TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASA MAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR SUPHiYE DURGUT BA VURUSU (Ba vuru Numarasi: 2015/3326) Karar Tarihi: 15/11/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/3326 : 15/11/2018 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Muammer TOP AL M. EminKUZ R1dvan GULEC:: RecaiAKYEL Murat ilter DEVECi Suphiye DURGUT Av. Veysel VESEK I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, bir ki inin kamu gorevlilerince ka9mhp olduriilmesi ve bu olayla ilgili etkili bir ceza soru turma
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASA MAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR SUPHiYE DURGUT BA VURUSU (Ba vuru Numarasi: 2015/3326) Karar Tarihi: 15/11/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/3326 : 15/11/2018 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Muammer TOP AL M. EminKUZ R1dvan GULEC:: RecaiAKYEL Murat ilter DEVECi Suphiye DURGUT Av. Veysel VESEK I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, bir ki inin kamu gorevlilerince ka9mhp olduriilmesi ve bu olayla ilgili etkili bir ceza soru turmas1 yuriillilmemesi nedeniyle ya am hakkmm; olaym faillerinin yarg1lanmamas1 nedeniyle bu ki ilerden yonelebilecek ve ya am boyu surecek tehdit, belirsizlik ve endi e sebebiyle kolli muamele yasagmm ihlal edildigi iddiasma ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 20/2/2015 tarihinde yap1lm1 tlr. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yap1lan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur . 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bollim tarafmdan yapilmasma karar verilmi tir. 5. Bollim Ba kam tarafmdan ba vurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap1lmasma karar verilmi tir. 6. Ba vuru belgelerinin bir omeg1 bilgi 19m Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir. Bakanhk gorii bildirmemi tir . III. OLA YLAR VE OLGULAR 7. Ba vuru formu ve ekleri ile Ulusal Y arg1 Ag1 Bili im Sistemi (UY AP) arac1hg1yla eri ilen belgelere gore ilgili olaylar ozetle oyledir: 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3326 : 15/11/2018 8. 14/7/1994 tarihinde saat 10.00 s1ralannda idil Jandarma Komutanhgma, idil il9esine bagh bir koy yolunu idil-Cizre kara yoluna baglayan sapaga bir kilometre mesafede bulunan ta hk bir tarlada bir ceset bulundugu bildirilmi tir. 9. Konudan haberdar edilen idil Cumhuriyet Ba savc1hg1 (Cumhuriyet Ba savc1hg1) olay hakkmda derhal soru turma ba latm1 tlf. 10. Olay yerini inceleyen ve olay yerinin basit bir krokisini 9izen jandarma gorevlileri bu ki inin gozlerinin po u ile bagland1g1, uzun namlulu bir silahla -kafasm1 tarladaki kayaya dayamak suretiyle- oldilrtildilgu sonucuna varm1 lardir. 11. Cesedin uzerinden ba vurucunun e i S.D. adma duzenlenmi bir adet hasta sevk evrak1 ile bir hesap makinesi 91km1 tlf. 12. Olay yerinde incelemelerde bulunan Cumhuriyet savc1s1, cesedin ayak kismmda 30 adet bo kovan bulundugunu tespit etmi tir. 13. Olay yerinde bir pratisyen hekim tarafmdan yap1lan olu muayenesi i leminde , olenin vucudunda pek 90k ate li silah giri ve 91ki deligi saptanm1 , olumun ate li silah yaralanndan meydana geldigi sonucuna vanlm1 ve klasik otopsi i lemine gerek gorillmemi tir. 14. Olay1 ihbar eden ki ilerden A.A. jandarma gorevlilerince alman 14/7/1994 tarihli ifadesinde; saat 05.30 s1ralannda beyaz renkli bir aracm koy yoluna sapt1gm1, on dakika kadar soma aracm gittigi yonden silah sesleri geldigini, bir sure soma aracm Cizre yonune dogru gittigini, iki saat sonra tarladan gelen koylulerin yol uzerindeki bir cesetten soz etmeleri uzerine olay1 gorevlilere haber verdiklerini ve cesedin kime ait oldugunu bilmedigini soylemi tir. 15. A.A.nm ifadesinde ge9en beyaz renkli aracm tespiti amac1yla Cizre Emniyet Mudurlugu ile istinabe yoluyla yaz1 ma yap1lm1 ancak idil yolu uzerindeki arama noktasmda sadece 07.00-17.00 saatleri arasmda gorevli bulundugu ogrenilmi tir. 16. istinabe suretiyle 2/8/1994 tarihinde ifadesi alman A.Y., bulunan cesedin day1s1 S.D.ye ait oldugunu , birlikte elektronik e ya dukkam i lettiklerini , day1smm nas1l oldurtildugunu gormedigini ve bir ay kadar once day1smm gozaltmda tutuldugunu beyan edip S.D.nin a91k kimlik bilgilerini bildirmi tir. 17. Cumhuriyet Ba savc1hg1 19/12/1994 tarihinde, a91k kimlik bilgileri tespit edilemeyen faillerin ger9ekle tirdigi eylemlerin kasten oldurme ve 10/7/1953 tarihli ve 6136 say1h Ate li Silahlar ve B19aklar ile Diger Aletler Hakkmda Kanun'a muhalefet su9lanm olu turdugunu tespit edip zamana 1m1 suresinin 14/7/2014 tarihinde dolacagm1 belirlemi ve faillerin zamana 1m1 suresi sonuna kadar aranmas1 i9in daimi arama karan vermi tir . Daimi arama karan uyannca kolluk gorevlilerince zaman zaman duzenlenen, faillerin tespit edilemedigine ve faillerin kimliklerinin tespitine 9ah 1ld1gma ili kin tutanaklar Cumhuriyet Ba savc1hgma gonderilmi tir . 18. Olay yerinde bulunan 30 adet bo kovam tetkik eden Diyarbakir Bolge Kriminal Polis Laboratuvan (Kriminal Laboratuvar) 23/12/1994 tarihli raporunda ; yirmi be i bir silahtan, be i ise ba ka bir silahtan atilan kovanlann faili me9hul olaylar ar ivine kaydedildigini belirtmi tir. 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3326 : 15/11/2018 19. Cumhuriyet Ba savc1hgmm istegi tizerine farkh olaylarda ele ge9irilen kovanlan olay yerinde bulunan bo kovanlar ile kar ila tuan Kriminal Laboratuvar 14/9/1998 tarihli raporunda kovanlar arasmda baglant1 kurulamad1gm1 bildirmi tir. 20. S.D.nin karde i A.D. 27/3/2009 tarihinde Cizre Cumhuriyet Ba savc1hgma bir dilek9e vererek S.D.nin 14/7/1994 tarihinde polis memurlan R.H. ve C ... tarafmdan beyaz renkli bir araca bindirilip gottirtildtigtinti, bu suada ara9ta biri ofor olmak tizere ti ; ki inin bulundugunu , ertesi gun S.D.nin cesedinin bulundugunu , S.D.nin 1994 y1lmm Haziran aymm sonlannda B ... isimli bir teror orgtilli itiraf91s1 ile ozel tim gorevlilerince yirmi gun gozaltmda tutuldugunu , 23/4/1994 tarihinde polis memurlan R.H. ile C. .. nin S.D.yi zorla bir araca bindirip gottirdtiklerini ve sabaha kadar gozaltmda tuttuklanm iddia etmi tir. Aynca A.D., B ... yi gortirse te his edebilecegini ifade etmi tir. 21. E inin polis memurlan B. .. , R.H. ve C ... tarafmdan oldtirtildtigtine ve olay hakkmda ikayet9i olduguna dair dilek9e vermesi tizerine ba vurucu 14/5/2012 tarihinde , Cizre Cumhuriyet Ba savc1hgmm 2009/430 Sor. say1h soru turmas1 kapsammda dinlenmi tir. Ba vurucu ifadesinde; e i, 9ocuklan ve e inin karde i A.D. ile birlikte evlerinde uyumakta iken 06.00-06.30 s1ralannda evlerinin kap1smm 9almd1gm1 , e inin C ... ve B ... Tarafmdan beyaz renkli bir araca bindirilerek gottirtildtigtinti , ara9ta R.H. ile tammad1g1 bir ki inin oldugunu, bir gun sonra e inin cesedinin bulundugunu, olay hakkmda Cumhuriyet Ba savc1hgmca bir soru turma