ığı tespiti yer almaktad ır. 12. Kullan ım kadastrosu s ınırland ırma ve tespitleri 7/9/2010 ila 6/10/2010 tarihlerinde ask ı ilan ına ç ıkar ılm ıştır. Ask ı ilan süresi içinde M.E.B. adl ı şahıs tespite itiraz ederek Sultanbeyli Kadastro Mahkemesinde dava açm ış, bir k ısım kişiler aç ılan davaya asli müdahil s ıfat ıyla iştirak etmi ştir. Yine ayn ı tespite yönelik itiraz üzerine A.A. taraf ından ayr ı bir dava aç ılm ış, aralar ındaki hukuki ve fiilî ba ğlant ı nedeniyle davalar birle ştirilmiştir. Bu arada Sultanbeyli Kadastro Mahkemesinin kapat ılmas ı nedeniyle dava dosyas ı İstanbul Anadolu 2. Kadastro Mahkemesine (Mahkeme) devredilmekle yarg ılamaya bu Mahkemece devam edilmi ştir. B. Başvuruya Konu Yarg ılama Süreci 13. Belediye taraf ından 8/11/2010 tarihinde, Sultanbeyli 1. Asliye Huku k Mahkemesinde kullan ım kadastrosu tespitine itiraz davas ı aç ılm ıştır. Dava dilekçesinde, uyuşmazl ık konusu ta şınmaza ili şkin olarak kadastroca belirlenen kullan ım durumunu gösteren şerhin gerçe ği yans ıtmad ığı ve taşınmaz ın Belediyenin kullan ımında oldu ğu belirtilmiştir. Başvuru Numaras ı: 2017/27310 Karar Tarihi : 16/9/2020 414. Sultanbeyli 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 13/12/2011 tarihinde uyu şmazl ık konusu ta şınmaz hakk ındaki kadastro tutana ğı kesinleşmediğinden görevsizlik ile dosyay ı kadastro mahkemesine göndermi ştir. 15. Sultanbeyli Kadastro Mahkemesi aralar ındaki hukuki ve fiilî ba ğlant ı nedeniyle dava dosyas ının M.E.B. taraf ından aç ılan E.2010/2555 say ılı dava dosyas ı ile birleştirilmesine karar vererek yarg ılamaya bu dava dosyas ı üzerinden devam etmi ştir. 16. Sultanbeyli Kadastro Mahkemesinin kapanmas ı üzerine dosyan ın devredildi ği Mahkeme, fiilî kullan ımın belirlenmesi amac ıyla taşınmaz ba şında keşif icra etmi ştir. Mahkemece 4/4/2013 tarihinde yap ılan keşif s ıras ında başvurucular ın bildirdi ği tan ıklar N.K. ve N.B. de dinlenmi ştir. Her iki tan ık da benzer beyanlar ında başvurucular ın murisinin uyuşmazl ık konusu ta şınmaz ın güney k ısm ında tapulu arazisinin bulundu ğunu, taşınmaz ın 2004 y ılına kadar muris taraf ından arpa, bu ğday vs. ekmek suretiyle kullan ılırken daha sonra boş bırak ıldığını ve Belediyenin 2007 y ılından sonra ta şınmaz ı kum ocağı olarak kulland ığını bildirmiştir. 17. Mahkeme 28/5/2014 tarihli karar ile Belediyenin birle şen davas ını kabul etmi ş, asıl ve birle şen diğer davalar ın reddine karar vermi ştir. Karar ın gerekçesinde; uyu şmazl ık konusu 310 ada 1 parsel numaral ı taşınmaz ın 2007 y ılından beri kum oca ğı olarak Belediye taraf ından işletildiği, başvurucular ın taşınmaz üzerinde herhangi bir fiilî kullan ım ve zilyetliklerinin bulunmad ığı saptamas ına yer verilmi ştir. Mahkemeye göre ta şınmaz ın Belediye taraf ından kum oca ğı olarak işletilmeye ba şlanmas ından sonra ba şvurucular murisi taraf ından tecavüzün meni istemiyle idareye ba şvurulmuş ise de sulh hukuk mahkemesinde zilyetliğin korunmas ına ilişkin herhangi bir dava aç ılmad ığından idare taraf ından verilen me n karar ı zilyetliğin ispat ı aç ısından yeterli de ğildir. 18. Hüküm ba şvurucular taraf ından temyiz edilmi ştir. Yarg ıtay 16. Hukuk Dairesi 15/12/2015 tarihinde ilk derece mahkemesindeki gerekçeye at ıf ile onama karar ı vermiş ve anılan karara yönelik düzeltme iste ğini 27/3/2017 tarihinde reddetmi ştir. 19. Nihai karar 22/5/2017 tarihinde ba şvurucular vekiline tebli ğ edilmiştir. 20. Başvurucular 8/6/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 21. 6831 say ılı Kanun'un 2. maddesinin ilgili bölümleri şöyledir: Orman say ılan yerlerden: ... B) 31/12/1981 tarihinden önce bilim ve fen bak ımından orman niteli ğini tam olarak kaybetmiş yerlerden; tarla, ba ğ, bahçe, meyvelik, zeytinlik, f ındıklık, f ıstıklık (antep f ıstığı, çam f ıstığı) gibi çe şitli tar ım alanlar ı veya otlak, k ışlak, yaylak gibi hayvanc ılıkta kullan ılmas ında yarar oldu ğu tespit edilen araziler ile şehir, kasaba ve köy yap ılar ının toplu olarak bulundu ğu yerleşim alanlar ı, Başvuru Numaras ı: 2017/27310 Karar Tarihi : 16/9/2020 5Orman s ınırlar ı dışına ç ıkart ılır. Orman s ınırlar ı d ışına ç ıkart ılan bu yerler Devlete ait ise Hazine ad ına, hükm i şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ise bu müesseseler ad ına, hususi orman ise sahipleri adına orman s ınırlar ı dışına ç ıkart ılır. Uygulama kesinle ştikten sonra tapuda kesin tashih ve tescil işlemi yap ılır. 22. 3402 say ılı Kanun'un ek 4. maddesi şöyledir: 6831 say ılı Orman Kanununun 20/6/1973 tarihli ve 1744 say ılı Kanunla de ğişik 2 nc i maddesi ile 23/9/1983 tarihli ve 2896 say ılı, 5/6/1986 tarihli ve 3302 say ılı kanunlarl a değişik 2 nci maddesinin (B) bendine göre orman kadastro komisyonlar ınca Hazine ad ına orman s ınırlar ı dışına ç ıkar ılan yerler, fiili kullan ım durumlar ı dikkate al ınmak ve vars a üzerindeki muhdesat ın kime veya kimlere ait oldu ğu ve kim veya kimler taraf ından ne zamandan beri kullan ıldığı kadastro tutana ğının beyanlar hanesinde gösterilmek suretiyle, bu Kanunun 11 inci maddesinde belirtilen ask ı ilan ı hariç di ğer ilanlar yap ılmaks ızın öncelikle kadastrosu yap ılarak Hazine ad ına tescil edilir. Bu maddeye göre yap ılacak kadastro çal ışmalar ı ikinci kadastro say ılmaz. Bu maddeye göre yap ılacak kadastro s ıras ında orman ve Hazine ad ına orman s ınırlar ı dışına ç ıkar ılan yerlerin s ınır nokta ve hatlar ı; orman kadastro tutanaklar ı esas al ınmak suretiyle orman i şletme müdürlü ğünce görevlendirilecek en az bir orman yüksek mühendisi ya da orman mühendisinin i ştirak ettirildi ği kadastro ekibince zemine aplike edilir. Bu çal ışmalar s ıras ında kadastro veya orman haritalar ında düzeltmeyi gerektiren tutanak, pafta ve zemin uyumsuzlu ğunun tespiti halinde, yukar ıda oluşturulan kadastro ekibinc e teknik mevzuata uygun hale getirilir. Bu çal ışmalara kadastro kontrol mühendisi de i ştirak ettirilir. Çal ışma sonucunda bir zab ıt düzenlenir ve bu zab ıt ekip görevlileri ile kontro l mühendisi taraf ından birlikte imzalan ır. Düzeltme i şlemleri, orman mevzuat ı ile tapu ve kadastro mevzuat ına göre yap ılmış ve bu Kanuna göre yap ılacak ask ı ilan ı ile de ilan ve tebliğ edilmiş say ılır. Hazine ad ına orman s ınırlar ı d ışına ç ıkar ılan yerler, daha öncesi tescil edilmi ş olduğuna bak ılmaks ızın Maliye Bakanl ığının talebi üzerine, Tapu ve Kadastro Gene l Müdürlüğünce fiili kullan ım durumlar ı dikkate al ınmak suretiyle ifraz ve/veya tevhit de yap ılabilir. Bu i şlemler s ıras ında, orman ve kadastro haritalar ında tespit edilen fenni hatalar, yukar ıdaki üçüncü f ıkrada belirtilen usul ve esaslara göre düzeltilir. ..." 23. 22/11/2001 tarihli ve 4721 say ılı Türk Medeni Kanunu nun ''Dava hakk ının düşmesi'' kenar başlıklı 983. maddesi şöyledir: Gasp ve sald ırıdan dolay ı dava hakk ı, zilyedin fiili ve failini ö ğrenmesinden başlayarak iki ay ve her hâlde fiilin üzerinden bir y ıl geçmekle dü şer.'' 24. 3091 say ılı Kanun un 1. maddesi şöyledir: Bu Kanun; gerçek veya tüzelki şilerin zilyed bulundu ğu taşınmaz mallarla kamu idareleri, kamu kurumlar ı ve kurulu şlar ı veya bunlar taraf ından idare olunan veya Devlet e ait veya Devletin hüküm ve tasarrufu alt ında bulunan sahipsiz yerlere veya menfaati umum ait olan ta şınmaz mallara yap ılan tecavüz veya müdahalelerin, idari makamlar taraf ından önlenmesi suretiyle tasarrufa ili şkin güvenli ği ve kamu düzenini sa ğlar.'' Başvuru Numaras ı: 2017/27310 Karar Tarihi : 16/9/2020 625. 3091 say ılı Kanun un 2. maddesi şöyledir: Taşınmaz mallara tecavüz veya müdahale edilmesi halinde; ta şınmaz mal merkez ilç e sınırlar ı içinde ise, il valisi veya görevlendirece ği vali yard ımc ısı, diğer ilçelerde ise kaymakamlar taraf ından bu tecavüz veya müdahalenin önlenmesine karar verilir v e taşınmaz mal yerinde zilyedine teslim edilir.'' 26.Yarg ıtay 16. Hukuk Dairesinin 5/12/2013 tarihli ve E.2013/9416, K.2013/11984 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "Dava, 3402 say ılı Yasa'ya 5831 say ılı Yasa ile eklenen Ek-4. maddesi uyar ınca yap ılan kullan ım kadastrosuna itiraz davas ıdır. Mahkemece davac ının babas ının 24.05.1985 tarih ve 1985/13 say ılı idari men karar ına konu 16.05.1985 tarihli şikaye t dilekçesi ile dava konusu ta şınmazdaki zilyetli ğini terk etmeme iradesini ortaya koydu ğu ve dava konusu ta şınmaz ın davac ının fiili kullan ımında bulundu ğu gerekçesi ile yaz ılı şekilde hüküm kurulmu ş ise de; var ılan sonuç dosya kapsam ına uygun dü şmemektedir. 3402 say ılı Yasa'ya 5831 say ılı Yasa ile eklenen Ek-4. maddede, bu maddeye göre yap ılacak kadastro sıras ında fiili kullan ım durumunun esas al ınacağı, kim veya kimlerin ne zamandan beri kullan ımında oldu ğunun beyanlar hanesinde gösterilece ği belirtilmi ştir. Kanunu n öngördüğü fiili kullan ımın hakl ı bir nedene dayanmas ına ise gerek bulunmamaktad ır. Dosya içeriğinden çeki şmeli 349 ada 64 parsel say ılı taşınmaz ın üzerinde davac ının dedesinin ahşap evi bulundu ğu, ancak çok eski tarihte ba şka bir köye ta şındıklar ı, bu tarihten sonra davac ı ve murislerinin fiilen bir kullan ımının olmad ığı, daval ı tarafça ta şınmaz ın gübre atılmak suretiyle kullan ıldığı, bu kullan ıma bir müddet sonra ara verdi ği ancak ta şınmaz üzerindeki 3-4 ya şlar ında meyve a ğaçlar ının da onun taraf ından dikildi ği ve bak ımlar ının yap ıldığı, men karar ının ise dava konusu yere ili şkin olmad ığı, çekişme konusu ta şınmaz ın daval ı M.K.'nin fiili kullan ımında olduğu, davac ı tarafça zilyetli ğin korunmas ı için dav a açılmad ığı gibi TMK'n ın 984. maddesi gere ği davan ın aç