TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi BiRiNCi BOLUM KARAR TURGUT TAN BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/6974) Karar Tarihi: 14/11/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu : 2015/6974 : 14/11/2018 BiRiNCi BOLUM KARAR : Burhan -0-STUN : Serruh KALELi Hasan Tahsin GOKCAN Kadir OZKA YA Yusuf Sevki HAKYEMEZ : Murat BASPINAR : Turgut TAN I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru; tutukluluga ili kin 1tuaz incelemeleri s1rasmda alman savc1hk gorli tintin bildirilmemesi ve tutuklulugun ma
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi BiRiNCi BOLUM KARAR TURGUT TAN BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/6974) Karar Tarihi: 14/11/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu : 2015/6974 : 14/11/2018 BiRiNCi BOLUM KARAR : Burhan -0-STUN : Serruh KALELi Hasan Tahsin GOKCAN Kadir OZKA YA Yusuf Sevki HAKYEMEZ : Murat BASPINAR : Turgut TAN I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru; tutukluluga ili kin 1tuaz incelemeleri s1rasmda alman savc1hk gorli tintin bildirilmemesi ve tutuklulugun makul stireyi a mas1 nedenleriyle ki i htirriyeti ve gtivenligi hakkmm ihlal edildigi iddialanna ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 10/4/2015 tarihinde yapilm1 tu . 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yap1lan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur . 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Boltim tarafmdan yapilmasma karar verilmi tir. III. OLAY VE OLGULAR 5. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle ve Ulusal Y arg1 Ag1 Bili im Sistemi (UY AP) arac1hg1yla eri ilen bilgi ve belgeler 9er9evesinde ilgili olaylar ozetle oyledir: 6. Ba vurucu, Antalya Cumhuriyet Ba savc1hgmca ytirlittilen bir soru turma kapsammda 11/11/2012 tarihinde gozaltma almm1 ve kasten oldtirme su9undan sevk edildigi Antalya 5. Sulh Ceza Mahkemesinin 12/11/2012 tarihli kanya tutuklanm1 tlr. 7. Antalya Cumhuriyet Ba savc1hg1 13/12/2012 tarihli iddianamesiyle kasten oldtirme ve kasten oldtirmeye te ebbtis su9lanndan cezalandmlmas1 istemiyle ba vuru hakkmda kamu davas1 a9m1 tu. 8. Dava, Antalya 2. Agu Ceza Mahkemesinin E.2012/747 say1h dosyas1 tizerinden ve ba vurucu yontinden tutuklu olarak gorlilmti ttir. 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/6974 : 14/11/2018 9. Antalya 2. Agir Ceza Mahkemesinin 17/2/2015 tarihli karan ile ba vurucunun kasten oldtirme srn;undan 25 y1l hapis ve kasten oldtirmeye te ebbtis srn;undan 10 y1l hapis cezalan ile cezalandmlmasma ve htiktimle birlikte tutukluluk halinin devamma karar verilmi tir . 10. Ba vurucu, Antalya 2. Agir Ceza Mahkemesinin 17/2/2015 tarihli duru mada verdigi tutukluluk halinin devamma ili kin karara itiraz etmi tir. 11. itiraz mercii olan Antalya 3. Agir Ceza Mahkemesi, Cumhuriyet savc1smdan gorti tinti yaz1h olarak bildirmesini istemi tir. Savc1hk, talebin (itirazm) reddi yontinde yaz1h gorti tinti Mahkemeye sunmu tur. Savc1hk gorti ti ba vurucuya teblig edilmeden once Antalya 3. Agir Ceza Mahkemesi tarafmdan dosya tizerinden yapilan inceleme sonucunda 5/3/2015 tarihinde, Cumhuriyet savc1smm yaz1h gorti ti dogrultusunda itirazm kesin olarak reddine karar verilmi tir. 12. Amlan karar 11/3/2015 tarihinde ba vurucuya teblig edilmi tir. 13. Ba vurucu 10/4/2015 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu tur. 14. Antalya 2. Agir Ceza Mahkemesinin 17/2/2015 tarihli mahkumiyet karan, Y arg1tay 1. Ceza Dairesinin 24/1/2018 tarihli ilam1yla usul yontinden bozulmu tur. 15. Bozma karan sonras1 yarg1lamaya devam eden Antalya 2. Agir Ceza Mahkemesinin 7/6/2018 tarihli karan ile ba vurucunun adam oldtirme su9undan 14 yil 2 ay ve kasten oldtirmeye te ebbtis su9undan 6 y1l 8 ay hapis cezalan ile mahkumiyetine ve htikmen tutukluluk halinin devamma karar verilmi tir. 16. Ba vurucu, hakkmda verilen 7/6/2018 tarihli mahkumiyet karanm temyiz etmi tir. 17. Dava, bireysel ba vurunun incelendigi tarih itibanyla temyiz a amasmdad1r. IV. iLGiLi HUKUK 18. 4/12/2004 tarihli ve 5271 say1h Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Tutuklama nedenleri" kenar ba hkh 100. maddesinin ilgili boltimti oyledir: "(I) Kuvvetli sur; Jilphesinin varlzgznz gosteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin bulunmasz halinde, Jilpheli veya sanzk hakkznda tutuklama kararz verilebilir . hin onemi, verilmesi beklenen ceza veya guvenlik tedbiri ile olr;ulu olmamasz halinde, tutuklam, kararz verilemez. (2) AJagzdaki hallerde bir tutuklama nedeni var sayzlabilir: a) Supheli veya sanzgzn kar;masz, saklanmasz veya kar;acagz Jilphesini uyandzran somut olgular varsa. b) Supheli veya sanzgzn davranzJlarz ; 1. Delilleri yak etme, gizleme veya degiJtirme, 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/6974 : 14/11/2018 2. Tamk, magdur veya ba$kalarz ilzerinde baskz yapzlmasz giri$iminde bulunma, Hususlarznda kuvvetli $ilphe olu$turuyorsa. (3) A$agzdaki sU ;larzn i$lendigi hususunda kuvvetli $ilphe sebeplerinin varlzgz halinde, tutuklama nedeni var sayzlabilir : a) 26.9.2004 tarihli ve 5237 sayzlz Turk Ceza Kanununda yer alan; 2. Kasten oldurme (Madde 81, 82, 83), 3. (Ek bent: 06/12/2006 -5560 S.K.17.md) Silahla i$lenmi$ kasten yaralama (madde 86,fikra 3, bent e) ve neticesi sebebiyle agzrla$ffll$ kasten yaralama (madde 87), ,, 19. 5271 say1h Kanun'un 11Tutuklama kararz11 kenarba hkh 101. maddesinin (1), (2) ve (5) numarah fikralan oyledir: "(]) Soru$turma evresinde $ilphelinin tutuklanmaszna Cumhuriyet savczsznzn istemi ilzerine sulh ceza hdkimi tarafindan, kovu$turma evresinde samgzn tutuklanmaszna Cumhuriyet savczsznzn istemi ilzerine veya re'sen mahkemece karar verilir. Bu istemlerd mutlaka gerekr;e gosterilir ve adli kontrol uygulamaszmn yetersiz kalacagznz belirten hukukf ve fiilf nedenlere yer verilir. 20. 5271 say1h Kanun'un 11Tazminat istemi11 kenar ba hkh 141. maddesinin (1) numarah fikrasmm ilgili bolumli oyledir: "Sur; soru$turmasz veya kovu$turmasz szrasznda; d) Kanuna uygun olarak tutuklandzgz hdlde makul surede yargzlama mercii huzuruna r;zkarzlmayan ve bu sure ir;inde hakkznda hukum verilmeyen, Ki$iler, maddf ve manevf her turlu zararlarznz, Devletten isteyebilirler. " 21. 5271 say1h Kanun'un 11Tazminat isteminin ko ullarz II kenar ba hkh 142. maddesinin ( 1) numarah fikras1 oy ledir: "Karar veya hukumlerin kesinlqtiginin ilgilisine tebliginden itibaren ur; ay ve her hdlde karar veya hukumlerin kesinle$me tarihini izleyen bir yzl ir;inde tazminat isteminde bulunulabilir. 22. 5271 say1h Kanun'un 'itirazzn Cumhuriyet savclSlna ve kar l tarafa tebligi ile inceleme ve ara t1rma yapzlmas111 kenar ba hkh 270. maddesi oyledir: 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/6974 : 14/11/2018 11(1) hirazz inceleyecek merci, yazz ile cevap verebilmesi i ;in itirazz, Cumhuriyet savczsz ve kar:jl tarafa bildirebilir. Merci, inceleme ve ara:jtzrma yapabilecegi gibi gerekli gordiigiinde bunlarzn yapzlmaszm da emredebilir. (2) (Ek: JJ/4/2013-6459/20 md.) IOI ve 105 inci maddeler uyarmca yapllan itiraz iizerine Cumhuriyet savczszndan gorii:J alznmasz durumunda, bu gorii:J !jiipheli, samk veya miidafiine bildirilir. $iipheli, samk veya miidafii ii ; giin i ;inde gorii!jiinii bildirebilir. 11 V. iNCELEME VE GEREK(:E 23. Mahkemenin 14/11/2018 tarihinde yapm1 oldugu toplant1da ba vuru incelenip geregi dii iiniildii: A. itiraz Merciince Alman Cumhuriyet Savc1smm Gorii iiniin Bildirilmedigine ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddialan 24. Ba vurucu, tutuklulugun devam1 karanna kar 1 yapt1g1 itirazm incelenmesinde itiraz merciince alman Cumhuriyet savc1smm gorii iiniin kendisine teblig edilmedigini ileri siirmii tiir. 2. Degerlendirme 25. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Y arg1lama Usulleri Hakkmda Kanun'un "Bireysel ba vurularzn kabul edilebilirlik artlan ve incelenmesi" kenar ba hkh 48. maddesinin (2) numarah flkras1 oyledir: ''Mahkeme, Anayasamn uygulanmasz ve yorumlanmasz veya temel haklarzn kapsamznzn ve szmrlarzmn belirlenmesi ar;zszndan onem ta:jzmayan ve ba:jvurucunun onemli bir zarara ugramadzgz ba:jvurular ile ar;zk ;a dayanaktan yoksun ba:jvurularzn kabul edilemezligine karar verebilir. 11 26. Ba vurucunun bu iddiasmm kabul edilebilirlik kriterlerinden olan anayasal ve ki isel onemden yoksun olma kriteri yoniinden incelenmesi gerekir. 27. Anayasal ve ki isel onemden yoksun olma kriterine ili kin genel ilkeler, Anayasa Mahkemesince daha once incelenmi ve bu konuda karar verilmi tir (K. V [GK], B. No: 2014/2293, 1/12/2016, 47-68). Ba vuru konusu olayda bu ilkelerden aynlmay1 gerektiren bir husus bulunmamaktad1r. a. Anayasal Onem Yoniinden 28. Anayasa Mahkemesi, tutukluluk ve/veya tutukluluga 1t1raz incelemeleri s1rasmda alman Savc1hk gorii iiniin siipheli/samk veya miidafiine bildirilmemi olmas1 nedeniyle silahlann e itligi ve s;eli meli yarg1lama ilkelerinin ihlal edildigine ili kin ba vurunun genel bir soruna i aret etmedigi gibi Anayasa'nm uygulanmas1 ve yorumlanmas1 veya temel haklarm kapsammm ve sm1rlarmm belirlenmesi as;1smdan da onem ta 1d1gmm ortaya konulamad1g1 sonucuna varm1 t1r (Devran Duran [GK], B. No: 2014/10405, 22/5/2017 , 113-117). 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/6974 : 14/11/2018 b. Ki isel Onem Yonilnden 29. Ba vurucunun iddiasmda dile getirdigi 17/2/2015 tarihli duru mada verilen tutuklulugun devam1 karanna yonelik itiraz1 inceleyen Antalya 3. Agir Ceza Mahkemesine Cumhuriyet savc1s1 tarafmdan bildirilen yaz1h gorli iin i9eriginde, yalmzca usul ve yasaya aykmhk olmad1gmdan itirazm reddine karar verilmesi gerektigi belirtilmi tir. 30. Amlan gorli yaz1smda (bkz. 11) ba vurucunun aynca cevap vermesm1 gerektiren, daha once ileri siiriilmeyen herhangi yeni bir olgudan bahsedilmemi hatta hi9bir olguya veya gerek9eye yer verilmemi tir. Ote yandan ba vurucu, amlan gorli yaz1smda cevap vermesini gerekli kilan ve daha onceden haberdar olmad1g1 yeni bir olgunun bulundugunu ileri siirmedigi gibi bu hususta herhangi bir a91klama da yapmam1 tlr. Son olarak itirazm reddine ili kin Mahkeme karannda, hiikmiin Cumhuriyet savc1smm gorli iine uygun oldugu belirtilmi se de Savc1hk gorli iinde yer alan herhangi bir olguya atlf yapilmas1 veya bu gorli e dayamlmas1 soz konusu degildir. 31. Tutukluluga ili kin itiraz incelemesi s1ras1nda al1nan Savc1l1k gOrii iiniin kendisine bildirilmemesi nedeniyle ciddi anlamda zarar gordiigii ve bu gorli iin kendisi i9in ne denli onemli oldugu hususunda ba vurucunun herhangi bir a91klamasmm bulunmad1g1 da gozetildiginde ba vurunun bu kism1 a91S1ndan onemli bir zarann olmad1g1 kanaatine vanlm1 tlf . 32. A91klanan gerek9elerle anayasal ve ki isel onemden yoksun olmasz nedeniyle ba vurunun bu kismmm diger kabul edilebilirlik artlan yoniinden incelenmeksizin kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. B. Tutuklulugun Makul Siireyi A tigma ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddialan 33. Ba vurucu; ilk derece mahkemesince verilen tutuklulugun devam1 kararlannm gerek9elerinin ilgili ve yeteri olmad1gm1, gerek9elerin soyut, matbu ve standart ciimlelerin tekran niteliginde olup ki iselle tirme i9ermedigini, tutuklulugun devamma karar veren Mahkemenin her seferinde aym matbu gerek9elerle tahliye taleplerini reddettigini, tutuklulugun makul siireyi a tigm1 belirterek ki i hiirriyeti ve giivenligi hakkmm ihlal edildigini ileri siirmii tiir. 2. Degerlendirme 34. Ba vurucunun tutuklulugun uzun siirdiigii ve makul siireyi a t1gma ili kin ikayetinin Anayasa'nm 19. maddesinde giivence altma alman ki i hiirriyeti ve giivenligi hakk1 kapsammda incelenmesi gerekir. 35. Anayasa'nm 148. maddesinin ii ;iincii fikrasmm son ciimlesi oyledir: "Ba$vuruda bulunabilmek i ;in olagan kanun yollarznzn tiiketilmi$ olmasz $Grttzr. " 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/6974 : 14/11/2018 36. 6216 say1h Kanun'un "Bireysel ba vuru hakk1" kenar ba hkh 45. maddesinin (2) numarah fikras1 oyledir: "jh/ale neden oldugu ileri siiriilen i lem, eylem ya da ihmal i ;in kanunda ongoriilmii idari ve yargzsal ba vuru yollarznzn tamamznzn bireysel ba vuru yapzlmadan once tiiketilmi olmasz gerekir. " 37. Amlan Anayasa ve Kanun htiklimlerine gore bireysel ba vuru yoluyla Anayasa Mahkemesine ba vurabilmek i ;in olagan kanun yollannm tliketilmi olmas1 gerekir. Anayasa Mahkemesine bireysel ba vuru, iddia edilen hak ihlallerinin derece mahkemelerince dtizeltilmemesi halinde ba vurulabilecek ikincil nitelikte bir kanun yoludur. Bireysel ba vuru yolunun ikincil niteligi geregi Anayasa Mahkemesine bireysel ba vuruda bulunabilmek i ;in oncelikle olagan kanun yollannm tliketilmesi zorunludur (Ay e Zzraman ve Cennet Ye ilyurt, B. No: 2012/403, 26/3/2013, 17). 38. Anayasa Mahkemesi, tutuklulugun kanunda ongorulen azami stireyi veya makul stireyi a tlg1 iddias1yla yapilan bireysel ba vurular bakimmdan bireysel ba vurunun incelendigi tarih itibanyla ilk derece mahkemesince mahkumiyet htikmti verilmi ise htiktim kesinle memi olsa da 5271 say1h Kanun'un 141. maddesinde ongorulen tazminat davas1 a9ma imkanmm ttiketilmesi gereken etkili bir hukuk yolu oldugu sonucuna varm1 tu (Ahmet Kubilay Tezcan, B. No: 2014/3473, 25/1/2018, 24-27; Ekrem At1c1, B. No: 2014/15609, 8/3/2018, 27-30). 39. Bireysel ba vuruda bulunduktan sonra 8/6/2018 tarihinde mahkumiyetine karar verilen ba vurucunun tutuklulugun makul stireyi a tlgma ili kin iddias1, 5271 say1h Kanun'un 141. maddesi kapsammda a91lacak davada incelenebilir. Bu madde kapsammda a91lacak dava sonucuna gore ba vurucunun tutuklulugunun makul stireyi a tigmm tespiti halinde gorevli mahkemece ba vurucu lehine tazminata da htikmedilebilecektir. Buna gore 5271 say1h Kanun'un 141. maddesinde belirtilen dava yolu, ba vurucunun durumuna uygun telafi kabiliyetini haiz, etkili bir hukuk yoludur ve bu olagan ba vuru yolu tliketilmeden yapilan bireysel ba vurunun incelenmesi bireysel ba vurunun ikincillik niteligi ile bagda mamaktad1r. 40. A91klanan gerek ;elerle tutuklulugun yasal veya makul stireyi a tig1 iddiasmm yarg1sal ba vuru yollan tiiketilmeden bireysel ba vuru konusu yap1ld1g1 anla 1ld1gmdan ba vurunun bu kismmm ba vuru yollannm tiiketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM A91klanan gerek ;elerle; A. 1. Tutukluluga 1tuaz incelemesi s1rasmda alman savc1hk goru tintin bildirilmemesi nedeniyle ki i htirriyeti ve gtivenligi hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm anayasal ve ki isel onemden yoksun olmas1 nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA , 2. Tutuklulugun makul stireyi a mas1 nedeniyle ki i htirriyeti ve gtivenligi hakkmm ihlal edildigine ili kin iddiamn ba vuru yollarmm tiiketilmemi olmas1 nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, 7 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/6974 : 14/11/2018 B. Yarg1lama giderlerinin ba vurucu tizerinde BIRAKILMASINA 14/11/2018 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Ba kan Burhan -0-STUN -Oye Kadir OZKA YA -Oye Serruh KALELi -Oye -Oye Hasan Tahsin GOKCAN Yusuf Sevki HAKYEMEZ 8