TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASA MAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR ADEM TURKEL BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2017 /632) Karar Tarihi: 23/1/2019 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi :2017/632 : 23/1/2019 Ba kan Uyeler Raportor Yrd. Ba vurucu Vekili iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 Muammer TOP AL M. EminKUZ R1dvan GULEC:: Yusuf Enes KAY A AdemTURKEL Av. Halil Tuncer ERGULER I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba$vuru; uygulanan tutuklama tedbirinin hukuki olmamas1, tutuklulugun makul stireyi a$mas1, soru$turma
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASA MAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR ADEM TURKEL BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2017 /632) Karar Tarihi: 23/1/2019 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi :2017/632 : 23/1/2019 Ba kan Uyeler Raportor Yrd. Ba vurucu Vekili iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 Muammer TOP AL M. EminKUZ R1dvan GULEC:: Yusuf Enes KAY A AdemTURKEL Av. Halil Tuncer ERGULER I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba$vuru; uygulanan tutuklama tedbirinin hukuki olmamas1, tutuklulugun makul stireyi a$mas1, soru$turma dosyasma eri$imin k1s1tlanmas1, tutukluluk incelemelerinin hakim/mahkeme ontine 91kanlmaks1zm yapilmas1 nedenleriyle ki$i htirriyeti ve gtivenligi hakkmm ihlal edildigi iddiasma ili$kindir . II. BASVURU SURECi 2. Ba$vuru 26/10/2016 tarihinde yap1lm1$tlr. 3. Ba$VUru, ba$VUru formu ve eklerinin idari yonden yapilan on incelemesinden soma Komisyona sunulrnu$tur. 4. Komisyonca ba$vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Boltim tarafmdan yapilmasma karar verilmi$tir . III. OLAY VE OLGULAR 5. Ba$VUfll formu ve eklerinde ifade edildigi $ekliyle ve Ulusal Y arg1 Ag1 Bili$im Sistemi (UY AP) arac1hg1yla eri$ilen bilgi ve belgeler 9er9evesinde ilgili olaylar ozetle $6yledir: 6. Ba$vurucu, Afyonkarahisar Aile Mahkemesi hakimi olarak gorev yapmakta iken 15 Temmuz 2016 tarihinde yapilan darbe te$ebbtistinden soma Ankara Cumhuriyet Ba$savc1hg1 tarafmdan agir cezahk su ;tistti ha.Ii bulundugu degerlendirilerek Fetullah91 Teror Orgtitti/Paralel Devlet Yap1lanmasmm (FETO/PDY) hiyerar$ik yap1lanmasmda yer ald1g1 iddias1yla hakkmda soru$turma ba$latilm1$tlr . 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi :2017/632 : 23/1/2019 7. Hakimler ve Savc1lar Yuksek Kurulu (HSYK) ikinci Dairesi 16/7/2016 tarihinde ba vurucunun gorevden uzakla tmlmasma, 24/8/2016 tarihinde de meslekten ihra9 edilmesine karar vermi tir. 8. Ba vurucu, Ankara Cumhuriyet Ba savc1hgmm HSYK karanyla gorevden uzakla tmlanlar hakkmda soru turma i lemlerinin yap1lmas1 yonundeki yaz1s1 uzerine Afyonkarahisar Cumhuriyet Ba savc1hg1 tarafmdan 16/7/2016 tarihinde gozaltma almm1 tir. 9. Afyonkarahisar Cumhuriyet Ba savc1hgmm talebi uzerine Afyonkarahisar Sulh Ceza Hakimligi 17/7/2016 tarihinde, ba vurucu hakkmda yurutulen soru turmaya ili kin olarak mudafiinin ve taraflann dosya i9erigini incelemesinin veya belgelerden omek almasmm soru turmanm amacm1 tehlikeye du urebilecegi gerek9esiyle 4/12/2004 tarihli ve 5271 say1h Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 153. maddesi uyannca kis1tlanmasma karar vermi tir. 10. Ba vurucu 17/7/2016 tarihinde Savc1hkta mudafiinin de hazir bulunmas1yla verdigi ifadesinde "Ben oncelikle atzlz suc;un maddi ve manevi unsurlarz ile fiil ile aramda kurulan uygun illiyet bagznzn naszl oldugu hakkznda bilgi almak istiyorum ... Bu kapsamda atzlz suc;un benimle ili kilendirilen delillerin ne oldugunu bilmek benim en do gal hakkzmdzr ... Szrf orgut uyesi oldugum iddia edilerek suc;lu oldugumun kabul edilmesi mumkun degildir. Zira silahlz teror orgutu olarak adlandzrzlan yapzya ili kin uyeligimin somut olarak ortaya konmasz gerekir. .. 15/7/2016 olarak tarafima gosterilen su ; tarihinde izinli olup benim bu darbe te ebbusundeki rolumun ne oldugunun bana soylenmesi gerekir... Hakkzmdaki ve tarafima savczlzk makamznca verilen bilgi ;er ;evesinde TCK 314/2 maddesinde yazzlz olan orgute uye alma ile ilgili somut bir bilgi, beige ya da deli! olmadzgznz anlamz durumdayzm. Somut mahiyette bir deli! ortaya konulmakszzzn sadece olu turulan bir liste 9er9evesinde silahlz teror orgutu uyesi oldugum iddiasznz asla ve kata kabul etmiyorum ... Sahszm hakkznda en ufak ilphe uyandzracak bir durum olmadzgzndan tutuklanmaya sevk olmakszzzn savczlzk makamz tarafindan serbest bzrakzlmayz talep ediyorum. " eklinde beyanda bulunmu tur . 11. Ba vurucu 17/7/2016 tarihinde tutuklanmas1 istemiyle Afyonkarahisar Sulh Ceza Hakimligine sevk edilmi tir . Tutuklamaya sevk yaz1smda , ba vurucunun uzerine at1h su9u i ledigine dair kuvvetli su9 uphesinin varhg1m gosteren olgulann ve tutuklama nedeninin bulundugu belirtilmi tir. 12. Ba vurucu, sorgusunda "Hakkzmdaki iddialar ile ilgili Afyonkarahisar C. Ba savczlzgznda ifade vermi tim, ifademi aynen tekrar ederim, C. Savczlzgznda da tarafima isnat edilen fiille ilgili oncelikle ahszmz soz konusu fiille yada isnat edilen TCK'nzn 314/2 maddesinde yer alan Teror Orgutune uyeligimi gosterir delillerin tarafima sunulmasznz istemi isem de sadece bir isim listesinin yer aldzgz beige yada ust yazzya istinaden yakalama ve arama i lemlerinin yapzldzgzna dair bilgi sahibi oldum. .. Oncelikle Anayasanzn 90. Maddesinin 5. Fzkrasznzn yollamaszyla Avrupa jnsan Haklarz Sozle mesi'nin 6. Maddesinde duzenlenen Adil Yargzlanma Hakkzna dair maddenin laftznda yer alan ilpheliye yada sanzga isnat edilen fiillerle ilgili unsurlarzn kendisine anlatzlarak uzerine atzlz suc;u tum yonleriyle bilgilendirilmesi buna gore savunma alznmasz yasal zorunluluktur. Bu husus gerek AjHM'nin yerle mi i ;tihatlarz ile de sabittir, kaldz ki Ulusal mahkemelerde anzlan Sozle menin 6. Maddesindeki hukumle baglantzlz olarak CMK'nun ilgili maddesinde de benzer duzenlenmeler oldugunu hdkimliginizce de malumdur... Evleviyetle hukukun gene! prensiplerinden olan daha dogrusu maddi ceza hukukunun ana unsurlarzndan olan bazz 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi :2017/632 : 23/1/2019 :Jartlarzn mutlak suretle !jiipheli yada sanzk hakkznda degerlendirilme yapzlmasz gerekir, bu dogrultuda hukuk fakultelerinden itibaren maddi ceza hukukuna dair anlatzlan suc;un maddi unsuru, manevi unsuru, uygun illiyet bagz ve netice gibi :Jartlarzn tum yonleriyle ortaya konulmasz izahtan varestedir. Hal boyle iken iddia edilen FET6 Teror Orgutunun uyesi olduguma dair itham ile ilgili herhangi bir yukarzda da bahsedilen gene! c;erc;eve ve :Jartlar kapsamznda bir degerlendirme olmakszzzn sadece talimata konu evraka ili:jtirilen isim listesinde adzma yer verilerek TCK'nun 314/2 maddesi kapsamznda hakkzmda isnat edilen teror orgutune uyeligi kabul etmiyorum... 