ılabilmesi için gerekli süreninde geçtiği anlaşılmaktad ır. Hal böyle olunca mahkemece davan ın reddine, çeki şme konusu taşınmaz ın tespit gibi tescili yerine yaz ılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olup temyiz itirazlar ı bu nedenlerle yerinde görüldü ğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA [karar verildi]. B. Uluslararas ı Hukuk 27. Konu hakk ında ilgili uluslararas ı hukuk için bkz. Cafer Arslan (B. No: 2014/18133, 9/3/2017, 21-27) ba şvurusu hakk ında verilen karar. V.İNCELEME VE GEREKÇE 28. Mahkemenin 16/9/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Mülkiyet Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucular ın İddialar ı 29. Başvurucular; kadastro tutanaklar ına göre 1984 y ılından, gerçekte ise çok dah a önceki bir tarihten itibaren uyu şmazl ık konusu ta şınmaz ın aral ıksız ve nizas ız olarak fiilî tasarruflar ı alt ında olduğunu, hâl böyle iken Belediyenin 2007 y ılında taşınmaz üzerinde kum ocağı kurduğunu bildirmi şlerdir. Ba şvurucular, 3091 say ılı Kanun hükümleri uyar ınca bu Başvuru Numaras ı: 2017/27310 Karar Tarihi : 16/9/2020 7müdahalenin önlenmesi iste ğinin Belediye vekilinin bu durumun geçici olup okul yap ımı ile sınırlı olduğu yönündeki yan ıltıcı beyanlar ı nedeniyle reddedildi ğini savunmu şlard ır. Başvuruculara göre Belediye vekilinin bu beyan ına rağmen kum oca ğının kald ırılmamas ı ve kullan ım kadastrosu sonras ında vaki itiraz üzerine derece mahkemelerinin bu kum oca ğına üstünlük tan ıyarak fiilî kullan ıcının Belediye oldu ğu yönündeki karar ı mülkiyet hakk ını ihlal etmektedir. 30. Başvurucular ayr ıca ilk derece mahkemesince icra edilen ke şfe iştirak eden teknik bilirki şilerin tar ım konusunda uzman olmad ıklar ını, tan ık olarak dinlenen muhtar ın önceki kullan ıma ilişkin bilgisinin bulunmad ığını ve kadastro tutana ğında ad ı geçen mahalli bilirkişilerin dinlenmedi ğini iddia etmi ştir. Başvurucular; yarg ılama aşamas ında eksik bırak ılan bu hususlar yan ında murisin zilyetli ğinin 1984 y ılında başlay ıp Belediyenin müdahalesine kadar sürdü ğünü ispat edecek ara ştırmalar ın ilgili resmî kurumlar nezdinde yap ılmad ığını, Belediyenin faaliyetinin geçici oldu ğu yönündeki önceki beyanlar ın dikkate alınmad ığını ve derece mahkemelerinin kararlar ında da bu hususlara ili şkin yeterli gerekçeye yer verilmedi ğini belirterek adil yarg ılanma hakk ının da ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 31.İddian ın değerlendirilmesinde dayanak al ınacak Anayasa n ın 35. maddesi şöyledir: Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yarar ı amac ıyla, kanunla s ınırlanabilir. Mülkiyet hakk ının kullan ılmas ı toplum yarar ına ayk ırı olamaz. 32. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucular, kullan ım kadastrosu tespitine itira z davas ının reddedilmesi nedeniyle mülkiyet hakk ının yan ında adil yarg ılanma hakk ının da ihlal edildi ğini ileri sürmektedir. Ancak ba şvurucular ın temel iddias ı, uyuşmazl ık konus u taşınmazlar ın kullan ıcısının kendileri olmas ına karşın derece mahkemelerinin tespitinin ve varm ış olduğu sonucun hatal ı olmas ı nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkindir. Dolay ısıyla başvurucular ın makul sürede yarg ılanma hakk ı dışındaki diğer bütün iddialar ının mülkiyet hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. a. Genel İlkeler 33. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğinden şikâyet eden bir kimse, önce böyle bir hakk ının var oldu ğunu kan ıtlamak zorundad ır (Mustafa Ate şoğlu ve diğerleri , B. No: 2013/1178, 5/11/2015, 54). Bu nedenle öncelikle ba şvurucular ın Anayasa'n ın 35. maddesi uyar ınca korunmay ı gerektiren mülkiyete ili şkin bir menfaate sahip olup olmad ığı noktas ındaki hukuki durumunun de ğerlendirilmesi gerekir ( Cemile Ünlü , B. No: 2013/382, 16/4/2013, 26; İhsan Vurucuo ğlu, B. No: 2013/539, 16/5/2013, 31). 34. Anayasa'n ın 35. maddesiyle güvenceye ba ğlanan mülkiyet hakk ı, ekonomik değer ifade eden ve parayla de ğerlendirilebilen her türlü mal varl ığı hakk ını kapsamaktad ır (AYM, E.2015/39, K.2015/62, 1/7/2015, 20). Bu ba ğlamda mülk olarak de ğerlendirilmesi gerektiğinde kuşku bulunmayan menkul ve gayrimenkul mallar ile bunlar ın üzerinde tesis Başvuru Numaras ı: 2017/27310 Karar Tarihi : 16/9/2020 8edilen s ınırlı ayni haklar ve fikrî haklar ın yan ı sıra icras ı kabil olan her türlü alacak da mülkiyet hakk ının kapsam ına dâhildir ( Mahmut Duran ve di ğerleri , B. No: 2014/11441, 1/2/2017, 60). 35. Mülkiyet hakk ı, özel hukukta veya idari yarg ıda kabul edilen mülkiyet hakk ı kavramlar ından farkl ı bir anlam ve kapsama sahip olup bu alanlarda kabul edilen mülkiyet hakk ı, yasal düzenlemeler ile yarg ı içtihatlar ından bağıms ız olarak özerk bir yorum ile el e alınmal ıdır (Hüseyin Remzi Polge , B. No: 2013/2166, 25/6/2015, 31; Mustafa Ate şoğlu ve diğerleri , 51). 36. Anayasa'n ın 35. maddesinde düzenlenen mülkiyet hakk ı mevcut mal, mülk ve varl ıklar ı koruyan bir güvencedir. Bir ki şinin hâlihaz ırda sahibi olmad ığı bir mülkün mülkiyetini kazanma hakk ı -kişinin bu konudaki menfaati ne kadar güçlü olursa olsun- Anayasa'yla korunan mülkiyet kavram ı içinde de ğildir. Bu ba ğlamda belirtmek gerekir ki Anayasa'n ın 35. maddesi soyut bir temele dayal ı olarak mülkiyete eri şmeyi ve mülkiyeti edinmeyi de ğil mülkiyet hakk ını güvence alt ına almaktad ır. Bu hususun istisnas ı olarak belli durumlarda bir ekonomik de ğer veya icras ı mümkün bir alacağı elde etmeye yönelik meşru bir beklenti Anayasa'da yer alan mülkiyet hakk ı güvencesinden yararlanabilir ( Kemal Yele r ve Ali Arslan Çelebi , B. No: 2012/636, 15/4/2014, 36, 37; Mehmet Şentürk [GK], B. No: 2014/13478, 25/7/2017, 41, 53; Mustafa Ate şoğlu ve diğerleri , 52-54). 37. Meşru beklenti objektif temelden uzak bir beklenti olmay ıp belirli bir kanun hükmüne veya ba şarılı olma ihtimalinin yüksek oldu ğunu gösteren yerle şik bir yarg ı içtihad ına ya da ayni menfaatle ilgili hukuki bir i şleme dayanan yeterli derecede somut nitelikteki bir beklentidir ( Selçuk Emiro ğlu, B. No: 2013/5660, 20/3/2014, 28; Mehmet Şentürk, 42). Dolay ısıyla Anayasa ve Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin ortak korum a kapsam ında olan me şru beklentiye dayal ı mülkiyet hakk ının tespiti mevcut hukuk sisteminde iddia edilen mülkiyet iddias ının tan ınmas ına bağlı olup bu tespit, mevzuat hükümleri ve yarg ı kararlar ı ile yap ılmaktad ır (Üçgen Nakliyat Ticaret Ltd. Şti., B. No: 2013/845, 20/11/2014, 37). Temelsiz bir hak kazanma beklentisi veya sadece mülkiyet hakk ı kapsam ında ileri sürülebilir bir iddian ın varl ığı meşru beklentinin kabulü için yeterli de ğildir ( Kemal Yeler ve Ali Arslan Çelebi , 37). b.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 38. 3402 say ılı Kanun'un ek 4. maddesinin birinci f ıkras ında; 6831 say ılı Orman Kanunu'nun 2. maddesinin (B) bendi uyar ınca Maliye Hazinesi ad ına orman s ınırlar ı dışına çıkar ılan yerlerin fiilî kullan ım durumlar ı dikkate al ınarak kimler taraf ından ve ne zamandan beri kullan ıldığının, varsa üzerindeki muhdesat ın kimlere ait oldu ğunun kadastro tutana ğının beyanlar hanesinde gösterilmesi suretiyle öncelikle kadastrosu yap ılarak Hazine ad ına tescil edileceği hükme ba ğlanm ıştır. 39. Orman say ılmakla birlikte 6831 say ılı Kanun'un 2. maddesinin (B) bendi kapsam ında orman s ınırlar ı dışına ç ıkar ılan taşınmaz ın 3402 say ılı Kanun'un ek 4. maddesi kapsam ında yap ılan kadastro çal ışmalar ı s ıras ında Hazine ad ına tespit gördü ğü ve mülkiyetinin Hazineye ait oldu ğu anlaşılmaktad ır. Bu husus da taraflar aras ında bir uyuşmazl ık bulunmamaktad ır. Bu bak ımdan başvurucular ad ına düzenlenen bir tapu kayd ının bulunmad ığı ve taşınmaz ın mülkiyetinin Hazineye ait bulundu ğu tart ışmas ızdır (benzer yönde bkz. Cüneyt Ali Turgut, B. No: 2013/8332, 10/3/2016, 43). Başvuru Numaras ı: 2017/27310 Karar Tarihi : 16/9/2020 940. Bununla birlikte 19/4/2012 tarihli ve 6292 say ılı Orman Köylülerinin Kalk ınmalar ının Desteklenmesi ve Hazine Ad ına Orman S ınırlar ı D ışına Ç ıkar ılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye Ait Tar ım Arazilerinin Sat ışı Hakk ında Kanun'un 6. maddesine göre Hazine ad ına orman s ınırlar ı dışına ç ıkar ılan taşınmazlar ın tespit edilen kullan ıcılar ı yönünden bu ta şınmazlar ı belirli bir bedel mukabilinde sat ın almak üzere hak sahibi say ılmalar ı öngörülmü ştür. Dolay ısıyla kişinin böyle bir ta şınmazda kullan ıcı olduğunun tespit edilmesi, an ılan kanun çerçevesinde ta şınmaz ı belirli ko şullara bağlı olarak sat ın alma hakk ı vermektedir. 41. Başvuru konusu olayda, uyu şmazl ık konusu ta şınmaz Hazine ad ına orman sınırlar ı dışına ç ıkar ılm ış ve yap ılan kullan ım kadastrosunda ba şvurucular ın kullan ıcı olduğu tespit edilmi ştir. Davac ı Belediye, ta şınmaz ın 2007 y ılından beri kum oca ğı vasf ı ile üçüncü kişilere kiralanmak suretiyle kendisi taraf ından işletildiği iddias ıyla tespite itiraz etmi ştir. Sultanbeyli 1. Asliye Hukuk Mahkemesi ta şınmaza ili şkin kadastro tutana ğının kesinleşmediğini dikkate alarak görevsizlik karar ı ile dosyay ı Kadastro Mahkemesine göndermi ştir. Kadastro Mahkemesi, ta şınmaz ın başında keşif yapm ış; keşif s ıras ında taraflar ın bildirdi ği tan ıklar ile tespit bilirki şileri ve mahalle muhtar ını dinlemi ştir. Başvurucular, uyu şmazl ık konusu ta şınmaz ın Hazine ad ına orman s ınırlar ı dışına ç ıkar ılan yerlerden olup uzun y ıllardan beri murisleri taraf ından bitişiğinde bulunan tapulu arazi ile birlikte tar ımsal faaliyete konu edildi ğini ileri sürmektedir. Ba şvuruculara göre Belediye 2007 y ılında okul in şaat ı sıras ında taşınmaza geçici olarak kum dökmek bahanesi ile el atm ış ancak okul in şaat ı sona ermesine ra ğmen bu faaliyeti sona erdirmemi ştir. Mahkeme, yapm ış olduğu yarg ılama neticesinde ta şınmaz ın 2007 y ılından beri Belediyenin kullan ımında olduğu gerekçesiyle davan ın kabulüne karar vermi ştir. Başvurucular ın temyiz ve karar düzeltme istemleri de bu gerekçeye at ıf yap ılarak Yarg ıtayca reddedilmi ştir. 42. Öncelikle mülkiyet hakk ının ihlali iddias ına konu edilen yarg ılama sürecinin bütününe bak ıldığında başvurucular ın kendilerini vekil ile temsil ettirdi ği, yarg ılaman ın duruşmal ı olarak görüldü ğü, başvuruculara tan ıklar da dâhil olmak üzere iddialar ına dayanak tüm belge ve bilgiler ile kar şı taraf ın iddialar ına karşı savunmalar ını ortaya koyabilme ve delillerini sunabilme olana ğının tan ındığı anlaşılmaktad ır. 43. Benzer davalar bak ımından Yarg ıtay, 3402 say ılı Kanun'un ek 4. maddesindeki düzenleme kar şısında bu tür davalarda 3402 say ılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen mülkiyetin kazan ılmas ına ilişkin koşullar ın varl ığının aranmayaca ğı görüşündedir. Yarg ıtay kararlar ında, gayrimenkul hukukunda kullan ıma ilişkin olarak zilyetlik kavram ı kullan ılmakta iken ek 4. maddede fiilî kullan ım kavram ının kullan ıldığı belirtilmi ştir. Yarg ıtay uygulamas ında fiilî kullan ımın ekonomik amaca uygun bir kullan ım olmas ı gerektiği ve en azından taşınmaz üzerinde fiilî hâkimiyet sa ğlamaya yetecek bir süredeki zilyetli ğin yeterli olduğu kabul edilmektedir (benzer yönde bkz. Cafer Arslan, 44). Yine Yarg ıtay kararlar ında, fiilî kullan ımın hakl ı bir nedene dayanmas ı aranmamakla birlikte bu kullan ımın aral ıksız olmas ı gerektiği kabul edilmektedir (bkz. 26). 44. Anayasa Mahkemesinin delillerin de ğerlendirilmesi ve hukuk kurallar ının yorumlanmas ına yönelik şikâyetler bak ımından görevi, bireysel ba şvurunun ikincil do ğası gereği s ınırlıdır. Derece mahkemeleri önünde hukukun ne şekilde yorumlanaca ğına ve uygulanaca ğına dair bir uyu şmazl ık olduğunda ve bu ba ğlamda başvurucu taraf ından ileri sürülen iddialar ın derece mahkemelerince kesin olarak reddedildi ği durumlarda aç ık bir keyfîlik olmad ığı veya bariz bir takdir hatas ı içermedi ği sürece meşru bir beklentinin bulunduğu sonucuna var ılamaz (benzer yönde bkz. Cafer Arslan, 44). Başvuru Numaras ı: 2017/27310 Karar Tarihi : 16/9/2020 1045. Somut olayda orman s ınırlar ı dışına ç ıkar ılan taşınmaz ın mülkiyeti Hazineye ait olup Kadastro Mahkemesinde görülen yarg ılamada uyu şmazl ık konusu ta şınmaz ın fiilî kullan ıcısının Belediye oldu ğu sonucuna var ılm ıştır. Başvurucular ta şınmaz ın fiilî kullan ımının kendilerinde oldu ğunu ileri sürmü ş ise de Mahkemece icra edilen 4/4/2013 tarihli keşifte dinlenen tan ıklar, başvurucular murisi taraf ından tar ımsal faaliyette kullan ılan taşınmaz ın 2004 y ılından sonra bo ş bırak ıldığını ve 2007 y ılında da Belediye taraf ından kum ocağı olarak i şletilmeye ba şland ığını bildirmi şlerdir. Nitekim derece mahkemeleri de taşınmaz ın hâlihaz ır durumu, mahalli bilirki şi ve tan ık beyanlar ı ile başvurucular