TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ GENEL KURUL KARAR BAHADIR ÖZTÜRK BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/5896) Karar Tarihi: 21/10/2021 R.G. Tarih ve Say ı: 16/12/2021-31691 Başvuru Numaras ı: 2019/5896 Karar Tarihi : 21/10/2021 2GENEL KURUL KARAR Başkan : Zühtü ARSLAN Başkanvekili : Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Muammer TOPAL M. Emin KUZ R ıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Y ıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTE Ş Basri BA ĞCI İrfan FİDAN Ra
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ GENEL KURUL KARAR BAHADIR ÖZTÜRK BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/5896) Karar Tarihi: 21/10/2021 R.G. Tarih ve Say ı: 16/12/2021-31691 Başvuru Numaras ı: 2019/5896 Karar Tarihi : 21/10/2021 2GENEL KURUL KARAR Başkan : Zühtü ARSLAN Başkanvekili : Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Muammer TOPAL M. Emin KUZ R ıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Y ıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTE Ş Basri BA ĞCI İrfan FİDAN Raportör : Fatih HAT İPOĞLU Başvurucu : Bahad ır ÖZTÜRK Vekili : Av. Dilek ÖZTÜRK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, konutu terk etmeme adli kontrol tedbirinde geçen sürenin mahkûmiyet hükmündeki süreden mahsup edilmesine ili şkin talebin reddedilmesi nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 15/2/2019 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2019/5896 Karar Tarihi : 21/10/2021 35. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. 6. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmu ştur. 7.İkinci Bölüm taraf ından niteli ği itibar ıyla başvurunun Genel Kurul taraf ından karara ba ğlanmas ı gerekli görüldü ğünden Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 28. maddesinin (3) numaral ı fıkras ı uyar ınca Genel Kurula sevkine karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 8. Başvuru formlar ı ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: 9. Başvurucu, İstanbul Cumhuriyet Ba şsavc ılığınca yürütülmekte olan bir soruşturma kapsam ında 8/5/2013 tarihinde İstanbul 2 No.lu Hâkimli ğince (TMK mülga 10. madde ile görevli) uyu şturucu madde ticareti yapma suçundan tutuklanm ıştır. 10.İstanbul Cumhuriyet Ba şsavc ılığı 27/6/2013 tarihli iddianamesiyle başvurucunun suç i şlemek için kurulan örgüte üye olma ve suç örgütü faaliyeti çerçevesinde uyuşturucu madde ticareti yapma suçlar ından cezaland ırılmas ı istemiyle ayn ı yer ağır ceza mahkemesinde kamu davas ı açm ıştır. 11.İstanbul 5. A ğır Ceza Mahkemesi 18/4/2014 tarihinde yetkisizlik karar ı vererek dosyay ı Artvin A ğır Ceza Mahkemesine göndermi ştir. 12. Artvin A ğır Ceza Mahkemesi 16/6/2014 tarihinde kar şı yetkisizlik karar ı vererek olumsuz yetki uyu şmazl ığının giderilmesi ve yarg ı yerinin belirlenmesi için dosyay ı Yarg ıtay 5. Ceza Dairesine göndermi ştir. 13. Yarg ıtay 5. Ceza Dairesi 9/7/2014 tarihinde Artvin A ğır Ceza Mahkemesinin yetkili oldu ğuna karar vermi ştir. 14. Artvin A ğır Ceza Mahkemesince ba şvurucunun da aralar ında bulundu ğu baz ı san ıklar ın tutukluluk hâlleri gözden geçirilmi ş; 17/6/2015 tarihli karar ile mevcut delil durumu, tutuklulukta geçen süre, e şinin sağlık koşullar ı gerekçesiyle ba şvurucunun serbest bırak ılmas ına karar verilmi ştir. Bununla birlikte Mahkemece ba şvurucu hakk ında konutu ter k etmeme ve yurt d ışına ç ıkamama şeklindeki adli kontrol tedbirlerinin uygulanmas ına hükmedilmi ştir. 15. Yap ılan yarg ılama sonunda Artvin A ğır Ceza Mahkemesi 26/2/2016 tarihli karar ıyla başvurucunun suç i şlemek için kurulan örgüte üye olma suçundan 2 y ıl 