8. Hukuk Dairesi 2025/6254 E. , 2025/7417 K. "" MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/3593 E., 2025/926 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Şanlıurfa 4. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2023/442 E., 2024/3081 K. Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesince görülen vakıf yöneticilerinin görevden alınması davası sonucunda verilen hükme davacı vekili ve davalılar ... vekili ve ... vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Bölge Adliye Mahkeme…
8. Hukuk Dairesi 2025/6254 E. , 2025/7417 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/3593 E., 2025/926 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Şanlıurfa 4. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2023/442 E., 2024/3081 K. Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesince görülen vakıf yöneticilerinin görevden alınması davası sonucunda verilen hükme davacı vekili ve davalılar ... vekili ve ... vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı ... vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: K A R A R Dava dilekçesinde; davalı "...Kültür ve Eğitim Vakfının 2013-2020 yılları işlemlerinin denetimi sonucu düzenlenen 29.03.2022 tarihli rapora göre davalı yöneticilerin vakfı zarara uğrattıkları ileri sürülerek davalı yöneticilerin 5737 sayılı ... Kanunu'nun 10. maddesinin birinci fıkrası ile ikinci fıkrasının (b) ve (c) bentleri gereğince sözü edilen vakıf yöneticiliği (Mütevelli) görevinden alınmaları, görevden alma davası sonuçlanıncaya kadar davalıların geçici olarak mütevellilik görevinden uzaklaştırılması ve kararın kesinleşmesine kadar geçecek sürede ihtiyati tedbir kararı verilerek vakfın, Mahkemece re'sen tespit edilecek kayyım tarafından yönetilmesine, davalıların 5737 sayılı Kanunun 10. maddesinin 4. fıkrası uyarınca meclis üyesi olamayacağına ve beş yıl süreyle aynı veya başka bir vakfın yönetim ve denetim organında görev alamayacağına karar verilmesi talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonunda; somut uyuşmazlıkta, vakıf senedi, dava dilekçesi, dava dilekçesine ekli denetim raporları, ... Bölge Müdürlüğü kayıtları, ... Meclis kararı, vakfın mali ve banka kayıtları hep birlikte değerlendirildiğinde; Şanlıurfa ... Bölge Müdürlüğü faaliyet alanında bulunan davalı "....Kültür ve Eğitim Vakfının 2013-2020 yılları arası iş ve işlemlerinin denetimi sonucunda düzenlenen 29.03.2022 tarihli ve 4 sayılı denetim raporu doğrultusunda ... Meclisinin 30.01.2023 tarihli ve 34/42 sayılı kararı ile ...Kültür ve Eğitim Vakfı Mütevelli Heyet Üyeleri ..., ..., ..., ..., ... ve ...'nın, 5737 sayılı ... Kanunu’nun 10. maddesinin 1. fıkrası ile 2. fıkrasının (b) ve (c) bentleri gereğince görevden alınmasının uygun olduğuna karar verildiği, söz konusu 29.03.2022 tarihli ve 4 sayılı denetim raporu ve Mahkememizce düzenlettirilen 07.07.2024 tarihli bilirkişi heyeti raporunda tespit edildiği üzere, 2013-2017 tarihleri arasındaki dönemde Vakfın mütevelli heyeti olan davalılar ..., ..., ..., ..., ... ve ...'nın .... İnşaat Ltd. Şti arasında Yatılı Kur'an Kursu Binası ve Yurt Binası yapımına ilişkin eser sözleşmesi düzenlendiği, davalıların ve dava dışı eser sözleşmesi imzalanan ... İnşaat Ltd. Şti. ortaklarının beyanlarına göre sözleşmenin ve bu sözleşme kapsamında düzenlenen 1.671.278,84 TL tutarın, fiilen yüklenilen ve tamamlanan bir eser çerçevesinde düzenlenmemiş olduğu, eserin kayıtlara alınabilmesine imkan sağlanması amacına yönelik olduğunun anlaşıldığı, yine, vakıf kayıtlarında yer alan ve vakıf tarafından fiilen ödemeleri yapılan 159 avans hesabında takip edilip daha sonra 770.02 genel yönetim giderleri sosyal yardım gideri hesabına aktarılan 467.792,00 TL.nin de denetim raporu tespitine göre belgesiz harcamalar olup, inşaat maliyeti yerine genel gider hesabına aktarılmış olduğunun anlaşıldığı, her ne kadar vakıf amacı doğrultusunda Kur'an kursu ve yurt binası inşa ettirmiş ise de, 5737 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca Vakıf yöneticilerinin vakfın amacına ve yürürlükteki mevzuata uymak zorunda oldukları, 27.09.2008 Resmî Gazetenin 27010 sayılı sırasında yayınlanan ... Yönetmeliğinin vakıfların muhasebesi başlıklı 50. maddesinin 4 ncü fıkrası uyarınca vakıfların muhasebe kayıtlarını ve belgelerinin tevsikini 213 sayılı Vergi Usul Kanunun'da (213 sayılı Kanun) belirtilen hükümlere uygun olarak yapmak zorunda oldukları, denetim raporuyla ve bilirkişi heyeti raporuyla anlaşıldığı üzere vakfın muhasebe kayıtlarını mevzuat hükümlerine uygun olarak yapmadıkları, bu bağlamda vakfın mütevelli heyet üyeleri davalılar ..., ..., ..., ..., ... ve ...'nın ... Kanunu’nun 10. maddesinin 1 nci fıkrası uyarınca görevden alınma şartlarının gerçekleştiği anlaşıldığından mütevelli heyeti üyeleri davalıların görevden alınmalarına karar verilmiş, görevden alınmanın kanuni sonucu ve davacının da bu yönde talebi bulunmakla görevden alınan davalıların aynı Kanun'un 10. maddesinin 4 ncü fıkrası uyarınca 5 yıl süre ile aynı vakfın yönetim ve denetim organında görev alamayacaklarına karar verilmiştir. Davacı taraf her ne kadar görevden alınmayla birlikte davalıların 5 yıl boyunca başka bir vakfın yönetim ve denetim organında görev alamayacaklarına ilişkin talepte bulunmuş ise de davalıların vakfı zarara uğrattıkları mevcut delil durumuna göre ispatlanamadığından ... Kanununun 10. maddesinin 2.fıkranın (c) bendindeki şartlar oluşmadığından bu talebinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır. Davacı vekili her ne kadar davalılar ile birlikte davalı ...'ın da vakıf yöneticiliği görevinden alınması talebinde bulunmuş ise de ...'ın 2023-2017 yılları arasında ve dava tarihi itibariyle vakıf yöneticiliği görevinin bulunmadığı, davacının bu davalı yönünden dava açmakta hukuki yararının bulunmadığı anlaşıldığından davalı ... yönünden açılan davanın reddine karar verilmiştir. Davacı ... vekili ve davalılar ... vekili ve ... vekilinin istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesince; "somut olayda, davalı "...Kültür ve Eğitim Vakfının 2013-2020 yılları arası iş ve işlemlerinin denetimi sonucunda düzenlenen 29.03.2022 tarihli ve 4 sayılı denetim raporu doğrultusunda ... Meclisinin 30.01.2023 tarihli ve 34/42 sayılı kararı ile ...Kültür ve Eğitim Vakfı Mütevelli Heyet Üyeleri ..., ..., ..., ..., ... ve ...'nın, 5737 sayılı ... Kanunu’nun 10. maddesinin 1. fıkrası ile 2. fıkrasının (b) ve (c) bentleri gereğince görevden alınmasının uygun olduğuna karar verildiği, söz konusu 29.03.2022 tarihli ve 4 sayılı denetim raporu ve Mahkemece düzenlettirilen 07.07.2024 tarihli bilirkişi heyeti raporunda tespit edildiği üzere, 2013-2017 tarihleri arasındaki dönemde Vakıf Başkanlığı ile .... İnşaat Ltd. Şti. arasında Yatılı Kur'an Kursu Binası ve Yurt Binası yapımına ilişkin eser sözleşmesi düzenlendiği, davalıların ve dava dışı eser sözleşmesi imzalanan ... İnşaat Ltd. Şti. ortaklarının beyanlarına göre sözleşmenin ve bu sözleşme kapsamında düzenlenen 1.671.278,84 TL tutarın, fiilen yüklenilen ve tamamlanan bir eser çerçevesinde düzenlenmemiş olduğu, eserin kayıtlara alınabilmesine imkan sağlanması amacına yönelik olduğunun beyan edildiği, yine vakıf kayıtlarında yer alan ve vakıf tarafından fiilen ödemeleri yapılan 159 avans hesabında takip edilip daha sonra 770.02 genel yönetim giderleri sosyal yardım gideri hesabına aktarılan 467.792,00 TL'nin de denetim rapor tundaki tespitlere göre belgesiz harcamalar olup, inşaat maliyeti yerine genel gider hesabına aktarılmış olduğu, her ne kadar vakıf amacı doğrultusunda Kur'an kursu ve yurt binası inşa ettirmiş ise de, 5737 sayılı Kanunu'nun 10. maddesi uyarınca Vakıf yöneticilerinin vakfın amacına ve yürürlükteki mevzuata uymak zorunda oldukları, 27.09.2008 Resmî Gazetenin 27010 sayılı sırasında yayınlanan ... Yönetmeliğinin vakıfların muhasebesi başlıklı 50. maddesinin 4 ncü fıkrası uyarınca vakıfların muhasebe kayıtlarını ve belgelerinin tevsikini 213 sayılı Kanunun'da belirtilen hükümlere uygun olarak yapmak zorunda oldukları, denetim raporuyla ve bilirkişi heyeti raporuyla anlaşıldığı üzere vakfın muhasebe kayıtlarını mevzuat hükümlerine uygun tutmadıkları, bu bağlamda vakfın mütevelli heyet üyeleri davalılar ..., ..., ..., ..., ... ve ...'nın 5737 sayılı Kanun'un 10. maddesinin 1. fıkrası uyarınca görevden alınma şartlarının gerçekleştiği belirlenerek görevlerinden alınmalarına ve Kanun'un 10. maddesinin 4. fıkrası uyarınca 5 yıl süre ile aynı vakfın yönetim ve denetim organında görev alamayacaklarına karar verilmesinde, Davalı ...'ın da vakıf yöneticiliği görevinden alınması talebi yönünden ise, ...'ın 2023-2017 yılları arasında ve dava tarihi itibariyle vakıf yöneticiliği görevinin bulunmadığı, yukarıda belirtilen işlemlerde sorumluluğunun olmadığı belirlenerek bu davalı yönünden davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiştir. Mahkemece, davalıların 5737 sayılı Kanun'un 10. maddesinin 1. fıkrası uyarınca görevden alınmasına karar verilmesi nedeniyle 5 yıl süre ile aynı vakfın yönetim ve denetim organlarında görev almalarının yasaklandığı, davacı vekilince her ne kadar tüm vakıfların yönetim ve denetim organlarında görev almalarının yasaklanması gerektiği ileri sürülmüş ise de, davalılar 5737 sayılı Kanun'un 10. maddesinin 2. fıkrasının c, d ve e bentlerinde yer alan fiiller nedeniyle görevden uzaklaştırılmadıklarından bu talep yerinde görülmemiştir. Davalı ... vekili her ne kadar dava tarihinde ...'nın vakıf yönetiminden istifa ettiğini, hakkındaki davada karar verilmesine yer olmadığına kararı verilmesi gerektiğini ileri sürmüş ise de, ... ve diğer davalıların mahkemenin 30.03.2023 tarihli ara kararı ile görevden uzaklaştırıldıkları, davacı ...'nın öncesinde istifa ettiğine dair dosyada belge bulunmadığı, bu iddianın yargılama sırasında ileri sürülmediği anlaşılmakla davalı vekilinin istinafı yerinde görülmemiştir." Anılan gerekçe ile, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 353/(1)-b.1 maddesi gereğince, davacı vekili, davalı ... vekili ile ... vekilinin istinaf başvuru taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir. Davacı ... vekili ve davalı ... vekili Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı verdikleri temyiz dilekçelerinde; istinaf dilekçelerinde ileri sürülen sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmişlerdir. Dava, .... yöneticilerinin 5737 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında görevden alınmaları istemine ilişkindir. 