TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MEHMET ŞERİF GÖK BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/31270) Karar Tarihi: 13/1/2022 Başvuru Numaras ı: 2017/31270 Karar Tarihi : 13/1/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Elif ÇELİKDEMİR ANKITCI Başvurucu : Mehmet Şerif GÖK Vekili : Av. Mehmet Veysel ATALAY I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; Adli T ıp Kurumundan bilirki şi raporu al ınmamas ı
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MEHMET ŞERİF GÖK BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/31270) Karar Tarihi: 13/1/2022 Başvuru Numaras ı: 2017/31270 Karar Tarihi : 13/1/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Elif ÇELİKDEMİR ANKITCI Başvurucu : Mehmet Şerif GÖK Vekili : Av. Mehmet Veysel ATALAY I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; Adli T ıp Kurumundan bilirki şi raporu al ınmamas ı nedeniyle silahlar ın eşitliği ilkesinin, delillerin hatal ı değerlendirilmesi sonucu mahkûmiyet karar ı verilmesi nedeniyle hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 9/8/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba ş vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve ekleri ile Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgeler do ğrultusunda tespit edilen ilgili olaylar özetle şöyledir: 7. 1993 y ılı doğumlu olan ba şvurucu, olay tarihinde Şırnak' ın İdil ilçesinde ailesiyle birlikte ya şamaktad ır. 8. 31/8/2012 tarihinde ba şvurucunun a ğabeyi M. İ.G. silahla vurularak öldürülmü ştür. Olayla ilgili olarak İdil Cumhuriyet Ba şsavc ılığı taraf ından yap ılan Başvuru Numaras ı: 2017/31270 Karar Tarihi : 13/1/2022 3soruşturma sonunda ba şvurucunun karde şe karşı kasten öldürme, 6136 say ılı Ateşli Silahla r ve B ıçaklar ile Di ğer Aletler Hakk ında Kanun'a muhalefet suçlar ını işlediği iddias ıyla hakk ında Midyat Cumhuriyet Ba şsavc ılığına (Başsavc ılık) gönderilmek üzere fezleke düzenlenmi ş; Başsavc ılıkça 18/1/2013 tarihinde ceza davas ı aç ılm ıştır. 9. Midyat A ğır Ceza Mahkemesi (A ğır Ceza Mahkemesi) taraf ından yap ılan yarg ılamada olay tan ıklar ı dinlenilmi ş, soruşturma aşamas ında temin edilen ruhsats ız silah ve olay yerinde elde edilen di ğer deliller ile ilgili düzenlenen Jandarma Kriminal Laboratuvar ının 19/11/2012 tarihli uzmanl ık raporu, Otopsi Tutanaklar ı ile aile bireyleri aras ındaki ileti şimin tespiti kay ıtlar ı değerlendirilmi ştir. Yarg ılama neticesinde A ğır Ceza Mahkemesince 23/5/2013 tarihinde verilen beraat karar ının temyiz incelemesi sonucu bozulmas ı üzerine ba şvurucunun üzerine at ılı suçlar ı işlediğine kanaat getirilmi ş, 14/1/2016 tarihinde ba şvurucunun a ğırlaştırılm ış müebbet hapis ile 1 y ıl hapis ve 600 TL adli para cezas ıyla cezaland ırılmas ına karar verilmi ştir. Karar ın gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Dosya kapsam ında al ınan beyanlar ın birbiriyle çeli şkili olduğu, şöyle ki; maktülün, san ığın kardeşi olduğu ve dosya kapsam ında tan ık olarak dinlenen ki şilerin de sanığın babas ı, annesi ve karde şleri ve akrabas ı [M.Ş.A.] olduğu, dosya kapsam ında san ığı suçtan kurtarmaya yönelik birbiriyle çeli şen ve ilk beyanlar ıyla tamamen farkl ı olan beyanlarda bulunduklar ı, zira san ığın babas ı olan [M.G.] , ilk etapta maktülü PKK terör örgütünün evin dışından vurmu ş olabilece ğini söyledi ği, tan ıklar [F.G.] ve [M.Ş.A.] ise olay ı görmediklerini söyledikleri, daha sonra beyanlar ında ise san ık lehine beyanlarda bulunduklar ı ve tan ıklar her ne kadar tek bir silah ile maktülün s ırtından, [M.Ş.A.]'nın ise kar ın k ısm ından yaraland ığını söylemişler ise de, dosya kapsam ında maktülün uza ğa yak ın atıştan kendisine ate ş edildiği, yaralanan [M.Ş.A.]'ın ise 'bitişe yak ın at ış' sonucu yaraland ığının anlaşıldığı, [M.Ş.A.]'ın karn ından, maktülün ise s ırtından yaralanmas ının da belirtildi ği gibi silah ın patlamas ı sonucunda maktülün hayat ını kaybedip, [M.Ş.A.]'ın yaralanmas ının da hayat ın olağan ak ışına uygun olmad ığı, yine at ış mesafesi itibariyle de çelişki oluşturduğundan, tan ık beyanlar ına mahkememizce itibar edilmemi ş, zira maktülün sırtından ç ıkart ılan mermi çekirde ğinin evin bahçesinde dedektörle yap ılan arama sonucunda ele geçirilen 116224 seri nolu silah ile uyumlu oldu ğunun kriminal raporuna göre anla şıldığı ve bu silah ın düşme, çarpma gibi durumlarda teti ğe bas ılmaks ızın kendiliğinden patlamad ığının tespit edildi ği ve olayda kullan ılan diğer silah ın ele geçirilemedi ği, böylece beyanlarda belirtildi ğinin aksine olayda tek silah kullan ılmad ığının anlaşıldığı, ayr ıca Batman Cumhuriyet Ba şsavc ılığı'nın yürütmü ş olduğu soruşturma kapsam ında, Batman 1. Sulh Ceza Mahkemesi'nce verilen ileti şim tespiti s ıras ında iki kişinin yapm ış olduğu görüşmede; ' [M.]'un iki tane çocu ğunun kendi aralar ında tart ışırlarken silah çektiklerini, silah ın patlad ığını ve bir tanesinin öldü ğünü, araya giren diğer akrabalar ının ise yaraland ığını' söyledikleri, yine san ık ile karde şi [F.G.] aras ında 'o odaya bak ın boş kovanlar ı ve o şeyleri saklay ın, o yerleri güzel aray ın, dediğim gibi anneme söyle nereye atm ışlarsa fenere als ın, oray ı aras ın tamam m ı' şeklinde görü şme gerçekleştiği ve olay ın gerçekle ştiği yerde dedektörle yap ılan aramada evin d ış kısm ında kayal ıklar aras ında 116224 seri nolu 75 Cal. bir silah ın bulundu ğu, [F.G.] ile san ık aras ındaki telefon görüşmeleri ile ele geçirilen silah ın da birbiriyle uyumlu oldu ğu ve san ığın kardeşi [F.]'ya söz konusu şeyleri, bo ş kovan ı saklamas ını söylemesinin de san ık taraf ından olay ın gerçekleştiğinin bir di ğer kan ıtı olduğu, zira olay ın ayn ı aile fertleri aras ında meydan a geldiğinden dolay ı ve maktülün hayat ını kaybetmesi sonras ı maktülün karde şi olan san ığı koruma ve suçtan kurtarma amac ıyla tan ıklar ın beyanda bulunduklar ı ve kend i beyanlar ının da sürekli birbiriyle çeli şki arzetti ği, olay ın seyrini sanki patlayan silah sonucu maktülün öldü ğü, [M.Ş.A.]'ın ise yaraland ığı şeklinde aksettirdikleri, ancak her ikisinin de yaraland ıklar ı yerin vücuttaki konumun, at ış mesafesinin birbiriyle çeli şki arzetmesi, ileti şim tespitinde elde edilen konu şmalar ın içerikleri, yap ılan arama sonucu el e Başvuru Numaras ı: 2017/31270 Karar Tarihi : 13/1/2022 4geçirilen silah, otopsi raporlar ı, [M.