1 ay hapis cezas ı, örgüt faaliyeti çerçevesinde uyu şturucu madde ticareti yapma suçundan ise 22 y ıl 6 ay hapis ve 75.000 TL adli para cezas ı ile cezaland ırılmas ına karar vermi ştir. 16. Mahkûmiyet hükmü Yarg ıtay 20. Ceza Dairesince 11/4/2018 tarihinde onanarak kesinleşmiştir. Başvurucu hakk ında kesinle şen hapis cezalar ının infaz ına 21/6/2018 tarihinde Başvuru Numaras ı: 2019/5896 Karar Tarihi : 21/10/2021 4başlanm ıştır. İstanbul Anadolu Cumhuriyet Ba şsavc ılığınca düzenlenen müddetnameye göre başvurucunun ko şullu sal ıverilme tarihi 19/5/2032 olarak tespit edilmi ştir. 17. Başvurucu; konutu terk etmemek suretiyle adli kontrol alt ına al ınmas ı nedeniyle ceza infaz kurumu d ışında da olsa hürriyetinin s ınırland ırıldığını, dolay ısıyla tahliyesine karar verildiği 17/6/2015 tarihi ile mahkûmiyet hükmünün infaz ına başland ığı 21/6/2018 tarihi aras ında an ılan tedbirin uyguland ığı sürenin (1.100 gün) cezas ından mahsup edilmesi ve bu duruma göre ko şullu sal ıverilme tarihinin yeniden hesaplanmas ı gerektiğini belirterek hakk ında düzenlenen müddetnameye Artvin A ğır Ceza Mahkemesi nezdinde itiraz etmi ştir. 18. Artvin A ğır Ceza Mahkemesi 10/12/2018 tarihli ek karar ıyla başvurucunun itiraz ının reddine karar vermi ştir. Karar ın ilgili k ısm ı şöyledir: "...5271 say ılı CMK'nun [Ceza Muhakemesi Kanunu] 109/3-j maddesinde konutu terketmemek yükümlülü ğünün düzenlendi ği, CMK'nun 109/6. maddesindeki adli kontro l alt ında geçen süre, şahsi hürriyeti s ınırlama sebebi say ılarak cezadan mahsup edileme z şeklindeki düzenleme uyar ınca hükümlü hakk ında konutu terketmemek yükümlülü ğü kapsam ında geçirilen sürenin infaz edilecek cezadan mahsup edilemeyece ği, bu nedenle müddetnameden dü şürülemeyece ği anlaşıldığından, hükümlü Bahad ır ÖZTÜRK'ün düzeltilerek yeniden müddetname düzenlenmesine ili şkin talebinin reddine... [karar verilmiştir.]" 19. Başvurucunun bu karara yapt ığı itiraz, Rize A ğır Ceza Mahkemesince 9/1/2019 tarihinde kesin olarak reddedilmi ştir. Bu karar 18/1/2019 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. 20. Başvurucu 15/2/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 21. 26/9/2004 tarihli ve 5237 say ılı Türk Ceza Kanunu'nun "Mahsup" kenar başlıklı 63. maddesi şöyledir: "(1)Hüküm kesinle şmeden önce gerçekle şen ve şahsî hürriyeti s ınırlama sonucunu doğuran bütün hâller nedeniyle geçirilmi ş süreler, hükmolunan hapis cezas ından indirilir." 22. 8/7/2021 tarihli ve 7331 say ılı Kanun'un 15. maddesi ile de ğişik 4/12/2004 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Adlî kontrol" kenar ba şlıklı 109. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Bir suç sebebiyle yürütülen soru şturmada, 100 üncü maddede belirtilen tutuklam a sebeplerinin varl ığı halinde, şüphelinin tutuklanmas ı yerine adlî kontrol alt ına al ınmas ına karar verilebilir. (2) Kanunda tutuklama yasa ğı öngörülen hallerde de, adlî kontrole ili şkin hükümle r uygulanabilir. (3) Adlî kontrol, şüphelinin a şağıda gösterilen bir veya birden fazla yükümlülü ğe tabi tutulmas ını içerir: Başvuru Numaras ı: 2019/5896 Karar Tarihi : 21/10/2021 5a) Yurt d ışına ç ıkamamak. b) Hâkim taraf ından belirlenen yerlere, belirtilen süreler içinde düzenli olarak başvurmak. c) Hâkimin belirtti ği merci veya ki şilerin ça ğrılar ına ve gerekti ğinde meslekî uğraşlar ına ilişkin veya e ğitime devam konular ındaki kontrol tedbirlerine uymak. d) Her türlü ta şıtlar ı veya bunlardan baz ılar ını kullanamamak ve gerekti ğinde kaleme, makbuz kar şılığında sürücü belgesini teslim etmek. e) Özellikle uyu şturucu, uyar ıcı veya uçucu maddeler ile alkol ba ğımlılığından ar ınmak amac