murisinin zilyetliğin korunmas ı amac ıyla dava yoluna gitmemi ş olmas ını esas alarak ta şınmaz ın başvurucular ın fiilî kullan ımında bulunmad ığı sonuca varm ıştır. Somut olay bak ımından ilgili hukuk kurallar ı ve benzeri içtihatlar gözetildi ğinde derece mahkemelerinin kararlar ının aç ık bir keyfîlik veya bariz takdir hatas ı içerdiği de tespit edilememi ştir. Dolay ısıyla somut başvuru aç ısından yeterli bir hukuki temele dayal ı olmad ığından başvurucular ın Anayasa n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ı kapsam ında bir mülkü veya en az ından mülkiyeti elde etme yönünde bir me şru beklentisinin bulunmad ığı anlaşılmaktad ır. Nitekim Anayasa Mahkemesi benzer ba şvurularda da ayn ı sonuca varm ıştır (karşılaştırma için bkz. Cüneyt Ali Turgut, 24-52). 46. Aç ıklanan gerekçelerle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın konu bak ımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. B. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucular ın İddialar ı 47. Başvurucular, makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmüşlerdir. 2. Değerlendirme 48. Bireysel ba şvurular sonras ında 25/7/2018 tarihli ve 7145 say ılı Kanun'un 20. maddesiyle 9/1/2013 tarihli ve 6384 say ılı Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesine Yap ılm ış Baz ı Başvurular ın Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun'a geçici madde eklenmiştir. 49. 6384 say ılı Kanun'a eklenen geçici maddeye göre yarg ılamalar ın uzun sürmesi, yarg ı kararlar ının geç veya eksik icra edilmesi ya da icra edilmemesi şikâyetiyle Anayasa Mahkemesine yap ılan ve bu maddenin yürürlü ğe girdiği tarih itibar ıyla Anayasa Mahkemesi önünde derdest olan bireysel ba şvurular ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle verilen kabul edilemezlik karar ının tebliğinden itibaren üç ay içinde yap ılacak müracaat üzerine Adalet Bakanl ığı İnsan Haklar ı Tazminat Komisyonu Ba şkanl ığı (Tazminat Komisyonu) taraf ından incelenmesi öngörülmü ştür. 50. Ferat Yüksel (B. No: 2014/13828, 12/9/2018) karar ında Anayasa Mahkemesi yarg ılamalar ın makul sürede sonuçland ırılmad ığı ya da yarg ı kararlar ının geç veya eksik icra edildiği ya da hiç icra edilmedi ği iddias ıyla 31/7/2018 tarihinden önce gerçekle ştirilen bireysel ba şvurulara ili şkin olarak Tazminat Komisyonuna ba şvuru yolunun ilk bak ışta ulaşılabilir ve ihlal iddialar ıyla ilgili ba şarı şans ı sunma ve yeterli giderim sa ğlama kapasitesi olduğunu değerlendirmi ştir. Buna göre Tazminat Komisyonuna ba şvuru yolu tüketilmede n yap ılan başvurunun incelenmesinin bireysel ba şvurunun ikincil niteli ği ile bağdaşmayacağı Başvuru Numaras ı: 2017/27310 Karar Tarihi : 16/9/2020 11sonucuna vararak ba şvuru yollar ının tüketilmemi ş olmas ı nedeniyle kabul edilemezlik karar ı vermiştir (Ferat Yüksel , 27-36). 51. Mevcut ba şvuruda, söz konusu karardan ayr ılmay ı gerektiren bir durum bulunmamaktad ır. 52. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın konu bak ımından yetkisizlik nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucular üzerinde BIRAKILMASINA 16/9/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Üye Üye Muammer TOPAL Selahaddin MENTE Ş