başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve ulusal yargı ağı bilişim sistemi uy ap aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir başvurucu diyarbakır nolu devlet güvenlik mahkemesinin dgm tarihli ve sayılı kararıyla ülke topraklarının bir kısmını başvuru numarası karar tarihi devlet idaresinden ayırmaya yönelik eylemlerde bulunma suçundan ömür boyu ağır hapis cezasına mahkum edilmiştir bu karar yargıtay incelemesinden geçerek kesinleşmiştir başvuru
başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve ulusal yargı ağı bilişim sistemi uy ap aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir başvurucu diyarbakır nolu devlet güvenlik mahkemesinin dgm tarihli ve sayılı kararıyla ülke topraklarının bir kısmını başvuru numarası karar tarihi devlet idaresinden ayırmaya yönelik eylemlerde bulunma suçundan ömür boyu ağır hapis cezasına mahkum edilmiştir bu karar yargıtay incelemesinden geçerek kesinleşmiştir başvurucu mahkumiyetiyle sonuçlanan olaylara ilişkin olarak avrupa hakları mahkemesine başvurmuştur başvurucu dgm heyetinde askeri bir hakimin de bulunması nedeniyle bağımsız ve tarafsız bir mahkemede yargılama yapılmadığından soruşturmanın ilk aşamasında müdafi tarafından temsil edilmediğinden ve baskı altında alınan ifadelerinin mahkumiyete esas alındığından şikayetçi olmuştur tarihli b no kararıyla başvurucunun adil yargılanma hakkı kapsamındaki yargılamanın uzunluğuna mahkemenin bağımsız ve tarafsız olmadığına ilişkin iddialarını kabul edilebilir bulmuştur aynı konuya ilişkin verdiği b no ve b no kararlarına atıf yapmak suretiyle başvurucunun bağımsız ve tarafsız mahkemede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir kararında talep edilmesi halinde yeniden yargılama yapılmasının ihlalin giderimi için uygun bir yol olacağını da belirtmiştir başvurucu ihlal kararına dayanarak yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunmuştur diyarbakır ağır ceza mahkemesi mahkeme tarihli ve değişik sayılı kararıyla dosya üzerinden inceleme yapmış ve başvurucunun talebini reddetmiştir gerekçede tarafından verilen ihlal kararında mahkumiyet kararı veren heyette bir askeri yargı mensubunun bulunması ve yargılama süresinin aşırı olmasının eleştirildiği halbuki ihlal kararına konu bu hususların hükmün dayanağı olmadığı belirtilen hukuka aykırılıkların usule yönelik olduğu ve yargılanmanın yenilenmesi ile telafi imkanı bulunmadığı belirtilmiştir mahkeme öngörülen şartları taşımaması sebebiyle yargılamanın yenilenmesi talebinin reddine karar vermiştir başvurucu kararıyla bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından yargılanma hakkının ihlal edildiğinin tespit edildiğini dosyasının tarihi itibarıyla avrupa konseyi bakanlar komitesince denetlenmekte olan kararlardan olduğunu belirterek karara itiraz etmiştir diyarbakır ağır ceza mahkemesi dosya üzerinden verdiği tarihli kararıyla başvurucunun itirazını reddetmiştir başvurucu tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur iv hukuk a ulusal hukuk tarihli ve sayılı ceza muhakemesi kanununun hükümlü lehine yargılamanın yenilenmesi nedenleri kenar başlıklı maddesinin ilgili kısmı şöyledir kesinleşen bir hükümle sonuçlanmış bir dava aşağıda yazılı hallerde lehine olarak yargılamanın yenilenmesi yoluyla tekrar görülür başvuru numarası karar tarihi j ceza hükmünün haklarını ve ana hürriyetleri korumaya dair sözleşmenin veya eki protokollerin ihlali suretiyle verildiğinin ve hükmün bu aykırılığa dayandığının avrupa hakları mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması bu halde yargılamanın yenilenmesi avrupa hakları mahkemesi kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl içinde istenebilir birinci fıkranın f bendi hükümleri tarihinde avrupa hakları mahkemesinin kesinleşmiş kararları ile tarihinden sonra avrupa hakları mahkemesine yapılan başvurular üzerine verilecek kararlar hakkında uygulanır sayılı kanunun geçici maddesi şöyledir haklarını ve ana hürriyetleri korumaya dair sözleşmenin veya eki protokollerin ihlali suretiyle bir ceza hükmünün verildiğini tespit eden avrupa hakları mahkemesinin kesinleşmiş kararlarından tarihi itibarıyla avrupa konseyi bakanlar komitesi önünde denetlenmekte bulunanlar bakımından bu kanunun inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uygulanmaz bu durumda olanlar bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunabilirler tarihli ve sayılı kanunla devlet güvenlik mahkemelerinde yer alan askeri hakimlerin görevlerine son verilmiştir b uluslararası hukuk sözleşme avrupa hakları sözleşmesinin sözleşme adil yargılanma hakkı kenar başlıklı maddesinin numaralı fıkrasının ilgili kısmı şöyledir herkes davasının cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan yasayla kurulmuş bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından adil ve kamuya açık olarak görülmesini isteme hakkına sahiptir avrupa hakları mahkemesi devlet güvenlik mahkemeleriyle ilgili olarak devlet güvenliğine ilişkin suçlardan yargılanan sivil kişilerin emir komuta zincirine ve askeri disipline tabi haklarında üstlerince sicil raporları düzenlenen belirli bir süreliğine atanan ve atanmalarına ilişkin kararların birçoğunda idari ve askeri makamların rol oynadığı askeri hakimlerin de yer aldığı mahkemelerin bağımsızlık ve tarafsızlığından endişe duymalarının meşru olduğunu belirtmiş ve ihlal kararları vermiştir b no kanunla kurulmuş bir mahkemenin idareye ve davanın taraflarına karşı bağımsız olup olmadığını değerlendirirken üyelerinin atanma şekli ve görev süreleri dış baskılara karşı teminatların varlığının yanı sıra mahkemenin bağımsız olduğu yönünde bir görüntü sergileyip sergilemediğini dikkate almaktadır b no başvuru numarası karar tarihi sözleşmenin maddesi bağlamında devletlerin taraf oldukları başvurulara ilişkin olarak verilen kararlarıyla bağlı olma yükümlülüğü altına girdiğini vurgulamakta del rio b no bu bir ihlal bulduğunda davalı devletin sadece sözleşmenin maddesine göre hükmedilen tazminatı ödeme yükümlülüğünü değil bunun yanında tarafından bulunan ihlalin ortadan kaldırılması için iç hukukta bireysel gerekiyorsa genel tedbirler alma ve başvurucuyu sözleşme ihlal edilmemiş olsaydı bulunacağı duruma mümkün olan en yakın konuma getirecek şekilde ihlalin etkilerini telafi etme yükümlülüğünü de barındırmaktadır del rio taraf devletlerin kararında belirtilen sonuçlarla uyumlu olmak kaydıyla bu yükümlülüklerini ifa edecekleri aracı seçmekte serbest olduklarını vurgulamaktadır bununla birlikte bazı özel koşullarda anılan yükümlülüğün ifası bağlamında sorumlu devlete yardım etmek amacıyla ihlal bulunmasına yol açan durumun ortadan kaldırılması için alınabilecek özel genel tedbirlerin türünü de gösterebileceğini belirtmektedir istisnai bazı durumlarda ise bulunan ihlalin türünün telafi için alınması gereken tedbirler hususunda bir tercih imkanı bırakmayabileceğini bu halde kendisinin hangi tedbirin uygulanacağını kararında gösterebileceğini ifade etmektedir del rio b no kararında sözleşmenin maddesinin gerekçeli karar hakkı yönünden ihlal edildiğine hükmettikten sonra b no başvurucu tarafından ulusal mahkemede yapılan yargılamanın yenilenmesi talebinin reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikayeti incelemiştir sözleşmenin maddesinin kural olarak kesin hükme bağlanmış bir davanın yeniden incelenmesini öngören olağanüstü kanun yollarına ilişkin başvurulara uygulanmayacağını ancak ilgili hukuk sistemindeki söz konusu olağanüstü başvuru yoluna ilişkin yargısal sürecin türü konusu ve somut özelliklerinin bu tür olağanüstü başvuru yolunu sözleşmenin maddesinin kapsamına getirebileceğini ve adil yargılanma güvencelerini bu başvurucular yönünden de geçerli hale getirebileceğini ifade etmiştir özellikle olağanüstü başvuru yolunun tür ve konu bakımından olağan başvuru yolu gibi görüldüğü durumlarda iç hukuktaki tanımlamadan bağımsız olarak bu tür yargısal süreçlerin sözleşmenin maddesi kapsamında görülebileceğini belirtmiştir ilgili yargısal mercilere takdir hakkının tanınmadığı durumlarda ilgili olağanüstü yolun temyiz benzeri bir yol olduğunu kabul etmiştir ukrayna somut olayda ukrayna ulusal hukukunu incelemiş ve kendisinin ihlal kararlarına ilişkin olarak öngörülen yargılamanın yenilenmesinin temyiz benzeri bir süreç olduğunu gözeterek hükumetin başvurunun adil yargılanma hakkı kapsamında olmadığı yönündeki itirazını reddetmiştir ukrayna v