ıyla, hastaneye yatmak dahil, tedavi veya muayene tedbirlerine tâbi olmak ve bunlar ı kabul etmek. f) Şüphelinin parasal durumu göz önünde bulundurularak, miktar ı ve bir defada vey a birden çok taksitlerle ödeme süreleri, Cumhuriyet savc ısının isteği üzerine hâkimc e belirlenecek bir güvence miktar ını yat ırmak. g) Silâh bulunduramamak veya ta şıyamamak, gerekti ğinde sahip olunan silâhlar ı makbuz kar şılığında adlî emanete teslim etmek. h) Cumhuriyet savc ısının istemi üzerine hâkim taraf ından miktar ı ve ödeme süresi belirlenecek paray ı suç mağdurunun haklar ını güvence alt ına almak üzere aynî veya ki şisel güvenceye ba ğlamak. i) Aile yükümlülüklerini yerine getirece ğine ve adlî kararlar gere ğince ödemeye mahkûm edildi ği nafakay ı düzenli olarak ödeyece ğine dair güvence vermek. j) Konutunu terk etmemek. ...(6) Adlî kontrol alt ında geçen süre, şahsî hürriyeti s ınırlama sebebi say ılarak cezada n mahsup edilemez. Bu hüküm, maddenin üçüncü f ıkras ının (e) ve (j) bentlerinde belirtilen hallerde uygulanmaz. (Ek cümle:8/7/2021-7331/15 md.) Ancak, (j) bendinde belirtilen konutunu terk etmemek yükümlülü ğü alt ında geçen her iki gün, cezan ın mahsubunda bir gün olarak dikkate al ınır." 23. 5271 say ılı Kanun'un "Adlî kontrol karar ı ve hükmedecek merciler" kena r başlıklı 110. maddesi şöyledir: "(1) Şüpheli, Cumhuriyet savc ısının istemi ve sulh ceza hâkiminin karar ı ile soruşturma evresinin her a şamas ında adlî kontrol alt ına al ınabilir. (2) Hâkim, Cumhuriyet savc ısının istemiyle, adlî kontrol uygulamas ında şüpheliyi bir veya birden çok yeni yükümlülük alt ına koyabilir; kontrolun içeri ğini oluşturan yükümlülükleri bütünüyle veya k ısmen kald ırabilir, de ğiştirebilir veya şüpheliyi bunlardan baz ılar ına uymaktan geçici olarak muaf tutabilir. Başvuru Numaras ı: 2019/5896 Karar Tarihi : 21/10/2021 6 (3) 109 uncu madde ile bu madde hükümleri, gerekli görüldü ğünde, görevli ve yetkili diğer yarg ı mercileri taraf ından da, kovu şturma evresinin her a şamas ında uygulan ır." 24. 16/5/2001 tarihli ve 4675 say ılı İnfaz Hâkimli ği Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" kenar başlıklı 1. maddesinin ikinci f ıkras ı şöyledir: "Bu kanun, ceza infaz kurumlar ı ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakk ında yap ılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlere yönelik şikâyetleri incelemek, karara ba ğlamak ve kanunlarla verilen di ğer görevleri yerine getirmek üzere kurulan infaz hâkimliklerine ili şkin hükümleri kapsar." 25. 14/4/2020 tarihli ve 7242 say ılı Kanun'un 4. maddesi ile de ğişik 4675 say ılı Kanun'un "İnfaz hâkimliklerinin görevleri" kenar başlıklı 4. maddesi şöyledir: "İnfaz hâkimliklerinin görevleri şunlard ır : 1. Hükümlü ve tutuklular ın ceza infaz kurumlar ı ve tutukevlerine kabu l edilmeleri, yerle ştirilmeleri, bar ındırılmalar ı, ısıtılmalar ı ve giydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin sa ğlanmas ı, bedensel ve ruhsal sa ğlıklar ının korunmas ı amac ıyla muayene ve tedavilerinin yapt ırılmas ı, d ışarıyla ilişkileri, çal ıştırılmalar ı gibi işlem veya faaliyetler e ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara ba ğlamak. 2. Hükümlülerin cezalar ının infaz ı, müşahadeye tâbi tutulmalar ı, aç ık cezaevlerine ayr ılmalar ı, izin, sevk, nakil ve tahliyeleri; tutuklular ın sevk ve tahliyeleri gibi i şlem veya faaliyetlere ili şkin şikâyetleri incelemek ve karara ba ğlamak. 3. Hükümlü ve tutuklular hakk ında al ınan disiplin tedbirleri ve verilen disiplin cezalar ının kanun, veya di ğer mevzuat hükümlerine ayk ırı olduğu iddias ıyla yap ılan şikâyetleri incelemek ve karara ba ğlamak.