TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASA MAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR BUNYAMiN KA ;MAZ BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/19038) Karar Tarihi: 20/3/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/19038 : 20/3/2019 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 R1dvan GULE ; Recai AKYEL Yild1z SEFERINOGLU M. Emin AHiNER Bunyamin KA ;MAZ Av. Cavit ;ALI I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, tam yarg1 davasmda maddi tazminat istemi yonunden yerle ik i9tihada aykm karar verilmesi ned
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASA MAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR BUNYAMiN KA ;MAZ BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/19038) Karar Tarihi: 20/3/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/19038 : 20/3/2019 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 R1dvan GULE ; Recai AKYEL Yild1z SEFERINOGLU M. Emin AHiNER Bunyamin KA ;MAZ Av. Cavit ;ALI I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, tam yarg1 davasmda maddi tazminat istemi yonunden yerle ik i9tihada aykm karar verilmesi nedeniyle adil yargilanma hakkmm ihlal edildigi iddiasma ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 11/12/2015 tarihinde yapilm1 tir . 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yapilan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur . 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bolum tarafmdan yap1lmasma karar verilmi tir. 5. Bolum Ba kam tarafmdan ba vurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap1lmasma karar verilmi tir. 6. Ba vuru belgelerinin bir omegi bilgi i9in Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir. Bakanhk , ba vuru hakkmda goru sunulmayacag1m bildirmi tir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle olaylar ozetle oyledir : 8. Ba vurucu 2011 y1lmda Bahkesir Astsubay Meslek Yuksek Okuluna (Meslek Yuksek Okulu) kabul edilmi tir. Ba vurucu hakkmda askeri ogrencilige devam edemeyecegi yonunde saghk kurulu raporu verilmesi uzerine 22/10/2013 tarihinde ba vurucunun Meslek Yuksek Okuluyla ili igi kesilmi tir. 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19038 : 20/3/2019 9. Ba vurucu askeri ogrencilikten 91kanlma i leminin iptali istemiyle Askeri Yiiksek idare Mahkemesinde (A YiM) dava a9m1 tu. 10. AYiM ikinci Dairesi 11/6/2014 tarihinde davanm kabuliine karar vererek ba vurucunun Meslek Yiiksek Okulundan 91kanlmas1 i leminin iptaline karar vermi tir. 11. Ba vurucu iptal karan iizerine tekrar Meslek Yiiksek Okuluna 9agnlm1 tu. Ba vurucu iki haftahk staj egitimine tabi tutulduktan sonra tarafma astsubay diplomas1 verilmi ve 30/8/2014 tarihinde astsubay 9avu olarak naspedilmi tir. 12. Ba vurucu 30/8/2013 ile 30/8/2014 arasmdaki gorev ayhklannm yasal faizi ile birlikte odenmesi, amlan tarihler arasmdaki Sosyal Giivenlik Kurumu (SGK) ve Ordu Yard1mla ma Kurumu (OYAK) primlerinin de bu kurumlara gonderilmesi i9in 9/9/2014 tarihli dilek9e ile Milli Savunma Bakanhgma miiracaat etmi tir. 13. idarenin bu ba vuruya cevap vermemesi ile 8/11/2014 tarihinde olu an z1mnen ret i lemi iizerine ba vurucu bu i lemin iptali talebiyle 12/11/2014 tarihinde AYiM'de dava a9m1 t1r. 14. AYiM ikinci Dairesi 13/5/2015 tarihli karanyla davanm reddine karar vermi tir. Karann gerek9esinde; askeri ogrencilikten 91kanlma i lemi gibi i lemler hakkmda verilen iptal kararlannm hukuki etki ve sonucunun davacmm eski statiisiine dondiiriilmesi olgusu ile smuh oldugu ger9egine vurgu yapilm1 tlr. Ba vurucunun herhangi bir nas1p diizeltme i lemi yap1lmaks1zm astsubayhk statiisiinde ge9mesi gerektigini ileri siirdiigii bir yilhk astsubayhk ozliik haklanm talep ettigine i aret eden Mahkeme, talep konusu bu hususta bir an i9in talebin kabul edilerek bir y1lhk astsubay maa mm odenmesi kabul edilse bile nas1p diizeltmesi yap1lmaks1zm bu talebin kar 1lanmasmm miiteakip riitbelerde ge9 terfiye dayamlarak yeni taleplerin ve davalann olu masm1 engellemeyecegini belirtmi tir. Mahkeme aynca 27/7/1967 tarihli ve 926 say1h Turk Silahh Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 33. ve 81. maddeleri uyannca subay ve astsubaylann terfi zamanmm 30 Agustos Zafer Bayram1 giinii oldugu hususuna i aret etmi ve ilgili Kanun'un 33. ve diger madde hiikiimlerinde yarg1sal kararlar dahil 9e itli sebeplerle nas1p diizeltilmesi yap1lanlara terfi ve riitbe kidemliliklerinden dolay1 maa farki odenmeyecegi kuralma gonderme yapm1 tu . 15. Bu karar, ba vurucu vekiline 3/12/2015 tarihinde teblig edilmi tir. 16. 11/12/2015 tarihinde bireysel ba vuruda bulunulmu tur. IV. iLGiLi HUKUK 17. Konu hakkmda ilgili hukuk 19m bkz. Faruk Bii,yiik, B. No: 2015/17044, 11/12/2018, 18-25. V. iNCELEME VE GEREK ;E 18. Mahkemenin 20/3/2019 tarihinde yapm1 oldugu toplantlda ba vuru incelenip geregi dii iiniildii: 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19038 : 20/3/2019 A. Ba vurucunun iddialan 19. Ba vurucu; Meslek Yuksek Okulunda askeri ogrenci iken egitime devam edemeyecegine ili kin saghk kurulu raporu ile askeri ogrencilikten ili iginin kesildigini, bu i lemin iptali i9in A YiM'de dava a9tlgm1, davanm kabulti ile i lemin iptaline karar verildigini ve astsubay 9avu olarak atamasmm yapild1gm1 belirtmi tir. Ba vurucu; emsallerinden ge ; atanmas1 sebebiyle statii d1 mda kald1g1 sure boyunca gorev ayhklanndan mahrum kald1g1m, aynca bu sure kar 1hg1 OY AK'm prim odemesi ve nemalanndan yararlanamad1gm1, bu sebeple idareden bu hak kay1plannm tazmin edilmesi talebinde bulundugunu, talebin reddedilmesi uzerine dava a9t1gm1 ve davanm reddedildigini belirtmi tir. 20. idarenin haks1z i lemi sonucu ugrad1g1 zarann devlet tarafmdan tazmin edilmesi gerektigini ileri suren ba vurucu, Mahkemenin benzer olaylara ili kin daha once goriilen davalann kabultine karar verdigini ileri surmu tiir. Ba vurucu aradan ge9en zaman i9inde i9tihat degi ikligini gerektiren hi9bir mevzuat degi ikligi soz konusu olmad1g1 halde ba vuru konusu olayda onceki kararlarla 9eli en farkh karar verildigini iddia ederek hukuk kurallannm yanh uyguland1gmdan ve hukuki belirlilik ve ongoriilebilirlik ilkelerinin dikkate almmad1gmdan yakmmaktadir . 21. Ba vurucu aynca, iptal kararlannm tesis edilen idari i lemin tesis edildigi tarihten itibaren ortadan kaldiran ve davac1y1 eski hukuksal duruma donduren kararlar oldugunu belirterek Mahkemenin A YiM iptal karannm astsubayhk statiisu alanmda hukuki bir etki ve sonu ; dogurmayacag1 eklindeki gerek9esinin dogru olmad1g1m ifade etmi tir. Ba vurucu sonu9 olarak bu gerek9elerle Anayasa'nm 2., 10., 13., 36., 40., 70., 125., 138. maddelerinde yer alan ilke ve haklann ihlal edildigini ileri surmu tiir. B. Degerlendirme 22. Anayasa'nm 36. maddesinin birinci fikras1 oyledir: "Herkes, me ru vaszta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargz mercileri oniinde davacz veya davalz olarak iddia ve savunma ile adil yargzlanma hakkzna sahiptir. " 23. Anayasa Mahkemesi , olaylann ba vurucu tarafmdan yapilan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). 24. Ba vuruya konu yarg1lama surecinde A YiM tarafmdan, benzer durumlarda verilen kararlardan (bkz. Faruk Biiyiik, 19-22) farkh bir sonuca vanld1g1 a91ktir. Bununla birlikte, yarg1 karan ile iptal edilen i lemler nedeniyle a9ilan maddi tazminat davalannda A YiM daireleri tarafmdan birbiriyle 9eli en kararlann verildigi ve bu durumun yerle ik bir hal ald1g1 ortaya konulamam1 tir. Bu hale gore A YiM i9tihatlannda derin ve devamlz bir ir;tihat farklzlzgznzn bulundugu soylenemez . Bu baglamda iddialann ozu, A YiM'in benzer maddi tazminat davalannda sergiledigi yakla 1mmm aksine bir degerlendirme yapmasma kar m bu hususa dair makul, a91klay1c1 bir gerek9e belirtmedigi konulanna yonelik oldugundan ikayet maddi tazminat isteminin reddine ili kin kis1m yonunden adil yargilanma hakkmm guvencelerinden biri olan gerek9eli karar hakk1 kapsammda degerlendirilmi tir. 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19038 : 20/3/2019 1. Kabul Edilebilirlik Yonilnden 25. A91k9a dayanaktan yoksun olmad1g1 ve kabul edilemezligine karar verilmesini gerektirecek ba ka bir nedeni de bulunmad1g1 anla 1lan adil yarg1lanma hakkmm ihlal edildigine ili kin iddiamn kabul edilebilir olduguna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yonilnden 26. Anayasa Mahkemesi daha once benzeri bir ikayeti Faruk Buyuk ba vurusunda incelemi ve sonuca baglam1 tlf (Faruk Buyuk, 33-49). 27. Anayasa Mahkemesi, AYiM'in hukuka aykmhg1 yarg1 karan ile saptanan i lem nedeniyle a9ilan tazminat davasmda ula t1g1 sonucun konuyla ilgili olarak verilen onceki tarihli kararlardan farkh oldugunu tespit etmi tir. Anayasa Mahkemesi yarg1sal kararlardaki degi ikliklerin, hukuki dinamizm ve mahkemelerin yakla 1mlanm ya anan geli melere uyarlama kabiliyetlerini yans1tmas1 yontiyle olumlu olmakla birlikte benzer davalarda farkh sonu9lara ula 1lmas1 halinde bu durumun tatmin edici bir gerek9eyle a91klanmas1 gerektigini vurgulam1 tlf. Aynca AYiM'in somut olayda idarenin hukuka aykmhg1 yarg1 karan ile saptanm1 i lemi nedeniyle hizmet kusuru kapsammda mali sorumlulugunu tart1 mad1g1, nas1p dtizeltme a91smdan olay1 ele almak suretiyle maddi zararzn odenmesinin kabulunun daha sonraki tarihlerde terfi gecikmeleri nedeniyle ar;zlacak davalarz engellemeyecegi eklinde mevcut tazminat talebiyle ilgisi olmayan bir ihtimali karanna gerek9e olarak ald1g1 a91klanm1 tlf. Sonu9 olarak A YiM'in bireysel ba vuruya konu karannda, onceki kararlanndan farkh bir sonuca neden ula 1ld1gmm ba vurucu ve ti ;tincti ki iler tarafmdan objektif olarak anla 1lmasma imkan verecek dtizeyde yeterli a91klama yap1lmad1g1 belirtilerek gerek9eli karar hakkmm ihlal edildigine karar verilmi tir (FarukBuyuk, 41-49). 28. Somut olayda da bu ilkelerden aynlmay1 gerektirir bir durum bulunmamaktad1r. Buna gore yarg1lama stirecinde hukuka aykmhg1 yarg1 karan ile saptanan i lemler nedeniyle olu an maddi zararlar i9in idarenin mali sorumlulugunun bulundugu yontinde A YiM kararlannm ba vurucu tarafmdan Mahkemeye sunuldugu, dilek9elerde bu kararlardan omekler verildigi gortilmektedir. Mahkeme tarafmdan ise ileri stirtilen itirazlara yonelik i9tihat degi ikligine gidildigine veya olaym ko ullannda onceki kararlardan aynlmay1 gerektirecek farkhhklar olduguna ya da altematif bir yakla 1m saglayan farkh gerek9elere dayamld1gma dair idarenin mali sorumluluguna yonelik herhangi bir a91klamada bulunulmad1g1 anla 1lmaktadlf. 29. A91klanan gerek9elerle ba vurucunun Anayasa'mn 36. maddesinde gtivence altma alman adil yarg1lanma hakk1 kapsammda gerek9eli karar hakkmm ihlal edildigine karar verilmesi gerekir. 3. 6216 Say1h Kanun'un 50. Maddesi Yonilnden 30. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Yargilama Usulleri Hakkmda Kanun'un 50. maddesinin (1) ve (2) numarah fikralan oyledir: "(I) Esas inceleme sonunda, ba,Jvurucunun hakkznzn ihlal edildigine ya da edilmedigine karar verilir. jhfal kararz verilmesi halinde ihlalin ve sonur;:larznzn ortadan kaldmlmasz i ;:in yapzlmasz gerekenlere hiikmedilir ... 