Ş.A.]'a ait tibbi bulgular hep birlikte değerlendirildi ğinde san ık Mehmet Şerif'in, karde şi olan [İ.G.]'ü olay günü yan ında bulundurdu ğu ruhsats ız olan silah ı ile (arama sonucu ele geçirilen 116224 seri numaral ı 75 Cal. 9 hara Çekoslovakya mal ı) kasten öldürdü ğü, suçun bu şekilde sübuta erdi ği ve san ığın eyleminin sabit oldu ğu..." 10. Başvurucunun an ılan karar ı temyizi, Yarg ıtay 1. Ceza Dairesi taraf ından incelenerek ba şvurucu hakk ında verilen mahkûmiyet hükümleri 20/6/2017 tarihinde onanm ıştır. 11. Başvurucu, onama karar ını 2/8/2017 tarihinde ö ğrendiğini beyan ederek 9/8/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 12. Başvurucunun infaz ının durdurulmas ına yönelik tedbir talebi, 26/9/2017 tarihinde ba şvurucunun ya şam ına ya da maddi veya manevi bütünlü ğüne yönelik ciddi bir tehlike bulunmad ığı gerekçesiyle Anayasa Mahkemesince reddedilmi ştir. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 13. Anayasa Mahkemesinin 13/1/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Hakkaniyete Uygun Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 14. Başvurucu, hukuka uygun ele geçirilmi ş delil olmaks ızın mahkûmiyetine karar verildiğini, adil yarg ılanma hakk ı ile suç ve cezalar ın kanunili ği ilkesinin ihlal edildi ğini ileri sürmüş; hak ihlallerinin tespiti, gerekli tedbirlerin al ınmas ı ve tahliyesine karar verilmesini talep etmi ştir. Başvurucu ayr ıca 5/9/2017 tarihinde sundu ğu beyan dilekçesiyle ba şvuru formundaki sonuç talepleri kısm ına ek olmak üzere Anayasa'n ın 36. ve 141. maddelerinin ihlaliyle birlikte 17. maddesinin üçüncü f ıkras ı gereği umut hakk ının dahi ihlal edildi ğini belirterek yarg ılamas ının yeniden yap ılmas ını talep etmi ştir. 15. Bakanl ık görüşünde; başvurucu hakk ında yürütülen ceza yarg ılamas ına ilişkin nihai karar niteli ği taşıyan Yarg ıtay 1. Ceza Dairesinin onama karar ının başvurucu vekiline 2/8/2017 tarihinde tebli ğ edildiği, umut hakk ına ilişkin şikâyetin otuz günlük yasal süresinden sonra 5/9/2017 tarihinde yap ıldığı belirtilmi ştir. Diğer taraftan Bakanl ık, başvuru süresi içinde görülürse umut hakk ına ilişkin olarak ba şvurucu vekilinin ileri sürdü ğü şikâyetin benzer şikâyetler yönünden Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesinin (A İHM) belirlediği kriterleri ta şımad ığı, mevzuatta ba şvurucunun istifade edebilece ği koşullu sal ıverme kurumu mekanizmalar ının mevcut oldu ğu, bu nedenle umut hakk ı şikâyetinin açıkça dayanaktan yoksun oldu ğu yönünde görü ş bildirmiştir. 2. Değerlendirme 16. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun ba şvuru formunda dile getirdi ği iddialar ının özünün maddi olay ve olgular ın kan ıtlanmas ı ve delillerin de ğerlendirilmesine Başvuru Numaras ı: 2017/31270 Karar Tarihi : 13/1/2022 5ilişkin olduğu anlaşılm ıştır. Bu nedenle ba şvurucunun tüm iddialar ı bir bütün olarak adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki yarg ılaman ın sonucu itibar ıyla adil olmad ığı şikâyeti çerçevesinde incelenmi ştir. 17. Öte yandan ba şvurucu taraf ından 5/9/2017 tarihli