(1) 4. Ceza infaz kurumlar ı ve tutukevleri izleme kurullar ının kendi yetki alanlar ına giren ceza infaz kurumlar ı ve tutukevlerindeki tespitleri ile ilgili olarak düzenleyip intika l ettirdikleri raporlar ı inceleyerek, varsa şikâyet niteli ğindeki konular hakk ında karar vermek. 5. (Ek:14/4/2020-7242/4 md.)(2) Cumhuriyet savc ısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infaz ına ilişkin verdiği kararlara kar şı yap ılan şikâyetleri incelemek. 6. (Ek:14/4/2020-7242/4 md.)(2) Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infaz ına ilişkin mahsup, ceza zamana şımı ve hükümlünün ölümü hâllerinde verilecek kararlar da dahil olmak üzer e hâkim veya mahkeme taraf ından verilmesi gerekli kararlar ı almak ve i şleri yapmak. 7. Kanunlarla verilen di ğer görevleri yapmak. Kanunlarda ba şka bir yarg ı merciine b ırak ılan konulara ili şkin hükümler sakl ıdır." 26. 4675 say ılı Kanun'un "İnfaz hâkimli ğine şikâyet ve usulü" kenar ba şlıklı 5. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Ceza infaz kurumlar ı ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakk ında yap ılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin kanun, tüzük ve yönetmelik hükümleri ile genelgelere ayk ırı olduğu gerekçesiyle bu i şlem veya faaliyetlerin ö ğrenildiği tarihten Başvuru Numaras ı: 2019/5896 Karar Tarihi : 21/10/2021 7itibaren on be ş gün, herhalde yap ıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabilir . ..." 27. 4675 say ılı Kanun'un "İnfaz hâkimli ğince şikâyet üzerine verilen kararlar" kena r başlıklı 6. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "...İnfaz hâkimi, inceleme sonunda şikâyeti yerinde görmezse reddine; yerinde görürse, verilen karar ın veya yap ılan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmas ına veya ertelenmesine karar verir. ... İnfaz hâkiminin kararlar ına karşı şikâyetçi veya ilgili Cumhuriyet savc ısı taraf ından, tebliğden itibaren yedi gün içinde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yolun a gidilebilir. İtiraz, infaz hâkimli ğinin yarg ı çevresinde bulundu ğu ağır ceza mahkemesine yap ılır ..." 28. Yarg ıtay 11. Ceza Dairesinin 3/5/2007 tarihli ve E.2006/5521, K.2007/3057 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: " ...gerek Anayasa ve sair kanunlar, gerek uluslararas ı anlaşmalarla ki şi özgürlüğü en üst düzeyde korunma alt ına al ınmak istenmi ştir. Bu kapsamda, ceza yarg ılamas ında as ıl olan tutuksuz yarg ılama olup, san ıklar ın tutuklu yarg ılanmas ı, ancak kanunda gösterilen hallerde ve istisna olarak uygulanmal ıdır. Aksi takdirde, ki şiyi özgürlü ğünden al ıkoyan devlet olsa da bunun sonucuna katlanmal ı ve meydana getirdi ği zarar ı ortadan kald ırıcı veya azalt ıcı yükümlülükler alt ına girmelidir. Bu yöntemlerden biri de ceza hukukundaki mahsuptur. Ayr ıntılar ı [Yarg ıtay] Ceza Genel Kurulunun 30.01.2006 gün ve 2006/1-4 Esas, 2006/7 say ılı karar ında aç ıkland ığı üzere; 765 ve 5237 say ılı yasalarda mahsubun mecburili ği (hukukî) sistemi kabul edilmi ştir. Bu sisteme göre, mahkûm kusuru ile tutuklu kalm ış olsa dahi, tutukluluk süresinin verilen cezadan indirilmesi zorunludur. Bu sistemde yarg ıcın görevi, indirim yap ılmas ı için gerekli yasal ko şullar ın doğup doğmad ığını kontrol, do ğmuş ise yap ılan indirimin hesab ında hata yap ılıp, yap ılmad ığını denetlemekten ibarettir. Mahsubun hukuki esas ı hakk ında, b u kurumun cezan ın hafifletilmesi nedenlerinden biri oldu ğu, evvelce çekilmi ş bir ceza oldu ğu, hususi af oldu ğu konusunda çe şitli görüşler bulunmakta ise de, mahsup, suçlu oldu ğu henüz kesin olarak bilinmeyen ki şilerin özgürlüklerinden yoksun b ırak ılmas ı dolay ısıyla ortaya çıkan haks ızlıklar ı gidermek için ba şvurulan ve ki şisel özgürlükleri anayasal düzeyde güvence alt ına alan, önleyici amaçlarla yoksun b ırak ılan özgürlü ğün iadesi için kabul edilen huku k bir kurumdur ..." 