ytirtittildtigtinti , e inin teror orgtittiyle bir ilgisinin bulunmad1g1m , bahsettigi ki ilerin daha once de e ine i kence ettiklerini ve bir keresinde e inin yirmi gun gozaltmda kald1gm1 soylemi tir. 22. Cizre Cumhuriyet Ba savc1hg1 18/5/2012 tarihinde, S.D.nin oltimti hakkmda ytirtittilen soru turmay1 2009/430 Sor. say1h soru turmadan ay1rm1 ve soru turma yetkisinin kendisine ait olmad1g1 gerek9esiyle yetkisizlik karan vererek soru turma evrakm1 Cumhuriyet Ba savc1hgma gondermi tir. 23. Cumhuriyet Ba savc1hg1, yetkisizlik karanyla gelen soru turma evrakm1 S.D.nin oltimti hakkmda ytirtittilen soru turma ile birle tirmi tir. 24. Cumhuriyet Ba savc1hg1, S1mak Emniyet Mtidtirltigti ile Cizre Emniyet Mtidtirltigtinden ba vurucunun ifadesi ile A.D.nin dilek9esinde isimleri ge9en ki ilerin a91k kimlik bilgilerinin tespitini istemi tir. 25. Cumhuriyet Ba savc1hgma gonderilen 3/8/2012 ve 6/8/2012 tarihli cevap yazilannda, 1994 yilmda go rev yap an R.H. ve C... isimli veya bu isimlerle bilinen polis memuruna rastlanmad1g1 ve B. .. kod adh teror orgtilli mensubunun A.Y. oldugu bildirilmi tir. 26. Cumhuriyet Ba savc1hg1 10/8/2012 tarihinde , Diyarbaku Cumhuriyet Ba savc1hgmca A.Y.nin teror orgtilli tiyesi olma ve kasten oldtirme su9lanm i ledigi iddias1yla ytirtittilen soru turma kapsammda hakkmda yakalama emri dtizenlendigi, soru turmaya konu olaym da silahh teror orgtilli faaliyeti kapsammda i lendigi kanaatine vanld1g1 ve soru turma gorevinin kendisine ait olmad1g1 gerek9esiyle bir fezleke dtizenleyerek soru turma evrakm1 Diyarbaku Cumhuriyet Ba savc1hgma (TMK 10. madde ile gorevli) gondermi tir . 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3326 : 15/11/2018 27. A.Y. hakkmda yakalama emri dtizenlenmesine neden olan soru turma kapsammda dtizenlenen 14/7/2009 tarihli iddianamede tipheliler C.T., K.A., T.A., A.Y., H.A., F.A. ve K.A.nm S.D.yi oldtirdtiklerine dair bir iddiadan soz edilmedigi anla 1lm1 tu. 28. 4/10/2013 tarihinde daimi arama karan veren Diyarbaku Cumhuriyet Ba savc1hg1 (TMK 10. madde ile gorevli) 21/2/2014 tarihli ve 6526 say1h Kanun'un 19. maddesi uyannca 12/4/1991 tarihli ve 3713 say1h Terorle Mticadele Kanunu'nun 10. maddesi geregi kurulan mahkemeler ile cumhuriyet ba savc1hklannm gorevlerine son verildigi gerek9esiyle 15/3/2014 tarihinde yetkisizlik karan vermi ve soru turma evrakm1 Cumhuriyet Ba savc1hgma gondermi tir. 29. Cumhuriyet Ba savc1hg1 27/6/2014 tarihinde, A.Y.nin ifadesinin almmas1 i9in Batman Cumhuriyet Ba savc1hgma istinabe yaz1s1 yazm1 ve zamana 1mmm dolacag1 tarihi belirtmi ise de ad1 ge9enin istanbul'da ikamet etmesi nedeniyle ifadesi almamam1 tu . 30. Cumhuriyet Ba savc1hg1 17/10/2014 tarihinde, ba vurucunun ifadesinde bahsi ge9en ki ilerin kim oldugunun tespit edilemedigi, kimlik bilgileri belirlenemeyen faillerin ger9ekle tirdigi eylemin su9 tarihinde yiiriirltikte bulunan 1/3/1926 tarihli ve 765 say1h mtilga Turk Ceza Kanunu'nda yer alan devletin birligini ve iilke btitiinltigtinti bozma ve kasten oldtirme su9lanm olu turdugu ve bu su9lar i9in 765 say1h Kanun'da 6ng6riilen yirmi yilhk dava zamana 1m1 stiresinin 14/7/2014 tarihinde doldugu gerek9esiyle kovu turmaya yer olmad1gma karar vermi tir. 31. Ba vurucu vekili, oltim olay1yla ilgili ba ka bir soru turmada verilen bir karara deginerek insanhga kar 1 i lenen su9larda zamana 1m1 stiresinin i lemeyecegini ve A. Y. hakkmda a9ilan bir dava bulundugu i9in zamana 1m1 stiresinin kesildigini belirterek Cumhuriyet Ba savc1hgmca verilen karara itiraz etmi tir. Aynca ba vurucu vekili, en ba mdan itibaren pek 90k eksiklik ihtiva eden, S.D.nin oltimti hakkmda yiiriitiilen soru turmanm etkisiz oldugunu iddia etmi tir. Bu kapsamda ba vurucu vekili, ba ka hususlar yanmda cesedin S.D.nin yakmlanna te his ettirilmemesinden , beyaz renkli ara9 hakkmda yeterli ara tirma yap1lmamasmdan ve ikayet dilek9esi verene kadar ba vurucunun ifadesinin almmamasmdan yakmm1 tu. 32. Bu itiraz, Midyat Sulh Ceza Hakimliginin 31/12/2014 tarihli karan ile reddedilmi tir. 33. Bu karar ba vurucu vekiline 22/1/2015 tarihinde teblig edilmi ve 20/2/2015 tarihinde bireysel ba vuru yap1lm1 tu. IV. iLGiLi HUKUK 34. Konuyla ilgili ulusal ve uluslararas1 hukuk norm ve uygulamalan, Anayasa Mahkemesinin Sultani Acar (B. No: 2014/16344, 22/3/2018, 29-61) ba vurusu hakkmda verdigi kararda yer almaktad1r. V. iNCELEME VE GEREK ;E 35. Mahkemenin 15/11/2018 tarihinde yapm1 oldugu toplantida ba vuru incelenip geregi dti tintildti: 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3326 : 15/11/2018 A. Y a am Hakkmm ihlal Edildigine ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddialan 36. Ba vurucu; e inin Jandarma istihbarat Terorle Mucadele (JiTEM) mensuplan B ... kod adh A.Y., R.H. ve C ... tarafmdan evlerinden ahmp beyaz renkli bir araca bindirilerek ka9mld1gm1, bu olaydan bir gun sonra e inin cesedinin bulundugunu ve e inin kamu gorevlilerine kar 1 korunmad1gm1 belirterek e i yonunden ya am hakkmm ihlal edildigini iddia etmi tir. 37. Ote yandan ba vurucu, faillerin kamu gorevlisi oldugunun a91k oldugunu, 1994 yilmda Cizre'de ger9ekle tirdikleri baz1 eylemler nedeniyle C.T., K.A. ve A.Y. hakkmda devam eden bir kovu turma bulunmas1 nedeniyle dava zamana 1m1 suresinin kesildigini ve esasen insanhga kar 1 i lenen su9larda zamana 1mmm soz konusu olmad1gm1 belirterek kendisi yonunden etkili ba vuru hakkmm ihlal edildigini one surmu tur. 2. Degerlendirme a. Hukuki Vasdlandirma ve incelemenin Kapsam1 Yoniinden 38. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucular tarafmdan yap1lan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). 39. Ba vurucunun ikayetlerinin ozti, e inin kamu gorevlisi oldugunu ileri stirdtigti ki ilerce ka9mhp oldurtildugune ve bu olayla ilgili etkili bir ceza soru turmas1 yurtillilmedigine ili kindir. Bu nedenle ba vurucunun kendisi yonunden etkili ba vuru hakkmm ihlal edildigine ili kin iddias1 da ya am hakk1 kapsammda incelenmi tir. 40. Diger taraftan Anayasa'nm 17. maddesinde gtivence altma alman ya am hakkmm maddi boyutunun ihlal edilip edilmedigi konusunda bir degerlendirme yap1lmasma imkan saglayacak nitelikte -makul uphenin otesinde- kamt, Anayasa Mahkemesinin elinde bulunmamaktadir. Olaym ger9ekle tigi ko ullar, ba ka bir ifadeyle olenin hangi nedenle ve kimler tarafmdan oldurtildugu, bir degerlendirme yap1lmasma irnkan saglayacak nitelikte tespit edilememi tir. Dolay1s1yla inceleme, ya am hakkmm etkili soru turma yukiimltilugune ili kin usul boyutu ile smirh olarak yap1lm1 tlf. 41. iddianm degerlendirilmesinde dayanak almacak Anayasa'nm "Ki inin dokunulmazhgz, maddi ve manevi varhgz" kenar ba hkh 17. maddesinin birinci fikrasmm ilgili k1sm1 oyledir: "Herkes, ya$ama ... hakkzna sahiptir." 42. Anayasa'nm "Devletin temel amar; ve gorevleri" kenar ba hkh 5. maddesinin ilgili k1sm1 oyledir: "Devletin temel amar; ve gorevleri, .. . ki$ilerin ve toplumun ref ah, huzur ve mutlulugunu saglamak; ki$inin temel hak ve hiirriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bagda$mayacak surette sznzrlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engellen kaldzrmaya , insanzn maddf ve manevf varlzgznzn geli$mesi ir;in gerekli $artlarz hazzrlamaya r;alz$maktzr. " 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3326 : 15/11/2018 b. Kabul Edilebilirlik Yoniinden 43. Y a am hakkmm do gal niteligi geregi, bu hakk:a yonelik bir ba vuru ancak olen ki inin magdur olan yakmlan tarafmdan yap1labilecektir (Serpil Kerimoglu ve digerleri, B. No: 2012/752, 17/9/2013, 41). Ba vurucu, olen S.D.nin e idir. Bu nedenle ba vuruda ba vuru ehliyeti yoniinden bir eksiklik bulunmamaktad1r. 44. Bununla birlikte ba vurunun ba vuru yollannzn tiiketilmesi ve bu kuralla i ; i ;e girmi bulunan ba vuru siiresi kurah bakimmdan da ayn bir degerlendirmeye tabi tutulmas1 gerekmektedir. 45. Anayasa'nm 148. maddesinin ti ;tincu fikrasmm ilgilikism1 oyledir: " ... BaJvuruda bulunabilmek ir;in olagan kanun yollarznzn tuketilmiJ olmasz Jarttzr. " 46. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Yargilama Usulleri Hakk:mda Kanun'un 45. maddesinin (2) numarah fikras1 oyledir: "jh/ale neden oldugu ileri surulen iJlem, eylem ya da ihmal ir;in kanunda ongorulmil idari ve yargzsal baJvuru yollarznzn tamamznzn bireysel baJvuru yapzlmadan once tuketilmiJ olmasz gerekir. " 4 7. 6216 say1h Kanun 'un "Bireysel ba vuru usulii" kenar ba hkh 4 7. maddesinin (5) numarah fikras1 oyledir: "Bireysel baJvurunun, baJvuru yollarznzn tuketildigi tarihten; baJvuru yolu ongorulmemiJse ihlalin ogrenildigi tarihten itibaren otuz gun ir;inde yapzlmasz gerekir. " 48. Amlan Anayasa ve Kanun maddelerinde yer verilen kanun yollannm tuketilmesi ko ulu, bireysel ba vurunun temel hak ihlallerini onlemek i ;in son ve olaganustu bir ;are olmasmm dogal sonucudur (Necati Giindiiz veRecep Giindiiz, B. No: 2012/1027, 12/2/2013, 20). 49. Teruel hak ve ozgurluklere sayg1, devletin tum organlannm anayasal odevi olup bu odevin ihmal edilmesi nedeniyle ortaya 91kan hak ihlallerinin duzeltilmesi idari ve yarg1sal makamlann gorevidir. Bu nedenle temel hak ve ozgurluklerin ihlal edildigi iddialannm oncelikle derece mahkemeleri onunde ileri surulmesi, bu makamlar tarafmdan degerlendirilmesi ve bir 9ozume kavu turulmas1 esastir (Ay e Zzraman ve Cennet Ye ilyurt, B. No: 2012/403, 26/3/2013, 16). 50. Tuketilmesi gereken ba vuru yollan, ba vurucunun ikayetleri a91S1ndan makul bir ba an ans1 sunabilecek ve bir 9ozum saglayabilecek nitelikteki kullamlabilir ve etkili ba vuru yolland1r. Aynca, ba vuru yollanm tuketme kurah ne kesin ne ekli olarak uygulanabilir bir kural olup bu kurala uygunlugun denetlenmesinde somut ba vurunun ko ullanmn dikk:ate almmas1 esast1r. Bu anlamda yalmzca hukuk sisteminde birtakim ba vuru yollannm varhgmm degil aym zamanda bunlann uygulama artlan ile ba vurucunun ki isel ko ullannm ger9ek9i bir bi ;imde ele almmas1 gerekmektedir. Bu nedenle ba vuruculann ba vuru yollanm tuketmeleri noktasmda kendilerinden beklenebilecek her 7 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3326 : 15/11/2018 eyi yerine getirip getirmediklerinin ba vurunun ozelliklerinin dikkate almarak incelenmesi gerekir (S.S.A., B. No: 2013/2355, 7/11/2013, 28). 51. ihlal iddias1m degerlendirmeye ve ihlal tespiti yap1ld1gmda yeterli giderimi saglamaya imkan tamyan bir ba vuru yolunun bulunmamas1 halinde ba vuru yollannm tiiketilmesi kuralmm uygulanmas1 miimkiin olmayacakt1r (Yasin Agca, B. No: 2014/13163, 11/5/2017, 121). Boyle bir durumda ba vuruculann ihlali ogrendikleri tarihten itibaren siiresi ic;inde bireysel ba vuruda bulunmalan gerekmektedir. 52. Sikayetleri konusunda c;oziim saglayabilecek, etkili bir ba vuru yolunun mevcut olmas1 halinde oncelikle bireysel ba vuruda bulunmak, lava ve ba vurulanm takip etmek ic;in gerekli ozeni gosterme yiikiimliiliigii bulunan ba vurucular, en klsa siirede yetkili makamlara ba vurmahd1rlar. Zira zaman gec;tikc;e delillerin kaybolma veya bozulma ihtimali artmakta ve gerc;eklerin ortaya c;1kmas1 zorla maktad1r (Adle Azizoglu ve Sadat Azizoglu, B. No: 2014/15732, 24/1/2018, 84). 53. Ote yandan ikayeti yetkili makamlara iletmenin imkans1z veya onemli olc;iide giic; oldugu durumlar -ki bu durumlann neler oldugu her ba vuruda olay ve olgular ile ba vurucunun tutumu nazara almarak aynca degerlendirilmelidir- mevcutsa ba vuruculann ozen yiikiimliiliigiiniin ancak bahse konu durumlann sona ermesinden itibaren ba layacag1 kabul edilmelidir (Adle Azizoglu ve Sadat Azizoglu, 85). 54. Y a am hakk1 ile ilgili bir soru turmanm etkili olup olmad1g1 yoniinden inceleme yapabilmek ic;in -mutlak surette gerekli olmasa da-yiiriitiilen soru turmanm makul bir siireyi a mamas1 art1yla ilgili kamu makamlan tarafmdan nas1l sonlandmlacagmm beklenmesi bireysel ba vuru ile getirilen koruma mekanizmasmm ikincil niteligine uygun olacakt1r (Rahil Dink ve digerleri, B. No: 2012/848, 17/7/2014, 76; Huseyin Caru.J, B. No: 2013/7812, 6/10/2015, 46). 55. Diger taraftan ba vuruculann yetkili makamlara miiracaat etmelerine ragmen dogal olmayan bir oliimle ilgili soru turma ba latilmam1 sa, ba latilan soru turmada ilerleme yoksa veya soru turma artlk etkisiz bir hal alm1 sa ba vuruculardan soru turmanm sonucunu beklemelerini istemek makul olmayacaktir. Boyle bir durumda ba vurucular, gerekli ozeni gostermeli ve ikayetlerini c;ok uzun sure gec;irmeden Anayasa Mahkemesine sunabilmelidir (Rahil Dink ve digerleri, 77). Zira soru turmanm etkililigini saglayacak bir ba vuru yolu bulunmamaktad1r (Yasin Agca, 121). 0 halde amlan ihlal iddialan yoniinden ba vuru yollarmm tiiketilmesi gerekmemektedir. Boyle bir durumda ba vurucular, etkili bir soru turma yiiriitiilmediginin farkma vard1klan veya varmalan gerektigi andan itibaren siiresi ic;inde bireysel ba vuruda bulunmahd1r. Dogal olarak ba vuruculann etkili bir soru turma yiiriitiilmediginin ne zaman farkma varmalan gerektigi, her davanm artlanna bagh olarak degerlendirilecektir (Adle Azizoglu ve Sadat Azizoglu, 87). 56. Soru turmada ilerleme saglanacagma lair umut verici geli meler ve gerc;ekc;i varsay1mlar bulundugu, soru turmamn ilerlemesini saglay1c1 tedbirler almd1g1 siirece ba vuruculardan ba vuru yollanm tiiketmeden bireysel ba vuruda bulunmalan beklenmemelidir. Ancak bu ha.Ide dahi soru turmanm daha sonra etkisizle tigini ogrenen ba vurucular, durumun farkma vard1klan veya varmalan gerektigi andan itibaren siiresi ic;inde bireysel ba vuruda bulunmahd1r (Adle Azizoglu ve Sadat Azizoglu, 88). 8 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3326 : 15/11/2018 57. Somut olayda Cumhuriyet Ba savc1hgmca olti muayenesi i lemi ile olay yerinde bulunan bo kovanlann incelenmesine ve olay yerinde bulunan bo kovanlar ile ba ka olaylarda ele ge9irilen kovanlann kar Ila tmlmasma ili kin i lemler yap1lm1 tu. Ne var ki bahsedilen i lemeler haricinde daimi arama karannm verildigi 19/12/1994 tarihinden A.D.nin Cizre Cumhuriyet Ba savc1hgma dilek9e verdigi 27/3/2009 tarihine kadar faillerin tespiti ve otlim olaym1 9evreleyen ko ullann tespiti i9in herhangi bir i lem yap1lmam1 tu. 58. Olenin karde i A.D.nin dilek9esinde, S.D.nin polis memurlan R.H. ve C ... tarafmdan beyaz renkli bir araca bindirilip gotiirtildugunli iddia etmesine ragmen soz konusu iddialarla ilgili bir ara tuma yap1lmam1 tu. 59. Ba vurucunun 14/5/2012 tarihli ifadesinde e inin C ... ve B ... tarafmdan beyaz renkli bir araca bindirilerek gotiirtildugunu ve ara9ta R.H. ile tamyamad1g1 bir ki inin de yer ald1gm1 ileri surmesi uzerine yapilan ara t1rmalarda C ... ve R.H. isimli ki ilerin kim olduklan tespit edilememi olsa da B ... kod adh ki inin A.Y. oldugu Cumhuriyet Ba savc1hgmca 6/8/2012 tarihinde ogrenilmi tir. Buna kar m zamana 1mmm suresinin dolmasma on yedi gun kalmcaya kadar A.Y.nin ifadesinin almmasma yonelik herhangi bir i lem tesis edilmemi tir. Nihayetinde zamana 1m1 suresinin 14/7/2014 tarihinde doldugu gerek9esiyle kovu turmaya yer olmad1gma karar verilmi tir. 60. E inin oldurtilmesi ile ilgili ikayetini yetkili makamlara iletmede veya soru turmanm etkisizligiyle ilgili bireysel ba vuru yapmada gu91tik 9ektigi yonunde herhangi bir iddias1 bulunmayan ba vurucu, B ... kod adh ki inin A.Y. oldugunun tespit edilmesine ve bundan ba ka soru turmada ilerleme saglanacagma dair umut verici bir geli me ya anmamasma ragmen zamana 1m1 suresi doluncaya kadar A.Y.nin ifadesinin almmasma yonelik olarak Cumhuriyet Ba savc1hgmdan herhangi bir talepte bulunmam1 ; etkili ve yeterli bir bi9imde ytirtittilmedigi gerek9esiyle kovu turmaya yer olmad1gma dair karara itiraz ederek etkisizliginin zaten farkmda oldugunu ortaya koydugu soru turmanm sonu9lanmasm1 beklemi tir . 61. Soru turmanm etkisizliginin farkmda oldugunu a91k9a ortaya koyan ba vurucunun bireysel ba vuruda bulunmak i9in soru turmanm sonu9lanmasm1 beklemesinin gerekmedigi dikkate almd1gmda, Anayasa Mahkemesinin zaman bakimmdan yetkisinin ba lad1g1 tarih ile ba vuru tarihi arasmdaki surenin makul kabul edilmeyecek ol9ude uzun oldugu ve 20/2/2015 tarihinde yap1lan ba vurunun suresinde yap1lm1 bir ba vuru olarak kabul edilemeyecegi sonucuna vanlm1 tu. 62. A91klanan gerek9elerle ya am hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm, diger kabul edilebilirlik ko ullan yonunden incelenmeksizin sure a zmz nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. B. Kotii Muamele Y asagmm ihlal Edildigine ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddialan 63. Ba vurucu; e inin ka9mlmasma tamk oldugundan, bu olaydan bir gun sonra e inin cesedinin idil il9esinde bulundugundan , e inin neden ka9mhp oldurtildugunu bilmeden ya ad1gmdan ve e inin oltimunden sorumlu olan ki ilerin yarg1 onunde hesap vermemeleri nedeniyle olaym faillerinden kendisine yonelebilecek ve ya am boyu surecek bir tehdit, belirsizlik ve endi eden soz ederek kotii muamele yasagmm ihlal edildigini iddia etmi tir. 9 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3326 : 15/11/2018 2. Degerlendirme 64. Anayasa'nm 148. maddesinin ti ;tincti f1krasmm ilgili kism1 oyledir: "Herkes, Anayasada giivence altzna alznml$ temel hak ve ozgiirliiklerinden, Avrupa jnsan Haklarz Sozlqmesi kapsamzndaki herhangi birinin kamu giicii tarafindan, ihlal edildigi iddiaszyla Anayasa Mahkemesine ba$vurabilir ... " 65. 6216 say1h Kanun'un "Bireysel ba vuru hakk1" kenar ba hkh 45. maddesinin (1) numarah fikras1 oyledir: 11Herkes, Anayasada giivence altzna alznmz$ temel hak ve ozgiirliiklerinden, Avrupa jnsan Haklarz Sozle$mesi ve buna ek Tiirkiye'nin taraf oldugu protokoller kapsamzndaki herhangi birinin kamu giicii tarafindan , ihlal edildigi iddiaszyla Anayasa Mahkemesine ba$vurabilir. 11 66. 6216 say1h Kanun'un "Bireysel ba vuru hakkma sahip olanlar" kenar ba hkh 46. maddesinin (1) numarah fikras1 oyledir: 11Bireysel ba$vuru ancak ihlale yol a9tzgz ileri siiriilen i$lem, eylem ya da ihma nedeniyle giincel ve ki$isel bir hakkz dogrudan etkilenenler tarafindan yapzlabilir. 11 67. Anayasa Mahkemesi, kotii muamele yasagma ili kin bu tiir ikayetleri inceledigi ba vurularda; haklan ihlal edilen ki inin aile tiyelerinin olaydan dolay1 ruhsal ;oktintii ve tiztintii ya amalannm kendileri i ;in ka91mlmaz bir sonu ; oldugunu, bu nedenle Anayasa'nm 17. maddesinin bu ki iler bak1mmdan ihlal edilebilmesi i ;in soz konusu durumun yeterli olmad1g1m, aile bireylerinden birinin magdur olup olmamasmm ya ad1klan tiztintiiden farkh bir boyut kazanduacak ozel faktorlerin ba vuruda var olup olmad1gma bagh oldugunu ifade etmi tir (Engin Gok ve digerleri, B. No: 2013/3955, 14/4/2016, 49-54). 68. Diger taraftan bir bireysel ba vurunun kabul edilebilmesi i ;in ba vurucunun sadece magdur oldugunu ileri stirmesi yeterli olmay1p ihlalden dogrudan veya dolayh olarak etkilendigini yani magdur oldugunu gostermesi veya magdur oldugu konusunda Anayasa Mahkemesini ikna etmesi gerekir. Bu itibarla magdur oldugu zanm veya tiphesi de magdurluk statiistintin varhg1 i ;in yeterli degildir (Ay e Hiilya Potur, B. No: 2013/8479, 6/2/2014, 24). 69. Buna gore aile bireylerinin kotti muamele yasag1 bakimmdan magdur stattistine sahip olabilmesi i9in olayda yakmlanna yonelik iddet eylemi nedeni ile ka91mlmaz olarak ya amlan tiztintiiye farkh bir boyut ve ekil kazandmlm1 olmahdu (Seyfullah Turan ve digerleri, B. No: 2014/1982, 9/11/2017, 121). 70. Somut olaym kendine ozgti ko ullan ve ileri stirtilen ikayetler dikkate almd1gmda e inin hangi ko ullarda oldtigtine herhangi bir ekilde tamkhk etmeyen ba vurucunun -e inin oltimtinden dolay1 duydugunu ifade ettigi tiztintti haricinde- bu tiztintiiye farkh bir boyut kazand1rabilecek ve kendisiyle ilgili olarak kotii muamele yasagmm ihlal edildigi iddiasm1 savunabilecegi bir durum tespit edilememi tir. Dolay1s1yla ba vurucunun kotii muamele yasag1 bakimmdan magduriyetinin soz konusu olmad1g1 sonucuna vanlm1 tu. 10 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3326 : 15/11/2018 71. A91klanan gerek9elerle kotii muamele yasagmm ihlal edildigine ili kin iddianm diger kabul edilebilirlik ko ullan yonlinden incelenmeksizin ki i bakzmzndan yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. Ya am hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm sure a zmz nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, B. Kotii muamele yasagmm ihlal edildigine ili kin iddianm ki i bakzmzndan yetkisizlik nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, C. Yarg1lama giderlerinin ba vurucular iizerinde BIRAKILMASINA 15/11/2018 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Ba kan Engin YILDIRIM Dye Muammer TOP AL Dye R1dvan GULEC:: Dye M.EminKUZ Dye RecaiAKYEL 11