ek beyan dilekçesiyle ba şvuru formunun sonuç talepleri kısm ının yeniden düzenlenerek yeniden yarg ılama talep edilmekle birlikte Anayasan ın 141. maddesinin üçüncü f ıkras ı ile umut hakk ının ihlal edildi ği ileri sürülmüş ise de ba şvurudan sonraki bir tarihte sadece talepler k ısm ı düzeltilerek bireysel başvuru konusunun geni şletilemeyece ği, dolay ısıyla bu iddialar bak ımından usulüne uygun yap ılm ış bireysel ba şvurunun mevcut olmad ığı değerlendirilmi ştir. Bununla birlikte umut hakk ı bak ımından başvurucunun belirli bir süre k ısıtlamas ının olmad ığı, hükmün infaz ının devam etti ği sürece her zaman bu hususa ili şkin şikâyetlerini bireysel ba şvuruya taşıyabileceği dikkate al ındığında başvurunun umut hakk ı yönünden incelenmesine gere k görülmemi ştir. 18. Anayasa n ın 148. maddesinin dördüncü f ıkras ında, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ili şkin şikâyetlerin bireysel ba şvuruda incelenemeyece ği belirtilmi ştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava konusu yap ılm ış maddi olay ve olgular ın kan ıtlanmas ı, delillerin de ğerlendirilmesi, hukuk kurallar ının yorumlanmas ı ve uygulanmas ı ile uyuşmazl ıkla ilgili var ılan sonucun adil olup olmamas ı bireysel ba şvuru konusu olamaz. Ancak bireysel ba şvuru kapsam ındaki hak ve özgürlüklere müdahale te şkil eden, bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik içeren yorum, uygulama ve sonuçlar Anayasa Mahkemesinin denetim yetkisi kapsam ındad ır (Ahmet Sa ğlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, 42). 19. Somut olayda A ğır Ceza Mahkemesi, soru şturma aşamas ında olay yerinde elde edilen delillerle birlikte tan ık beyanlar ını değerlendirmi ş; beyanlar aras ındaki çeli şkileri ortaya koyarak olay örgüsü bak ımından bir kanaate ula şmış ve bu kanaatini gerekçelendirerek ba şvurucu hakk ında mahkûmiyet hükmü kurmu ştur. Başvurucu taraf ından ileri sürülen iddialar mahkemelerce delillerin de ğerlendirilmesi ve hukuk kurallar ının yorumlanmas ına ilişkin olup mahkeme kararlar ında bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîli k oluşturan bir husus da bulunmad ığı dikkate al ındığında bu yöndeki ihlal iddialar ının kanun yolu şikâyeti niteli ğinde olduğu anlaşılmaktad ır. 20. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. B. Silahlar ın Eşitliği İlkesinin İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 21. Başvurucu, Adli T ıp Kurumundan rapor al ınmas ı talep edilmesine ra ğmen Ağır Ceza Mahkemesinin Jandarma Kriminal Laboratuvar ından al ınan raporla yetindi ğini belirterek silahlar ın eşitliği ilkesinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 22. Anayasa'n ın 36. maddesi uyar ınca herkes iddia, savunma ve adil yarg ılanma hakk ına sahiptir. Anayasa'n ın an ılan maddesinde adil yarg ılanma hakk ından ayr ı olarak iddia ve savunma hakk ına birlikte yer verilmesi, taraflara iddia ve savunmalar ını mahkeme önünde Başvuru Numaras ı: 2017/31270 Karar Tarihi : 13/1/2022 6dile getirme f ırsat ı tan ınmas ı gerektiği anlam ını da içermektedir ( Mehmet Fidan , B. No: 2014/14673, 20/9/2017, 37). Nitekim Anayasa Mahkemesi de Anayasa'n ın 36. maddesi uyar ınca inceleme yapt ığı birçok karar ında, AİHM içtihad ıyla adil yarg ılanma hakk ının kapsam ına dâhil edilen silahlar ın eşitliği ilkesine Anayasa'n ın 36. maddesi kapsam ında yer vermektedir. Bu itibarla an ılan ilkenin adil yarg ılanma hakk ının kapsam ve içeri ğine dâhil olduğu sonucu ortaya ç ıkmaktad ır. An ılan ilkeye uygun yürütülmeyen bir yarg ılaman ın hakkaniyete uygun olmas ı mümkün de ğildir ( Mehmet Fidan , 38). 23. Silahlar ın eşitliği ilkesi, davan ın taraflar ının usule ili şkin haklar bak ımından ayn ı koşullara tabi tutulmas ı ve taraflardan birinin di ğerine göre daha zay ıf bir duruma düşürülmeksizin iddia ve savunmalar ını makul bir şekilde mahkeme önünde dile getirme fırsat ına sahip olmas ı anlam ına gelir ( Yaşasın Aslan, B. No: 2013/1134, 16/5/2013, 32). Silahlar ın eşitliği ilkesi kapsam ında yap ılacak inceleme, ba şvuru konusu yarg ılaman ın bir bütün olarak adil olup olmad ığının değerlendirilmesidir ( Yüksel Hançer, B. No: 2013/2116, 23/1/2014, 19). 24. Kural olarak Anayasa Mahkemesinin görevi herhangi bir davada bilirki şi raporu veya uzman mütalaas ının gerekli olup olmad ığına karar vermek de ğildir ( Sencer Ba şat ve diğerleri [GK], B. No: 2013/7800, 18/6/2014, 68). Kural olarak hâkim ya da mahkeme, bilirkişi incelemesi yapt ırmak zorunda olmad ığı gibi bilirki şilerce haz ırlanan raporlarla da bağlı değildir. Derece mahkemesi, bilirki şi mütalaas ına uymayan bir karar da verebilir (Yahya Murat Demirel ve Hüsnü Barbaros Olcay , B. No: 2013/7996, 17/2/2016, 54). 25. Yarg ılama makamlar ı, yarg ılaman ın taraflar ının ileri sürdü ğü iddialar ı ve gösterdikleri delilleri gere ği gibi incelemek zorundad ır. Bununla birlikte belirli bir davaya ilişkin olarak delilleri de ğerlendirme ve gösterilmek istenen delilin davayla ilgili olup olmad ığına karar verme yetkisi esasen derece mahkemelerine aittir. Mevcut yarg ılamada geçerli olan delil sunma ve inceleme yöntemlerinin adil yarg ılanma hakk ına uygun olup olmad ığını denetlemek Anayasa Mahkemesinin görevi kapsam ında olmay ıp Anayasa Mahkemesinin görevi ba şvuru konusu yarg ılaman ın bütünlü ğü içinde adil olup olmad ığının değerlendirilmesidir ( Muhittin Kaya ve Muhittin Kaya İnşaat Taahhüt Madencilik G ıda Turizm Pazarlama Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., B. No: 2013/1213, 4/12/2013, 27). 26. Jandarma Kriminal Laboratuvar ından al ınan rapor yeterli görülerek Adli T ıp Kurumundan rapor al ınmas ı talebi Mahkeme taraf ından reddedilmi ştir. Başvurucunun bilirkişi raporuna kar şı itirazlar ını sunma imkân ı bulduğu görülmü ştür. Ayr ıca yarg ılama sürecine bir bütün olarak bak ıldığında başvurucunun delillerini ve iddialar ını sunma f ırsat ı bulamad ığına dair bir olguya rastlanmad ığı dikkate al ındığında silahlar ın eşitliği ilkesine yönelik bir ihlal olmad ığının aç ık olduğu sonucuna ula şılm ıştır. 27. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, Başvuru Numaras ı: 2017/31270 Karar Tarihi : 13/1/2022 72. Silahlar ın eşitliği ilkesinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 13/1/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.