TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR HAKAN SOYTEM İZ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/9350) Karar Tarihi: 16/6/2022 Başvuru Numaras ı: 2020/9350 Karar Tarihi : 16/6/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Habip OĞUZ Başvurucu : Hakan SOYTEM İZ Vekili : Av. Gülizar TUNCER I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesinin (A İHM) ihlal karar ına dayan ılar
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR HAKAN SOYTEM İZ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/9350) Karar Tarihi: 16/6/2022 Başvuru Numaras ı: 2020/9350 Karar Tarihi : 16/6/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Habip OĞUZ Başvurucu : Hakan SOYTEM İZ Vekili : Av. Gülizar TUNCER I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesinin (A İHM) ihlal karar ına dayan ılarak yap ılan yarg ılaman ın yenilenmesi talebinin reddedilmesi nedeniyle müdafi yard ımından yararlanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 27/2/2020 tarihinde yap ılm ıştır. Komisyon, adil yarg ılanma hakk ına ilişkin şikâyetin kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar vermiştir. 3. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. III. OLAY VE OLGULAR 4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir: 5. Başvurucu, (Kapat ılan) Erzurum 2. A ğır Ceza Mahkemesinin (CMK 250. madde ile görevli) (Mahkeme) 27/12/2007 tarihli karar ıyla yasa d ışı örgüt üyelerine yard ım ve yatakl ık etmek suçundan 3 y ıl 9 ay hapis cezas ına mahkûm edilmi ştir. An ılan karar, Yarg ıtay incelemesinden geçerek 2/3/2009 tarihinde kesinle şmiştir. Başvuru Numaras ı: 2020/9350 Karar Tarihi : 16/6/2022 36. Başvurucu, mahkûmiyetle sonuçlanan davaya ili şkin olarak 8/10/2009 tarihinde AİHM'e ba şvurmuştur. Başvurucu polis memurlar ının baro taraf ından görevlendirilen avukat ını hukuka ayk ırı bir şekilde sorgu odas ından ç ıkard ıklar ını, daha sonra kendisini suçlay ıcı ifadeler vermeye zorlad ıklar ını ve bu ifadelerin mahkûmiyetinin kesinle şmesi için yarg ılamay ı yürüten mahkeme taraf ından kullan ıldığını şikâyet konusu yapm ıştır. 7. AİHM karar ında; yarg ılamay ı yürüten mahkemenin ba şvurucunun polise verdiği ilk ifadeleri herhangi bir s ıkı incelemeye tabi tutmadan ya da gerekli usuli güvenceleri almadan kullanmas ının başvurunun savunma hakk ına geri döndürülemez bir şekilde halel getirdiğini, başvurucunun susma hakk ı ve kendi aleyhinde tan ıklık etmeme hakk ına usulsüzce zarar verdi ğini ve yarg ılamalar ın bir bütün olarak adilli ğini zedeledi ğini, böylece Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin (Sözle şme) 6. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı ile (3) numaral ı fıkras ının (c) bendinin ihlal edildi ğini belirtmi ştir. 8. Başvurucu 17/10/2019 tarihli dilekçeyle an ılan karara dayanarak yarg ılaman ın yenilenmesi talebinde bulunmu ştur. Mahkeme, 21/11/2019 tarihli ek karar ıyla başvurucunun yarg ılaman ın yenilenmesine ili şkin yasal nedenlerden herhangi birini göstermedi ği gibi beyanlar ının kanunun arad ığı yarg ılaman ın yenilenmesi şartlar ına da uymad ığını belirterek yarg ılaman ın yenilenmesi talebinin reddine karar vermi ştir. 9. Başvurucu, A İHM'in karar ıyla polis gözalt ısı sıras ında kendi seçti ği avukat ın yard ımından faydalanamad ığı, baro taraf ından atanan avukat ın görevini yapmas ına polis zoruyla engel olundu ğu, ard ından kendi seçti ği avukat ın yokluğunda hakk ındaki suçlamalar ı kabul eden ifade vermeye zorland ığı ve ulusal mahkemelerin de bu ifadelere dayanarak karar verdiği, bunun adil yarg ılama hakk ını ihlal etti ğinin belirtildi ği, en uygun giderim yolunun yeniden yarg ılama oldu ğunun hüküm alt ına al ındığını belirterek karara itiraz etmi ştir. 10. Erzurum 3. A ğır Ceza Mahkemesi 23/1/2020 tarihli karar ıyla başvurucunun itiraz ını reddetmi ştir. 11. Başvurucu 27/2/2020 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 12. Bakanl ık 12/2/2021 tarihli yaz ısı ile AİHM karar ını Mahkemeye göndermi ştir. Bunun üzerine Mahkeme 11/3/2021 tarihli ek karar ıyla, başvurucunun yarg ılaman ın yenilenmesi talebinin kabule de ğer olduğu kanaatiyle yeniden yarg ılama yap ılmak üzere duruşma aç ılmas ına ve dosyan ın yeni bir esasa kaydedilmesine karar vermi ştir. Mahkeme 14/4/2022 tarihinde 27/12/2007 tarihli hükmün onaylanmas ına karar vermi ştir. Karar tarihi itibar ıyla dava Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinde derdesttir. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 13. Anayasa Mahkemesinin 16/6/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 14. Başvurucu, Mahkemenin yeniden yarg ılama talebini reddetmesi nedeniyle kendisini bizzat savunmak veya seçece ği bir müdafiin yard ımından yararlanma hakk ının ihlal edildiğini ileri sürmü ştür. Başvuru Numaras ı: 2020/9350 Karar Tarihi : 16/6/2022 415. Bakanl ık görüşünde, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ili şkin şikâyetlerin bireysel ba şvuruda incelenemeyece ği, mevcut ba şvurunun kabul edilebilirli ğine dair yap ılacak incelemede ba şvurucunun iddialar ının kanun yolu şikâyeti niteli ğinde olup olmad ığı hususunun da dikkate al ınmas ı gerektiği belirtilmi ştir. Bakanl ık devam ında, başvurucunun yarg ılaman ın yenilenmesi talebinde bulunurken yeterli özeni göstermedi ğini, öte yandan ba şvurucunun yarg ıland ığı davada avukats ız al ınan beyanlar ının aksine de savunma yapmad ığını, sonuç olarak ba şvurucu hakk ında yürütülen ba şvuruya konu ceza yarg ılamas ının bütünlü ğü içerisinde adil yarg ılanma hakk ının ihlal edilip edilmedi ği hususunun Anayasa Mahkemesi taraf ından takdir edilmesi gerekti ğini belirtmi ştir. B. Değerlendirme 16. Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuru, iddia edilen hak ihlallerinin derece mahkemelerince düzeltilmemesi hâlinde ba şvurulabilecek ikincil nitelikte bir hak arama yoludur. Bireysel ba şvuru yolunun ikincillik niteli ği gereği Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmek için öncelikle ola ğan kanun yollar ının tüketilmesi zorunludur ( Ayşe Zıraman ve Cennet Ye şilyurt, B. No: 2012/403, 26/3/2013, 16, 17). 17. Başvuru konusu olayda, bireysel ba şvuru sonras ında başvurucunun ihlal iddias ına konu etti ği yarg ılaman ın yenilenmesi talebinin Mahkemece yeni bir esas üzerinden devam etti ği ve derdest oldu ğu anlaşılmaktad ır (bkz. 12). Bireysel ba şvuru sonras ında yaşanan bu geli şmenin bireysel ba şvuru incelemesinde nazara al ınacağı kuşkusuzdur. 18. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Müdafi yard ımından yararlanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 16/6/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.