29. Ayr ıca ilgili uluslararas ı hukuk için bkz. Esra Özkan Özakça [GK], B. No: 2017/32052, 8/10/2020, 36-52. V.İNCELEME VE GEREKÇE 30. Anayasa Mahkemesinin 21/10/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: Başvuru Numaras ı: 2019/5896 Karar Tarihi : 21/10/2021 8A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 31. Başvurucu, yarg ılama sürecinde elektronik kelepçe ile izlenmek suretiyle konutu terk etmeme şeklindeki adli kontrol tedbirinin uygulanmas ında geçirdi ği sürelerin yarg ılama sonucu kesinle şen hapis cezas ından mahsup edilmesi talebinin hukuka ayk ırı bir biçimde reddedilmesi ve buna ba ğlı olarak ko şullu sal ıverilme süresinin hatal ı hesaplanmas ı nedeniyle Anayasa'n ın 19. ve 38. maddelerinde güvence alt ına al ınan haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmüştür. 32. Bakanl ık görüşünde; ba şvurucunun s ınırlı/dar bir alanda ya şamaya mahkûm olmad ığı zira evinin konforunda hayat ını idame ettirdi ği, bu anlamda evde beraber ya şadığı veya ziyarete gelen ki şilerle ilişki kurabildi ği ve böylece sosyal hayat ını devam ettirdi ği, ayr ıca başvurucunun kimi durumlarda izinli say ılarak konutunu terk etmesine izin verildi ği belirtilerek ba şvurucunun durumunun Anayasa'n ın 19. maddesinin uygulanmas ını gündeme getirecek düzeyde özgürlükten mahrum b ırak ılma hâlini olu şturmayaca ğı ifade edilmi ştir. Bakanl ık; an ılan tedbirin seyahat özgürlü ğünü k ısıtlad ığını, bu durumun ise bireysel başvurunun koruma alan ı dışında kald ığını da belirtmi ştir. 33. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyan ında genel olarak ba şvuru formunda belirttiği iddialar ı tekrarlam ıştır. B. Değerlendirme 34. Anayasa'n ın "Kişi hürriyeti ve güvenli ği" kenar başlıklı 19. maddesinin birinci fıkras ı ile ikinci f ıkras ının ilgili k ısm ı ve üçüncü f ıkras ının birinci cümlesi şöyledir: "Herkes, ki şi hürriyeti ve güvenli ğine sahiptir. Şekil ve şartlar ı kanunda gösterilen: Mahkemelerce verilmi ş hürriyeti k ısıtlay ıcı cezalar ın ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi; ... halleri d ışında kimse hürriyetinden yoksun b ırak ılamaz. Suçluluğu hakk ında kuvvetli belirti bulunan ki şiler, ancak kaçmalar ını, delillerin yokedilmesini veya de ğiştirilmesini önlemek maksad ıyla veya bunlar gibi tutuklamay ı zorunlu k ılan ve kanunda gösterilen di ğer hallerde hâkim karar ıyla tutuklanabilir." 35. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucular taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddialar ının özü, konutu terk etmeme şeklindeki adli kontrol tedbirinin mahiyeti itibar ıyla uygulanmas ında, geçirilen sürelerin infaz edilen hapis cezas ından mahsup edilmemesine ba ğlı olarak daha uzun bir süre hürriyetinden yoksun b ırak ılmas ına ilişkindir. Dolay ısıyla mevcut ba şvurunun Anayasa'n ın 38. maddesinde güvence alt ına al ınan kanunsuz ceza olmaz ilkesi kapsam ında değil Anayasa'n ın 19. maddesinde güvence alt ına al ınan kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekir (ayn ı yöndeki de ğerlendirme ve uygulama için bkz. Esra Özkan Özakça, 61). 36. Anayasa'n ın 148. maddesinin üçüncü f ıkras ının son cümlesi şöyledir: "Başvuruda bulunabilmek için ola ğan kanun yollar ının tüketilmi ş olmas ı şartt ır." Başvuru Numaras ı: 2019/5896 Karar Tarihi : 21/10/2021 937. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un "Bireysel ba şvuru hakk ı" kenar ba şlıklı 45. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı şöyledir: "İhlale neden oldu ğu ileri sürülen i şlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmü ş idari ve yarg ısal başvuru yollar ının tamam ının bireysel ba şvuru yap ılmadan önce tüketilmi ş olmas ı gerekir." 38. An ılan Anayasa ve Kanun hükümlerine göre bireysel ba şvuru yoluyla Anayasa Mahkemesine ba şvurulabilmesi için ola ğan kanun yollar ının tüketilmi ş olmas ı gerekir. Temel hak ve özgürlüklere sayg ı, devletin tüm organlar ının anayasal ödevi olup bu ödevin ihmal edilmesi nedeniyle ortaya ç ıkan hak ihlallerinin düzeltilmesi idari ve yarg ısal makamlar ın görevidir. Bu nedenle temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildi ği iddialar ının öncelikle derece mahkemeleri önünde ileri sürülmesi, bu makamlar taraf ından değerlendirilmesi ve bir çözüme kavu şturulmas ı esast ır. Dolay ısıyla Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuru, iddia edilen hak ihlallerinin derece mahkemelerince düzeltilmemesi hâlinde başvurulabilecek ikincil nitelikte bir hak arama yoludur ( Ayşe Z ıraman ve Cennet Ye şilyurt , B. No: 2012/403, 26/3/2013, 16, 17). 39. Anayasa Mahkemesi Esra Özkan Özakça karar ında konutu terk etmeme adli kontrol tedbirinin niteli ği, uygulan ış şekli ve özellikleri itibar ıyla hareket serbestîsi üzerindeki s ınırlay ıcı etkisinin derece ve yo ğunluk olarak ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ına müdahale te şkil ettiği sonucuna varm ıştır (Esra Özkan Özakça, 68-76). Öte yanda n başvuru tarihinden sonra 5271 say ılı Kanun'un 109. maddesinde yap ılan değişiklikle konutu terk etmeme adli kontrol tedbirinde geçen sürenin mahkûmiyet süresinden mahsup edileceğine dair bir düzenleme yap ılm ıştır (bkz. 22). 40. Diğer yandan 4675 say ılı Kanun'un 4. maddesinin (6) numaral ı fıkras ında mahsup karar ı da dâhil olmak üzere ceza ve güvenlik tedbirlerinin infaz ına ilişkin olarak hâkim veya mahkeme taraf ından verilmesi gerekli kararlar ı almak infaz hâkimli ğinin görevleri aras ında say ılm ıştır. Yine ayn ı Kanun'un 5. ve 6. maddelerinde de ceza infaz kurumlar ı ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakk ında yap ılan işlemlerin kanun ya da diğer mevzuat hükümlerine ayk ırı olduğuna ilişkin olarak yap ılan başvuru (şikâyet) üzerine infaz hâkimli ğince verilecek kararlara kar şı -yarg ı çevresinde bulundu ğu- ağır ceza mahkemesine itiraz edilebilece ği belirtilmi ştir. 41. Buna göre ba şvurucu, an ılan düzenlemeler uyar ınca konutu terk etmeme adli kontrol tedbirinde geçen sürenin mahkûmiyet hükmündeki hapis cezas ı süresinden mahsubunu yeniden isteyebilecektir. Dolay ısıyla başvurucunun durumuna uygun, telafi kabiliyetini haiz, etkili bir hukuk yolunun devreye girdi ği anlaşılmaktad ır. Bu itibarla söz konusu bireysel ba şvurunun incelenmesinin bireysel ba şvurunun ikincillik niteli ği ile bağdaşmad ığı sonucuna var ılm ıştır. 42. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun başvuru yollar ının tüketilmemi ş olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2019/5896 Karar Tarihi : 21/10/2021 10VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Konutu terk etmeme adli kontrol tedbirinde geçen sürenin mahkûmiyet hükmündeki süreden mahsup edilmesine ili şkin talebin reddedilmesi nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 21/10/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Ba şkanvekili Ba şkanvekili Zühtü ARSLAN Hasan Tahsin GÖKCAN Kadir ÖZKAYA Üye Üye Üye Engin YILDIRIM Muammer TOPAL M. Emin KUZ Üye Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Üye Y ıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTE Ş Üye Üye Basri BA ĞCI İrfan FİDAN