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19038 : 20/3/2019 (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararzndan kaynaklanmzJsa, ihlali ve sonur;larznz ortadan kaldzrmak i ;in yeniden yargzlama yapmak uzere dosya ilgili mahkemeye gonderilir. Yeniden yargzlama yapzlmasznda hukuki yarar bulunmayan hallerde baJvurucu lehine tazminata hukmedilebilir veya gene/ mahkemelerde dava ar;zlmasz yolu gosterilebilir. Yeniden yargzlama yapmakla yukumlu mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararznda ar;zkladzgz ihlali ve sonur;larznz ortadan kaldzracak Jekilde mumkunse dosya uzerinden karar verir." 31. Anayasa Mahk:emesinin Mehmet Dogan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karannda Anayasa Mahk:emesince bir temel hakkm ihlal edildigi sonucuna vanld1gmda ihlalin ve sonm;lanmn nasil ortadan kaldmlacagmm belirlenmesi hususunda genel ilkelere yer verilmi tir (Mehmet Dogan, 57-60). 32. Ba vurucu, yeniden yargilama yap1lmas1 ve tazminata hiikmedilmesi talebinde bulunmu tur. 33. Anayasa Mahkemesi AYiM ikinci Dairesi tarafmdan yap1lan yargilama sonucu adil yarg1lanma hakk1 kapsammda gerek9eli karar hakkmm ihlal edildigi sonucuna varm1 tu. Dolay1s1yla somut ba vuruda ihlalin mahk:eme karanndan kaynakland1g1 anla 1lmaktad1r. 34. Bu durumda adil yargilanma hakk1 kapsammda gerek9eli karar hakkmm ihlalinin sonu9lannm ortadan kaldmlmas1 i9in yeniden yarg1lama yap1lmasmda hukuki yarar bulunmaktadu. Buna gore yapilacak yeniden yargilama ise 6216 say1h Kanun'un 50. maddesinin (2) numarah fikrasma gore ihlalin ve sonu9lannm ortadan kaldmlmasma yoneliktir. Bu kapsamda derece mahk:emelerince yap1lmas1 gereken i , oncelikle ihlale yol a9an mahkeme karannm ortadan kaldmlmas1 ve nihayet ihlal sonucuna uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karann bir omeginin yeniden yargilama yapilmak iizere ilgili mahk:emeye gonderilmesine karar verilmesi gerekir. 35. Adil yarg1lanma hakk1 kapsammdaki gerek9eli karar hakkmm ihlalinin sonu9lannm ortadan kaldmlmas1 i9in yeniden yarg1lama yap1lmasmda hukuki yarar bulundugu sonucuna vanld1gmdan tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir. 36. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 226,90 TL har9 ve 2.475 TL vekalet iicretinden olu an toplam 2.701,90 TL yarg1lama giderinin ba vurucuya odenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HUKUM A91klanan gerek9elerle; A. Adil yarg1lanma hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm KABUL EDiLEBiLiR OLDUGUNA, B. Anayasa'nm 36. maddesinde hiikiim altma alman adil yarg1lanma hakk1 kapsammda gerek9eli karar hakkmm iHLAL EDiLDiGiNE, C. Karann bir omeginin adil yarg1lanma hakkmm ihlalinin sonu9lannm ortadan kaldmlmas1 i9in yeniden yargilama yapilmak iizere -Anayasa'nm ge9ici 21. maddesinin 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19038 : 20/3/2019 birinci fikrasmm (E) bendinin (b) alt bendi geregmce- yetkili idari yarg1 mercnne GONDERiLMESiNE (Karar AYiM ikinci Dairesinin 13/5/2015 tarihli ve E.2015/390, K.2015/856 say1h karanna ait dava dosyas1 ile ilgilidir. ), D. Ba vurucunun tazminat taleplerinin REDDiNE, E. 226,90 TL han; ve 2.475 TL vekalet ticretinden olu an toplam 2.701,90 TL yarg1lama giderinin BASVURUCUY A ODENMESiNE, F. Odemenin, karann tebligini takiben ba vurucunun Hazine ve Maliye Bakanhgma ba vuru tarihinden itibaren dort ay i ;;inde yapilmasma, odemede gecikme olmas1 halinde bu stirenin sona erdigi tarihten odeme tarihine kadar ge ;;en sure i ;;in yasal F AiZ UYGULANMASINA, G. Karann bir omegmm Adalet Bakanhgma GONDERiLMESiNE 20/3/2019 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Ba kan Engin YILDIRIM -Oye Recai AKYEL -Oye Recep KOMURC-0 -Oye -Oye R1dvan GULE ;:: Y1ld1z SEFERiNOGLU 7