TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR RESUMUT ENERJ İ A.Ş. VE DİDARES RÜZGAR ENERJ İ ÜRETİM A.Ş. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/2302) Karar Tarihi: 26/5/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/2302 Karar Tarihi : 26/5/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Ayhan KILIÇ Başvurucular : 1. Resumut Enerji A. Ş. 2. Didares Rüzgar Enerji Üretim A. Ş. Başvurucular Vekili: Av. Zeliha ARAS ALTINOK I
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR RESUMUT ENERJ İ A.Ş. VE DİDARES RÜZGAR ENERJ İ ÜRETİM A.Ş. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/2302) Karar Tarihi: 26/5/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/2302 Karar Tarihi : 26/5/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Ayhan KILIÇ Başvurucular : 1. Resumut Enerji A. Ş. 2. Didares Rüzgar Enerji Üretim A. Ş. Başvurucular Vekili: Av. Zeliha ARAS ALTINOK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; rüzgâr enerji santrali lisans ı başvurusunun yeniden de ğerlendirilmesi isteminin reddedilmesi nedeniyle mülkiyet hakk ının, Dan ıştay taraf ından sebep ikamesi yap ılmas ı nedeniyle silahlar ın eşitliği ilkesinin, hukuk kurallar ının ve maddi olgular ın hatal ı değerlendirilmesi nedeniyle hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvurular muhtelif tarihlerde yap ılm ıştır. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 3. 2019/4130, 2020/2157 ve 2020/2161 numaral ı başvurular incelenen başvuruyl a birleştirilmiştir. 4. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. Başvurucular, Bakanl ık görüşüne karşı beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR 5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2019/2302 Karar Tarihi : 26/5/2022 2A. Olay ın Arka Plan ı 6. Birinci ba şvurucuya, As Makinsan Elektrik Üretim Limited Şirketi unvan ıyla dosyadan anla şılamayan bir tarihte üç rüzgâr enerji santrali projesi (Belen II Rüzgâr Enerji Santrali, Karacabey Rüzgâr Enerji Santrali ve Fethiye Rüzgâr Enerji Santrali) için lisans verilmiştir. Ancak bu projelerin gerçekle şme oranlar ının belirlenen seviyede olmad ığının tespiti üzerine Belen II Rüzgâr Enerji Santrali ve Karacabey Rüzgâr Enerji Santrali için verilen üretim lisanslar ı iptal edilmi ş, Fethiye Rüzgâr Enerji Santrali projesi ise birinci başvurucunun talebi üzerine sonland ırılm ıştır. Birinci ba şvurucu, As Makinsan Elektrik Üretim Limited Şirketinin farkl ı bir unvanla devam ı mahiyetindedir. İkinci başvurucu ise birinci ba şvurucunun Enerji Piyasas ı Düzenleme Kurulunun (EPDK/Kurul) 12/4/2018 tarihli onay ı üzerine bölünmesi suretiyle kurulmu ş bir şirkettir. 7. Birinci ba şvurucu 4/9/2002 tarihinde; (1) Osmaniye'nin Hasanbeyli ilçesi Kuşçumustafa-Beltepe4-Atal ıntepe mevkiinde 18,9 MW kurulu gücünde, (2) İzmir'in Alia ğa ilçesi Çakmakl ı-Horozgedi ği-P ınartepe mevkiinde 9 MW kurulu gücünde, (3) İzmir'in Alia ğa ilçesi Karpuzcularda ğı-Mang ırtepe mevkiinde 12 MW kurulu gücünde, (4) Bal ıkesir'in Band ırma ilçesi Merinos-Merdivenlitepe-Güvenlitepe mevkiinde 9 MW kurulu gücünde rüzgâr enerjisine dayal ı üretim tesisi kurmak amac ıyla EPDK'ya ba şvurmuştur. 8. Başvurular EPDK'n ın 27/12/2006 tarihli kararlar ıyla reddedilmi ştir. Ret kararlar ının gerekçesinde 4/8/2002 tarihli ve 24836 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan (mülga) Elektrik Piyasas ı Lisans Yönetmeli ği'nin (mülga Yönetmelik) 9. maddesine 26/4/2006 tarihli ve 26150 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan Yönetmelik'in 1. maddesiyle eklenen son f ıkras ına dayan ılm ıştır. An ılan f ıkrada, lisans ı iptal edilen bir tüzel ki şilikte doğrudan veya dolayl ı olarak yüzde on veya daha fazla pay sahibi olan ki şilerin lisans başvurusunda bulunan tüzel ki şilikte inceleme ve de ğerlendirme sonuçlar ının Kurula sunulduğu tarih itibar ıyla yüzde on ve üzerinde do ğrudan veya dolayl ı pay sahibi olamayacaklar ı düzenlenmi ştir. B. 27/12/2006 Tarihli İşlemlere Kar şı Aç ılan Davalara İlişkin Süreç 9. Birinci ba şvurucunun an ılan işlemlerin iptali istemiyle Dan ıştay Onüçüncü Dairesinde (Daire) açt ığı davalar 7/1/2008 tarihli kararlarla reddedilmi ştir. Kararlar ın gerekçesinde; şirketin ba şvurular ının, sahip oldu ğu üç lisans kapsam ındaki faaliyetlerinin düşük olmas ı ve bunlardan ikisinin lisans ının başarısızlık gerekçesiyle iptal edilmesi nedeniyle mülga Yönetmelik'in 9. maddesinin üçüncü f ıkras ına dayan ılarak reddedildi ği tespiti yap ılm ıştır. Kararlarda sonuç olarak ba şvurucunun lisans ba şvurular ının mülga Yönetmelik'in 9. maddesinin üçüncü f ıkras ına dayal ı olarak reddedilmesinin hukuka uygun olduğu belirtilmi ştir. Söz konusu kararlar Dan ıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun ( İDDK) 24/12/2009 tarihli kararlar ıyla onanm ış, karar düzeltme istemleri de İDDK'n ın 15/12/2011 tarihli karar ıyla reddedilmi ştir. C. Başka Şirketler Taraf ından Mülga Yönetmelik Hükmünün İptali İstemiyle Aç ılan Davalara İlişkin Süreç 10. Başka iki şirketin (B. Limited Şirketi ve İ. Limited Şirketi) yapt ığı başvurular ın da mülga Yönetmelik'in ayn ı hükmüne dayal ı olarak reddedilmesi üzerine an ılan Şirketler ret işlemiyle birlikte mülga Yönetmelik'in 9. maddesinin son f ıkras ı hükmünün iptali için Dairede dava açm ıştır. Daire 11/2/2015 tarihli karar ıyla söz konusu mülga Yönetmelik'in 9. Başvuru Numaras ı: 2019/2302 Karar Tarihi : 26/5/2022 3maddesinin son f ıkras ını iptal etmi ştir. Karar ın gerekçesinde kanunda yer almayan bir kısıtlaman ın yönetmelik hükmüyle getirilemeyece ği vurgulanm ıştır. 11. EPDK iptal kararlar ının uygulanmas ı amac ıyla an ılan şirketlerin ba şvurusunun karar ın verildiği tarihte yürürlükte bulunan 2/11/2013 tarihli ve 28809 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan Elektrik Piyasas ı Lisans Yönetmeli ği'nin (2/11/2013 tarihli Yönetmelik) geçici 8. maddesinin üçüncü f ıkras ı uyar ınca ön lisans ba şvuru olarak de ğerlendirilmesine ve işlemlerin buna göre sonuçland ırılmas ına karar vermi ştir. D. 11/8/2016 Tarihinde Yap ılan İdari Başvurulara İlişkin Süreç 12. Birinci ba şvurucu 11/8/2016 tarihinde EPDK'ya ba şvurarak 14/12/2006 tarihli kararlar ın yok hükmünde say ılmas ını talep etmi ştir. Başvurularda, düzenleyici i şlem niteliğindeki yönetmelik hükmünün iptal edilmi ş olmas ı sebebiyle söz konusu düzenleyici işleme dayal ı olarak tesis edilen i şlemin de dayanaks ız hâle geldi ği belirtilmi ştir. EPDK taraf ından başvurulara cevap verilmemi ştir. 13. Birinci ba şvurucu, EPDK'n ın cevap vermemesini z ımni ret olarak kabul ederek zımni ret işlemlerinin iptali için 11/10/2016 tarihinde Ankara 5. İdare Mahkemesinde, Ankara 10. İdare Mahkemesinde ve Ankara 13. İdare Mahkemesinde davalar açm ıştır. Dava dilekçelerinde, Dan ıştay ın yerleşik içtihad ına göre düzenleyici i şlemin iptali hâlinde bu işleme dayal ı olarak tesis edilen bireysel i şlemlerin de hukuka ayk ırı hâle gelece ği belirtilmiştir. 14. EPDK'n ın Mahkemelere sundu ğu savunmas ında, 14/3/2013 tarihli ve 6446 say ılı Elektrik Piyasas ı Kanunu'nun 5. maddesinin (8) numaral ı fıkras ında da iptal edilen yönetmelik hükmüne benzer bir hükmün bulundu ğunu ifade etmi ştir. Düzenleyici i şlemin iptali hâlinde ona dayal ı olarak tesis edilen i şlemlerin bundan etkilenmeyece ğini öne süren EPDK, bunu destekleyen baz ı Dan ıştay kararlar ına yer vermi ş; ayr ıca 2006 tarihli i şlemin geri al ınmas ının idari istikrar ilkesini zedeleyece ğini ifade etmi ştir. EPDK bunun yan ında Dairenin 7/1/2008 tarihli karar ının gerekçesine at ıfta bulunarak 2006 tarihli i şlemin mülga Yönetmelik'in 9. maddesinin üçüncü f ıkras ına dayal ı olarak tesis edildi ğini, dolay ısıyla işlemin iptal edilen hükümle bir ilgisinin bulunmad ığını vurgulam ıştır. 1. Ankara 10. İdare Mahkemesinde Görülen Dava 15. Ankara 10. İdare Mahkemesi 28/12/2017 tarihinde i şlemin iptaline kara r vermiştir. Karar ın gerekçesinde özetle şunlar ifade edilmi ştir: i. 6446 say ılı Kanun'un geçici 10. maddesi ile buna dayal ı olarak ç ıkar ılan 2/11/2013 tarihli Yönetmelik'in geçici 8. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendinde, 6446 say ılı Kanun'un yürürlü ğe girdiği tarih itibar ıyla EPDK taraf ından henüz sonuçland ırılmam ış olan üretim ve otoprodüktör lisans ı başvurular ının ön lisans başvurusu olarak de ğerlendirilece ği ve bu Yönetmelik'te düzenlenen ön lisans başvurular ına ilişkin düzenlemeler çerçevesinde sonuçland ırılacağı kural ına yer verilmiştir. ii. Başvurucunun 4/9/2002 tarihinde yapt ığı başvuru, mülga Yönetmelik'in 9. maddesinin (4) numaral ı fıkras ı hükmüne dayal ı olarak 14/12/2006 tarihli i şlem ile reddedilmi ş ise de an ılan hüküm Dan ıştay Onüçüncü Dairesinin 11/2/2015 tarihli Başvuru Numaras ı: 2019/2302 Karar Tarihi : 26/5/2022 4karar ıyla iptal edilmi ştir. Daval ı idarece şirketin 2006 tarihli üretim lisans ı başvurusunun reddedilmesine dayanak al ınan mevzuat ın mülga Yönetmelik'in 9. maddesinin iptal edilen son f ıkras ı değil, üçüncü f ıkras ı olduğu iddia edilmi ş ise de ret işleminin her iki hükmü de dayand ırıldığı anlaşılmaktad ır. iii. 6446 say ılı Kanun'un geçici 10. maddesi ile buna dayal ı olarak ç ıkar ılan 2/11/2013 tarihli Yönetmelik'in geçici 8. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendine göre mezkûr Kanun'un yay ımlanarak yürürlü ğe girdiği 30/3/2013 tarihi itibar ıyla daval ı idarece henüz sonuçland ırılmam ış üretim lisans ba şvurular ı ön lisans ba şvurusu olarak de ğerlendirilece ğinden davac ının 2002 tarihli lisans başvurusunun da bu kapsamda -sonuçland ırılmam ış lisans ba şvurusu olarak kabu l edilerek- ön lisans ba şvurusu olarak de ğerlendirilmesi ve sonuçland ırılmas ı gerekir. Bu durumda davac ının başvurusunun ön lisans ba şvurusu olarak yeniden değerlendirilerek bir sonuca var ılmas ı gerekirken de ğerlendirme yap ılmaks ızın zımnen reddine ili şkin daval ı idare işleminde hukuka uyarl ık bulunmamaktad ır. 16. Daval ı idare karara kar şı Ankara Bölge İdare Mahkemesi 8. İdari Dava Dairesinde (Bölge İdare Mahkemesi) istinaf yoluna ba şvurmuştur. Bölge İdare Mahkemesi 24/5/2018 tarihinde istinaf istemini kabul ederek ilk derece mahkemesi karar ını kald ırm ış ve davay ı esastan reddetmi ştir. Karar ın gerekçesi özetle şöyledir: i. 6446 say ılı Kanun'un 5. maddesinin (8) numaral ı fıkras ında lisans ı iptal edilen tüzel ki şinin -bu tüzel ki şilikte yüzde on veya daha fazla paya sahip ortakla r ile lisans iptal tarihinden önceki bir y ıl içinde görevden ayr ılm ış olanlar dâhil- yönetim kurulu ba şkan ve üyelerinin lisans iptalini takip eden üç y ıl süreyle lisans alamayacaklar ı, lisans ba şvurusunda bulunamayacaklar ı, lisans ba şvurusu yapan tüzel kişiliklerde do ğrudan veya dolayl ı pay sahibi olamayacaklar ı, yönetim kurullar ında görev alamayacaklar ı hükmüne yer verilmi ştir. ii. Mahkemece, dayanak mülga Yönetmelik hükmünün Dan ıştay taraf ından iptal edilmi ş olmas ı nedeniyle EPDK i şleminin de hukuka ayk ırı hâle geldi ği gerekçesiyle hüküm kurulmu ş ise de ilk i şleme dayanak tutulan ve Dan ıştayca iptal edilen yönetmelik maddesi art ık bir kanun hükmü olarak yürürlükte bulunmaktad ır. Kald ı ki mülga Yönetmelik'in 9. maddesinin son f ıkras ı iptal edilmi ş ise de lisans başvurular ının inceleme ve de ğerlendirilmesinde ba şvuru sahibi tüzel ki şinin üretim tesisi kurmak için alm ış olduğu lisanslar kapsam ındaki üretim tesislerinin i şletme öncesi döneme ili şkin faaliyetlerindeki ilerlemelerin de dikkate al ınacağını ifade eden üçüncü f ıkras ı yürürlüktedir. iii. Başvurucu şirketin daha önce üç projede ba şarısızlığının tespit edildi ği açıktır. EPDK'n ın 27/12/2006 tarihli i şleminin hukuka ayk ırılığını tespit eden bir yarg ı karar ı bulunmamaktad ır. Mülga Yönetmelik'in 9. maddesinin somut olay ın çözümüne etkisi bulunmayan son f ıkras ının iptal edilmesi idarenin 27/12/2006 tarihli işlemi geri almas ını gerektirmemektedir. 17. Bu a şamadan sonra yarg ılamaya taraf oldu ğu anlaşılan ikinci ba şvurucu bu karara kar şı temyiz yoluna ba şvurmuştur. Temyiz dilekçesinde esas itibar ıyla önceki aşamalarda ileri sürülen iddialar yinelenmi ştir. Daire 31/10/2018 tarihli karar ıyla Bölge İdare Mahkemesi karar ını onam ıştır. Başvuru Numaras ı: 2019/2302 Karar Tarihi : 26/5/2022 52. Ankara 5. ve 13. İdare Mahkemelerinde Görülen Davalar 18. Bir davan ın görüldü ğü Ankara 5. İdare Mahkemesi 14/12/2017 tarihinde davay ı reddetmiştir. Kararda Bölge İdare Mahkemesinin yukar ıda değinilen 24/5/2018 tarihli karar ındakine (bkz. 16) benzer gerekçeye yer verilmi ştir. 19.İki davan ın görüldü ğü Ankara 13. İdare Mahkemesi 22/11/2018 tarihinde davalar ı reddetmi ştir. Kararlar ın gerekçeleri Bölge İdare Mahkemesinin yukar ıda değinilen 24/5/2018 tarihli karar ındaki (bkz. 16) gerekçeyle ayn ıdır. 20. Birinci ba şvurucu bu kararlara kar şı istinaf yoluna ba şvurmuştur. Bölge İdare Mahkemesi 24/5/2018 ve 30/5/2019 tarihlerinde istinaf istemini esastan reddetmi ştir. 21. Kararlara kar şı yap ılan temyiz istemlerini inceleyen Daire 30/11/2018 ve 25/11/2019 tarihlerinde Bölge İdare Mahkemesi kararlar ını onam ıştır. IV.İLGİLİ HUKUK 22. 6446 say ılı Kanun'un "Tan ımlar ve k ısaltmalar" kenar ba şlıklı 3. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Bu Kanunun uygulanmas ında; ...t) Lisans: Tüzel ki şilere piyasada faaliyet gösterebilmeleri için bu Kanun uyar ınc a verilen izni, ... z) Önlisans: Üretim faaliyetinde bulunmak isteyen tüzel ki şilere, üretim tesisi yat ırımlar ına başlamalar ı için gerekli onay, izin, ruhsat ve benzerlerinin al ınabilmesi için belirli süreli verilen izni, ..." 23. 6446 say ılı Kanun un " Lisans esaslar ı" kenar başlıklı 5. maddesinin (8) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Lisans ı iptal edilen tüzel ki şi, bu tüzel ki şilikte yüzde on veya daha fazla paya sahip ortaklar ile lisans iptal tarihinden önceki bir y ıl içerisinde görevden ayr ılmış olanlar dâhil, yönetim kurulu ba şkan ve üyeleri, lisans iptalini takip eden üç y ıl süreyle lisans alamaz, lisans ba şvurusunda bulunamaz, lisans ba şvurusu yapan tüzel ki şiliklerde do ğrudan veya dolayl ı pay sahibi olamaz, yönetim kurullar ında görev alamaz." 24. 6446 say ılı Kanun un "Mevcut lisans ba şvurular ının önlisansa dönü ştürülmesi " kenar başlıklı geçici 10. maddesi şöyledir: "(1) Bu Kanunun yürürlü ğe girdiği tarih itibar ıyla Kurumca henüz sonuçland ırılmam ış üretim lisans ı başvurular ı, önlisans ba şvurusu olarak de ğerlendirilir ve sonuçland ırılır." Başvuru Numaras ı: 2019/2302 Karar Tarihi : 26/5/2022 625. 6446 say ılı Kanunu na 12/7/2013 tarihli ve 6495 say ılı Kanun'un 58. maddesiyle eklenen " Mevcut lisans ba şvurular ının önlisansa dönü ştürülmesi" kenar ba şlıklı geçici 17. maddesi şöyledir: "Rüzgar enerjisine dayal ı üretim faaliyeti için yap ılmış lisans ba şvurular ından Kuru l karar ı ile lisans verilmesi uygun bulunmu ş, ancak uygun bulma karar ında belirtile n yükümlülüklerini yerine getiremedi ğinden dolay ı, bu maddenin yürürlük tarihinden önce lisans başvurusu reddedilmi ş tüzel kişilerin bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren bir a y içinde Kuruma ba şvurmas ı ve TEİAŞ veya elektrik da ğıtım şirketleri taraf ından uygun bağlant ı görüşlerinin devam etti ğinin tevsik edilmesi hâlinde bu kapsama giren tüze l kişilerin başvurular ı önlisans ba şvurusu olarak kabul edilir ve bu Kanunda belirtilen yükümlülükleri tamamlamalar ı koşuluyla ilgili tüzel ki şilere önlisans verilir. Bu madd e kapsam ında başvuran tüzel ki şilerin daha önce irat kaydedilmi ş olan teminatlar ı iade edilmez." 26. 4/8/2002 tarihli Yönetmelik'in 9. maddesinin üçüncü f ıkras ı ile Dan ıştay Onüçüncü Dairesinin 11/2/2015 tarihli karar ıyla iptal edilen son f ıkras ı şöyledir: "Üretim, otoprodüktör ve otoprodüktör grubu lisans ı başvurular ının inceleme v e değerlendirilmesinde; rüzgar, güne ş ve jeotermal kaynaklara dayal ı üretim tesisinin kurulacağı sahan ın etkin kullan ımı ile başvuru sahibi tüzel ki şinin yerli do ğal kaynaklar v e yenilenebilir enerji kaynaklar ına dayal ı üretim tesisi kurmak için alm ış olduğu lisansla r kapsam ındaki üretim tesislerinin i şletme öncesi döneme ili şkin faaliyetlerindeki ilerlemeler de dikkate al ınır. Lisans ı iptal edilen bir tüzel ki şilikte doğrudan veya dolayl ı olarak yüzde on (halka açık şirketlerde yüzde be ş) veya daha fazla pay sahibi olan ki şiler, lisans ba şvurusunda bulunan tüzel ki şilikte inceleme ve de ğerlendirme sonuçlar ının Kurula sunuldu ğu tarih itibar ıyla yüzde on (halka aç ık şirketlerde yüzde be ş) ve üzerinde do ğrudan veya dolayl ı pay sahibi olamaz." 27. 2/11/2013 tarihli Yönetmelik'in geçici 8. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Kanunun yürürlü ğe girdiği tarih itibar ıyla Kurumca henüz sonuçland ırılmam ış olan; a) Üretim ve otoprodüktör lisans ı başvurular ı, önlisans ba şvurusu olarak değerlendirilir ve bu Yönetmelikte düzenlenen önlisans ba şvurular ına ilişkin düzenlemeler çerçevesinde, ... sonuçland ırılır." V.İNCELEME VE GEREKÇE 28. Anayasa Mahkemesinin 26/5/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: Başvuru Numaras ı: 2019/2302 Karar Tarihi : 26/5/2022 7A. Adil Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddialar 1. Silahlar ın Eşitliği İlkesinin İhlal Edildi ğine İlişkin İddia a. Başvurucular ın İddialar ı 29. Başvurucular; Dan ıştay Onüçüncü Dairesinin 7/1/2008 tarihli karar ında mülga Yönetmelik'in 9. maddesinin son f ıkras ına göre tesis edilen i şlemlerin an ılan maddenin üçüncü f ıkras ına dayand ığını kabul ederek sebep ikamesi yapt ığını ileri sürmü ş, bu durumun silahlar ın eşitliği ilkesini ihlal etti ğini iddia etmi ştir. b. Değerlendirme 30. Anayasa ve 6216 say ılı Kanun'un an ılan hükümleri uyar ınca Anayasa Mahkemesinin zaman bak ımından yetkisinin ba şlang ıcı 23/9/2012 tarihi olup Anayasa Mahkemesi ancak bu tarihten sonra kesinle şen nihai i şlem ve kararlar aleyhine yap ılan bireysel ba şvurular ı inceleyebilecektir. Bu aç ık düzenlemeler kar şısında an ılan tarihten önce kesinleşmiş nihai işlem ve kararlar ı da içerecek şekilde yetki kapsam ının genişletilmesi mümkün de ğildir. Anayasa Mahkemesinin zaman bak ımından yetkisine ili şkin bu düzenlemelerin kamu düzenine ili şkin olmalar ı nedeniyle bireysel ba şvurunun tü m aşamalar ında resen dikkate al ınmas ı gerekir ( Ahmet Melih Acar , B. No: 2012/329, 12/2/2013, 15; G.S., B. No: 2012/832, 12/2/2013, 14). 31. Sebep ikamesi yap ıldığından şikâyet edilen Daire karar ı 7/1/2008 tarihli olup anılan kararla ilgili yarg ı süreci 15/12/2011 tarihinde kesinle şmiştir. Dolay ısıyla şikâyet konusu Daire karar ının Anayasa Mahkemesinin zaman bak ımından yetkisinin başlad ığı 23/9/2012 tarihinden önce kesinle ştiği aç ıktır. 32. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin zaman bak ımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. 2. Hakkaniyete Uygun Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia a. Başvurucular ın İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 33. Başvurucular; idarenin ba şvurular ı reddederken mülga Yönetmelik'in 9. maddesinin sadece üçüncü f ıkras ına değil son f ıkras ına da dayand ığını, bu sebeple Bölge İdare Mahkemesinin son f ıkran ın iptalinin davalar ın sonucuna etkisinin bulunmad ığı yönündeki de ğerlendirmesinin ilgili ve yeterli olmad ığını ileri sürmü ştür. Başvurucular sonuç olarak gerekçeli karar hakk ının, silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkelerinin ve bir bütün olarak adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini belirtmi ştir. 34. Bakanl ık görüşünde, derece mahkemelerinin ba şvurucunun şikâyetlerini incelediği ve hukuk kurallar ını yorumlayarak bir sonuca ula ştığı gözetildi ğinde başvurunun kanun yolu şikâyeti niteli ğinde olup olmad ığının değerlendirilmesi gerekti ği belirtilmi ştir. 35. EPDK'n ın Bakanl ık arac ılığıyla gönderdi ği yaz ıda; 4/8/2002 tarihli Yönetmelik'in 9. maddesinin üçüncü f ıkras ı ile son f ıkras ının ayr ı ayr ı ret sebebi te şkil ettiği, son f ıkran ın iptal edilmesinin üçüncü f ıkraya dayal ı ret işlemini temelsiz b ırakmad ığı Başvuru Numaras ı: 2019/2302 Karar Tarihi : 26/5/2022 8savunulmu ştur. EPDK ayr ıca talebin 4/8/2002 tarihli Yönetmelik'in 9. maddesinin üçünc ü fıkras ına dayal ı olarak reddedildi ğinin Daire karar ıyla sabit hâle geldi ğini belirtmi ştir. 36. Başvurucular, Bakanl ık görüşüne karşı beyan ında başvuru formundaki iddialar ı tekrarlam ıştır. b. Değerlendirme 37. Anayasa'n ın "Hak arama hürriyeti" kenar ba şlıklı 36. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: "Herkes, me şrû vas ıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg ı mercileri önünde davac ı veya daval ı olarak iddia ve savunma ile adil yarg ılanma hakk ına sahiptir." 38. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında ileri sürdü ğü tüm iddialar ının hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ı çerçevesinde incelenmesi uygun görülmü ştür. i. Genel İlkeler 39. Anayasa'n ın 148. maddesinin dördüncü f ıkras ında kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel ba şvuruda incelenemeyece ği belirtilmi ştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava konusu yap ılm ış maddi olay ve olgular ın kan ıtlanmas ı, delillerin de ğerlendirilmesi, hukuk kurallar ının yorumlanmas ı ve uygulanmas ı ile uyuşmazl ıkla ilgili var ılan sonucun adil olup olmamas ı bireysel ba şvuru konusu olamaz. Ancak bireysel ba şvuru kapsam ındaki hak ve özgürlüklere müdahale te şkil eden, bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda de ğildir (konuya ili şkin birçok karar aras ından bkz. Ahmet Sağlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013). 40. Ancak temel hak ve özgürlüklere müdahalenin söz konusu oldu ğu durumlarda derece mahkemelerinin takdir ve de ğerlendirmelerinin Anayasa'daki güvencelere etkisini nihai olarak de ğerlendirecek merci Anayasa Mahkemesidir. Bu itibarla Anayasa'da öngörülen güvenceler dikkate al ınarak bireysel ba şvuru kapsam ındaki temel hak ve özgürlüklerin ihlal edilip edilmedi ğine ilişkin herhangi bir inceleme "kanun yolunda gözetilmesi gereken hususun incelenmesi" olarak nitelendirilemez ( Şahin Alpay (2) [GK], B. No: 2018/3007, 15/3/2018, 53). 41. Diğer taraftan Anayasa Mahkemesi çok istisnai durumlarda temel hak ve özgürlüklerden biri ile do ğrudan ilgili olmayan bir şikâyeti kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ili şkin yasak kapsam ına girmeden inceleyebilir. Aç ık bir keyfîlik nedeniyle yarg ılaman ın hakkaniyetinin temelden sars ıldığı ve adil yarg ılama hakk ı kapsam ındaki usule ilişkin güvencelerin anlams ız hâle geldi ği çok istisnai hâllerde, asl ında yarg ılaman ın sonucuna ili şkin olan bu durumun bizatihi kendisi usule ili şkin bir güvenceye dönü şmüş olur. Dolay ısıyla Anayasa Mahkemesinin derece mahkemelerinin de ğerlendirmelerinin usule ilişkin güvenceleri anlams ız hâle getirip getirmedi ğini ve aç ık bir keyfîlik nedeniyle yarg ılaman ın hakkaniyetinin temelden sars ılıp sars ılmad ığını incelemesi yarg ılaman ın sonucunu de ğerlendirdi ği anlam ına gelmez. Sonuç olarak Anayasa Mahkemesi, derece mahkemelerinin delillerle ilgili de ğerlendirmelerine ancak aç ıkça keyfî ve adil yarg ılanma Başvuru Numaras ı: 2019/2302 Karar Tarihi : 26/5/2022 9hakk ı kapsam ındaki usule ili şkin güvenceleri anlams ız hâle getiren bir uygulama varsa müdahale edebilecektir ( Ferhat Kara [GK], B. No: 2018/15231, 4/6/2020 , 149; M.B. [GK], B. No: 2018/37392, 23/7/2020, 83). 42. Anayasa'n ın 36. maddesinde düzenlenen adil yarg ılanma hakk ının teme l güvencelerinden biri olan gerekçeli karar hakk ı, kişilerin adil bir şekilde yarg ılanmalar ını sağlamay ı ve denetlemeyi amaçlamaktad ır. Taraflar ın muhakeme s ıras ında ileri sürdükleri iddialar ının kurallara uygun biçimde incelenip incelenmedi ğini bilmeleri ve ayr ıca demokratik bir toplumda, kendi adlar ına verilen yarg ı kararlar ının sebeplerini toplumun öğrenmesinin sa ğlanmas ı için de gereklidir ( Sencer Ba şat ve diğerleri [GK], B. No: 2013/7800, 18/6/2014, 31, 34). ii.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 43. Somut olayda birinci ba şvurucunun rüzgâr enerjisine dayal ı üretim tesisi kurmak için 4/9/2002 tarihinde yapt ığı dört lisans ba şvurusu EPDK'n ın 27/12/2006 tarihli kararlar ıyla reddedilmi ştir. Kararlarda, talebin mülga Yönetmelik'in 9. maddesinin son fıkras ına dayan ılarak reddedildi ği belirtilmi ştir. Başvurucunun EPDK i şlemlerine kar şı açt ığı davalar Dairece 7/1/2008 tarihli kararlarla reddedilmi ştir. Temyiz ve karar düzeltme denetimlerinden geçerek kesinle şen kararlar ın gerekçelerinde, ba şvurular ın mülga Yönetmelik'in 9. maddesinin üçüncü f ıkras ına dayan ılarak reddedildi ği tespiti yap ılm ıştır. 44. Başvurular ı ayn ı gerekçeyle reddedilen ba şka iki şirket, ret i şlemleri ile an ılan işlemin dayana ğı olarak gösterilen mülga Yönetmelik'in 9. maddesinin son f ıkras ının iptali istemiyle de dava açm ıştır. Dan ıştay Onüçüncü Dairesi 10/2/2015 tarihli karar ıyla söz konusu hükmü iptal etmi ştir. EPDK iptal kararlar ının uygulanmas ı amac ıyla an ılan şirketlerin başvurusunu 2/11/2013 tarihli Yönetmelik'in geçici 8. maddesinin üçüncü f ıkras ı uyar ınca ön lisans başvurusu olarak de ğerlendirilmesine ve i şlemlerin buna göre sonuçland ırılmas ına karar vermi ştir. 45. Dan ıştay Onüçüncü Dairesinin iptal karar ından haberdar olan birinci ba şvurucu 11/8/2016 tarihinde EPDK'ya ba şvurarak 27/12/2016 tarihli kararlar ın yok hükmünde say ılmas ını ve 4/9/2002 tarihli ba şvurular ının kabulüne karar verilmesini talep etmi ştir. EPDK cevap vermeksizin ba şvurular ı zımnen reddetmi ştir. Birinci ba şvurucunun açt ığı iptal davalar ında Ankara 10. İdare Mahkemesi i şlemi iptal etmi ş, diğer mahkemeler ise davalar ı reddetmiştir. Bölge İdare Mahkemesi iptal karar ını kald ırarak davay ı reddetmi ş, ret kararlar ını ise onam ıştır. Bölge İdare Mahkemesi kararlar ı Daire taraf ından onanm ıştır. 46. Somut olayda, ba şvurucular ın temel iddias ı 27/12/2006 tarihli ret i şlemleri tesis edilirken mülga Yönetmelik'in 9. maddesinin son f ıkras ına da dayan ıldığı hâlde derece mahkemelerinin ret i şlemlerinin sadece an ılan maddenin üçüncü f ıkras ına dayand ığını kabul ederek de ğerlendirme yapmalar ına yöneliktir. Ba şvuruculara göre ret i şlemlerinin dayana ğı olan mevzuat hükmünün iptal edilmesi i şlemlerin kald ırılmas ını gerektirmektedir. 47. Mülga Yönetmelik'in 9. maddesinin üçüncü f ıkras ında, üretim lisans ı başvurular ının inceleme ve de ğerlendirilmesinde rüzgâr kayna ğına dayal ı üretim tesisinin kurulacağı sahan ın etkin kullan ımı ile başvuru sahibi tüzel ki şinin üretim tesisi kurmak için alm ış olduğu lisanslar kapsam ındaki üretim tesislerinin i şletme öncesi döneme ili şkin faaliyetlerindeki ilerlemelerin de dikkate al ınacağı hükme ba ğlanm ıştır. An ılan maddenin Daire taraf ından iptal edilen son f ıkras ında ise lisans ı iptal edilen bir tüzel ki şilikte doğrudan Başvuru Numaras ı: 2019/2302 Karar Tarihi : 26/5/2022 10veya dolayl ı olarak yüzde on (halka aç ık şirketlerde yüzde be ş) veya daha fazla pay sahibi olan kişilerin, lisans ba şvurusunda bulunan tüzel ki şilikte inceleme ve de ğerlendirme sonuçlar ının Kurula sunuldu ğu tarih itibar ıyla yüzde on (halka aç ık şirketlerde yüzde be ş) ve üzerinde do ğrudan veya dolayl ı pay sahibi olamayaca ğı düzenlenmi ştir. 48. EPDK'n ın 27/12/2006 tarihli i şlemlerinde ba şvurular ın mülga Yönetmelik'in 9. maddesinin son f ıkras ına dayal ı olarak reddedildi ği belirtilmi ştir. Ancak bu i şlemlere kar şı açılan davalarda Daire, dosya kapsam ını bir bütün olarak de ğerlendirmi ş ve mülga Yönetmelik'in 9. maddesinin üçüncü f ıkras ına dayal ı olarak de ğerlendirme yapm ıştır. Daire; şirketin ba şvurular ının, sahip oldu ğu üç lisans kapsam ındaki faaliyetlerinin dü şük olduğu ve bu sebeple iki lisans ının da iptal edildi ği gözetildi ğinde Yönetmelik'in 9. maddesinin üçüncü fıkras ına dayan ılarak reddedilmesinin hukuka uygun oldu ğunu belirtmi ştir. Dairenin bu karar ı temyiz ve karar düzeltme denetimlerinden geçerek kesinle şmiştir. 49.Şu hâlde birinci ba şvurucunun 4/8/2002 tarihli lisans müracaatlar ının mülga Yönetmelik'in 9. maddesinin üçüncü f ıkras ındaki şartlar ın taşınmad ığı gerekçesiyle reddedildi ği hususu yarg ısal kesinlik kazanm ıştır. Dairenin 7/1/2008 tarihli kararlar ında mülga Yönetmelik'in 9. maddesinin son f ıkras ına herhangi bir at ıf yap ılmas ı söz konusu değildir. Mülga Yönetmelik'in 9. maddesinin üçüncü f ıkras ı ile son f ıkras ının zorunlu olarak birbiriyle ba ğlant ı içinde olmad ığı da görülmektedir. İlkinde yeni lisans başvurular ının değerlendirilmesinde mevcut lisanslar ı kapsam ındaki faaliyetlerdeki ba şarı durumu bir kriter olarak dikkate al ınacağı düzenlenmi şken ikincisinde ise daha önceki lisans ı iptal edilen şirketlere ortak olan ki şilerin, yeni lisans ba şvurusu yapan şirketteki paylar ının belli bir oran ı geçemeyece ğini düzenlenmektedir. Dolay ısıyla her iki şart ın kümülatif de ğil bağıms ız birer değerlendirme kriteri oldu ğu anlaşılmaktad ır. Bu durumda derece mahkemelerinin Dairenin 7/1/2008 tarihli kararlar ını gözeterek 27/12/2006 tarihli i şlemlerin Yönetmelik'in 9. maddesinin üçüncü f ıkras ına dayal ı olarak tesis edildi ğini, an ılan maddenin son f ıkras ının olayda uygulanabilir olmad ığını kabul etmelerinde keyfîlik veya bariz takdir hatas ı bulunmamaktad ır. 50. Öte yandan, eldeki ba şvurunun ko şullar ının adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildiğine karar verilen Resumut Enerji A. Ş. (B. No: 2019/2581, 8/6/2021) başvurusununkinden farkl ı olduğunu vurgulamak gerekir. Mezkûr ba şvuru, birinci ba şvurucu taraf ından eldeki ba şvuruya konu müracaatlarla ayn ı mahiyetteki be şinci bir lisans başvurusuna ili şkin süreç üzerine yap ılm ıştır. An ılan başvuruya mevzu olan lisans ba şvuru sürecinde eldeki ba şvuruya konu süreçlerden farkl ı olarak lisans ba şvurusunun reddine ili şkin işleme karşı dava aç ılmam ıştır. Ayr ıca mezkûr ba şvuruya konu süreçte mülga Yönetmelik'in 9. maddesinin üçüncü f ıkras ının uygulanabilirli ği hiçbir aşamada tart ışma konusu edilmemi ş, gerek idari karardaki gerekse yarg ısal kararlardaki tüm tart ışmalar mülga Yönetmelik'in 9. maddesinin Daire taraf ından iptal edilen son f ıkras ı üzerinden yap ılm ıştır. Mevcut ba şvuruya konu müracaatlar ise EPDK'n ın 27/12/2006 tarihli i şlemleri Dairede dava konusu edilmi ş olup Daire, ba şvurucunun müracaatlar ının mülga Yönetmelik'in 9. maddesinin üçüncü fıkras ındaki ko şulu sağlamad ığını tespit etmi ş ve an ılan hükme dayal ı olarak davalar ı reddetmiştir. 51. Bunun yan ında Anayasa Mahkemesi Resumut Enerji A. Ş. karar ında Anayasa'n ın 36. maddesinde düzenlenen adil yarg ılanma hakk ının düzenleyici idari i şlemin iptali hâlinde söz konusu i şleme dayal ı olarak önceden tesis edilmi ş ve kesinle şmiş işlemlerin yeniden değerlendirilmesini güvence alt ına almad ığını, dolay ısıyla düzenleyici i şlemin iptaline ili şkin karar ın söz konusu düzenleyici i şleme dayal ı olarak haklar ında işlem tesis edilmi ş herkes Başvuru Numaras ı: 2019/2302 Karar Tarihi : 26/5/2022 11yönünden bir karar ın icras ı hakk ı doğurduğunun kabul edilemeyece ğini vurgulam ıştır (Resumut Enerji A. Ş., 45). An ılan kararda; düzenleyici i şlemin iptalinin kesinle şmiş bireysel i şlemlere nas ıl tesir edece ği tart ışmas ının -kural olarak- idare hukuku alan ıyla ilgili bir konu oldu ğu, Anayasa Mahkemesinin keyfîlik ve bariz takdir hatas ı gibi durumlar hariç derece mahkemelerinin bu konudaki de ğerlendirmelerine müdahale etmesinin bireysel başvurunun amac ıyla bağdaşmayacağı ifade edilmi ş, Bölge İdare Mahkemesinin, idareye müracaat tarihi olan 11/8/2016 tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat ı gözeterek davay ı reddetmesinin adil yarg ılanma hakk ını ihlal etmedi ği belirtilmi ştir (Resumut Enerji A. Ş., 51-52). 52. Anayasa Mahkemesinin Resumut Enerji A. Ş. karar ında ihlal sonucuna ulaşmas ının sebebi, Bölge İdare Mahkemesinin gerekçesinde uygulanabilirli ği tart ışılan 6446 say ılı Kanun'un geçici 10. maddesinde bir ayl ık süre içinde ba şvuru şart ı yer almad ığı hâlde anılan maddede bu şekilde bir şart ın var oldu ğu kabulü üzerinden hüküm kurulmu ş olmas ıdır. Sözü edilen Bölge İdare Mahkemesi karar ında 6446 say ılı Kanun'un geçici 10. maddesinden yararlan ılabilmesi için bir ay içinde ba şvuru yap ılmas ı gerektiği ifade edilmi ş, başvurucunun bir ay içinde ba şvurmamas ı sebebiyle bu hükmün kapsam ına girmedi ği belirtilmi ştir. Anayasa Mahkemesi, 6446 say ılı Kanun'un geçici 10. maddesinde bir ayl ık başvuru şart ına yer verilmemesi kar şısında Bölge İdare Mahkemesinin bu yorumunun bariz takdir hatas ı teşkil ettiği sonucuna ula şmış ve birinci ba şvurucunun adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildiğine karar vermi ştir (Resumut Enerji A. Ş., 55-56). Mevcut ba şvuruya konu Bölge İdare Mahkemesi kararlar ında ise geçici 10. maddenin uygulanabilirli ğiyle ilgili bir tart ışma yap ılmam ıştır. Dolay ısıyla Resumut Enerji A. Ş. karar ında bariz takdir hatas ı teşkil ettiği kanaatine var ılan değerlendirme eldeki ba şvuruya konu Bölge İdare Mahkemesi kararlar ında yer almamaktad ır. 53. Sonuç olarak ba şvurucunun uyu şmazl ığın çözümü için esasl ı nitelikteki iddia ve itirazlar ının derece mahkemesi kararlar ında konu ile ilgili makul ve yeterli bir gerekçe ile karşıland ığı, derece mahkemelerinin yorumlar ının usule ili şkin güvenceleri anlams ız hâle getiren derecede keyfîlik veya bariz takdir hatas ı içermedi ği sonucuna ula şılmaktad ır. Bu durumda ba şvurucunun iddialar ın kanun yolu şikâyeti niteli ğinde olduğu anlaşılmaktad ır. 54. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. B. Mülkiyet Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucular ın İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 55. Başvurucular, lisans ba şvurular ının reddine ili şkin işlemlerin geri al ınmam ış olmas ı sebebiyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 56. Bakanl ık görüşünde, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanl ığından ve EPDK'da n temin edilen belge ve görü şlerin dikkate al ınmas ı istenmiştir. 57. EPDK'n ın Bakanl ık arac ılığıyla gönderdi ği yaz ıda, yarg ılama s ıras ında ileri sürülenlere benzer görü şler dile getirilmi ştir. 58. Başvurucular, Bakanl ık görüşüne karşı beyan ında başvuru formundaki iddialar ı tekrarlam ıştır. Başvuru Numaras ı: 2019/2302 Karar Tarihi : 26/5/2022 122. Değerlendirme 59. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğinden şikâyet eden bir kimse, önce böyle bir hakk ının var oldu ğunu kan ıtlamak zorundad ır (Mustafa Ate şoğlu ve diğerleri, B. No: 2013/1178, 5/11/2015, 54). Bu nedenle öncelikle ba şvurucunun Anayasa'n ın 35. maddesi uyar ınca korunmay ı gerektiren mülkiyete ili şkin bir menfaate sahip olup olmad ığı noktas ındaki hukuki durumunun de ğerlendirilmesi gerekir ( Cemile Ünlü, B. No: 2013/382, 16/4/2013, 26; İhsan Vurucuo ğlu, B. No: 2013/539, 16/5/2013, 31). 60. Anayasa'n ın 35. maddesiyle güvenceye ba ğlanan mülkiyet hakk ı, ekonomik değer ifade eden ve parayla de ğerlendirilebilen her türlü mal varl ığı hakk ını kapsamaktad ır (AYM, E.2015/39, K.2015/62, 1/7/2015, 20). Bu ba ğlamda mülk olarak de ğerlendirilmesi gerektiğinde kuşku bulunmayan menkul ve gayrimenkul mallar ile bunlar ın üzerinde tesis edilen s ınırlı ayni haklar ve fikrî haklar ın yan ı sıra icras ı kabil olan her türlü alacak da mülkiyet hakk ının kapsam ına dâhildir ( Mahmut Duran ve di ğerleri, B. No: 2014/11441, 1/2/2017, 60). 61. Mülkiyet hakk ı, özel hukukta veya idari yarg ıda kabul edilen mülkiyet hakk ı kavramlar ından farkl ı bir anlam ve kapsama sahip olup bu alanlarda kabul edilen mülkiyet hakk ı, yasal düzenlemeler ile yarg ı içtihatlar ından bağıms ız olarak özerk bir yorum ile el e alınmal ıdır (Hüseyin Remzi Polge, B. No: 2013/2166, 25/6/2015, 31; Mustafa Ate şoğlu ve diğerleri, 51). 62. Anayasa'n ın 35. maddesinde düzenlenen mülkiyet hakk ı mevcut mal, mülk ve varl ıklar ı koruyan bir güvencedir. Bir ki şinin hâlihaz ırda sahibi olmad ığı bir mülkün mülkiyetini kazanma hakk ı -kişinin bu konudaki menfaati ne kadar güçlü olursa olsun- Anayasa'yla korunan mülkiyet kavram ı içinde de ğildir. Bu ba ğlamda belirtmek gerekir ki Anayasa'n ın 35. maddesi soyut bir temele dayal ı olarak mülkiyete eri şmeyi ve mülkiyeti edinmeyi de ğil mülkiyet hakk ını güvence alt ına almaktad ır. Bu hususun istisnas ı olarak belli durumlarda bir ekonomik de ğer veya icras ı mümkün bir alacağı elde etmeye yönelik meşru bir beklenti Anayasa'da yer alan mülkiyet hakk ı güvencesinden yararlanabilir ( Kemal Yele r ve Ali Arslan Çelebi, B. No: 2012/636, 15/4/2014, 36, 37; Mehmet Şentürk [GK], B. No: 2014/13478, 25/7/2017, 41, 53; Mustafa Ate şoğlu ve diğerleri, 52-54). 63. Meşru beklenti objektif temelden uzak bir beklenti olmay ıp belirli bir kanun hükmüne veya ba şarılı olma ihtimalinin yüksek oldu ğunu gösteren yerle şik bir yarg ı içtihad ına ya da ayn ı menfaatle ilgili hukuki bir i şleme dayanan yeterli derecede somut nitelikteki bir beklentidir ( Selçuk Emiro ğlu, B. No: 2013/5660, 20/3/2014, 28; Mehmet Şentürk, 42). Dolay ısıyla Anayasa ve Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin ortak korum a kapsam ında olan me şru beklentiye dayal ı mülkiyet hakk ının tespiti mevcut hukuk sisteminde iddia edilen mülkiyet iddias ının tan ınmas ına bağlı olup bu tespit, mevzuat hükümleri ve yarg ı kararlar ı ile yap ılmaktad ır (Üçgen Nakliyat Ticaret Ltd. Şti., B. No: 2013/845, 20/11/2014, 37). Temelsiz bir hak kazanma beklentisi veya sadece mülkiyet hakk ı kapsam ında ileri sürülebilir bir iddian ın varl ığı meşru beklentinin kabulü için yeterli de ğildir ( Kemal Yeler ve Ali Arslan Çelebi, 37). 64. Tüzel ki şilerin enerji piyasas ında faaliyet gösterme iznini ifade eden lisans ın ekonomik manada mülk te şkil ettiği aç ıktır. Ancak ba şvurucular ın Anayasa'n ın 35. maddesinin kapsam ına giren bir mülkünün varl ığının söz konusu olabilmesi için kam u otoriteleri taraf ından usulüne uygun olarak ba şvuruculara lisans verilmi ş olmas ı veya lisans verileceğine dair me şru bir beklentisinin bulunmas ı gerekir. Başvuru Numaras ı: 2019/2302 Karar Tarihi : 26/5/2022 1365. Başvuruculara rüzgâr enerjisine dayal ı üretim tesisi kurma izni veren bir lisans ın bulunmad ığının alt ı çizilmelidir. Öte yandan ba şvurucular 4/9/2002 tarihinde yap ılan başvuru üzerine lisans verilmesini gerektiren aç ık bir kanun hükmü veya yerle şik hâle gelen bir içtihad ın varl ığını gösterememi ştir. Şu hâlde ba şvuruculara lisans verilmesini gerektire n bir meşru beklenti de bulunmamaktad ır. 66. Somut olayda ba şvurucular ın Anayasa'n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ı kapsam ına giren bir ekonomik de ğeri veya en az ından böyle bir de ğeri elde etme yönünde me şru beklentisinin bulunmad ığı anlaşılmaktad ır. 67. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin konu bak ımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Silahlar ın eşitliği ilkesinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın zaman bak ımından yetkisizlik nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 3. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın konu bak ımından yetkisizlik nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucular üzerinde BIRAKILMASINA 26/5/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.