TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR NECATİ DURAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/36162) Karar Tarihi: 22/7/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/36162 Karar Tarihi : 22/7/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Hicabi DURSUNMuammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Tuğba TUNA I ŞIK Başvurucu : Necati DURAN Vekili : Av. Bahattin ÖZDEM İR I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, kanun hükmünde kararname gere ğince göreve son verme i şlemini n i
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR NECATİ DURAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/36162) Karar Tarihi: 22/7/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/36162 Karar Tarihi : 22/7/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Hicabi DURSUNMuammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Tuğba TUNA I ŞIK Başvurucu : Necati DURAN Vekili : Av. Bahattin ÖZDEM İR I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, kanun hükmünde kararname gere ğince göreve son verme i şlemini n iptali talebiyle aç ılan davan ın karar verilmesine yer olmad ığına dair bir hükümle sonuçlanmas ı nedeniyle anayasal haklar ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 11/10/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: A. Bireysel Ba şvuru Öncesi 7. Başvurucunun ara ştırma görevlisi olarak görev yapt ığı İzmir Üniversitesi (Üniversite) 23/7/2016 tarihli ve 29779 say ılı Resmi Gazete'de yay ımlanan 667 say ılı Olağanüstü Hal Kapsam ında Al ınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname (667 say ılı KHK) ile kapat ılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2017/36162 Karar Tarihi : 22/7/2020 38. Başvurucunun görevine, görev yapt ığı okulun kapat ılmas ı sebebiyle son verilmiştir. 9. Başvurucunun, Üniversitenin kapat ılmas ı ve işine son verilmesine ili şkin işlemlerin iptali talebiyle açt ığı davan ın Ankara 12. İdare Mahkemesi (Mahkeme) taraf ından 18/5/2017 tarihli karar ı ile davan ın esas ı hakk ında karar verilmesine yer olmad ığına, dosyan ın Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonuna (OHAL Komisyonu) gönderilmesine kesin olarak karar verilmi ştir. 10. Nihai karar ba şvurucuya 12/9/2017 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 11. Başvurucu 11/10/2017 tarihinde bireysel ba şvuru yoluna ba şvurmuştur. B. Bireysel Ba şvuru Sonras ı 12. OHAL Komisyonu taraf ından 13/2/2018 tarihli ve 186521 say ılı karar ile uyuşmazl ığın Komisyonun görevleri aras ında yer almad ığından bahisle dosyan ın Mahkemeye gönderilmesine karar verilmi ştir. 13. OHAL Komisyonu karar ı gereğince yeniden yap ılan yarg ılama sonucunda Mahkemenin 2/7/2018 tarihli karar ıyla davan ın idari davaya konu olabilecek bir i şlemin varl ığından söz edilmesine olanak bulunmad ığı gerekçesiyle incelenmeksizin reddine karar verilmiştir. 14. Başvurucunun istinaf talebi Ankara 4. İdari Dava Dairesi Kurulunun 30/12/2018 tarihli karar ıyla reddedilmi ştir. 15. Başvurucunun istinaf karar ına karşı yapm ış olduğu temyiz ba şvurusu Dan ıştay Beşinci Dairesinin 2019/1451 Esas say ılı dosyas ı üzerinden incelenmesine devam edilmektedir IV.İLGİLİ HUKUK 16. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un " Bireysel ba şvuru hakk ı" kenar başlıklı 45. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı şöyledir: "İhlale neden oldu ğu ileri sürülen i şlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmü ş idari ve yarg ısal başvuru yollar ının tamam ının bireysel ba şvuru yap ılmadan önce tüketilmi ş olmas ı gerekir." V.İNCELEME VE GEREKÇE 17. Mahkemenin 22/7/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 18. Başvurucu; görevine 667 say ılı KHK ile do ğrudan son verilmedi ği için OHAL Komisyonu ba şvuru sisteminden müracaat ını gerçekle ştiremediği, Mahkemenin OHAL Başvuru Numaras ı: 2017/36162 Karar Tarihi : 22/7/2020 4Komisyonuna müracaat edilmesi gerekti ği gerekçesiyle davan ın esas ını incelemedi ği, bundan sonra bir daha i ş bulabilmesinin mümkün olmayaca ğı, ayl ık ücret gelirinden mahrum kald ığı gerekçeleriyle adil yarg ılanma, çal ışma, özel hayata sayg ı ve mülkiyet haklar ı ile suç ve cezalar ın kanunili ği ve eşitlik ilkelerinin ihlal edildi ğini ileri sürmektedir. 19. Bakanl ık görüşünde, başvurucunun i şine son verilmesine ili şkin işleme karşı açt ığı davada verilen karar verilmesine yer olmad ığı yönündeki karara kar şı OHAL Komisyonuna ba şvuru yapabildi ği, OHAL Komisyonunun uyu şmazl ığın kendi görev alan ına girmediğinden bahisle dosyay ı Mahkemeye gönderdi ği, dosyan ın temyiz incelemesi aşamas ında oldu ğu ifade edilerek mahkemeye eri şim hakk ına yönelik bir müdahalenin bulunmad ığı belirtilmi ştir. B. Değerlendirme 20. Anayasa'n ın iddian ın değerlendirilmesinde dayanak al ınacak 148. maddesinin üçüncü f ıkras ının son cümlesi şöyledir: "Başvuruda bulunabilmek için ola ğan kanun yollar ının tüketilmi ş olmas ı şartt ır." 21. Bireysel ba şvuru yolunun ikincil niteli ği gereği Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle ola ğan kanun yollar ının tüketilmesi zorunludur. Başvurucunun bireysel ba şvuru konusu şikâyetini öncelikle ve süresinde yetkili idari ve yarg ısal mercilere usulüne uygun olarak iletmesi, bu konuda sahip oldu ğu bilgi ve delilleri zaman ında bu makamlara sunmas ı, bu süreçte dava ve ba şvurusunu takip etmek için gerekli özeni göstermi ş olmas ı gerekir ( İsmail Buğra İşlek, B. No: 2013/1177, 26/3/2013, 17). 22. Temel hak ve özgürlüklere sayg ı, devletin tüm organlar ının anayasal ödevi olup bu ödevin ihmal edilmesi nedeniyle ortaya ç ıkan hak ihlallerinin düzeltilmesi idari ve yarg ısal makamlar ın görevidir. Bu nedenle temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildi ğine ilişkin iddialar ın öncelikle derece mahkemeleri önünde ileri sürülmesi, bu makamlar taraf ından değerlendirilmesi ve bir çözüme kavu şturulmas ı esast ır (Ayşe Z ıraman ve Cennet Ye şilyurt, B. No: 2012/403, 26/3/2013, 16). 23. Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuru, iddia edilen hak ihlallerinin derece mahkemelerince düzeltilmemesi hâlinde ba şvurulabilecek ikincil nitelikte bir ba şvuru yoludur. Bireysel ba şvuru yolunun ikincil niteli ği gereği Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmek için öncelikle ola ğan kanun yollar ının tüketilmesi zorunludur. Bu ilke uyar ınca başvurucunun şikâyetini öncelikle ve süresinde yetkili idari ve yarg ısal mercilere usulüne uygun olarak iletmesi, bu konuda sahip oldu ğu bilgi ve kan ıtlar ını zaman ında bu makamlara sunmas ı, ayn ı zamanda bu süreçte dava ve ba şvurusunu takip etmek için gerekli özeni göstermi ş olmas ı gerekir ( Ayşe Z ıraman ve Cennet Ye şilyurt, 17). 24. Somut olayda bireysel ba şvuru tarihinden sonra OHAL Komisyonu taraf ından uyuşmazl ığın Komisyonun görevleri aras ında yer almad ığı gerekçesiyle dosyan ın Mahkemeye gönderilmesine karar verildi ği görülmektedir. Mahkeme taraf ından Komisyon karar ı gereğince davan ın yeniden incelendi ği, dosyan ın Dan ıştayda temyiz a şamas ında olduğu görüldü ğünden ola ğan başvuru yollar ının tüketilmedi ği değerlendirilmi ştir. 25. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2017/36162 Karar Tarihi : 22/7/2020 5VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurunun başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDUĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 22/7/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Serdar ÖZGÜLDÜR Hicabi DURSUN Üye Üye Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