1. Davacı ... vekilinin davalı ... hakkında verilen karara ilişkin temyiz itirazları yönünden; tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına, İlk Derece Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesi kararındaki yazılı gerekçelere 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden biri de bulunmadığına göre, davacı vekilinin davalı ... hakkında verilen karara yönelik temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2. Davacı vekilinin diğer davalılara yönelik verilen karara yönelik temyiz itirazları ile davalı ... vekilinin temyiz itirazları yönünden; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 47. maddesine göre başlı başına bir varlığı olmak üzere örgütlenmiş kişi toplulukları ve belli bir amaca özgülenmiş olan bağımsız mal topluluklarının, kendileri ile ilgili özel hükümler uyarınca tüzel kişilik kazanacakları, 49... . maddelerde ise tüzel kişilerin, kanuna ve kuruluş belgelerine göre gerekli organlara sahip olmakla, fiil ehliyeti kazanacakları ve tüzel kişinin iradesini, organları aracılığıyla açıklayacağı, organların, kusurlarından dolayı ayrıca kişisel olarak sorumlu oldukları, 101. madde de ..., gerçek veya tüzel kişilerin yeterli mal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca özgülemeleriyle oluşan tüzel kişiliğe sahip mal topluluğu olarak nitelendirilmiştir. Aynı Kanun'un 111. maddesi gereği vakıfların, vakıf senedindeki hükümleri yerine getirip getirmedikleri, vakıf mallarını amaca uygun biçimde yönetip yönetmedikleri ve Vakıf gelirlerini amaca uygun olarak harcayıp harcamadıkları ... Genel Müdürlüğünce ve üst kuruluşlarınca denetleneceği düzenlenmiştir. 5737 sayılı Kanun'un 3. maddesinde; yeni vakıf: Mülga 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi ile 4721 sayılı Kanun hükümlerine göre kurulan vakıfları, vakıf yönetimi: mülhak, cemaat ve esnaf vakıfları ile yeni vakıflarda; vakfiye, 1936 beyannamesi, vakıf senedi, 4721 sayılı Kanun ve bu Kanuna göre vakfı yönetmeye ve temsile yetkili organı, vakıf yöneticisi: mülhak, cemaat ve esnaf vakıfları ile yeni vakıflarda; vakfiye, 1936 beyannamesi, vakıf senedi, 4721 sayılı Kanun ve bu Kanuna göre vakfı yönetmeye ve temsile yetkili kişi veya yetkili organlarda görev alan kişileri, ... ifade eder." Kanun'un 10 uncu maddesinde ise; "Vakıf yöneticileri; vakfın amacına ve yürürlükteki mevzuata uymak zorundadır. Birinci fıkrada belirtilen zorunluluğa uymayanlar ile; a) Vakfın amacı doğrultusunda faaliyette bulunmayan, b) Vakfın mallarını ve gelirlerini amaçlarına uygun olarak kullanmayan, c) Ağır ihmal ve kasıtlı fiilleriyle vakfı zarara uğratan, d) Denetim Makamınca tespit edilen noksanlık ve yanlışlıkları verilen süre içerisinde tamamlamayan, düzeltmeyen veya aykırı işlemlere devam eden, e) Medeni hakları kullanma ehliyetini kaybeden veya görevini sürekli olarak yapmasına engel teşkil edecek hastalığa veya maluliyete yakalanan vakıf yöneticileri, Meclisin vereceği karara dayalı olarak Denetim Makamının başvurusu üzerine vakfın yerleşim yeri Asliye Hukuk Mahkemesince görevlerinden alınabilir." hükümlerine yer verilmiştir. Dosya içerisindeki bilgi ve belgelerden; davalıların yöneticisi oldukları "...Kültür ve Eğitim Vakfının 2013-2020 yılları işlemlerinin denetimi sonucu düzenlenen 29.03.2022 tarihli rapora dayalı olarak 28.03.2023 tarihinde davalı yöneticilerin görevden alınması için dava açıldığı, 29.03.2022 tarihli denetim raporunda; mülkiyeti vakfa ait Şanlıurfa ili .... ilçesi ... Mahallesinde bulunan 45 87... parselde kayıtlı arsa vasıflı taşınmaz üzerinde yatılı Kur'an kursu binası ve yurt binası inşa edildiği, söz konusu inşaat vakıf yöneticileri tarafından vakfın kendi kaynaklarıyla yaptırıldığı halde inşaat sürecinde ilgili kuramlardan gerekli inşaat izinlerini alabilmek adına ... İnşaat Ticaret Limited şirketiyle noter huzurunda 1.416.338- TL+KDV bedelle inşaat sözleşmesi imzalandığı, imzalanan sözleşmenin usulen imzalandığı gibi tespit edilen inşaat bedelinin de dönemin bayındırlık rayiçleri üzerinden tespit edildiği, inşa ettirilen yurt ve Kur'an kursuna yönelik doğan maliyetleri inşaatın her aşamasında vakfın kendi öz kaynaklarıyla karşıladığı halde, taraflar arasında usulen düzenlenen protokolden kaynaklı olarak fiktif işlemlerle ve mükerrer olarak ağır bir borç yükü altına sokularak oluşan borcun tasfiyesine yönelik borcun doğduğu tarihten bu yana hiçbir işlem yapılmadığı, defter kayıtlarında bu işlemleri perdeleyici kayıtlar tutulduğu, faturalar kesildiği, böylelikle davalıların 5737 sayılı Kanun’un "vakıf yöneticilerinin sorumlulukları ve görevden alınması" başlıklı 10. maddesinde yer alan; "vakıf yöneticileri; vakfın amacına ve yürürlükteki mevzuata uymak zorundadır. Birinci fıkradaki zorunluluğa uymayanlar ile...b) vakfın mallarını ve gelirlerini amaçlarına uygun olarak kullanmayan, c) Ağır ihmal ve kasıtlı fiilleriyle vakfı zarara uğrattıkları ileri sürülerek görevden alınmaları istenilmiş, hükme dayanak yapılan 07.07.2024 tarihli bilirkişi kurulu raporu, dosya üzerinden inceleme yapılarak özellikle davaya dayanak yapılan 29.03.2022 tarihli denetim raporu esas alınarak hazırlanmış olup, Mahkemece, eksik inceleme ve yetersiz bilirkişi raporuna dayalı yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir. İlk Derece Mahkemesince yapılacak iş; dava dilekçesi ile davaya dayanak yapılan vakfın 2013-2020 dönemi denetimi sonucu düzenlenen 29.03.2022 tarihli denetim raporuna göre mülkiyeti vakfa ait Şanlıurfa ili ... ilçesi .... Mahallesinde bulunan 45 87... parselde kayıtlı arsa vasıflı taşınmaz üzerinde yatılı Kur'an kursu binası ve yurt binası inşa edilmesine dair mahallinde keşif yapılarak, her bir iş kolu için (sıhhı tesisat, elektrik, inşaat vs.) fiilen yapılan işler ile işlerin yapıldığı tarih itibari ile birim fiyatlarına göre ederi, varsa yapılan fazla ödemeler ile vakfın zarara uğratılıp uğratılmadığının denetime elverişli şekilde tespiti, daha sonra 2013-2020 yılları arası vakfın tüm defterleri ve belgeleri üzerinde iddia edilen eylemlerin somut uyuşmazlıkta sabit olup olmadığı hususunda vakıf kayıtları üzerinde vakıf hukukunda uzman bir bilirkişi ve mali müşavirinde içinde bulunduğu bilirkişi kurulu oluşturularak rapor alınması, davalılar hakkında vakıftaki görevleri ile ilgili fiilleri dolayısı ile ceza yargılamasına konu dosyaları bulunup bulunmadığının da araştırılarak oluşacak sonuca göre karar verilmelidir. Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı ... vekili ile davacı ... vekilinin davalı ... dışındaki davalılara yönelik temyiz itirazları yerinde görülerek temyiz edilen Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesi gereğince bozulmasına karar verilmiştir. SONUÇ : Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, Davacı ... vekilinin davalı ... hakkında verilen davanın reddine ilişkin karara yönelik temyiz itirazlarının (1) no.lu bentte açıklanan nedenlerle REDDİNE, Davalı ... vekili ve davacı ... vekilinin davalı ... dışındaki davalılara yönelik temyiz itirazlarının yukarıda (2) no.lu bentte açıklanan nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, 5737 sayılı ... Kanunu'nun 77. maddesinin ikinci fıkrası (7531 sayılı Kanun'un 20. maddesi ile değişik) uyarınca ... Genel Müdürlüğünden harç alınmasına yer olmadığına, Peşin harcın istek halinde temyiz eden davalıya iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,10.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.