6te yandan hakkzmda tanzim edilen yakalama kararznda sue; tarihi itibariyle 15/0712016 tarihi oldugu anla:jzlmaktadzr, bahse konu tarihte :Jahszm izinli olup, darbe te:jebbusunu herkes gibi bizler de ulusal, gorse! ve yazzlz baszndan hayretle ve ibretle gecenin gee; saatlerine kadar izlemi!j bulunmaktayzm, darbenin her turlusune bir hukukc;u olarak, bunun da otesinde 13 yzllzk yargz mensubu olarak gorev yapmz:J oldugum resmi kayztlarda mevcuttur, dolayzszyla Anayasa 'nzn 2. Maddesinde belirtilen hukuk devleti ilkesine gonulden inanmz:J, ve bu dogrultuda soz konusu gorev surem boyunca yine Anayasa'nzn 9. Maddesi ile tarafima verilen yargz yetkisinin aklzmzn ve izanzmzn yettigi kadarzyla tum samimi c;alz:Jmalarzmla kullanmaya c;alz:jtzm, bu c;alz:Jmama konu tum kayztlar yada dosyalar devletin resmi ar!jivindedir, bu dosyalar :Jahszmzn yaptzgz gorev ile ilgili en guc;lu delillerdir, dolayzszyla darbenin her turlusune her zaman kar:Jz oldum ve gec;mi:jte ya:Janan darbelere ve yapanlara her zaman lanetlemi!j birisi olarak 15/0712016 tarihinde ne oldugu belirsiz cunta tarafindan yapzlmak istenilen darbe te:jebbusunu aynz niyetlerle lanetlemi:J bulunmaktayzm ve lanetliyorum... Yine yargz yetkisinin Turk Mille ti adzna kullanan bir hakim olarak :Jahszma isnat edilen TCK'nzn 314/2 maddesindeki teror orgutu uyesi :Jahszmz son derece rencide ettigi muhakkaktzr, zira yapzlmak istenilen darbenin emir komuta zinciri ic;erisinde gorevimin geregi mumkun bulunmamaktadzr, hakkzmda TCK'nun 309 ve 314. Maddelerindeki suc;lara dair naszl bir baglantz kuruldugunu anlamakta zorlanzyorum, dosyada mahkemenizce ve C. Savczlzgznca isnat edilen sue; ile ilgili herhangi bir bilgi, beige, deli! yada CMK'nun 100. Maddesinde duzenlenen tutuklamayz gerektiren :Jartlarz gosteren bir :juphe dahi bulunmamaktadzr ... Darbe te:jebbusunun oldugu donemde yzllzk iznimi kullanmak uzere memleketim Gumu:Jhane iii, Kelkit ilc;esinde yukarzda bahsettigim uzere yazzlz ve gorse! baszndan takip ettim, sonrasznda HSYK'nzn yzllzk izinleri iptal etmesi uzerine 13 saat yol alarak 1.000 Kmyi a:Jkzn mesafeden ve hakkzmdaki tasarrufu da yolda gelirken ogrenmi:J olmama ragmen dun gece saat 00:00 'da evime geldim, 2 saatlik uykudan sonra gorevlilerin gelerek arama, el koyma ve gozaltz kararlarzna muteakiben :JU an bugunden gecenin ilerleyen saatlerine hic;bir somut delile dayanmayan sadece bir listeye baglz tutuklama talebinin mahkemenizin inandzgzm vicdanzna havale ederek kac;ma :juphesinin bulunmadzgz, kaldz ki boyle bir niyetim olmu:J olsa yolda guzergahzmz farklz bir yere c;evirmem mumkun iken buraya gelerek :JU an huzurunuzdayzm... CMK'nun 100. Maddesinde duzenlenen tutuklama ko:jullarznzn makul :juphe de dahil herhangi bir en ufak bir :juphe uyandzracak durum olmadzgzndan serbest bzrakzlma kararz verilmesini yuce mahkemenizden talep ediyorum, aksi kanaatte ise yurt dz:jz c;zkz:j yasagz ve adli kontrol kararz ile serbest bzrakzlmamz talep ediyorum. " eklinde beyanda bulunmu tur. 13. Ba vurucu, Afyonkarahisar Sulh Ceza Hakimliginin 18/7/2016 tarihli karanyla silahh teror orgutiine uye olma srn;undan tutuklanm1 tlr. Tutuklama karannm gerek9esinin ilgili k1sm1 oyledir: "[Jiiphelilerin iizerlerine atzlz Silahlz Teror Orgiitiine Oye Olma sur;unun vasif ve mahiyeti, mevut deli! durumu, Ankara Cumhuriyet Ba savczlzgz 'nzn ihbarz, HSYK 2. Dairesi'nin iipheliler hakkznda diizenlemi oldugu Fetullahr;z Teror Orgiitii iiyesi olmaktan dolayz 16/07/2016 tarihli hakimlikten ar;zga alznma kararz bulundugu, soru turmaya konu 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi :2017/632 : 23/1/2019 sur;un CMK 100/3 maddesinde sayzlan katalog sur;lardan oldugu, sur; ir;in ongoriilen cezamn alt ve iist haddi, verilmesi muhtemel ceza, dosya kapsamznda $iiphelilerin isna, edilen eylemleri i$lediklerine dair kuvvetli sur; $iiphesi ve deliller altznda oldugu kanaatine vanlmasz , delillerin tam olarak toplanmaml$ olmasz, bu nedenle $iiphelilerin ki$iler iizerinde baskz giri$iminde bulunmasz hususlarznda ve bu kapsamda delillerin karartzlma $iiphesinin mevcudiyeti, soru$turma dosyaszmn biitiin haliyle elde edilen bulgular bakzmzndan mevcut deliller ile ili$kilendirilmi$ olmasz, nazara alznarak $iipheliler; . . . Adem TURKEL'in 2802 Sayzlz hdkimler ve Savczlar Kanunun 94. maddesi atfiyla CMK 100 ve devamz maddeleri geregince ayn ayn tutuklanmalarzna [karar verildi]." 14. Afyonkarahisar Sulh Ceza Hakimligi tutuklama karanndakine benzer gerek9elerle 8/9/2016 tarihinde tutuklulugun devamma karar vermi tir. 15. Ba vurucunun bu karara yaptig1 itiraz, Bolvadin Sulh Ceza Hakimliginin 25/9/2016 tarihli karanyla reddedilmi tir. Karann gerek9esinin ilgili k1sm1 oyledir: "Siiphelilerin iizerlerine atzlz 5271 sayzlz 314/2. Maddesinde yer alan orgiite iiye olma sur;unu i$lediklerine dair, hdkimler ve Savczlar Yiiksek Kurulunun 2. Ve 3. Dairesinin 16/0712016 tarihli kararlan, Ankara Cumhuriyet Ba$savczlzgznzn 16/0712016 tarihli yazzlan ve soru$turma dosyasz, birlikte degerlendirildiginde $iiphelilerin iizerine atzlz sur;u i$ledigi hususunda kuvvetli sur; $iiphesinin varlzgzm gosterir olgulann bulunmasz, atzlz sur;un 5271 sayzlz CMK'nun 100/3-11. Maddesinde sayzlan sur;lardan olmasz, bu nedenle aym kanunun 10013. Maddesi geregince tutuklama nedeninin varlzgzmn kabul edilebilecegi, delillerin bu a$amada heniiz tam olarak toplanmaml$ olu$U, atzlz sur; ir;in kanunda goriilen cezanzn alt ve iist szmn nedeniyle adli kontrol hiikiim tedbirinin yetersiz kalacagz $iiphelilerin iizerine atzh sur;un niteligi geregince heniiz toplanmayan delillerin karartma $iiphesinin bulunmasz ayn ayn dikkate alznarak itirazlann reddine karar vermek gerekmi$tir. " 16. Ba vurucu itirazm reddi karanm 26/9/2016 tarihinde ogrenmi ve 26/10/2016 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu tur. 17. Afyonkarahisar Cumhuriyet Ba savc1hg1; darbeye te ebbiis eyleminin Tiirkiye Cumhuriyeti'nin ba kentini, milli iradenin temsil yeri olan Tiirkiye Biiyuk Millet Meclisini ve Cumhurba kanhg1 Kiilliyesi ile devletin istihbarat ve kolluk gii9lerini hedef ald1gm1, teror eyleminin orgiitiin kamuda yap1lanm1 mensuplan tarafmdan ger9ekle tirildigini, bu nedenlerle soru turmanm Ankara Cumhuriyet Ba savc1hgmca yuriitiilmesi gerektigini belirterek 18/10/2016 tarihinde yetkisizlik karan vermi tir. 18. Ankara Cumhuriyet Ba savc1hg1 6/1/2017 tarihli ve 29940 miikerrer say1h Resmi Gazete'de yay1mlanan 680 say1h Olaganiistii Hal Kapsammda Baz1 Diizenlemeler Yapilmas1 Hakkmda Kanun Hiikmiinde Karamame'nin 7. maddesiyle 24/2/1983 tarihli ve 2802 say1h Hakimler ve Savc1lar Kanunu'nun 93. maddesinde, hakim ve savc1lann ki isel su9lan hakkmda soru turma yapma yetkisinin ilgilinin gorev yapt1g1 yerin bagh oldugu bolge adliye mahkemesinin bulundugu yerdeki il Cumhuriyet ba savc1hgma ait oldugu eklinde degi iklik yap1lm1 olmas1 gerek9esiyle 11/1/2017 tarihinde yetkisizlik karan vererek dosyay1 Antal ya Cumhuriyet Ba savc1hgma gondermi tir. 19. Antalya Cumhuriyet Ba savc1hg1 9/1/2018 tarihli iddianame ile ba vurucunun silahh teror orgiitiine iiye olma su9undan cezalandmlmas1 istemiyle Antalya 10. Agir Ceza Mahkemesinde kamu davas1 a9m1 tlf. 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi :2017/632 : 23/1/2019 20. iddianamede, ba vurucunun FETO/PDY hiyerar isi i9inde yer ald1g1 ileri stiriilmti tiir. iddianamede bu su9lamaya esas alman olgular oyle ozetlenebilir: -Antalya il Emniyet Mtidtirltigti Ka9ak91hk ve Organize Su9larla Mticadele Sube Mtidtirltigtince Cumhuriyet Ba savc1hgma gonderilen 12/5/2017 tarihli Bylock Tespit Tutanag1'nda, ByLock abone listesinin 108.300'tincti satmnda ba vurucunun kaydmm oldugu belirtilmi tir. - 2/8/2016 tarihinde kimligi belirsiz bir ki i tarafmdan yap1lan ihbarda ba vurucunun FETO ile baglant1smm oldugu bildirilmi tir. -Supheli s1fat1yla 22/8/2016 tarihinde ifadesi alman A.B. adh ah1s; mezun olduktan sonra ba vurucunun da dahil oldugu donem arkada lanyla grup olu turduklanm, farkh yerlerde gorev yapt1klan halde senede bir defa bir araya geldiklerini, bu gorii melerde Fetullah Gtilen'e ait kitaplann okundugunu, bu toplantilann gorev yaptiklan yerde ve evlerinde yap1ld1g1m, ba vurucuyla 2009-2010 y1llannda Fetullah Gillen mensuplannm olu turdugu kamplarda bulu tuklanm ve ba vurucunun o grubun abisi oldugunu ileri stirmti ttir. -Aym ah1s 17/8/2016 tarihinde alman ifadesinde ba vurucunun FETO/PDY tiyesi oldugunu belirtmi tir. -Supheli s1fat1yla 18/1/2017 tarihinde ifadesi alman H.A. ve tamk s1fatiyla 4/12/2016 tarihinde ifadesi alman B.B., ba vurucunun sohbet toplant1lanna katild1g1m ifade etmi tir. -Ba vurucunun FETO/PDY soru turmalan kapsammda kapat1lan kurumlardan olan Y arg19lar ve Savc1lar Birligi Demegine tiyelik kaydmm bulundugu ve tiyeliginin aktif olarak devam ettigi belirtilmi tir. -Supheli s1fatiyla 16/8/2016 tarihinde ifadesi alman G. T. ve tamk s1fatiyla 19/8/2016 tarihinde ifadesi alman S.S., ba vurucunun HSYK se9imleri suasmda bag1ms1z aday olarak lanse edilen FETO/PDY'ye ait listeyi desteklemesi i9in kendisini arad1gm1 ileri stirmti tiir. -H1zh Veri Toplama Sistemi (HTS) bilirki i raporunda, hakkmda FETO/PDY'ye tiye olma su9u kapsammda i lem yap1lan ki ilerle ba vurucunun gorii meler yaptig1 iddia edilmi tir. 21. Antalya 10. Agu Ceza Mahkemesi 22/1/2018 tarihinde iddianamenin kabultine karar vermi ve ba vurucu hakkmdaki yarg1lama, E.2018/41 say1h dosya tizerinden tutuklu olarak stirdtiriilmti tiir. 22. Yap1lan yarg1lama sonucunda Antalya 10. Agu Ceza Mahkemesinin 20/9/2018 tarihli karanyla ba vurucunun silahh teror orgtitiine tiye olma su9undan 7 y1l 6 ay hapis cezas1 ile cezalandmlmasma karar verilmi tir. Karann gerek9esinin ilgili kism1 oyledir: " Sanzgzn ByLock haberleJme programz kullanzczsz olduguna dair 07/02/2017 tarihli araJtzrma tutanagz , CGNAT bilgileri, tanzk beyanlarz, araJtzrma tutanaklarz ve tiim dosya kapsamz birlikte degerlendirildiginde, hakkznda soruJturma baJlamadan once hdkim olarak 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi :2017/632 : 23/1/2019 gorev yapan sanzgzn teknik ozellikleri, indirme ve kullanma yontemi, kullanzczlarz ve muhtevasz itibariyle munhaszran FETO/PDY silahlz teror orgutil mensuplarznzn kullanmasz amaczyla o!uJturulan ve munhaszran bu su ; orgut mensuplarz tarafindan kullanzldzgz tespit edilen kriptolu iletiJim agz ByLock iletiJim sistemini, adzna kayztlz 0505 ... nolu hattan kullandzgznzn anlaJzldzgz, sanzgzn bu programa CGNAT bilgilerine gore 46... numaralz he def IP ve 443 numaralz he def porttan 27/08/2014-04 / 10/2014 tarihleri arasznda, farklz yerlerde baglandzgz ve top/am 100 kez telefonun sinyal verdigi , sanzgzn by lock bag/ant, sinyal alznan yerlerin sanzgzn HTS kayztlarzyla uyumlu oldugunun anlaJzldzgz, sanzgzn savunmasznda sinyal alznan yerlerden Gelibolu'da daha evvel r;alzJtzgznz, GumilJhane'nin memleketi olan yer oldugunu, jstanbul'da kzz kardeJinin yaJadzgznz, Kanya ve OdemiJ'ten ger;miJ!igi oldugunu beyan ettigi, bu Jekilde sanzgzn Bylock programznzn FETO/PDY nir. gizli haberlqme aracz olma ozelligini bilerek kullandzgz, orgutiln hiyerarJisine dahil oldugu , yine tanzk B.B.nin beyanznda kendisinin de sanzgzn da hakimlik stajz szrasznda cemaati1 staj evlerinde kaldzgznz, T3 grubunda olduklarznz, grup abilerinin C.N. oldugunu, 15 gunde bir toplandzklarznz, bu toplantzlarda kendisinin de sanzgzn da himmet verdigini, kendisiyle yaklaJk 1 yzl aynz grupta olduklarznz, bu yapzdan olmayan birisinin bu gruplara katzlmasznzn, evlerde kalmasznzn mumkun olmadzgznz belirttigi, tanzk H. ;. beyanznda 1996-2000 yzllarz arasznda universiteyi okudugu donemde FETO'ye ait Herkul yurdunda kaldzgznz, yurtta kalan ogrencilere Hila! Apartmanznda bir dairede sohbet verildigini , bu sohbette dini sohbetler yapzldzgznz, Fetullah Gillen kitaplarz okundugunu, sanzgz da bu sohbetlerde gordugilnil ve teJhis ettigini belirttigi, tanzk $.S. beyanznda sanzgzn HSYK ser;im surecinde o donem bagzmszz adaylar olarak lanse edilen para/el yapzya ait listeyi destekledigini soyledigini, kendisinin YBP yi destekledigini soyleyince o zaman seninle ugraJmak lazzm Jeklinde cevap verdigini, daha sonra tekrar arayarak gorilJilnil degiJtirmeyecek misin Jeklinde sordugunu belirttigi, tanzk A.B. beyanznda sanzgz 2003 staj doneminden beri tanzdzgznz, staj doneminde cemaat ir;erisinde abi olarak faaliyet yilrilttilgilnil, kendi kaldzgz cemaat evinde toplantzlar yaptzgznz, ayrzca kendi donem grubunun da abiligini yaptzgznz, sanzgzn da katzldzgz donem toplantzlarz yapzldzgznz, en son 2010 Mayzsta bu toplantzya katzldgzn, sanzgzn cematr;iler sayesinde Amerika'ya da gittigini, kendisinin 2014 yzlznda bu yapzyla bagznz kopardzgznz, daha sonradan sanzgzn kendisiyle gorilJmek istediginde bulundugunu belirttigi, tanzk G. T beyanznda 2014 HSYK ser;imleri oncesinde adliyeye ziyaretine geldigini, sozil HSYK ser;imlerine getirip hukumetin yargzyz ele ger;irmeye r;alzJtzgzndan bahsettigini, bagzmszz adaylara oy vermenin daha dogru olacagznz soyledigini belirttigi, mahkememizce beyanz alznamayan ancak mudaifinin hazzr oldugu kolluk ifadesi bulunan Hali! lzJk!ar mahkememizce itibar edilen kolluk beyanznda sanzgzn PETO' de grup baJkanz oldugunu belirttigi, sanzgzn FETOIPDY silahlz teror orgiltilne muzahir oldugu gerekr;esiyle kapatzlan Yarsav dernegine ilye oldugu, bu husularzn da sanzgzn orgut uyeligini destekler mahiyette oldugu, sanzgzn FETO/PDY silahlz teror orgutil ile ogrencilik yzllarznda tanzJtzgz, ogrenci evlerinde ve gizli staj evlerinde abilik yaptzgz, meslege baJladzktan sonra orgiltiln toplantzlarzna katzlzp himmet verdigi, grup sorumlulugu yaptzgz, HSYK ser;imleri szrasznda sozde bagzmszz, gerr;ekte FETOIPDY silahlz teror orgilti ilyelerinin adaylarz ir;in destek toplama faaliyeti yilrilttilgil, T3 grubuna dahil oldugu, orgutiln gizli kriptolu haberlqme programz bylocku kullandzgz, bu Jekilde orgutun hiyerarJisine dahil olup orgutle organik bag kurdugu, eylemlerinin sureklilik ve devamlzlzk arzettigi an!aJzlmzJ [tir]." 23. Dosya, bireysel ba vurunun incelendigi tarih itibanyla istinaf kanun yolunda derdesttir. IV. iLGiLi HUKUK 24. 5271 say1h Kanun'un "Tanzmlar" kenar ba hkh 2. maddesinin ilgili k1sm1 oyledir: 7 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi :2017/632 : 23/1/2019 "Bu Kanunun uygulanmasznda; a) $iipheli: Soru$lurma evresinde , su9 $iiphesi altznda bulunan ki$iyi, b) Sanzk: Kovu$lurmanzn ba$lamaszndan itibaren hiikmiin kesinle$mesine kadar, su9 $iiphesi altznda bulunan ki$iyi, e) Soru$turma: Kanuna gore yetkili mercilerce su9 $iiphesinin ogrenilmesinden iddianamenin kabuliine kadar ge9en evreyi, j) Kovu$turma : jddianamenin kabuliiyle ba$layzp, hiikmiin kesinlqmesine kadar ge9en evreyi, g) lfade alma: $iiphelinin kolluk gorevlileri veya Cumhuriyet savczsz tarafindan soru$lurma konusu su9la ilgili olarak dinlenmesini, h) Sorgu: $iipheli veya sanzgzn hakim veya mahkeme tarafindan soru$turma veya kovu$turma konusu su9la ilgili olarak dinlenmesini, j) Su9iistii: 1. hlenmekte olan su9u, 2. Heniiz i$lenmi$ olan fiil ile fiilin i$lenmesinden hemen sonra kolluk, su9tan zarar goren veya ba$kalarz tarafindan takip edilerek yakalanan ki$inin i$ledigi su9u, 3. Fiilin pek az once i$lendigini gosteren qya veya deli/le yakalanan kimsenin i$ledigi su9u, lfade eder. " 25. 5271 say1h Kanun'un "Tutuklama nedenleri" kenar ba hkh 100. maddesinin ilgili k1sm1 oyledir: "(]) Kuvvetli su9 $iiphesinin varlzgznz gosteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin bulunmasz halinde, $iipheli veya sanzk hakkznda tutuklama kararz verilebilir. hin onemi, verilmesi beklenen ceza veya giivenlik tedbiri ile ol9iilii olmamasz halinde, tutuklam, karan verilemez. (2) A$agzdaki hallerde bir tutuklama nedeni var sayzlabilir: a) $iipheli veya sanzgzn ka9masz, saklanmasz veya ka9acagz $iiphesini uyandzran somut olgular varsa. b) $iipheli veya sanzgzn davranz$larz; 1. Delilleri yak etme, gizleme veya degi$lirme, 8 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi :2017/632 : 23/1/2019 2. Tamk, magdur veya ba$kalarz iizerinde baskz yapzlmasz giri$iminde bulunma, Hususlarznda kuvvetli $iiphe olu$turuyorsa. (3) A$agzdaki sU ;larzn i$lendigi hususunda kuvvetli $iiphe sebeplerinin varlzgz halinde, tutuklama nedeni var sayzlabilir : a) 26.9.2004 tarihli ve 5237 sayzlz Turk Ceza Kanununda yer a/an; 11. Anayasal Diizene ve Bu Diizenin j$feyi$ineKar$l SU ;lar (madde 309, 310, 311, 312, 313, 314, 315), ,, 26. 5271 say1h Kanun'un "Tutuklama karan" kenar ba hkh 101. maddesinin (1) ve (2) numarah fikralan oyledir: "(]) Soru$lurma evresinde $iiphelinin tutuklanmaszna Cumhuriyet savczsznzn istemi iizerine sulh ceza hakimi tarafindan, kovu$lurma evresinde samgzn tutuklanmaszna Cumhuriyet savczsznzn istemi iizerine veya re'sen mahkemece karar verilir. Bu istemlerdf. mutlaka gerek ;e gosterilir ve adlf kontrol uygulamasznzn yetersiz kalacagznz belirten hukukf ve jiilf nedenlere yer verilir. (2) Tutuklamaya, tutuklamanzn devamzna veya bu husustaki bir tahliye isteminin reddine ili$kin kararlarda; a) Kuvvetli sue; $iiphesini, b) Tutuklama nedenlerinin varlzgznz, c) Tutuklama tedbirinin ol ;iilii oldugunu, gosteren deliller somut olgularla gerek ;elendirilerek a ;zk ;a gosterilir. Kararzn i ;erigi $iipheli veya sanzga sozlii olarak bildirilir, ayrzca bir ornegi yazzlmak suretiyle kendilerine verilir ve bu husus kararda belirtilir. " 27. 5271 say1h Kanun'un "Cumhuriyet savczsznzn gorev ve yetkileri" kenar ba hkh 161. maddesinin (8) numarah fikras1 oyledir: "Turk Ceza Kanununun 302, 309, 311, 312, 313, 314, 315 ve 316 ncz maddelerinde diizenlenen suc;lar hakkznda, gorev szrasznda veya gorevinden dolayz i$lenmi$ olsa bile Cumhuriyet savczlarznca dogrudan soru$turma yapzlzr. 1/11/1983 tarihli ve 2937 sayzlz Dev/et jstihbarat Hizmetleri ve Milli jstihbarat Te$kilatz Kanununun 26 ncz maddesi hiikmii saklzdzr." 28. 6/9/2004 tarihli ve 5237 say1h Turk Ceza Kanunu'nun "Silahh orgut" kenar ba hkh 314. maddesinin (1) ve (2) numarah fikralan oyledir: "(]) Bu kzsmzn dordiincii ve bqinci boliimlerinde yer a/an su ;larz i$lemek amaczyla, silahlz orgiit kuran veya yoneten ki$i, on yzldan onbe$ yzla kadar hapis cezasz ile cezalandzrzlzr. (2) Birinci fikrada tanzmlanan orgiite iiye olanlara, bq yzldan on yzla kadar hapis cezasz verilir. " 9 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi :2017/632 : 23/1/2019 29. 12/4/1991 tarihli ve 3 713 say1h Terorle Mucadele Kanunu'nun 11Teror tanzmz 11 kenar ba hkh 1. maddesi oyledir: 11Teror; cebir ve Jiddet kullanarak; baskz, korkutma, yzldzrma, sindirme veya tehdit yontemlerinden biriyle, Anayasada belirtilen Cumhuriyetin niteliklerini, siyasf, hukukf, sosyal, laik, ekonomik duzeni degiJtirmek, Devletin ulkesi ve milletiyle bolunmez butunlugunu bozmak, Turk Devletinin ve Cumhuriyetin varlzgznz tehlikeye duJurmek, Devlet otoritesini zaafa ugratmak veya yzkmak veya ele ger;irmek, temel hak ve hurriyetleri yok etmek, Devletin ir; ve dzJ guvenligini, kamu duzenini veya gene/ saglzgz bozmak amaczyla bir orgute mensup kiJi veya kiJiler tarafindan giriJilecek her turlu sur; teJkil eden eylemlerdir. 11 30. 3713 say1h Kanun'un 11Teror su9lusu11 kenar ba hkh 2. maddesi oyledir: 11Birinci maddede belirlenen amar;lara ulaJmak ir;in meydana getirilmiJ orgutlerin mensubu olup da, bu amar;lar dogrultusunda digerleri ile beraber veya tek baJzna sur; iJleyen veya amar;lanan sur;u iJlemese dahi orgutlerin mensubu olan ki$i teror sur;lusudur. Teror orgutune mensup olmasa dahi orgut adzna sur; iJleyenler de teror sur;lusu sayzlzr. 11 31. 3 713 say1h Kanun'un 11Teror sur;larz II kenar ba hkh 3. maddesi oyledir: 1126/9/2004 tarihli ve 5237 sayzlz Turk Ceza Kanununun 302, 307, 309, 311, 312, 313 314, 315 ve 320 nci maddeleri ile 310 uncu maddesinin birincifikrasznda yazzlz sur;lar, teror sur;larzdzr. 11 32. 3713 say1h Kanun'un 11Cezalarzn artzrzlmasz11 kenar ba hkh 5. maddesinin birinci fikrasmm birinci cumlesi oyledir: 113 ve 4 uncu maddelerde yazzlz sur;larz iJleyenler hakkznda ilgili kanunlara gore tayif edilecek hapis cezalarz veya adlf para cezalarz yarz oranznda artzrzlarak hukmolunur. 11 33. 26/9/2004 tarihli ve 5235 say1h Adli Yarg1 ilk Derece Mahkemeleri ile Bolge Adliye Mahkemelerinin Kurulu , Gorev ve Y etkileri Hakkmda Kanun'un 11Sulh ceza hakimligi II kenar ba hkh 10. maddesinin birinci fikras1 oyledir: 11Kanunlarzn ayrzca gorevli kzldzgz haller saklz kalmak uzere, yurutulen soruJturmalarda hakim tarafindan verilmesi gerekli kararlarz almak, iJleri yapmak ve bunlara karJz yapzlan itirazlarz incelemek amaczyla sulh ceza hakimligi kurulmuJtur. 11 34. 5235 say1h Kanun'un 11Agzr ceza mahkemesinin gorevi11 kenar ba hkh 12. maddesinin birinci cumlesi oyledir: 11Kanunlarzn ayrzca gorevli kzldzgz haller saklz kalmak uzere, Turk Ceza Kanununda yer alan yagma (m. 148), irtikap (m. 250/1 ve 2), resmf belgede sahtecilik (m. 204/2), niteliki dolandmczlzk (m. 158), hileli iflas (m. 161) sur;larz, Turk Ceza Kanununun jkinci Kitap Dorduncu Kzsmznzn Dort, BeJ, Altz ve Yedinci Bolumunde tanzmlanan sur;lar (318, 319, 324, 325 ve 332 nci maddeler harir;) ve 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayzlz Terorle Mucadele Kanununun kapsamzna giren sur;lar dolayzszyla ar;zlan davalar ile agzrlaJtzrzlmzJ muebbet hapis, muebbet hapis ve on yzldan fazla hapis cezalarznz gerektiren sur;larla ilgili dava VE iJlere bakmakla agzr ceza mahkemeleri gorevlidir. 11 10 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi :2017/632 : 23/1/2019 35. 24/2/1983 tarihli ve 2802 say1h Hakimler ve Savc1lar Kanunu'nun ''Agzr ceza mahkemesinin gorevine giren su9iistii halleri" kenar ba hkh 94. maddesinin ilgili kism1 oyledir: ''Agzr ceza mahkemesinin gorevine giren sw;iistii hallerinde hazzrlzk soru:jturmasz gene! hiikiimlere gore yapzlzr. Hazzrlzk soru:jturmasz yetkili Cumhuriyet savczlarz tarafindan bizzat yiiriitiiliir. Bu halde durumun hemen Ada/et Bakanlzgzna bildirilmesi zorunludur. " 36. Yarg1tay Ceza Genel Kurulunun 10/10/2017 tarihli ve E.2017/YYB-997, K.2017 /404 say1h ilammm ilgili kism1 oyledir: " Ceza Gene! Kurulunca c;oziimlenmesi gereken konu, jstanbul 23. Agzr Ceza Mahkemesi ile Yargztay 16. Ceza Dairesi arasznda olu:jan olumsuz gorev uyu:jmazlzgznzn giderilmesine ili:jkindir. Uyu:jmazlzgzn isabetli bir hukuki c;oziime kavu:jturulabilmesi ic;in, oncelikle konuyla ilgili kavramlar ve bu kavramlara ili:jkin yasal diizenlemelerin iizerinde durulmasz gerekmektedir. 5271 sayzlz CMK'nun 2. maddesinde tammlanan 'soru:jturma' ve 'kovu:jturma'nzn yiiriitiilmesine ili:jkin usu! ve esaslarz ic;eren gene! hiikiimler aym Kanunda diizenlenmi!j, suc;un niteligi ile failin sifatzndan kaynaklanan ozel soru:jturma usulleri ile kovu:jturma makamlarmzn belirlenmesine ili:jkin hiikiimler ise Anayasa ve ilgili kanunlarda ayrzca hiikiim altzna almmt!jtzr. Buna gore ana kural, soru:jturma i:jlemlerinin yiiriitiilmesi ve kovu:jturma makamlarmm belirlenmesi ac;zsmdan gene! hiikiimlerin uygulanmasz olup, bu husustaki ozel hiikiimler ise; failin sifatz ve/veya suc;un niteligine baglz olarak, belirli ilkeler dogrultusunda ve mevzuatta ac;zkc;a belirtilen istisnai hallerde uygulanmaktadzr. Hakim/er ve Savctlar Kanununda, hakim ve Cumhuriyet savctlarzmn i:jledikleri suc;lara ili:jkin; 82 ila 92. maddeleri arasznda 'gorevden dogan veya gorev szrasznda i:jlenen suc;lar'. 93. maddesinde 'ki:jisel suc;lar' ve 94. maddesinde 'agzr ceza mahkemesinin gorevine giren suc;iistii halleri' olmak iizere iic; farklz ha! ongoriilmii!jtiir. Suc;un 'agzr ceza mahkemesinin gorevine giren suc;iistii hali' kapsamznda i:jlenmesi durumunda uygulanacak soru:jturma usu/ii ise aym Kanunun 94. maddesinde hiikiim altzna alznmz:J olup, bu maddeye gore 'Agzr ceza mahkemesinin gorevine giren suc;iistii hallerinde hazzrhk soru:jturmas1 gene! hiikiimlere gore yapzhr. Haz1rl1k soru:jturmas1 yetkili Cumhuriyet savctlarz tarafindan bizzat yiiriitiiliir ... ' Hakim/er ve Savczlar Kanununun 94. maddesinin uygulanma ko:jullarz ac;zszndan ayrzca, ag1r ceza mahkemesinin gorevi ve suc;iistii kavrammzn da degerlendirilmesi gerekmektedir. 11 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi :2017/632 : 23/1/2019 ... Yargztayzn istikrar bu/an ve siiregelen kararlannda ar;zklandzgz iizere; miitemadi sur;lardan a/an silahlz teror orgiitiine iiye alma sur;unda, daha once orgiitiin kendisini feshetmesi, ki$inin orgiitten aynlmasz gibi bazz ozel durumlar harir; almak iizere kura; alarak temadinin yakalanma ile kesilecegi, dalayzszyla sur;un i$lendigi yer ve zaman diliminin buna gore belirlenmesi gerektigi, bu nedenle silahlz teror orgiitiine iiye alma sur;undan $iipheli kanumunda bulunan hdkim ve Cumhuriyet savczlan yakalandzklan anda 'agzr ceza mahkemesinin gorevine giren sur;iistii hdli'nin mevcut aldugu ve 2802 sayzlz Kanunun 94. maddesi geregince saru$furmamn gene! hiikiimlere gore yapzlacagz anla$zlmaktadzr . . . . millet iradesine dayalz demakratik rejimi karuma amaczyla diizenlenen dava kanusu sur;lann, herhangi bir kamu goreviyle baglantzlz ve gorevden yararlamlarak i$lenmesi zorunlu almadzgz gibi, 'ozgii sur;' niteligi fa$zmayan bu sur;lar ar;zszndan failin memw almaszmn kurucu unsur da almadzgz, samk hakkzndaki iddianamede ... samgzn ki$isel irade ve eylemleriyle FETOIPDY silahlz teror orgiitiine iiye aldugu, Cumhuriyet savczlzgz sifatzndan bagzmszz alarak, oziinde am/an orgiitiin iiyesi sifatzyla ve orgiit iiyeliginden kaynaklanan hiyerar$i ir;erisinde hareket ederek orgiitiin Tiirkiye Cumhuriyeti Devleti'nir. tiim anayasal kurumlanm ele ger;irmeye yonelik herhangi bir kamu goreviyle bagda$mayan nihdi amaczna ula$mak ir;in bir surer; ve basamak alarak gordiigii yargzsal mekanizmalara egemen alma faaliyetleri kapsamznda ozel yetkili Cumhuriyet savczlzgzna yerlqtirildigi, orgiitsel amar;larm gerr;ekle$firilmesine yonelik orgiitsel mativasyan ile hareket ederek orgiit adma r;alz$malar yaptzgz, boylece orgiitfaaliyeti kapsamznda i$lendigi belirtilen dava kanusu sur;lara i$firak ettigine dair nitelendirme ile kamu davasz ar;zldzgz, bu nedenl samgzn eylemlerinin ki$isel sur; alarak kabulii gerektigi . .. dikkate alznarak ar;zklanan sebeplerle Yargztay 16. Ceza Dairesinin gorevsizlik karanmn usu! ve yasaya uygun aldugu kabul edilmelidir. II 37. Yarg1tay 16. Ceza Dairesinin 20/4/2015 tarihli ve E.2015/1069, K.2015/840 say1h ilammm ilgili k1sm1 oyledir: 11Silahlz orgiit iiyeligi sur;u; silahlz bir orgiitiin kurulu$ amar;larmz, faaliyet ve eylemlerini benimseyerek goniillii alarak orgiit hiyerar$isine dahil almayz tercih etmek suretiyle i$lenmektedir. Bu bakzmdan eylemin iradi almasz ve orgiite i$firak bilinr; w iradesiyle hareket edilmi$ almasz gerekir. Sur;, orgiite iiye alma fiilinin gerr;ekle$figi anda tamamlanmakla birlikte, iiyelik siiresince eylem temadi etmektedir ... 11 38. Yarg1tay 16. Ceza Dairesinin 6/4/2016 tarihli ve E.2015/7367, K.2016/2130 say1h ilammm ilgili k1sm1 oyledir: 11Miitemadi sur;lardan a/an silahlz teror orgiitiine iiye alma sur;unda temadinin yakalanma ile kesilecegi, orgiite katzlma tarihi ile yakalanma tarihi arasznda silahlz teror orgiitiiniin amar;ladzgz sur;u gerr;eklqtirmeye elveri$li a/an ve vahamet arz eden eylemlerin gerr;eklqmesi halinde tiim eylemlerin ger;itli sur;a ili$kin kurallar ile fikri ir;tima hiikiimlen de nazara alzmp hukuken birlikte degerlendirilmesinde zorunluluk bulundugu [ anla 1lm1 t1r] ... 11 12 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi :2017/632 : 23/1/2019 39. Yarg1tay 16. Ceza Dairesinin 18/7/2017 tarihli ve E.2016/7162, K.2017/4786 say1h ilammm ilgili k1sm1 oyledir: "Orgiit Uyeligi: TCK 220/2 maddede diizenlenmi$lir. Orgiit iiyesi, orgiit amacznz benimseyen, orgiitiin hiyerar$ik yapzszna dahil olan ve bu suretle verilecek gorevleri yerine getirmeye hazzr olmak iizere kendi iradesini orgiit iradesine terk eden ki$idir. Orgiit iiyeligi, orgiite katzlmayz, baglanmayz, orgiite hakim olan hiyerar$ik giiciin emrine girmeyi ifade etmektedir. Orgiit iiyesi orgiitle organik bag kuru1 faaliyetlerine katzlmalzdzr. Organik bag, canlz, ge ;i$ken, etkin, faili emir ve talimat almayc ar;zk tutan ve hiyerar$ik konumunu tespit eden bag olup, iiyeligin en onemli unsurudur Orgiite yardzmda veya orgiit adzna sur; i$lemede de, orgiit yoneticileri veya diger mensuplarznzn emir ya da talimatlarz vardzr. Ancak orgiit iiyeligini belirlemede ayzrt edici fark, orgiit iiyesinin orgiit hiyerar$isi dahilinde verilen her tiirlii emir ve talimatz sorgulamakszzzn tamamen teslimiyet duygusuyla yerine getirmeye hazzr olmasz ve oylece ifa etmesidir. Orgiit iiyesinin bu sur;tan cezalandzrzlmasz i ;in orgiit faaliyeti kapsamznda ve amacz dogrultusunda bir sur; i$lemesi gerekmez ise de orgiitiin varlzgzna veya giir;lendirilmesine nedensel bir bag la$zyan maddi ya da manevi somut bir katkzsznzn bulunmasz gerekir. Uyelik miitemadi bir sur; olmasz nedeniyle de eylemlerde bir siire devam eden yogunluk aranzr. Temadi eden sur;lardan olan orgiit iiyeligi, hukuki veya jiili kesinti gerr;ekle$incey kadar tek sur; sayzlzr. Orgiit iiyeligi, yakalanma, orgiitiin dagzlmasz, orgiitten ihrar; ya da kendiliginden orgiitten ayrzlma gibi sebeplerden sona erer. Yakalanmayan sanzk hakkznda diizenlenen iddianame temadi eden sur; i ;in hukuki kesinti olu$lurmaz ... Orgiit iiyesinin, orgiite bilerek ve isteyerek katzlmasz, katzldzgz orgiitiin niteligini ve amar;larznz bilmesi, onun bir parr;asz olmayz istemesi, katzlma iradesinin devamlzlzk arz etmesi gerekir. Orgiite iiye olan kimse, bir orgiite girerken orgiitiin kanunun sur; saydzgz fiilleri i$lemek amaczyla kurulan bir orgiit oldugunu bilerek iiye olmak kastz ve iradesiyle hareket etmelidir ... Tiim faillerin kastznzn sur; i$lemek amaczyla kurulmu$ bir orgiite katzlmak olmasz gerekirken hepsinin de aynz sur;larz i$lemek amacznda olmasz gerekmez. Bir olu$uma dahil olan ki$inin bu olu$umun sur; i$lemek amacznda oldugunun bilincinde olmasz aranzr. Teror Orgiitii Kurma Yonetme ve Uye Olma Sur;larz: TCK'nzn 314. maddesi bakzmzndan; bir olu$umun, bir yapzlanmanzn silahlz teror orgiitu sayzlabilmesi i ;in, TCK'nzn 220. maddesinde diizenlenen sur; i$lemek i ;in orgiit kurma sur;unda orgiitiin varlzgz i ;in gerekli ko$ullar yanznda, Tiirk Ceza Kanununun ikinci kitap, 13 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi :2017/632 : 23/1/2019 dorduncu kzszm, dorduncil ve be$inci bolumlerinde yer a/an sur;larz 'amar; sur;' olarak i$lemek ilzere kurulmu$ ve amaca matuf bir eylem gerr;eklqtirmeye yeterli derecede silahh olmasz ya da bu silahlarz kullanabilme imkanzna sahip bulunmasz gerekir. Bu sur;u, TCK'nzn 220. maddesinde duzenlenen sur;tan ayzran en onemli olr;ut budur. ,, V. iNCELEME VE GEREK ;E 40. Mahkemenin 23/1/2019 tarihinde yapm1$ oldugu toplantida ba$VUru incelenip geregi dii$iiniildti: A. Tutuklamanm Hukuki Olmad1gma ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddialan 41. Ba$vurucu; kuvvetli srn; $iiphesi olmaks1zm ve gorevinden kaynaklanan gtivencelere riayet edilmeksizin gorevli olmayan bir mahkeme tarafmdan tutukland1gm1, olayda tutuklama nedenlerinin bulunmad1gm1, tutuklamanm 6l9tistiz bir tedbir oldugunu ve adli kontrol tedbirinin neden yetersiz kalacagmm degerlendirilmedigini belirterek ki$i hurriyeti ve gtivenligi hakkmm ihlal edildigini ileri stirmii$tiir. 2. Degerlendirme 42. Anayasa'nm "Temel hak ve hurriyetlerin s1nzrlanmas1" kenar ba$hkh 13. maddesi $6yledir: "Temel hak ve hurriyetler, ozlerine dokunulmakszzzn yalnzzca Anayasanzn ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere baglz olarak ve ancak kanunla sznzrlanabilir. Bu sznzrlamalar, Anayasanzn sozilne ve ruhuna, demokratik top/um duzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve olr;ululuk ilkesine aykzrz olamaz. " 43. Anayasa'nm "Ki i hiirriyeti ve guvenligi" kenar ba$hkh 19. maddesinin birinci fikras1 ile ti ;tincti fikrasmm birinci ctimlesi $6yledir: "Herkes, ki$i hurriyeti ve gilvenligine sahiptir. Sur;lulugu hakkznda kuvvetli belirti bulunan ki$iler, ancak kar;malarznz , delillerin yokedilmesini veya degi$firilmesini onlemek maksadzyla veya bunlar gibi tutuklamayz zorunlu kzlan ve kanunda gosterilen diger hallerde hakim kararzyla tutuklanabilir. " 44. Ba$vurucunun bu boltimdeki iddialannm Anayasa'nm 19. maddesinin ti ;tincti fikras1 baglammda, ki$i htirriyeti ve gtivenligi hakk1 kapsammda incelenmesi gerekir. a. Uygulanabilirlik Yoniinden 45. Anayasa'nm "Temel hak ve hurriyetlerin kullanzlmasznzn durdurulmasz" kenar ba$hkh 15. maddesi $6yledir: 14 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi :2017/632 : 23/1/2019 "Sava$, seferberlik, szkzyonetim veya olaganiistii hallerde, milletlerarasz hukuktan dogan yiikiimliiliikler ihlal edilmemek kaydzyla, durumun gerektirdigi ol ;iide temel hak ve hiirriyetlerin kullamlmasz kzsmen veya tamamen durdurulabilir veya bunlar i ;in Anayasada ongoriilen giivencelere aykm tedbirler almabilir. Birinci fikrada belirlenen durumlarda da, sava$ hukukuna uygun jiiller sonucu meydana gelen oliimler dz$mda, ki$inin ya$ama hakkma, maddi ve manevi varlzgzmn biitiinliigiine dokunulamaz; kimse din, vicdan, dii$iince ve kanaatlerini a ;zklamaya zorlanamaz ve bunlardan dolayz suc;lanamaz; sue; ve cezalar ge ;mi$e yiiriitiilemez; suc;lulugu mahkeme karan ile saptamncaya kadar kimse suc;lu sayzlamaz. " 46. Anayasa Mahkemesi, olaganlistli yonetim usullerinin uyguland1g1 donemlerde alman tedbirlere ili kin bireysel ba vurulan incelerken Anayasa'nm 15. maddesinde ortaya konulan temel hak ve ozgtirluklere ili kin gtivence rejimini dikkate alacag1m belirtmi tir. Buna gore olagantistli bir durumun bulunmas1 ve bunun ilan edilmesinin yam s1ra bireysel ba vuruya konu temel hak ve ozgtirltiklere mtidahale te kil eden tedbirin olagantistli durumla baglantih olmas1 halinde inceleme, Anayasa'nm 15. maddesi uyannca yap1lacaktir (Aydin Yavuz ve digerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, 187-191). Mahkeme aynca 15 Temmuz darbe te ebbtisti sonrasmda olagantistti hal ilanma dair usule ili kin stire9ler tamamlanmcaya kadar kamu otoritelerinin ald1g1 tedbir ve onlemlerin temel hak ve ozgtirltikler tizerindeki etkisinin de Anayasa'nm 15. maddesi kapsammda incelenmesi gerektigi sonucuna varm1 tlf (Aydin Yavuz ve digerleri, 241). 47. Soru turma mercilerince ba vurucuya yoneltilen ve tutuklama tedbirine konu olan su9lama, ba vurucunun darbe te ebbtistintin arkasmdaki yap1lanma oldugu belirtilen FETO/PDY tiyesi oldugu iddias1dir. Anayasa Mahkemesi, amlan su9lamanm olagantistli hal ilamm gerekli k1lan olaylarla ilgili oldugunu degerlendirmi tir (Selc;uk Ozdemir [GK], B. No: 2016/49158, 26/7/2017, 57). 48. Bu itibarla ba vurucu hakkmda uygulanan tutuklama tedbirinin hukuki olup olmad1gmm incelenmesi Anayasa'nm 15. maddesi kapsammda yapilacaktir. Bu inceleme sirasmda oncelikle ba vurucunun tutuklanmasmm ba ta Anayasa'nm 13. ve 19. maddeleri olmak tizere diger maddelerinde yer alan gtivencelere aykm olup olmad1g1 tespit edilecek, aykmhk saptanmas1 halinde ise Anayasa'nm 15. maddesindeki 6l9titlerin bu aykmhg1 me ru kihp kilmad1g1 degerlendirilecektir (Aydin Yavuz ve digerleri, 193-195, 242; Selc;uk Ozdemir, 58). b. Genel ilkeler 49. Tutuklamanm hukukiliginin incelenmesinde dikkate almacak genel ilkeler i9in bkz. Metin Evecen, B. No: 2017/744, 4/4/2018, 47-52. c. ilkelerin Olaya Uygulanmas1 50. Somut olayda oncelikle ba vurucunun tutuklanmasmm kanuni dayanagmm olup olmad1gmm belirlenmesi gerekir. 51. Ba vurucu, darbe te ebbtistintin arkasmdaki yapilanma oldugu belirtilen FETO/PDY mensubu oldugu iddias1yla ytirtitlilen soru turma kapsammda silahh teror orgtitli tiyesi olma su9lamas1yla 5271 say1h Kanun'un 100. maddesi uyannca tutuklanm1 tlf. 15 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi :2017/632 : 23/1/2019 52. Diger taraftan ba vurucu, 2802 say1h Kanun'da hakimlerle ilgili olarak ongorlilen usule ili kin gtivencelerin hi9birine riayet edilmeksizin yetkili ve gorevli olmayan mahkemece tutukland1g1m iddia etmektedir. 53. Tutuklama karan veren Hakimlik9e 2802 say1h Kanun'un 94. maddesine dayamlm1 tlf (bkz. 13). 2802 say1h Kanun'a gore su9un "agzr ceza mahkemesinin gorevine giren su ;ilstu hdli'' kapsammda i lenmesi durumunda uygulanacak soru turma usulu Kanun'un 94. maddesinde htikum altma almm1 tlr. Bu maddeye gore "Agzr ceza mahkemesinin gorevine giren su ;ilstu hdllerinde hazzrhk soru turmasz gene! hukumlere gore yapzlzr. Hazzrhk soru turmasz yetkili Cumhuriyet savczlarz tarafindan bizzat yurutulur. Bu halde durumun hemen Adalet Bakanlzgma bildirilmesi zorunludur. " Benzer yonde diger bir dtizenleme de 5271 say1h Kanun'un 161. maddesinin (8) numarah fikrasmda yer alan "Turk Ceza Kanununun 302, 309, 311, 312, 313, 314, 315 ve 316 ncz maddelerinde duzenlenen su ;lar hakkmda, gorev szrasmda veya gorevinden dolayz i lenmi olsa bile Cumhuriyet savczlarmca dogrudan soru turma yapzlzr. 01.11.1983 tarihli ve 2937 sayzlz Devlet jstihbarat Hizmetleri ve Milli jstihbarat Te kilatz Kanununun 26. maddesi hukmu sakhdzr." eklindeki htiktimdtir. 2802 say1h Kanun'un 94. maddesinin uygulanma ko ullan a91S1ndan aynca agir ceza mahkemesinin gorevi ve su9tistti kavrammm da degerlendirilmesi gerekmektedir. 54. Ba vurucuya isnat edilen ve 5237 say1h Kanun'un 314. maddesinde dtizenlenen silahh teror orgtitti tiyesi olma su9unun agir cezahk ( agir ceza mahkemelerinin gorev alanmda bulunan) su9lardan oldugu hususunda ku ku bulunmad1g1 gibi ba vurucunun da aksi yonde bir iddias1 yoktur. 55. Yarg1taym yerle ik uygulamasma gore silahh teror orgtitti tiyesi olma su9u temadi eden su9lardandir (bkz. 37 -39. Aym dogrultuda Yarg1tay 9. Ceza Dairesinin 6/3/2008 tarihli ve E.2007/2495, K.2007/1358 say1h; 9/3/2011 tarihli ve E.2010/16588, K.2011/1626 say1h; 6/11/2014 tarihli ve E.2014/6090, K.2014/10958 say1h; Yarg1tay 5. Ceza Dairesinin 12/10/2010 tarihli ve E.2010/8491, K.2010/7430 say1h kararlan) . 56. Nitekim Yarg1tay Ceza Genel Kurulu; darbe te ebbtisti sonrasmda ba latilan soru turmalar kapsammda Cumhuriyet savc1s1 olarak gorev yapan bir tipheli hakkmda silahh teror orgtittine (FETO/PDY) tiye olma, Anayasa'y1 ihlal etme, cebir ve iddet kullanarak Ttirkiye Btiytik Millet Meclisini ve Ttirkiye Cumhuriyeti Htikumetini ortadan kald1rmaya veya gorevlerini yapmasm1 k1smen veya tamamen engellemeye te ebbtis etme su9lanndan istanbul 23. Agir Ceza Mahkemesinde a91lan davada bu Mahkeme ile Yarg1tay 16. Ceza Dairesi arasmda 91kan olumsuz gorev uyu mazhgmm giderilmesine ili kin karannda, amlan su9un temadi eden su9lardan oldugunu belirtmi ve isnat edilen su9lann ki isel su9 olduguna da deginerek agir ceza mahkemesinin gorevsizlik karannm kaldmlmasma karar vermi tir (bkz. 36. Aym dogrultudaki kararlar i9in -digerleri arasmdan- bkz. Yarg1tay Ceza Genel Kurulunun 10/10/2017 tarihli ve E.2017/YYB-996, K.2017/403 say1h; 10/10/2017 tarihli ve E.2017/YYB-998, K.2017/388 say1h kararlan). 57. Aynca Yarg1tay Ceza Genel Kurulu, iki hakimin (amlan hakimlerin tutuklamanm hukuki olmad1g1 iddias1yla yaptiklan bireysel ba vurunun a91k9a dayanaktan yoksun olmas1 nedeniyle kabul edilemez bulunduguna dair karar i9in bkz. Mustafa Ba er ve Metin Oz ;elik, B. No: 2015/7908, 20/1/2016, 134-161) darbe te ebbtisti oncesinde -gorevleriyle baglantih eylemler dolay1s1yla- i ledikleri ileri stirlilen silahh teror orgtitti (FETO/PDY) tiyesi olma ve gorevi kottiye kullanma su9lanndan mahkumiyetine ili kin olarak Yarg1tay 16. Ceza Dairesince ilk derece mahkemesi s1fatiyla verilen htikmtin temyiz 16 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi :2017/632 : 23/1/2019 incelemesi suasmda bu ki iler tarafmdan ileri stirlilen "hdkim ve Cumhuriyet savczlarznzn agzr cezayz gerektiren suc;ustu hdli hari ; yakalanamayacaklarz, sarguya c;ekilemeyecekleri ve tutuklanamayacaklarz kuralznzn ihlal edildigi, alayda suc;ustu hdlinin de bulunmadzgz" yontindeki iddialan incelerken "Yargztayzn istikrar bulan ve suregelen kararlarznda ac;zklandzgz uzere; mutemadi suc;lardan alan silahlz teror orgutune uye alma suc;unda, daha once orgutun kendisini feshetmesi, ki inin orgutten ayrzlmasz gibi bazz ozel durumlar hari ; almak uzere kural alarak temadinin yakalanmayla kesilecegi, dalayzszyla suc;un i lendigi yer ve zaman diliminin buna gore belirlenmesi gerektigi, bu nedenle silahlz teror orgutune uye alma suc;undan Upheli kanumunda bulunan hdkim ve Cumhuriyet savczlarz yakalandzklarz anda agzr ceza mahkemesinin gorevine giren suc;ustu halinin mevcut aldugu" degerlendirmesinde bulunmu ve bu husustaki temyiz itirazlanm kabul etmemi tir. 58. Yukanda yer verilen veya atif yap1lan Yarg1tay kararlan ile ba vurucunun 15/7/2016 tarihinde ba layan ve ertesi gun de devam eden darbe te ebbtistintin savu turulmas1 s1rasmda (16/7/2016 tarihinde) gozaltma ahmp darbe te ebbtistintin arkasmdaki yap1lanma oldugu belirtilen ve yarg1 makamlannca silahh bir teror orgtitti olduguna karar verilen FETO/PDY tiyesi olma sm;undan tutukland1g1 dikkate almd1gmda ba vurucuya isnat edilen silahh teror orgtitti tiyesi olma su ;u yontinden su ;tistti halinin bulundugu yontinde soru turma mercilerince yap1lan degerlendirmelerin olgusal ve hukuki temelden yoksun ve keyfi oldugunun kabulti mtimktin gorlilmemi tir . 2802 say1h Kanun'un 94. maddesi geregince soru turmanm genel htiktimlere gore yapilacag1 anla ilmaktadu . Dolay1s1yla bu soru turmada tutuklama tedbirine genel yetkili yarg1 orgam olarak sulh ceza hakimliklerince karar verilebilecektir . Bu durumda ba vurucunun gorev yapt1g1 yerdeki sulh ceza hakimligince tutuklanmasmm olgusal ve hukuki temelden yoksun ve keyfi oldugunun kabulti mtimktin gorlilmemi tir. 59. Dolay1s1yla somut olaym ko ullannda ba vurucunun kanuna aykm olarak tutukland1g1 iddias1 yerinde degildir. Bu itibarla ba vurucu hakkmda uygulanan tutuklama tedbirinin kanuni dayanag1 bulunmaktadu . 60. Kanuni dayanag1 bulundugu anla 1lan tutuklama tedbirinin me ru bir amacmm olup olmad1g1 ve ol ;tiltiltigti incelenmeden once tutuklamanm on ko ulu olan suc;un i lendigine dair kuvvetli belirti bulunup bulunmad1gmm degerlendirilmesi gerekir. 61. Ba vurucu hakkmda verilen tutuklama ve tutukluluga itirazm reddi kararlannda su ; tiphesinin varhgma ili kin olarak dosyada somut delillerin oldugu belirtilerek ozellikle tipheli beyanlanna at1f yapilm1 , aynca ba vurucunun HSYK tarafmdan gorevden uzakla tmld1gma deginilmi tir (bkz. 13). 62. Ba vurucu hakkmda dtizenlenen iddianamede ve mahkumiyet karannda, ba vurucunun FETO/PDY tiyelerinin kendi aralanndaki ileti imi saglad1g1 ifade edilen ByLack uygulamasmm kullamc1s1 oldugu belirtilmi tir. 63. Anayasa Mahkemesi, ByLack uygulamasmm ozellikleri gozontine almd1gmda ki ilerin bu uygulamay1 kullanmalannm veya kullanmak tizere elektronik/mobil cihazlanna ytiklemelerinin soru turma makamlannca FETO/PDY ile olan ilgi bakimmdan bir belirti olarak degerlendirilebilecegini belirtmektedir (Aydzn Yavuz ve digerleri, 106, 267). Buna gore soru turma makamlannca ve tutuklama tedbirine karar veren mahkemelerce FETO/PDY tiyesi olmakla su ;lanan ba vurucunun ByLack uygulamasm1 kullanmasmm somut olaym ko ullanna gore su ;un i lendigine dair kuvvetli belirti olarak kabul edilmesi, amlan 17 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi :2017/632 : 23/1/2019 programm ozellikleri itibanyla temelsiz ve keyfi bir tutum olarak degerlendirilemez (Selr;uk Ozdemir, 74). Ote yandan soru turma ve kovu turma a amalannda ifadeleri alman tamklann ba vurucunun FETO/PDY ile irtibatmm bulunduguna ve bu yap1lanmaya mensup olduguna yonelik anlatimlarda bulunduklan gorillmektedir. Bu itibarla ba vurucu yonlinden srn; tiphesini dogrulayan tamk beyanlannm kuvvetli belirti olarak kabul edilmesi gerekmektedir. Nitekim Anayasa Mahkemesi, Selr;uk Ozdemir karannda FETO/PDY tiyesi olmakla sw;;lanan baz1 tiphelilerin ifadelerinde hakim olarak gorev yapmakta olan ba vurucunun FETO/PDY ile irtibatmm bulunduguna ve bu yap1lanmaya mensup olduguna yonelik anlatimlanm ba vurucu yontinden srn; tiphesini dogrulayan kuvvetli bir belirti olarak kabul etmi tir (Selr;uk Ozdemir, 75. Benzer nitelikteki tamk beyanlannm kuvvetli belirti olarak kabul edildigi bir diger karar i9in bkz. Metin Evecen, 58). 64. Diger taraftan ba vurucu hakkmda uygulanan ve kuvvetli su9 tiphesinin bulunmas1 eklindeki on ko ulu yerine gelmi olan tutuklama tedbirinin me ru bir amacmm olup olmad1gmm degerlendirilmesi gerekir. Bu degerlendirmede tutuklama karannm verildigi andaki genel ko ullar goz ard1 edilmemelidir. 65. Darbe te ebbtisti s1rasmda ger9ekle en vahim olaylann toplumda olu turdugu kayg1, te ebbtistin faili oldugu belirtilen FETO/PDY'nin orgtitlenmesinin karma 1khg1 ve bu yapilanmanm arz ettigi tehlike (Aydzn Yavuz ve digerleri, 15-19, 26) darbe te ebbtistine ili kin faaliyetler kapsammda tilke genelinde binlerce ki i tarafmdan icra edilen, su9 olu turabilecek nitelikteki on binlerce eylemin aym anda i lenmesi, bunun yam s1ra 9ogunlugu onemli yerlerde kamu gorevlisi olan on binlerce tipheli hakkmda dogrudan darbeyle ili kili olmasa da FETO/PDY'ye mensubiyet nedeniyle ivedilikle soru turma yap1lmas1 ihtiyac1 birlikte dikkate almd1gmda soru turma konusu olaylara ili kin delillerin saghkh bir ekilde toplanabilmesi ve soru turmalann gtivenlik i9inde ytirilttilebilmesi i9in tutuklama d1 mdaki koruma tedbirlerinin yetersiz kalmas1 soz konusu olabilir ( aym yondeki degerlendirmeler i9in bkz. Aydzn Yavuz ve digerleri, 271; Selr;uk Ozdemir, 78). 66. Darbe te ebbtistiyle baglantih veya darbe te ebbtistiyle baglant1h olmasa bile te ebbtistin faili oldugu belirtilen FETO/PDY ile baglantih ki ilerin te ebbtis sirasmda veya sonrasmda ortaya 91kan karga adan yararlanmak suretiyle ka9ma imkam ve bu donemde delillere etki edilmesi ihtimali normal zamanda i lenen su9lara gore 90k daha fazlad1r. Diger taraftan FETO/PDY'nin tilkedeki neredeyse tum kamu kurum ve kuru lannda orgtitlenmi olmas1, ytiz elliyi a km tilkede faaliyet gostermesi ve ciddi seviyede uluslararas1 ittifaklannm bulunmas1, bu yap1lanma ile ilgili olarak soru turmaya tabi tutulan ki ilerin yurt d1 ma ka9masm1 ve yurt d1 mda bannmasm1 btiytik ol9tide kolayla tiracaktir (aym yondeki degerlendirmeler i9in bkz. Aydzn Yavuz ve digerleri, 272; Selr;uk Ozdemir, 79). 67. Ba vurucunun tutuklanmasma karar verilen silahh teror orgtitti tiyesi olma su9u, Turk hukuk sistemi i9inde agir cezai yaptmmlar ongorillen su9 tipleri arasmda olup (bkz. 28, 32) isnat edilen su9a ili kin olarak kanunda ongorillen cezanm agirhg1 ka9ma tiphesine i aret eden durumlardan biridir (aym yondeki degerlendirmeler i9in bkz. Huseyin Burr;ak, B. No: 2014/474, 3/2/2016, 61; Devran Duran [GK], B. No: 2014/10405, 25/5/2017, 66). Aynca amlan su9 5271 say1h Kanun'un 100. maddesinin (3) numarah fikrasmda yer alan ve kanun geregi tutuklama nedeni varsayzlabilen su9lar arasmdadir (bkz. 29; Gulser Yzldzrzm (2) [GK], B. No: 2016/40170, 16/11/2017, 148). 68. Somut olayda Afyonkarahisar Sulh Ceza Hakimligince ba vurucunun tutuklanmasma karar verilirken i lendigi iddia olunan silahh teror orgtittine tiye olma 18 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi :2017/632 : 23/1/2019 su9unun vas1f ve mahiyetine, su9un 5271 say1h Kanun'un 100. maddesinin (3) numarah fikrasmda yer alan katalog su9lar arasmda olmasma, su9a ili kin kanunda ongoriilen yaptmmm agirhgma, delillerin toplanmam1 olmasma dayamld1g1 goriilmektedir (bkz. 13). 69. Dolay1s1yla tutuklama karannm verildigi andaki genel ko ullar ve somut olaym yukanda belirtilen ozel ko ullan ile Afyonkarahisar Sulh Ceza Hakimligi tarafmdan verilen karann i9erigi birlikte degerlendirildiginde ba vurucu yonlinden ka9ma ve delilleri etkileme tehlikesine yonelen tutuklama nedenlerinin olgusal temellerinin olmad1g1 soylenemez. 70. Ote yandan ba vurucu hakkmdaki tutuklama tedbirinin 6l9tilti olup olmad1gmm da belirlenmesi gerekir. Bir tutuklama tedbirinin Anayasa'nm 13. ve 19. maddeleri kapsammda 6l9tiltiltigtintin belirlenmesinde somut olaym tum ozellikleri dikkate almmahdir (Giilser Yzldmm (2), 151). 71. Oncelikle teror su9lannm soru turulmas1 kamu makamlanm ciddi zorluklarla kar 1 kar 1ya b1rakmaktadir. Bu nedenle ki i htirriyeti ve gtivenligi hakk1, adli makamlar ve gtivenlik gorevlilerinin -ozellikle organize olanlar olmak tizere-su9larla ve su9lulukla etkili bir ekilde mticadelesini a m derecede gti9le tirmeye neden olabilecek ekilde yorumlanmamahdir ( aym yondeki degerlendirmeler i9in bkz. Siileyman Bagnyamk ve digerleri, B. No: 2015/9756, 16/11/2016, 214; Devran Duran, 64). Ozellikle darbe te ebbtistiyle baglantih ya da dogrudan darbe giri imiyle baglantih olmasa bile FETO/PDY ile baglantih soru turmalann kapsam1 ve niteligi ile FETO/PDY'nin ozellikleri de (gizlilik, hticre tipi yap1lanma, her kurumda orgtitlenmi olma, kendisine kutsalhk atfetme, itaat ve teslimiyet temelinde hareket etme gibi) dikkate almd1gmda bu soru turmalann diger ceza soru turmalanna gore 90k daha zor ve karma 1k oldugu ortadadir (Aydzn Yavuz ve digerleri, 350). 72. Aynca ba vurucunun darbe te ebbtistintin savu turulmas1 stirecinde gozaltma almd1g1 ve sonrasmda tutukland1g1 dikkate almd1gmda soru turma stireci bakimmdan tutuklamamn ol9tiltiltik ilkesinin bir unsuru olarak gerekli olmad1g1 sonucuna vanlmas1 i9in herhangi bir nedenin bulunmad1g1 degerlendirilmi tir. 73. Somut olaym yukanda belirtilen ozellikleri dikkate almd1gmda ba vurucu hakkmda uygulanan tutuklama tedbirinin ol9tilti olmad1g1 soylenemeyecektir. 74. A91klanan gerek9elerle ba vurucunun tutuklamanm hukuki olmad1g1 iddiasma ili kin olarak bir ihlalin bulunmad1g1 a91k oldugundan ba vurunun bu kismmm ar;zkr;a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. 75. Buna gore ba vurucunun ki i htirriyeti ve gtivenligi hakkma tutuklama yoluyla yapilan mtidahalenin Anayasa'da bu hakka dair (13. ve 19. maddelerde) yer alan gtivencelere aykmhk olu turmad1g1 goriildtigtinden Anayasa'nm 15. maddesinde yer alan ol9titler yontinden aynca bir inceleme yap1lmasma gerek bulunmamaktadir. B. Tutuklulugun Makul Siireyi A tigma ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddialan 76. Ba vurucu; tutuklulugunun makul stireyi a t1gm1, ablon gerek9elerle tutuklulugunun devam ettirildigini, tutukluluga itirazlannda ileri stirdtigti gerek9eler irdelenmeden itirazlannm formtil gerek9elerle reddedildigini belirterek Anayasa'nm 19. maddesinin yedinci ve sekizinci fikralannm ihlal edildigini ileri stirmti ttir. 19 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi :2017/632 : 23/1/2019 2. Degerlendirme 77. Anayasa Mahkemesi , olaylann ba$vurucu tarafmdan yap1lan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba$vuruculann iddialannm ozuniin tutuklulugun uzun suredir devam etmesine yonelik oldugu anla$1ld1gmdan bu bolumdeki iddialann tamammm Anayasa'nm 19. maddesinin yedinci fikras1 kapsammda incelenmesi gerekir. 78. Bireysel ba$VUfll yolunun ikincil niteligi geregi Anayasa Mahkemesine bireysel ba$vuruda bulunabilmek i9in oncelikle olagan kanun yollannm tiiketilmesi zorunludur (Ay.ye Zzraman ve Cennet Ye ilyurt, B. No: 2012/403, 26/3/2013, 16, 17). 79. Anayasa Mahkemesi, tutuklulugun kanunda ongorulen azami sureyi veya makul sureyi a$tlg1 iddias1yla yapilan bireysel ba$vurular bakimmdan bireysel ba$vurunun incelendigi tarih itibanyla ilk derece mahkemesince mahkumiyet hukmu verilmi$ ise hukum kesinle$memi$ olsa da 5271 say1h Kanun'un 141. maddesinde ongorulen tazminat davas1 a9ma imkanmm tuketilmesi gereken etkili bir hukuk yolu oldugu sonucuna varm1$tlf (Ahmet Kubilay Tezcan, B. No: 2014/3473, 25/1/2018, 24-27; Ekrem At1c1, B. No: 2014/15609, 8/3/2018, 27-30). 80. Bireysel ba$vuruda bulunduktan sonra 20/9/2018 tarihinde mahkumiyetinekarar verilen ba$vurucunun tutuklulugun makul sureyi a$tigma ili$kin iddias1, 5271 say1h Kanun'un 141. maddesi kapsammda a9ilacak davada incelenebilir . Bu madde kapsammda a9ilacak dava sonucuna gore ba$vurucunun tutuklulugunun makul sureyi a$tlgmm tespiti halinde gorevli mahkemece ba$vurucu lehine tazminata da hukmedilebilecektir. Buna gore 5271 say1h Kanun'un 141. maddesinde belirtilen dava yolu, ba$vurucunun durumuna uygun telafi kabiliyetini haiz, etkili bir hukuk yoludur ve bu olagan ba$VUru yolu tiiketilmeden yapilan bireysel ba$vurunun incelenmesi bireysel ba$vurunun ikincillik niteligi ile bagda$mamaktad1r. 81. A91klanan gerek9elerle ba$vurunun bu kismmm, diger kabul edilebilirlik ko$ullan yonunden incelenmeksizin ba vuru yollanmn tuketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. C. Soru turma Dosyasma Eri imin Kls1tland1gma ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddialan 82. Ba$vurucu, soru$turma dosyasmdaki gizlilik karan nedeniyle su9lamalara ili$kin temel delillere eri$emedigini, tutukluluga etkili bir $ekilde itiraz edemedigini ileri surmii$tiir. 2. Degerlendirme 83. Anayasa Mahkemesi , soru$turma dosyalanna eri$ime yonelik olarak verilen k1s1tlama kararlannm tutuklu ki$ilerin ozgurluklerinden mahrum buak1lmalanna kar$I itirazda bulunma hakk1 uzerindeki etkisini bir9ok karannda incelemi$tir. Bu kararlarda, oncelikle yakalanan veya tutuklanan ki$iye yakalama ya da tutuklama sebeplerinin ve hakkmdaki iddialann bildirilmesi gerektigi, ancak buradaki bildirim yukumlulugunun isnat edilen su9lamalara esas tum bilgi ve delilleri kapsamad1g1 belirtilmi$; bu baglamda ba$vurucunun tutuklamaya konu su9lamalara ili$kin temel unsurlan bilip bilmedigi dikkate ahnm1$tlr (Gunay Dag ve digerleri [GK], B. No: 2013/1631, 17/12/2015, 168-176; 20 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi :2017/632 : 23/1/2019 Hidayet Karaca [GK], B. No: 2015/144 , 14/7/2015, 105-107; Suleyman Bagrzyanzk ve digerleri, 248-257). 84. Somut olayda ifade ve sorgu tutanaklan , tutukluluga ili kin kararlar, ba vurucu veya miidafileri tarafmdan verilen tutukluluga ili kin dilek9eler ve soru turma dosyasmdaki bilgi ve belgeler incelendiginde ba vurucunun tutukluluguna temel te kil eden bilgi ve belgelerden haberdar oldugu, bunlann i9erigi hakkmda yeterli bilgiye sahip bulundugu, tutukluluk durumuna kar 1 itirazlanm sunma konusunda kendisine yeterli imkanm tanmd1g1 gorlilmektedir . 85. A91klanan gerek9elerle ba vurunun bu kismmm da, diger kabul edilebilirlik ko ullan yoniinden incelenmeksizin ac;zkc;a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. D. Tutukluluk incelemelerinin Hakim/Mahkeme Oniine ;1kardmaks1zm Y apdd1gma ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddias1 86. Ba vurucu, tutukluluk incelemelerinin mahkeme oniine 91kanlmaks1zm dosya iizerinden yap1ld1gm1 ileri siirmii tiir. 2. Degerlendirme 87. Anayasa Mahkemesine bireysel ba vuru, iddia edilen hak ihlallerinin derece mahkemelerince diizeltilmemesi halinde ba vurulabilecek ikincil nitelikte bir kanun yoludur. Bireysel ba vuru yolunun ikincil niteligi geregi Anayasa Mahkemesine bireysel ba vuruda bulunabilmek i9in oncelikle olagan kanun yollannm tiiketilmesi zorunludur (Ay e Zzraman ve Cennet Ye ilyurt, 17). 88. Anayasa Mahkemesi , tutukluluk incelemelerinin hakim/mahkeme oniine 91kanlmaks1zm yapild1gma ili kin ba vurular bakimmdan bireysel ba vurunun incelendigi tarih itibanyla ki i hakim/mahkeme oniine 91kanlm1 ise -ilgili Yarg1tay i9tihatlanna atif yaparak- 5271 say1h Kanun'un 141. maddesinde ongorlilen tazminat davas1 a9ma imkanmm tiiketilmesi gereken etkili bir hukuk yolu oldugunu kabul etmi tir (Salih Sonmez, B. No: 2016/25431, 28/11/2018, 166-177) . 89. Somut olayda bireysel ba vuruda bulunduktan sonra 29/3/2018 tarihinde mahkeme oniine pkanlan ba vurucunun tutukluluk incelemelerinin hakim/mahkeme oniine 91kanlmaks1zm yap1ld1gma ili kin iddias1, 5271 say1h Kanun'un 141. maddesi kapsammda a9ilacak davada incelenebilir. Bu madde kapsammda a9ilacak dava sonucuna gore ba vurucunun tutuklulugunun makul siireyi a t1gmm tespiti halinde gorevli mahkemece ba vurucu lehine tazminata da hiikmedilebilecektir. Buna gore 5271 say1h Kanun'un 141. maddesinde belirtilen dava yolu, ba vurucunun durumuna uygun telafi kabiliyetini haiz, etkili bir hukuk yoludur ve bu olagan ba vuru yolu tiiketilmeden yapilan bireysel ba vurunun incelenmesi bireysel ba vurunun ikincillik niteligi ile bagda mamaktad1r. 90. A91klanan gerek9elerle ba vurucunun tutukluluk incelemelerinin hakim/mahkeme oniine 91kanlmaks1zm yap1ld1gma ili kin iddias1 ile ilgili olarak yarg1sal 21 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi :2017/632 : 23/1/2019 ba vuru yollan tuketmeden bireysel ba vuru yapt1g1 anla 1ld1gmdan ba vurunun bu kismmm diger kabul edilebilirlik artlan yonunden incelenmeksizin ba vuru yollanmn tuketilmemi olmasi nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM A91klanan gerek ;elerle; A. 1. Tutuklamanm hukuki olmamas1 dolay1s1yla ki i hurriyeti ve guvenligi hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm ar;ikr;a dayanaktan yoksun olmasi nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, 2. Tutuklugun makul sureyi a tlgma ili kin iddianm ba vuru yollarmm tuketilmemi olmasi nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, 3. Soru turma dosyasma eri imin k1s1tland1gma ili kin iddianm ar;ikr;a dayanaktan yoksun olmasi nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, 4. Tutukluluk incelemelerinin hakirn/mahkeme onune 91kanlmaks1zm yapild1gma ili kin iddianm ba vuru yollanmn tuketilmemi olmasi nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA , B. Yarg1lama giderlerinin ba vurucu uzerinde BIRAKILMASINA 23/1/2019 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. -Oye Ba kan Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 -Oye Muammer TOP AL -Oye M. EminKUZ -Oye R1dvan GULE ; 22