TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR MUHAMMET SAMi SARIHAN BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/2012) Karar Tarihi: 11/12/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/2012 : 11/12/2018 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Celal Mumtaz AKINCI Muammer TOP AL M. EminKUZ R1dvan GULE ; Huseyin TURAN Muhammet Sarni SARIHAN Av. Sabahattin ERAL I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, tutuklulugun kanuni ve makul sureyi a mas1 nedeniyle ki i hurriyeti ve guvenli
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR MUHAMMET SAMi SARIHAN BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/2012) Karar Tarihi: 11/12/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/2012 : 11/12/2018 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Celal Mumtaz AKINCI Muammer TOP AL M. EminKUZ R1dvan GULE ; Huseyin TURAN Muhammet Sarni SARIHAN Av. Sabahattin ERAL I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, tutuklulugun kanuni ve makul sureyi a mas1 nedeniyle ki i hurriyeti ve guvenligi hakkmm; aym srn; isnad1 nedeniyle tutuklanan ki ilerin tahliye edilmesine kar 1hk kendisinin tahliye edilmemesi nedeniyle e itlik ilkesinin ve mudafi olmaks1zm alman ifadeye dayah olarak hakkmda yarg1lama yap1lmas1 nedeniyle adil yargilanma hakkmm ihlal edildigi iddialanna ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 2/2/2015 tarihinde yapilm1 tir . 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yapilan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur. 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bolum tarafmdan yapilmasma karar verilmi tir. 5. Bolum Ba kam tarafmdan ba vurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap1lmasma karar verilmi tir. 6. Ba vuru belgelerinin bir omeg1 bilgi ivm Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir. Bakanhk goru unu bildirmi tir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle ilgili olaylar ozetle oyledir: 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/2012 : 11/12/2018 8. Ba vurucu, Kartal 3. Sulh Ceza Mahk:emesinin 8/12/2009 tarihli karanyla kasten oldiirme srn;undan tutuklanm1 tu. 9. Tekirdag Cumhuriyet Ba savc1hgmca diizenlenen iddianameyle ba vurucu ve diger iipheliler hakkmda kasten nitelikli oldiirme ve ki iyi hiirriyetinden yoksun k1lma sw;lanndan cezalandmlmalan istemiyle aym yer Agu Ceza Mahk:emesinde kamu davas1 a91lm1 tir. 10. Dava, Tekirdag 1. Agu Ceza Mahk:emesine tevzi edilmi ve E.2010/50 say1h dosya iizerinden kovu turma a amas1 ba lam1 tu . 11. Tekirdag 1. Agu Ceza Mahk:emesi 9/5/2012 tarihinde ba vurucunun kasten nitelikli oldiirme su9undan 20 yil hapis, ki iyi hiirriyetinden yoksun kilma su9undan 3 y1l 8 ay hapis ve 6136 say1h Kanuna muhalefet su9undan 10 ay hapis ve 500 TL adli para cezas1yla mahkumiyetine ve tutuklulugunun devamma karar vermi tir. 12. Ba vurucu vekili tarafmdan karann temyiz edilmesi iizerine Yarg1tay 1. Ceza Dairesinin 23/1/2014 tarihli karanyla karar k1smen bozulmu tur. 13. Bozma sonras1 Tekirdag 1. Agu Ceza Mahk:emesinin E.2014/86 suasma kaydedilen kovu turmaya devam edilmi tir. 14. Tekirdag 1. Agu Ceza Mahkemesinin 17/12/2014 tarihli karanyla ba vurucunun tutuklulugunun devamma karar verilmi tir. Ba vurucunun itiraz1 iizerine Tekirdag 2. Agu Ceza Mahk:emesinin 19/12/2014 tarihli karanyla soz konusu itirazm reddine karar verilmi tir. 15. Karar, ba vurucu vekili tarafmdan 16/1/2015 tarihinde ogrenilmi tir. 16. Ba vurucu 2/2/2015 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu tur. 17. Tekirdag 1. Agu Ceza Mahkemesi 17/8/2016 tarihinde ba vurucunun tahliyesine karar vermi tir. 18. Dava, bireysel ba vurunun incelendigi tarih itibanyla ilk derece mahk:emesinde derdesttir. IV. iLGiLi HUKUK 19. 4/12/2004 tarihli ve 5271 say1h Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Tazminat istemi" kenarba hkh 141. maddesinin (1) numarah fikrasmm ilgili k1sm1 oyledir: "Sur; soru$lurmasz veya kovu$lurmasz szrasznda; d) Kanuna uygun olarak tutuklandzgz halde makul siirede yargzlama mercii huzuruna r;zkarzlmayan ve bu sure ir;inde hakkznda hiikiim verilmeyen, Ki$iler, maddf ve manevf her tiirlii zararlarznz , Devletten isteyebilirler. " 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/2012 : 11/12/2018 20. 5271 say1h Kanun'un "Tazminat isteminin ko ullarz" kenar ba hkh 142. maddesinin (1) numarah fikras1 oyledir: "Karar veya hiikiimlerin kesinleJtiginin ilgilisine tebliginden itibaren ii ; ay ve her halde karar veya hiikiimlerin kesinleJme tarihini izleyen bir yzl i ;inde tazminat isteminde bulunulabilir. " V. iNCELEME VE GEREK ;E 21. Mahkemenin 11/12/2018 tarihinde yapm1 oldugu toplantida ba vuru incelenip geregi dti tintildti: A. Ki i Hiirriyeti ve Giivenligi Hakkmm ihlal Edildigine ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddialan 22. Ba vurucu; tutukluluk stiresinin makul olmad1gm1 ve kanuni stireyi a tigm1, aynca aym srn; isnad1 kapsammda tutuklanan ki ilerin serbest b1rak1lmalanna kar 1hk kendisi hakkmda tutuklulugun devamma karar verildigini belirterek ki i htirriyeti ve gtivenligi hakk1 ile e itlik ilkesinin ihlal edildigini ileri stirmti ttir. 23. Bakanhk bu konuda bir gorti bildirmemi tir. 2. Degerlendirme 24 Anayasa Mahkemesi olaylann ba vurucular tarafmdan yapilan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Somut ba vuruda ba vurucunun ikayetinin ozti tutukluluk stiresinin makul stireyi a tigma ili kindir. Bu nedenle ba vurucunun ikayetinin Anayasa'nm 19. maddesinin yedinci f1kras1 baglammda ki i htirriyeti ve gtivenligi hakk1 kapsammda incelenmesi gerekir. 25. Anayasa'nm 148. maddesinin ti ;tincti fikrasmm son ctimlesi oyledir: "BaJvuruda bulunabilmek i ;in olagan kanun yollarznzn tiiketilmiJ olmasz Jarttzr. " 26. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Yargilama Usulleri Hakkmda Kanun'un "Bireysel ba vuru hakkz" kenar ba hkh 45. maddesinin (2) numarah fikras1 oyledir: 'ihlale neden oldugu ileri siiriilen iJlem, eylem ya da ihmal i ;in kanunda ongoriilmii idari ve yargzsal baJvuru yollarznzn tamamznzn bireysel baJvuru yapzlmadan once tiiketilmiJ olmasz gerekir. " 27. Yukanda belirtilen Anayasa ve Kanun htiktimleri geregince Anayasa Mahkemesine bireysel ba vuru, iddia edilen hak ihlallerinin derece mahkemelerince dtizeltilmemesi halinde ba vurulabilecek ikincil nitelikte bir kanun yoludur. Bireysel ba vuru yolunun ikincillik niteligi geregi Anayasa Mahkemesine bireysel ba vuruda bulunabilmek i ;in oncelikle olagan kanun yollannm ttiketilmesi zorunludur (Ay e Zzraman ve Cennet Ye ilyurt, B. No: 2012/403, 26/3/2013, 17). 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/2012 : 11/12/2018 28. Anayasa Mahk:emesi, tutuklulugun kanunda ongoriilen azami sureyi veya makul sureyi a tig1 iddias1yla yap1lan bireysel ba vurular bak1mmdan bireysel ba vurunun incelendigi tarih itibanyla ba vurucu tahliye edilmi ise as1l dava sonu9lanmam1 da olsa -ilgili Yarg1tay i9tihatlanna atif yaparak- 5271 say1h Kanun'un 141. maddesinde ongoriilen tazminat davas1 a9ma imkanmm tuketilmesi gereken etkili bir hukuk yolu oldugu sonucuna vanm tlf (Erkam Abdurrahman Ak, B. No: 2014/8515, 28/9/2016, 48-62; jrJan Gerr;ek, B. No: 2014/6500, 29/9/2016, 33-45). 29. Somut olayda bireysel ba vuruda bulunduktan sonra 17/8/2016 tarihinde (bkz. 17) tahliyesine karar verilen ba vurucunun tutuklulugun makul sureyi a t1gma ili kin iddias1, 5271 say1h Kanun'un 141. maddesi kapsammda a9ilacak davada incelenebilir. Bu madde kapsammda a91lacak dava sonucuna gore ba vurucunun tutuklulugunun kanuni ve makul sureyi a tigmm tespiti halinde gorevli mahkemece ba vurucu lehine tazminata da hukmedilebilecektir . Buna gore 5271 say1h Kanun'un 141. maddesinde belirtilen dava yolu; ba vurucunun durumuna uygun, telafi kabiliyetini haiz, etkili bir hukuk yoludur ve bu olagan ba vuru yolu tuketilmeden yap1lan bireysel ba vurunun incelenmesi bireysel ba vurunun ikincillik niteligi ile bagda mamaktadir . 30. A91klanan gerek9elerle ba vurucunun tutuklulugun makul sureyi a tlg1 iddiasma ili kin olarak yarg1sal ba vuru yollan tuketilmeden bireysel ba vuru yap1ld1g1 anla ild1gmdan ba vurunun bu k1smmm ba vuru yollanmn tuketilmemi olmasi nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. B. Adil Y argdanma Hakkmm ihlal Edildigine ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddialan ve Bakanhk Gorii ii 31. Ba vurucu aynca soru turma a amasmda mudafiinin hazir bulunmas1yla ifadesinin almmas1 zorunlu olmasma kar 1hk bu kurala riayet edilmeden ifadesinin almd1gm1 ve bu ifadeye dayah olarak hakkmda yarg1lama yap1ld1gm1, mudafisiz olarak alman bu beyanmm delil olarak dosyada muhafaza edildigini belirterek adil yarg1lanma hakkmm ihlal edildigini ileri surmu llir . 32. Bakanhk gorii unde, yarg1lamanm derece mahk:emelerinde devam etmesi nedeniyle adil yarg1lanma hakk1 kapsammda ileri suriilen iddialann yarg1lama surecinde ileri suriilmesi imkanmm bulundugu belirtilmi tir. 2. Degerlendirme 33. Bireysel ba vuru yoluyla Anayasa Mahk:emesine ba vurabilmek i9in olagan kanun yollannm lliketilmi olmas1 gerekir (bkz. 25, 26). 34. Somut olayda ba vurucu hakkmdaki yarg1lamanm sonu9lanmad1g1, ilk derece mahk:emesindeki yarg1lamanm devam ettigi (bkz. 18), dolay1s1yla adil yargilanma hakk1 kapsammda ileri suriilen bu llir iddialarm yarg1lama surecinde ve kanun yolunda incelenmesi imkanmm bulundugu anla 1lmaktad1r. 35. A91klanan gerek9elerle ba vurunun bu kismmm da ba vuru yollarmm tuketilmemi olmasi nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/2012 : 11/12/2018 VI. HOKUM A91klanan gerek ;elerle; A. 1. Ki i hiirriyeti ve guvenligi hakk1 kapsammda tutuklulugun kanuni ve makul sureyi a tlgma ili kin iddiamn ba vuru yollanmn tuketilmemesi nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, 2. Adil yargilanma hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm ba vuru yollarznzn tuketilmemesi nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, B. Yarg1lama giderlerinin ba vurucu uzerinde BIRAKILMASINA 11/12/2018 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Ba kan Engin YILDIRIM Dye Celal Mumtaz AKINCI Dye Muammer TOP AL Dye M. EminKUZ Dye R1dvan GULEC:: 6