TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR KEMAL ALKAN BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2018/36051) Karar Tarihi: 15/12/2020 Başvuru Numarası : 2018/36051 Karar Tarihi : 15/12/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Elif ÇELİKDEMİR ANKITCI Başvurucu : Kemal ALKAN Vekili : Av. Hatice YILMAZ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; tutuklanmanın hukuka aykırı olması nedeniyle kişi hü rriyeti ve güven
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR KEMAL ALKAN BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2018/36051) Karar Tarihi: 15/12/2020 Başvuru Numarası : 2018/36051 Karar Tarihi : 15/12/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Elif ÇELİKDEMİR ANKITCI Başvurucu : Kemal ALKAN Vekili : Av. Hatice YILMAZ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; tutuklanmanın hukuka aykırı olması nedeniyle kişi hü rriyeti ve güvenliği hakkının, sağlık sorunlarından dolayı ceza infaz kuru munda tutulma koşulları uygun olmamasına rağmen tutuklama kararı verilmesi nedeniyle kö tü muamele yasağının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜRECİ2. Başvuru 12/12/2018 tarihinde yapılmıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön i ncelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. 4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafında n yapılmasına karar verilmiştir. 5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve es as incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Projesi (UYAP) bilişim sistemi aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir: 7. Başvurucu 1981 doğumludur ve İstanbul'da yaşamaktadır. Başvuru Numarası : 2018/36051 Karar Tarihi : 15/12/2020 38. Başvurucu emniyet müdürü olarak görev yapmaktayken Fetullahçı Terö r Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması (FETÖ/PDY) üyesi olduğu isnad ıyla İstanbul 12. Sulh Ceza Hâkimliğinin (Hâkimlik) 9/11/2018 tarihli kararıyla tutukl anmıştır. 9. Tutuklama kararının gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir: " ... at ılı suçun niteli ği, mevcut delil durumu, kuvvetli suç şüphesinin varl ığını gösteren somut delillerin varl ığı, at ılı suçun yasada öngörülen cezas ının üst s ınırı, şüphelinin Fetö/Pdy Silahl ı Terör Örgütünün kriptolu haberle şme program ı olan ByLock program ını [...] numaral ı GSM hatt ından kulland ığına yönelik tespit, şüphelinin ByLock IP'lerine 110 kez erişim sağlad ığına yönelik tespit, Fetö/Pdy Silahl ı Terör Örgütünün tepe yöneticisi olarak ad ı geçen [O.K.] (Yarg ıdan sorumlu ikinci imam) ile irtibat sa ğlad ığına dair HTS kay ıtlar ı, Ankara Cumhuriyet Ba şsavc ılığınca 18/04/2017 tarih, 2017/68532 say ılı soruşturma kapsam ında ele geçen Mikro SD kart ın incelenmesinde şüphelinin Fetö mensubiyeti olan teslimiyeti, sadakati ve ba ğlılığının üst seviyede olan ki şileri ifade eden A4 kodu ile fi şlendiğine yönelik tespit, somut olgu ve kuvvetli suç şüphesi say ılmakla, suçun katalog suçlardan olmas ı, bu aşamada, at ılı suçun CMK 100/3 de tutuklama sebebini n varsay ıldığı katalog suçlardan olmas ı, verilmesi beklenilen cezan ın üst s ınırı, şüphelinin çıkart ılan yakalama emri ile yakalanm ış olmas ı göz önüne al ındığında adli kontrol hükümlerinin uygulanmas ının yetersiz kalaca ğı anlaşıldığından CMK' nun 100 ve devam ı maddeleri uyar ınca şüphelinin tutuklanmas ına..." 10. Başvurucunun tutuklama kararına itirazı, İstanbul 1. Sulh Ce za Hâkimliğinin 26/11/2018 tarihli kararıyla reddedilmiştir. 11. Başvurucu tutuklanmasının ardından Bakırköy/Metris 1 No.lu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna yerleştirilmiş, 12/11/2018 tarihinde Silivr i 8 No.lu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna (İnfaz Kurumu) nakledilmiştir. 12. Başvurucu 12/12/2018 tarihinde tedbir talebiyle bireysel baş vuruda bulunmuştur. 30/1/2015 tarihinde böbrek nakli ameliyatı olduğun u ileri süren başvurucu, Ceza İnfaz Kurumundaki tutulma koşullarının uygun olmaması nede niyle tutuklanmasının hayati risk taşıdığını iddia ederek tahliye edilmesi yönünde te dbir kararı verilmesini talep etmiştir. 13. Bölümün 21/12/2018 tarihli tedbir kararıyla başvurucunun tah liye edilmesi yönündeki istemi reddedilmiş ancak başvurucunun sağlık durumuna uygun koşulların sağlanarak sağlık hizmetlerine erişiminin sağlanması yönünde ge rekli tedbirlerin alınmasına karar verilmiştir. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir: "...başvurucunun halen bulundu ğu Ceza İnfaz Kurumu'na nakil edildikten sonra hastaneye sevkinin sa ğland ığı ve kurum cevabi yaz ısında belirtilen tetkik ve tedavi işlemlerinin yap ıldığı, hastal ığına ilişkin tüm ilaçlar ının aksat ılmadan ba şvurucuya verildiği, bunun d ışında kurumda mesai saatleri içinde aile hekimi, mesai saatleri d ışında 112 Acil Servis vas ıtas ıyla Silivri Ceza İnfaz Kurumu Devlet Hastanesi acil servisinde n faydanma imkan ının bulundu ğu, dosyada bulunan bilgi ve belgeler itibar ıyla başvurucunun sağlık durumuna uygun ko şullarda, tedavi sürecinin hassas bir şekilde takip edilmesi durumunda, ceza infaz kurumunda bulunmas ının tek başına yaşam ına ya da maddi veya manevi bütünlü ğüne yönelik ciddi bir tehlike olu şturmayağı anlaşılmaktad ır. Dolay ısıyla somut olayda bu genel kuraldan ayr ılmay ı gerektiren bir durum bulunmad ığından başvurucunun tahliyeye yönelik tedbir talebinin reddine karar verilmesi gerekir. Başvuru Numarası : 2018/36051 Karar Tarihi : 15/12/2020 4... Diğer taraftan ba şvurucu taraf ından dosyaya sunulan raporlar ile Ceza İnfaz Kurum u taraf ından ibraz edilen bilgi ve belgeler birlikte de ğerlendirildi ğinde, 30/1/2015 tarihinde canl ı vericiden böbrek nakli yap ılan başvurucunun tedavisinin aksat ılmas ı, sağlık durumun a uygun fiziki ko şullarda tutulmamas ı durumlar ında başvurucunun ya şam ına ya da maddi veya manevi bütünlü ğüne yönelik bir tehlike ortaya ç ıkabileceği, bu nedenle ba şvurucunu n tutulma ko şullar ının sağlık durumuna uygun olarak sa ğlanmas ı gerektiği sonucun a ulaşılmıştır." 14. Başvurucu 8/2/2019 tarihinde sunduğu dilekçesiyle Anayasa Ma hkemesince verilen tedbir kararının yerine getirilmediğini, bu bağlamda sa ğlık hizmetlerine geç eriştiğini veya yeteri kadar bu hizmetlerden yararlanamadığını dile getire rek tahliye edilmesi yönünde tedbir kararı verilmesini yeniden talep etmiştir. 15. Anayasa Mahkemesince başvurucunun sağlık hizmetlerine erişim inin sağlanması yönünde herhangi bir işlem tesis edilip edilmediği v e sağlık durumunun takip edilip edilmediği hususlarında İnfaz Kurumundan 12/3/2019 tarih inde bilgi istenmiştir. 16. İnfaz Kurumu 19/3/2019 tarihinde, başvurucuyla ilgili sağlık işlemleri hakkında bilgi vermiştir. İnfaz Kurumu yazısının ilgili kısmı şöyledir: " 1-) Kurumumuz revir biriminde 12/11/2018 tarihinde böbrek nakli tan ısıyla muayene olmuş ve Silivri Ceza İnfaz Kurumu Devlet Hastanesi iç hastal ıklar ı bölümüne sevki yap ılmış, 2-) Kurumumuz revir biriminde 30/11/2018 tarihinde esansiyel (primer) hipertansiyon, böbrek nakli, akut gastrit, di ğer tan ısıyla reçete verilmi ş, ayn ı tarihte Silivr i Ceza İnfaz Kurumu Devlet Hastanesi üroloji bölümüne sevki yap ılmış ayr ıca 05/12/2018 tarihinde böbrek nakli tan ısıyla reçete verilmi ş, kurumumuz revir biriminde 07/12/201 8 tarihinde anksiyete bozukluklar ı, diğer tan ısıyla reçete verilmi ş olup, hastal ığına ilişkin tüm ilaçlar ının aksat ılmadan ad ı geçene verilmekte oldu ğu, 21.12.2018 tarihinde Silivri Devlet Hastanesi Enfeksiyon poliklini ğine sevki sa ğlanm ış olup yap ılan muayene sonucu sa ğlık kuruluna sevk edilmi ştir. 3-) 24.12.2018 tarihinde Kampüs Devlet Hastanesi Dahiliye poliklini ğine sevk edilmi ş ve muayenesi yap ılmıştır. 26.12.2018 tarihinde Kampüs Devlet Hastanesi üroloji polikliniğine sevk edilmi ş ve yap ılan muayene sonucunda hastan ın Dr. Sadi Konuk E ğitim ve Araştırma Hastanesi (Nefroloji) poliklini ğine sağlık kurulu karar ı ile sevk edilmi ştir. Ayr ıca sağlık kurulu karar ı ile yap ılan Dr. Sadi Konuk E ğitim ve Ara ştırma Hastanesi (Nefroloji) poliklini ğine sevki 11.01.2019 tarihinde gerçekle şmiştir. 4-) Ayr ıca 5275 say ılı yasan ın 16. Maddesine istinaden 03.01.2019 tarihinde Kampü s Devlet Hastanesi sa ğlık kuruluna sevki sa ğlanm ıştır. Karar olarak; hastan ın maruz kald ığı ağır bir hastal ık olmad ığından ceza infaz kurumu ko şullar ında hayat ını yaln ız idam e ettirebilece ğine, hastal ığının sürekli bir tedaviyi gerektirmesi gibi zorunlu hallerin bulunduğuna fakat, cezas ının infaz ının geri b ırak ılmas ına gerek olmad ığına sağlık kurulunca karar verilmi ştir olarak belirtilmi ş olup, Tutuklu Kemal ALKAN ın Adli T ıp kurumundan da rapor almas ı için 14.01.2019 tarihinde Adli T ıp kurumuna sevki sağlanm ıştır. 5-) 06/02/2019 tarihinde Silivri Ceza İnfaz Kurumu Devlet Hastanesine sevki yap ılmış olup Dahiliye bölümünde muayenesi yapt ırılmıştır. 15/02/2019 ve 20/02/2019 tarihlerinde Başvuru Numarası : 2018/36051 Karar Tarihi : 15/12/2020 5Bak ırköy Dr. Sadi Konuk E ğitim ve Ara ştırma Hastanesine sevki yap ılmış olup Nefroloji böümünde muayenesi yapt ırılmıştır. Ayr ıca kurumumuzda bulundu ğu süre boyunca sa ğlık durumu takip edilmi ş kendisine tedavi sürecinde doktorlar taraf ından yaz ılan reçetelerde belirtilen tüm ilaçlar ı verilmiştir." 17. Başvurucu yargılandığı İstanbul 33. Ağır Ceza Mahkemesi tara fından 14/3/2019 tarihinde sağlık durumu nedeniyle tahliye edilmiştir. Diğer tar aftan Mahkemenin 26/12/2019 tarihli kararıyla başvurucunun üzerine atılı suçu işlediği gere kçesiyle mahkûmiyetine kara r verilmiş olup yargılamanın inceleme tarihi itibarıyla istinaf a şamasında olduğu tespit edilmiştir. IV. İNCELEME VE GEREKÇE18. Mahkemenin 15/12/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda baş vuru incelenip gereği düşünüldü: A. Kişi Hürriyeti ve Güvenliği Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddiaları 19. Başvurucu; şartları oluşmamasına karşın tutuklanmasının huku ki olmadığını, tutuklanana kadar soruşturmanın sağlıklı yürütülmesini engelley ecek davranışının bulunmamasına ve kaçma şüphesinin olmamasına rağmen tutuklanmas ı nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının haklarının ihlal edildiğini ile ri sürmüştür. 2. Değerlendirme 20. Anayasa'nın 19. maddesinin birinci fıkrasında, herkesin kiş i hürriyeti ve güvenliği hakkına sahip olduğu ilke olarak konduktan sonra ikin ci ve üçüncü fıkralarında, şekil ve şartları kanunda gösterilmek şartıyla kişilerin özgürl üğünden mahrum bırakılabileceği durumlar sınırlı olarak sayılmıştır ( Ramazan Aras , B. No: 2012/239, 2/7/2013, 43). