TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR VEDAT O ĞUZ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/35120) Karar Tarihi: 15/9/2021 R.G. Tarih ve Say ı: 9/12/2021-31684 Başvuru Numaras ı: 2018/35120 Karar Tarihi : 15/9/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : M. Emin ŞAHİNER Başvurucu : Vedat OĞUZ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, icra müdürlü ğü taraf ından yap ılan aç ık ihaleyle sat ın al
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR VEDAT O ĞUZ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/35120) Karar Tarihi: 15/9/2021 R.G. Tarih ve Say ı: 9/12/2021-31684 Başvuru Numaras ı: 2018/35120 Karar Tarihi : 15/9/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : M. Emin ŞAHİNER Başvurucu : Vedat OĞUZ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, icra müdürlü ğü taraf ından yap ılan aç ık ihaleyle sat ın al ınan arac ın ihale öncesi i şlenen bir suçla ba ğlant ılı olarak herhangi bir bedel ödenmeden geri al ınmas ı nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 22/11/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR A. Uyuşmazl ığın Arka Plan ı 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucu, Batman 1. İcra Müdürlü ğünün (İcra Müdürlü ğü) 11/10/2015 tarihli ihalesine kat ılarak 4.200 TL bedelle 1994 model bir otomobil sat ın alm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2018/35120 Karar Tarihi : 15/9/2021 39. Müteakiben ihale i şlemi 18/10/2015 tarihinde kesinle şmek suretiyle tamamland ıktan ve ba şvurucu ad ına tescil i şlemleri yap ıldıktan sonra araç ba şvurucuya 2/11/2015 tarihinde teslim edilmi ştir. Başvurucu bu araç için ihale bedeli ve masraf ı dışında yedieminlik, nakliye ve sigorta ücreti ile bak ım ve masraf giderleri ödedi ğini ifade etmektedir. 10. Başvurucu, arac ı muayene için araç muayene istasyonuna götürdü ğünde şase numaras ının bulundu ğu yerde oynanma oldu ğu gerekçesiyle Muratpa şa Trafik Şube Müdürlüğüne yönlendirilmi ştir. Müdürlükçe yap ılan incelemede de arac ın şasi numaras ının araç ruhsat ında yer alan numaradan farkl ı olduğu tespit edilmi ştir. 11. Müdürlükçe arac ın teslimi için Türk Mühendis ve Mimar Odalar ı Birliği Makina Mühendisleri Odas ı Antalya Şubesinden rapor edinilmesi şart koşulduğundan başvurucu bu defa 4/12/2015 tarihinde an ılan Odaya bu hususta rapor temini için müracaat etmiştir. Makina Mühendisleri Odas ı, şasi numaras ı okunamad ığı için arac ı 9/12/2015 tarihinde Antalya Kriminal Polis Laboratuvar ı Müdürlü ğüne sevk etmi ştir. Laboratuvar Müdürlüğü de arac ı inceleme sonucunda rapor temin edilene kadar ba şvurucuya teslim etmiştir. 12. Kriminal incelemeden geçen arac ın orjinal şasi ve motor numaralar ına göre 13/9/2012 tarihinde Diyarbak ır'dan çal ınan 21 EN ... plakal ı 1996 model otomobile ait olduğunu tespit eden Antalya Emniyet Müdürlü ğü Asayiş Şubesi H ırsızlık Büro Amirli ği 24/12/2015 tarihinde yasal sahibine teslim edilmek üzere arac ı muhafaza alt ına alm ıştır. B. Bireysel Ba şvuruya Konu Tazminat Davas ı Süreci 13. Başvurucu, İcra Müdürlü ğünden sat ın ald ığı 72 AY ... plakal ı arac ın çal ıntı çıkmas ı nedeniyle u ğrad ığı zararlar ın tazmini ve arac ın maliki olarak kayd ının silinmesi talebiyle 14/10/2016 tarihinde Bakanl ık ve Defterdarl ık Muhakemat Müdürlü ğü aleyhine Batman 4. Asliye Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) dava açm ıştır. 14. Mahkeme 13/2/2018 tarihli karar ı ile davan ın kabulüne ve 10.735,73 TL'nin daval ılardan al ınarak ba şvurucuya verilmesine hükmetmi ştir. Karar gerekçesinde; başvurucunun arac ın plaka ve şasi numaralar ını bir ekspere kontrol ettirme yükümlü ğünün bulunmad ığına ve devletin kusursuz sorumluluk ilkesi gere ğince tazmin yükümlülü ğünün bulunduğuna işaret edilmi ştir. Diğer yandan mahkeme karar ında başvurucunun arac ın maliki olarak kayd ının silinmesine yönelik talebine ili şkin herhangi bir hükme yer verilmemi ştir. 15. Taraflar an ılan karara kar şı istinaf yoluna ba şvurmuştur. İstinaf taleplerini inceleyen Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi (Daire) 2/10/2018 tarihli karar ı ile dava konusu araçta yap ılan şasi numaras ı değişikliğinin ancak alan ında uzman kişilerce anla şılabilecek nitelikte oldu ğu ve İcra Müdürlü ğünün herhangi bir kusurunun bulunmad ığı gerekçesiyle hükmün kald ırılmas ına ve davan ın reddine kesin olarak karar vermiştir. 16. Nihai karar 9/11/2018 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. 17. Başvurucu 22/11/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2018/35120 Karar Tarihi : 15/9/2021 4IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 18. 9/6/1932 tarihli ve 2004 say ılı İcra ve İflas Kanunu nun "Sorumluluk" kenar başlıklı 5. maddesi şöyledir: "İcra ve İflas Dairesi görevlilerinin kusurlar ından doğan tazminat davalar ı, anca k idare aleyhine aç ılabilir. Devletin, zarar ın meydana gelmesinde kusuru bulunan görevlilere rücu hakk ı sakl ıdır. Bu davalara adliye mahkemelerinde bak ılır." 19. 22/11/2001 tarihli ve 4721 say ılı Türk Medeni Kanunu nun "Resmî belgelerle ispat" kenar başlıklı 7. maddesi şöyledir: Resmî sicil ve senetler, belgeledikleri olgular ın doğruluğuna kan ıt oluşturur. Bunlar ın içeriğinin doğru olmad ığının ispat ı, kanunlarda ba şka bir hükü m bulunmad ıkça herhangi bir şekle bağlı değildir. 20. 13/10/1983 tarihli ve 2918 say ılı Karayollar ı Trafik Kanunu'nun "Tescil belgesi alma zorunlulu ğu" kenar başlıklı 19. maddesinin ilk f ıkras ı şöyledir: "Araç sahipleri araçlar ını yönetmelikte belirtilen esaslara göre yetkili kurulu şa tescil ettirmek ve tescil belgesi almak zorundad ırlar." 21. 2918 say ılı Kanun un "Araçlar ın sat ış, devir ve tescili ile bu i şlemlerle ilgili yetki ve sorumluluk" kenar başlıklı 20. maddesinin birinci f ıkras ının (d) bendi şöyledir: Tescil edilmi ş araçlar ın her çeşit sat ış ve devirleri ... araç sahibi ad ına düzenlenmi ş tescil belgesi esas al ınarak noterlerce yap ılır... 22. 31/1/2018 tarihli ve 30318 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan Araçlar ın Sat ış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakk ında Yönetmelik'in (Yönetmelik) "Tan ımlar" kenar başlıklı 3. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Bu Yönetmeli ğe göre; ...6) Muayene istasyonu: Araçlar ın niteliklerini tespit ve kontrol edebilecek cihaz ve personeli bulunan ve teknik kontrolü yap ılan yerdir. ..." 23. Yönetmelik'in "Tescile yetkili kurulu şlar" kenar ba şlıklı 9. maddesinin ilgili kısm ı şöyledir: "Cumhurba şkanl ığı ve Başbakanl ık araçlar ından kendilerince belirlenenler ile Milli İstihbarat Te şkilat ı, Emniyet Genel Müdürlü ğü, Jandarma Genel Komutanl ığı, Sahi l Güvenlik Komutanl ığı, diplomatik ve konsüler misyonlar ile uluslararas ı kuruluşlar v e bunlar ın diplomatik ve konsüler muafiyeti bulunan mensuplar ının ve güvenlik gerekçesiyle Başvuru Numaras ı: 2018/35120 Karar Tarihi : 15/9/2021 5İçişleri Bakan ının onay ıyla kapsama al ınacak araçlara dair her türlü tescil i şlemi ile belg e ve plakalar ını verme i şlemi, araçlar ın özel tahsisli plaka i şlemleri ve tüm sivil plaka işlemleri Emniyet Genel Müdürlü ğü ve bağlı trafik tescil kurulu şlar ınca yap ılır, araç tescil belgesi ve plaka bas ım talep belgesi verilir." B. Uluslararas ı Hukuk 24. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'ne (Sözle şme) ek 1 No.lu Protokol'ü n "Mülkiyetin korunmas ı" kenar başlıklı 1. maddesi şöyledir: "Her gerçek ve tüzel ki şinin mal ve mülk dokunulmazl ığına sayg ı gösterilmesini isteme hakk ı vard ır. Bir kimse, ancak kamu yarar ı sebebiyle ve yasada öngörülen ko şullara ve uluslararas ı hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun b ırak ılabilir. Yukar ıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yarar ına uygun olarak kullan ılmas ını düzenlemek veya vergilerin ya da ba şka katk ılar ın veya para cezalar ının ödenmesini sa ğlamak için gerekli gördükleri yasalar ı uygulama konusunda sahip olduklar ı hakka halel getirmez." 25. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi (A İHM) Sözle şme'ye ek (1) No.lu Protokol'ü n 1. maddesinde güvenceye ba ğlanan mülkiyet hakk ının pozitif yükümlülükleri de içerdi ğini kabul etmektedir ( Kotov/Rusya , [BD] B. No: 54522/00, 3/4/2012, 109-115; Önery ıldız/Türkiye [BD], B. No: 48939/99, 30/11/2004, 134; Broniowski/Polonya [BD], B. No: 31443/96, 22/6/2004, 143; Dzugayeva/Rusya , B. No: 44971/04, 12/2/2013, 26). AİHM, bu hükümle koruma alt ına al ınan mülkiyet hakk ının gerçek ve etkili kullan ımının sadece devletin müdahale etmeme ödevine ba ğlı olmad ığını fakat ayn ı zamanda özellikle başvurucunun kamu otoritelerinden me şru olarak al ınmas ını bekledi ği önlemler ile mülkünden etkin bir biçimde yararlanmas ı aras ında doğrudan bir ba ğlant ının bulundu ğu durumlarda koruyucu pozitif önlemler al ınmas ını da gerektirdi ğini ifade etmektedir. Öte yandan A İHM'e göre özel ki şiler aras ındaki ilişkilerde bile devlete pozitif yükümlülük yükleyen kamusal menfaatler söz konusu olabilir ( Kotov/Rusya, 109). 26. AİHM, bu ba ğlamda mülkiyetten bar ışçıl yararlanma hakk ına kamu otoriteleri dışındaki ki şilerce müdahale edilmesi durumunda devletin pozitif yükümlülü ğünün koruyucu/önleyici ve düzeltici ödevler biçiminde ikiye ayr ılacağını ifade etmektedir. A İHM'e göre bu durumda Sözle şme'ye taraf devletler, iç hukuk sisteminde mülkiyet hakk ının yasalar taraf ından tatmin edici bir şekilde korunmas ının güvence alt ına al ınmas ı ve hakk ına müdahale edilen ki şinin -gerekmesi durumunda- meydana gelen zarar ının giderilmesine yönelik talepler dâhil olmak üzere hakk ını arayabilece ği düzeltici mekanizmalar ın temin edilmesi yükümlülü ğü alt ındad ırlar ( Blumberga/Litvanya, B. No: 70930/01, 14/10/2008, 67). 27. AİHM, devletin pozitif yükümlülüklerinin mahiyeti ve kapsam ının olay ın somut koşullar ına göre farkl ılaşabileceğini düşünmektedir ( Kotov/Rusya , 111). A İHM'e göre devletin olay ın somut ko şullar ına göre sa ğlama yükümlülü ğü alt ına girdiği düzeltici önlemler, zarar gören taraf ın hakk ını savunabilmesi imkân ı tan ıyan uygun yasal mekanizmalar ın oluşturulmas ını içermektedir. (1) No.lu Protokol'ün 1. maddesi aç ık bir biçimde usule ili şkin yükümlülükler içermemekte ise de bu hüküm, gerek devletin müdahil olduğu uyuşmazl ıklarda gerekse iki özel ki şi aras ındaki uyu şmazl ıklarda devlete usule ili şkin yükümlülükler yüklemektedir ( Kotov/Rusya , 114). Başvuru Numaras ı: 2018/35120 Karar Tarihi : 15/9/2021 628. Öte yandan A İHM ölçülülük ba ğlam ında dile getirdi ği iyi yöneti şim ilkesi nin kamu yarar ı kapsam ında bir mesele söz konusu oldu ğunda, kamu makamlar ının uygun zamanda, uygun yöntemle ve her şeyden önce tutarl ı olarak hareket etmesini gerektirdi ğini vurgulam ıştır (Bogdel/Litvanya , B. No: 41248/06, 26/11/2013, 65; Krstić/Sırbistan , B. No: 45394/06, 10/12/2013, 78). Ancak A İHM'e göre eski bir yanl ışın düzeltilmesi gere ği, meşruiyeti kamu otoritesinin eylemine dayal ı olarak birey taraf ından iyi niyetle kazan ılm ış yeni bir hakka orant ısız bir şekilde müdahale etmemelidir. Ba şka bir ifadeyle kendi prosedürlerine uymayan ya da onlara ba ğlı kalmayan devlet makamlar ının, yanl ış davran ışlar ından fayda elde etmelerine ya da yükümlülüklerinden kaçmalar ına izin verilmemelidir (Bogdel/Litvanya , 66). A İHM, mülkiyetin hatal ı olarak ba şkas ına devredilmesi suretiyle yoksun b ırakmaya yol aç ılan müdahaleler yönünden iyi yöneti şim ilkesinin kamu makamlar ına hatalar ını uygun bir biçimde düzeltme yükümlülü ğü getirdiği gibi ayr ıca iyi niyetli mülk sahibine yeterli bir tazminat ödenmesini veya uygun bir ba şka giderim sa ğlanmas ını da gerektirebilece ğini kabul etmi ştir (Bogdel/Litvanya , 66; benzer yöndeki de ğerlendirmeler için bkz. Moskal/Polonya, B. No: 10373/05, 15/9/2009, 69; Pincová ve Pinc/Çek Cumhuriyeti , B. No: 36548/97, 5/11/2002, 53; Toşcuţă ve diğerleri/Romanya , B. No: 36900/03, 25/11/2008, 38). 29. AİHM, kontrol tedbiri söz konusu oldu ğunda tazminat ödenmemesinin her durumda ihlal anlam ına gelmedi ğini, buna kar şın müdahale yoksun b ırakma olarak belirlenirse tazminat ödenmemesinin do ğrudan ihlal sonucuna ula şılabileceğini kabul etmektedir. Nitekim A İHM Borisov/Ukrayna (B. No: 2371/11, 4/3/2021) karar ında başvurusu konusu olayda kontrol tipi bir müdahale oldu ğu tespit edildi ği için iyi yöneti şim ilkeleri çerçevesinde ba şvurucunun kusur durumu ile kamu makamlar ının tutum ve davran ışlar ını ayr ıntılı biçimde inceleyerek ihlal sonucuna ula şmıştır. Karar ın içeriğinde müdahalenin ölçülülü ğü yönünden iyi yöneti şim ilkelerine at ıf yap ılm ıştır. Buna göre kam u makamlar ınca yap ılan bir hatan ın düzeltilmesi gerekti ğinde risklere hatay ı yapan devlet taraf ından katlan ılmas ı ve bireylere kar şılaştıklar ı giderlerin yükletilmemesi gerekti ği açıklanm ıştır. Mevcut davada ba şvurucunun mülkü in şaat düzenlemelerine uygun olmad ığı gerekçesiyle bir mahkeme karar ına dayal ı olarak y ıktırılm ıştır. AİHM e göre olaydaki kontrol tedbiri, ciddi ve ba şvurucunun mülkünün yok olmas ına sebep olacak derecede a ğır bir tedbirdir. Kamu makamlar ının davran ışı ile ilgili olarak ise Yüksek Mahkemenin ihtila f konusu y ıkım karar ını ask ıya ald ığı ancak karar ın gecikmeli olarak verildi ği ve verildi ği tarihte ise mülkün zaten icra görevlilerince y ıktırılm ış olduğu belirtilmi ştir. Daha sonra da yıkım karar ı kanuna ayk ırı ve temelsiz oldu ğu için iptal edilmi ştir. Yüksek Mahkemenin bu gecikmiş tepkisi, icra görevlilerinin y ıkım emrini uygulamaktaki çabuklu ğuyla belirgin bir tezat olu şturmaktad ır. Hâlbuki y ıkım eyleminin geri döndürülemez niteli ğini anlam ış olmalar ı gerekirdi. Üstelik ba şvurucunun aç ıkça ileri sürdü ğü gerekçelerle y ıkım karar ının ask ıya al ınabilmesi konusunda takdir yetkileri de bulunmaktayd ı. Bu koşullar kontrol tedbirinin a ğırlığına rağmen kamu makamlar ının vaktinde, uygun ve tutarl ı davranmad ıklar ını göstermektedir. Ayr ıca herhangi bir kusuru oldu ğu tespit edilemeyen başvurucuya mülkünün hatal ı olarak y ıktırılmas ı nedeniyle bir tazminat da teklif edilmemi ştir (Borisov/Ukrayna, 43-69). V.İNCELEME VE GEREKÇE 30. Mahkemenin 15/9/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: Başvuru Numaras ı: 2018/35120 Karar Tarihi : 15/9/2021 7A. Başvurucunun İddialar ı 31. Başvurucu, hiçbir hile ve kusurunun bulunmad ığı ve tamamen devlet kurumlar ına güvenerek kat ıldığı ihale sonucu prosedüre uygun olarak sat ın ald ığı arac ın -ancak uzman bir ki şi taraf ından anla şılacak şasi değişikliği nedeniyle kendisine herhangi bir bedel ödemeden- geri al ınmas ından yak ınmaktad ır. Başvurucu, yarg ılama sonucunda hiçbir kusurunun bulunmad ığı kabul edilmesine kar şın idarenin de kusurunun bulunmad ığı gerekçesiyle tazminat talebinin reddedilmesinin haks ızlık olduğunu iddia etmektedir. Başvurucu sonuç olarak arac ı devlet dairesinin düzenlemi ş olduğu ihalede sat ın ald ığını ve arac ın şasi numaras ı üzerinde de ğişiklik yap ılm ış olmas ının devletin sorumlulu ğunu gerektirdi ği hâlde arac ın bu nedenle elinden al ınmas ı ve zarar ının tazmin edilmemesi dolay ısıyla adil yarg ılanma ve mülkiyet haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 32. Anayasa n ın "Mülkiyet hakk ı" kenar ba şlıklı 35. maddesi şöyledir: Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yarar ı amac ıyla, kanunla s ınırlanabilir. Mülkiyet hakk ının kullan ılmas ı toplum yarar ına ayk ırı olamaz. 33. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). 34. Başvurucu, adil yarg ılanma hakk ının da ihlal edildi ğini ileri sürmekte ise de ihaleyle sat ın al ınan arac ın herhangi bir bedel ödenmeden geri al ındığı yönündeki şikâyetin esas itibar ıyla mülkiyet hakk ını ilgilendirdi ği anlaşıldığından başvurucunun şikâyetinin mülkiyet hakk ının ihlali iddias ı kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden35. Anayasa'n ın 148. maddesinin üçüncü f ıkras ı ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 45. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında bireysel ba şvuruda bulunulmadan önce ihlal iddias ının dayanağı olan işlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmü ş olan idari ve yarg ısal başvuru yollar ının tamam ının tüketilmi ş olmas ı gerektiği belirtilmi ştir. Temel hak ihlallerini öncelikle derece mahkemelerinin gidermekle yükümlü olmas ı, kanun yollar ının tüketilmesi ko şulunu zorunlu kılar (Necati Gündüz ve Recep Gündüz, B. No: 2012/1027, 12/2/2013, 19, 20; Güher Ergun ve di ğerleri , B. No: 2012/13, 2/7/2013, 26). 36. Başvuru yollar ının tüketilmesi gere ğinden söz edilebilmesi için öncelikle hukuk sisteminde, hakk ının ihlal edildi ğini iddia eden ki şinin başvurabilece ği idari veya yarg ısal bir hukuki yolun öngörülmü ş olmas ı gerekmektedir. Ayr ıca bu hukuki yolun iddia edilen ihlalin sonuçlar ını giderici, etkili ve ba şvurucu aç ısından makul bir çabayla ula şılabilir nitelikte olmas ı ve sadece kâ ğıt üzerinde kalmay ıp fiilen de i şlerliğe sahip bulunmas ı gerekmektedir. Olmayan bir hukuki yolun tüketilmesi ba şvurucudan beklenemeyece ği gibi hukuken veya fiilen etkili bulunmayan, ihlalin sonuçlar ını düzeltici bir vas ıf taşımayan veya a şırı ve olağan olmayan birtak ım şeklî koşullar ın öngörülmesi nedeniyle fiilen eri şilebilir ve kullan ılabilir Başvuru Numaras ı: 2018/35120 Karar Tarihi : 15/9/2021 8olmaktan uzakla şan başvuru yollar ının tüketilmesi zorunlulu ğu bulunmamaktad ır (Fatma Yıldırım, B. No: 2014/6577, 16/2/2017, 39). 37. Somut olayda ba şvurucu, devlet dairesinin düzenlemi ş olduğu ihalede sat ın ald ığı arac ın ihale öncesinde suça konu edilmi ş olmas ının idarenin sorumlulu ğunu gerektirdi ğini ileri sürmekte; buna kar şın yarg ılama sonunda idareye herhangi bir sorumluluk izafe edilmemesinden şikâyet etmektedir. Bu durumda, bireysel ba şvuru konusu yarg ılama dışında başvurucunun bu şikâyetinin incelenebilece ği etkili ve objektif olarak sonuç al ıcı bir başvuru yolunun bulunup bulunmad ığının tespiti gerekmektedir. 38. 6/1/1982 tarihli ve 2577 say ılı İdari Yarg ılama Usulü Kanunu'nun 12. maddesiyle, ilgililere haklar ını ihlal eden somut olay örne ğinde hukuki ay ıplı mal ın sat ışına ilişkin ihale karar ı ya da yan ıltıcı trafik tescil i şlem gibi idari i şlemler dolay ısıyla idari mahkemelere do ğrudan doğruya tam yarg ı davas ı imkân ı getirilmiştir. 39. Bu durumda ba şvurucuya suçla ba ğlant ılı bir arac ın icra yoluyla sat ışı nedeniyle meydana geldi ği iddia edilen zarar ın tazmini istemiyle idare aleyhine tam yarg ı davas ının açılmas ının teorik olarak mümkün oldu ğu söylenebilir. Ancak hâlihaz ırda konuyla ilintili yarg ı içtihatlar ı incelendi ğinde 2577 say ılı Kanun'un 12. maddesi uyar ınca aç ılacak tam yarg ı davas ının başarılı olacağını gösteren somut bir veri tespit edilememi ştir. Bu nedenle başvuruya konu iddiaya ili şkin olarak 2577 say ılı Kanun'un 12. maddesinde öngörülen tam yarg ı davas ı açma yolunun tüketilmesi zorunlulu ğundan söz edilemez. 40. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönünden 41. Somut olayda ba şvurucu, İcra Müdürlü ğünün ihalesine kat ılarak 4.200 TL bedelle bir otomobil sat ın alm ıştır. Başvurucu bu araç için ihale bedeli ve birtak ım giderle r (bkz. 9) yapt ığını iddia etmi ştir. Emniyet birimlerince arac ın şasi numaras ının değiştirildiğinin ve çal ıntı olduğunun ortaya ç ıkar ılmas ı sonucu araç ba şvurucudan al ınm ıştır. Bunun üzerine ba şvurucu, arac ın çal ıntı çıkmas ı nedeniyle u ğrad ığı zarar ın tazmini ve arac ın maliki olarak kayd ının silinmesi için idareye kar şı dava açm ıştır. İlk derece mahkemesi devletin kusursuz sorumlulu ğu ilkesi gere ği başvurucunun tazminat davas ının kabulüne kara r vermiştir. An ılan karara kar şı istinaf yoluna ba şvurulmas ı üzerine Daire ise dava konusu araçtaki şasi numaras ı değişikliğinin ancak uzman bir ki şi taraf ından anla şılabileceğinden İcra Müdürlü ğünün herhangi bir kusurunun bulunmad ığına ilişkin değerlendirmeyle il k derece mahkemesinin karar ının kald ırılmas ına ve davan ın reddine karar vermi ştir. 42. Başvurucunun şikâyetinin temelini ihale yoluyla sat ın ald ığı ve sonradan çal ıntı olduğu anlaşılan araç nedeniyle ödedi ği ihale bedeli ve masraflar iade edilmeden arac ın geri alınmas ı oluşturmaktad ır. Başvurucu; İcra Müdürlü ğünün ilgili Trafik Tescil Müdürlü ğü ile gerekli yaz ışmalar ı yaparak araçta hukuki ve maddi ay ıp bulunup bulunmad ığını tespit ettirmesi gerekirken görevini gere ği gibi ifa etmemesi nedeniyle u ğrad ığı zarar ın giderilmesini teminen dava açmak suretiyle kamu gücüne müracaat etmi ştir. Yarg ı mercilerinin bu tür davalardaki rolü, idarenin uygulamalar ının kusur ya da kusursu z sorumluluk ilkeleri çerçevesinde durumunu saptayarak mevcut ihtilaf ı çözüme ba ğlamakt ır. Dolay ısıyla idarenin iyi yöneti şim ilkesi çerçevesinde sistem kurgusu ile i ş, işlem ve eylemlerinin bireylerin hukuki durumlar ı üzerinde olu şturduğu olumsuz etkilere yönelik Başvuru Numaras ı: 2018/35120 Karar Tarihi : 15/9/2021 9hukuk ihtilaflar ının çözümlenmesi amac ına yönelik yarg ısal süreçlerdeki faaliyetler ile bizatihi idarenin uygulamalar ına yönelik şikâyetlerin devletin pozitif yükümlülükleri kapsam ında incelenmesi gerekmektedir. a. Mülkün Varl ığı 43. Anayasa'n ın 35. maddesi kapsam ında inceleme yap ılabilmesi için öncelikle somut olayda mülkün var oldu ğunun tespit edilmesi gerekmektedir. Anayasa'n ın 35. maddesiyle güvenceye ba ğlanan mülkiyet hakk ı, ekonomik de ğer ifade eden ve parayla değerlendirilebilen her türlü mal varl ığı hakk ını kapsamaktad ır (AYM, E.2015/39, K.2015/62, 1/7/2015, 20). 44. Taşınır eşyada mülkiyetin devri için borçland ırıcı işlemin yap ılmas ından sonra zilyetliğin naklinin (tasarruf i şlemi) gerçekle ştirilmesi gerekir. Bu tasarruf i şlemi doğrudan doğruya eşyan ın veya arac ın teslimi yahut e şyan ın al ıcının fiilî hâkimiyetine girmesi ile gerçekleşir. Taşınır eşya olan motorlu araçlar, ta şıdıklar ı önem ve risk nedeniyle hukuk düzeni taraf ından diğer taşınır eşyalar ın tabi oldu ğu mülkiyetin devir şeklinden farkl ı olarak daha s ıkı şekil şartlar ına tabi tutulmu ştur (Bekir Yaz ıcı [GK], B. No: 2013/3044, 17/1/2012, 43, 44). 45. Trafik sicili; devlet eliyle resen tutulan, motorlu araçlar ın teknik ve fiziki özellikleri ile üzerilerinde yer alan, ba şta mülkiyet hakk ı olmak üzere ayni haklar ı ve çeşitli kısıtlamalar ı gösteren resmî bir kay ıt sistemidir. Trafik sicili, 4721 say ılı Kanun un 7. maddesinde belirtilen resmî sicillerden say ılırken bu sicile dayan ılarak oluşturulan araç tescil belgeleri de (ruhsatname) ayn ı madde gere ğince resmî senetlerden say ılır. Dolay ısıyla belgeledikleri olgular ın doğruluğuna kan ıt oluşturur. Trafik sicili, içerdi ği hususlar ın doğruluğuna ilişkin karine te şkil eder ( Bekir Yaz ıcı, 45, 46). 46. Somut olayda ba şvurucunun İcra Müdürlü ğünün 11/10/2015 tarihli ihalesiyle sat ın ald ığı arac ın mülkiyeti, ihalenin 18/10/2015 tarihinde kesinle şmesiyle ba şvurucuya geçmiştir. 47. Anayasa'n ın 35. maddesinde yer verilen mülkiyet kavram ı, kapsam itibar ıyla 4721 say ılı Kanun'da yer alan mülkiyet kavram ı ile s ınırlı olmad ığı gibi trafik siciline tescilli araç mülkiyetinin Anayasa'n ın 35. maddesindeki güvence kapsam ına girdiğine kuşku yoktur. 48. Diğer yandan ba şvurucu, ihale kapsam ında sat ın ald ığı araç için ödedi ği ihale bedeli d ışında birtak ım giderler yapt ığını iddia etmi ştir. Bu gider kalemlerinin de mülkiyet hakk ı kapsam ında değerlendirilmesi gerekti ği aç ıktır. b. Genel İlkeler 49. Anayasa'n ın 35. maddesinde bir temel hak olarak güvence alt ına al ınm ış olan mülkiyet hakk ının gerçekten ve etkili bir şekilde korunabilmesi yaln ızca devletin müdahaleden kaç ınmas ına bağlı değildir. Anayasa'n ın 5. ve 35. maddeleri uyar ınca devleti n mülkiyet hakk ının korunmas ına ilişkin pozitif yükümlülükleri de bulunmaktad ır. Bu poziti f yükümlülükler kimi durumlarda özel ki şiler aras ındaki uyu şmazl ıklar da dâhil olmak üzere mülkiyet hakk ının korunmas ı için belirli tedbirlerin al ınmas ını gerektirmektedir ( Eyyüp Boynukara , B. No: 2013/7842, 17/2/2016, 39-41; Osmanoğlu İnşaat Eğitim G ıda Temizlik Hizmetleri Petrol Ürünleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi , B. No: 2014/8649, 15/2/2017, 44). Başvuru Numaras ı: 2018/35120 Karar Tarihi : 15/9/2021 1050. Ancak hemen belirtmek gerekir ki baz ı durumlarda devletin pozitif ve negati f yükümlülüklerinin birbirinden ayr ılmas ı da mümkün olamamaktad ır. Üstelik devletin iste r pozitif isterse de negatif yükümlülükleri söz konusu olsun uygulanacak ilkeler de ço ğunlukla önemli ölçüde benze şmektedir ( Hesna Funda Baltal ı ve Baltal ı Gıda Hayvanc ılık San. ve Tic. Ltd. Şti. [GK], B. No: 2014/17196, 25/10/2018, 70). 51. Mülkiyet hakk ının devlete tahmil etti ği pozitif yükümlülükler, devletin koruyucu ve düzeltici önlemler almas ını gerektirebilmektedir. Koruyucu önlemler mülkiyete müdahale edilmesini önleyici; düzeltici önlemler ise müdahalenin etkilerini giderici, di ğer bir ifadeyle telafi edici yasal, idari ve fiilî tedbirleri kapsamaktad ır. Pozitif yükümlülükler mutlak olmay ıp bunlar ın ne tür koruyucu ve düzeltici edimleri kapsad ığı ve bu edimlerin derecesi, her somut olay ın kendi ko şullar ı içinde belirlenebilir ( Osmanoğlu İnşaat Eğitim G ıda Temizlik Hizmetleri Petrol Ürünleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi , 47). 52. Koruma yükümlülü ğünün kapsam ı somut olay ın öznel ve nesnel ko şullar ı çerçevesinde belirlenmesi gerekmekle birlikte bunun devlete, idare ayg ıtının insan ve mali kaynaklar ıyla karşılamas ına imkân bulunmayan birtak ım ödevler yükledi ği biçiminde anlaşılmas ı mümkün de ğildir. Bu ba ğlamda koruma yükümlülü ğü, kamunun insan ve mali kaynaklar ından soyut bir biçimde her türlü müdahalenin önlenmesi gerekti ği şeklinde yorumlanamaz. Koruma tedbiri almakla ödevli idarenin ola ğan işleyişi çerçevesinde alabileceği tedbirleri almak suretiyle üçüncü ki şiler taraf ından gerçekle ştirilen müdahalenin önlenmesinin mümkün oldu ğu istisnai durumlarda koruma yükümlülü ğünün ihlalinden söz edilebilir. Bunun d ışında, yetkili makamlardan ola ğanın ötesinde bir tedbir almas ı beklenmemelidir. Bu itibarla özellikle ani ve öngörülemeyen müdahalelerde oldu ğu gibi somut olay ın koşullar ının -devletin özel bir önlem almas ını gerektirmedi ği durumlarda- soyut olarak devletin koruma yükümlülü ğünün varl ığından bahisle pozitif yükümlülü ğün ihlal edildiği sonucuna ula şılamaz ( Osmanoğlu İnşaat Eğitim G ıda Temizlik Hizmetleri Petrol Ürünleri Sanayi Ticaret Limitet Şirketi , 48). 53. Devletin pozitif yükümlülükleri kapsam ında almas ı gereken koruyucu önlemle r aras ında idarenin iyi yöneti şim ilkesine uygun hareket etme yükümlülü ğü de bulunmaktad ır. İyi yöneti şim ilkesi, kamu yarar ı kapsam ında bir mesele söz konusu oldu ğunda kam u otoritelerinin uygun zamanda, uygun yöntemle ve her şeyden önce tutarl ı olarak hareket etmelerini gerektirir ( Kenan Y ıldırım ve Turan Y ıldırım, B. No: 2013/711, 3/4/2014, 68). Bu bağlamda idarelerin kendi hatalar ının sonuçlar ını gidermeleri ve bireylere yüklememeleri gerekir ( Reis Otomotiv Ticaret ve Sanayi A. Ş. [GK], B. No: 2015/6728, 1/2/2018, 100). c.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 54. Başvurucunun yak ındığı husus, hiçbir hile ve kusurunun bulunmad ığı ve tamamen devlet kurumlar ına güvenerek kat ıldığı ihale sonucu sat ın ald ığı arac ın ancak uzman bir ki şinin yard ımıyla anlaşılacak şasi değişikliği nedeniyle kendisine herhangi bir bedel ödenmeden geri al ınmas ı ve bu araç için yapt ığı masraflar ın da üzerinde b ırak ılmas ıdır. 55.İcra müdürlükleri, mülkiyet hakk ının devlete yükledi ği pozitif yükümlülükler gereğince oluşturulan ve özel ki şilerin ödenmeyen alacaklar ını kanunda öngörülen usullere uygun olarak gerekti ğinde zor kullanmak suretiyle tahsil ederek alacakl ılara ödeyen kamu kuruluşlar ıdır. İcra müdürlüklerinin bu görevlerinin ifas ı sıras ında tesis etti ği işlem ve eylemler kamu gücü i şlem ve eylemleri niteli ğinde olup bu i şlem ve eylemler vey a eylemsizlikler nedeniyle hak ve özgürlüklerin ihlal edildi ği iddialar ının icra takibinin Başvuru Numaras ı: 2018/35120 Karar Tarihi : 15/9/2021 11temelindeki borç ili şkisinden ba ğıms ız olarak de ğerlendirilmesi gerekmektedir ( Fatma Yıldırım, 55). 56. R ızaen ödenmeyen alacaklar ın tahsili amac ıyla oluşturulan ve bu çerçevede kamu gücü yetkileriyle donat ılan cebri icra organlar ının bu görevini yerine getirirken alacakl ı, borçlu ve hacizli mal ı sat ın alan tüm taraflar ın menfaatlerinin ve icra i şlemine konu mülkün korunmas ına yönelik birtak ım tedbirler almas ı gerekebilir. Al ınmas ı gereken tedbirlerin neler oldu ğu, her somut olay ın kendi ko şullar ı içinde de ğişebilmektedir (benzer değerlendirmeler için bkz. Fatma Y ıldırım, 57, 58). 57. Bununla birlikte pozitif yükümlülükler kapsam ında inceleme yap ılabilmesi için öncelikle somut olay ın koşullar ı da dikkate al ınmak suretiyle ba şta İcra Müdürlü ğü olmak üzere ilgili devlet kurumlar ının ihale yoluyla sat ış işlemine konu edilen hacizli arac ın hukuki ve maddi ay ıptan ari olmas ının sağlanmas ı şeklinde pozitif bir yükümlülü ğünün bulunup bulunmad ığının tespiti gerekmektedir. 58. Resmî ihale ile sat ılan arac ın sat ışı sıras ında araçta hukuki ve maddi ay ıbın varl ığının devlete yüklenen pozitif yükümlülüklerle ili şkili olmad ığı söylenemez. Bu kapsamda trafik sicilinin gerçe ğe uygun tutulmamas ı nedeniyle olu şan kay ıt ve maddi vak a uygunsuzlu ğu ve bu uygunsuzluk nedeniyle sicile güven ilkesinin i şlevsiz k ılınmas ı gibi icra ve ihale sürecinin öncesine yönelik ve idareye izafe edilebilecek i şlem, eylem ve eylemsizliklerin de idarenin pozitif yükümlülü ğüyle ilintili oldu ğu aç ıktır. Diğer bir ifade ile bir arac ın trafik tescil kayd ının doğru tutulmas ı ve bu kayda güvenerek hareket eden iyi niyetli kişilerin mülkiyet hakk ının korunmas ı devletin pozitif yükümlülü ğünün gere ğidir. 59. Bu ba ğlamda somut olayda ihaleyi yapan İcra Müdürlü ğü görevlilerinin hacizli arac ı ihaleye ç ıkar ırken arac ın niteliklerini tespit ederek sat ış şartnamesinde göstermesi gerektiğine ilişkin olarak ihaleye kat ılanlar yönünden hakl ı bir beklentinin mevcut oldu ğu açıktır. Nitekim icra ve ihale sürecinin tüm taraflarda yeteri kadar güven olu şturmas ı ve bizatihi icra ve iflas mekanizmas ının kendisinden beklenen i şlevi etkin olarak yerine getirebilmesi için bu beklentinin kar şılanmas ı elzemdir. 60. Öte yandan iyi yöneti şim ilkesi gere ği uygun zamanda, uygun yöntemle ve her şeyden önce tutarl ı olarak hareket etmeleri gerekmekte olan kamu görevlilerinin bu ilkenin dikte ettiği bir gerçeklik olarak ihalenin taraflar ının mağduriyetlerini önleyebilme noktas ında kullanabilecekleri çe şitli enstrümanlar mevcuttur. Bu kapsamda arac ın trafiğe tescili, muayenesi ve ihale a şamalar ında yer alan kamu görevlilerinin iyi yöneti şim ilkesi uyar ınca hareket ederek araçtaki usulsüzlü ğü ortaya ç ıkarma yükümlülü ğü ve buna ba ğlı olarak ihalenin bu şekilde sonuçlanmas ına engel olma imkânlar ı bulunmaktad ır. Buna mukabil benzeri inceleme ve tespit i şlemlerini yapma imkân ından önemli derecede yoksun buluna n başvurucunun kamu görevlilerinin yükümlülüklerine uygun hareket ettiklerine güvenerek ihaleye kat ıldığı da unutulmamal ıdır. 61. Nitekim 2918 say ılı Kanun'a göre araç sahipleri araçlar ını Yönetmelik'te belirtilen esaslara göre yetkili kurulu şa tescil ettirmek ve tescil belgesi almak zorundad ır. Söz konusu yetkili kurulu şlar ın Emniyet Genel Müdürlü ğü ve bağlı trafik tescil kurulu şlar ı olduğu gerçeği de dikkate al ınmal ıdır. Buna göre idarenin sicile güven ilkesinin gerekleri doğrultusunda çal ıntı arac ın bu aşamada tesciline engel olabilme yetki ve kudretine sahip olduğu aç ıktır. Sonuç olarak idari mercilerin kullan ışlı idari ve hukuki enstrümanlardan yararlanamamalar ı nedeniyle ba şvurucunun zarar görmesine engel olunamam ıştır. Buna göre Başvuru Numaras ı: 2018/35120 Karar Tarihi : 15/9/2021 12de olayda devlet yetkililerinin ba şvurucunun mülkiyet hakk ını korumak için ellerinden geleni yapmad ıklar ı ortaya ç ıkmakta ve idarenin denetim ve kontrol yükümlülü ğünü ihmal etti ği de anlaşılmaktad ır. 62. Anayasa'n ın 35. maddesinde güvenceye ba ğlanan mülkiyet hakk ı, kanuni dayanağı bulunan ve hukuka uygun olan müdahalelerde dahi mülk sahibinin menfaatini dengeleyici birtak ım imkânlar ın getirilmesini zorunlu k ılmaktad ır. Tazminat ödenmesi de bu imkânlar aras ındad ır. Tazminat ın ödenmesi gerekip gerekmedi ği, taraflar ın olaydaki kusur dereceleri ya da idarenin kusursuz sorumlulu ğu şartlar ının olup olmad ığı hususlar ı derece mahkemesinin takdirinde olmakla birlikte tazminat ın salt bireysel kusur şart ına tabi kılınmas ı, Anayasa'n ın 35. maddesinin gere ği olan orant ılılık denetiminin yap ılmas ını daha baştan engellemektedir (benzer de ğerlendirmeler için bkz. Recep Tarhan ve Afife Tarhan , B. No: 2014/1546, 2/2/2017, 76). 63. Somut olayda ilk derece mahkemesi, ilgili mevzuat ı yorumlam ış ve ihalenin resmî bir makam taraf ından yap ılmas ının başvurucuda hakl ı bir güven olu şturacağı kanaatiyle meydana gelen sonuçtan devletin kusursuz sorumlulu ğunun bulundu ğu sonucuna varm ıştır. Buna kar şın idarenin sorumlulu ğunu yaln ızca İcra Müdürlü ğü görevlilerinin kusurunun bulunmas ı şart ıyla s ınırlayan Dairenin yorumu ise ba şvurucuya hile ve kusurunun bulunmad ığı bir işlemle yüklenen külfetin hafifletilerek dengelenmesini önlemi ştir. Öte yandan böyle bir olayda idari kusura dayal ı iddian ın incelenebilece ği diğer bir etkili yolun tespit edilememesi kar şısında (bkz. 37-39) icra dairesindeki görevlilerin bireysel kusuru bulunmasa dahi arac ın mevcut nitelikleri tespit edilip al ıcılar ın bunu ö ğrenmelerine f ırsat tan ınmadan şartnameye uygun olmayan bir arac ın ihalesinin yap ılmas ının da idari i şleyiş yönüyle kusur olarak de ğerlendirilip de ğerlendirilemeyece ğinin bu davada tart ışılmas ı da gerekir. 64. Sonuç olarak Dairenin, dava konusu araçta yap ılan şasi numaras ı değişikliğinin ancak alan ında uzman ki şilerce anla şılabilecek nitelikte oldu ğu ve İcra Müdürlü ğünün herhangi bir kusurlu eylemi bulunmad ığı gerekçesiyle idarenin tazmin sorumlulu ğunun bulunmad ığı yolundaki yorumu dolay ısıyla başvurucu, u ğrad ığı zarar ı ve idarenin i şlem ve eylemleriyle zarar aras ındaki illiyet ba ğının varl ığını ispatlayarak tazminat elde etme ve bu suretle yüklendi ği külfetin dengelemesi imkân ından mahrum kalm ıştır. Buna göre hem ihale şartnamesine uygun olmayan bir araç için ihale düzenlenmesi hem de ba şvurucunun idarenin düzenledi ği aç ık art ırmada iyi niyetli olarak sat ın ald ığı ve kendisine teslim edilen çal ıntı arac ın yine idarece kendisinden geri al ınmas ına rağmen taraf ına herhangi bir ödeme yap ılmamas ının başvurucunun mülkiyet hakk ına müdahale te şkil ettiği, bu müdahale sebebiyle olu şan zarar ın ise giderilmedi ği anlaşılmaktad ır. Dolay ısıyla müdahale ile başvurucuya şahsi olarak a şırı bir külfetin yüklendi ği, kamu yarar ı amac ı ile mülkiye t hakk ının korunmas ı aras ında olmas ı gereken adil dengenin ba şvurucu aleyhine bozuldu ğu ve müdahalenin ölçülü olmad ığı sonucuna var ılm ıştır. 65. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. C. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 66. 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir Başvuru Numaras ı: 2018/35120 Karar Tarihi : 15/9/2021 13(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 67. Başvurucu, ihlalin tespit edilmesini istemi ş ve tazminat talebinde bulunmu ştur. 68. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir. Anayasa Mahkemesi di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 69. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural, mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 70.İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı veya mahkemenin ihlali gideremedi ği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 say ılı Kanun un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örne ğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar ın kendisine ula ştığı mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlalin sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58, 59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66, 67). 71.İncelenen ba şvuruda, devletin mülkiyet hakk ına ilişkin pozitif yükümlülükleri kapsam ında mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. Buna göre ihlalin Daire karar ından kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. 72. Bu durumda mülkiyet hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden yarg ılama ise bireysel ba şvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı f ıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama karar ı verilerek Anayasa Mahkemesini Başvuru Numaras ı: 2018/35120 Karar Tarihi : 15/9/2021 14ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Batman 4. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir. 73.İhlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılaman ın yeterli bir giderim sa ğlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekti ği sonucuna ula şılm ıştır. 74. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harçtan olu şan yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ının İ HLAL EDİLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin mülkiyet hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Batman 4. Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2016/436, K.2018/89) GÖNDER İLMESİNE, D. Başvurucunun tazminat talebinin REDD İNE, E. 294,70 TL harçtan olu şan yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, F. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesine (E.2018/627) ve Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 15/9/2021 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Muammer TOPAL Recai AKYEL Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş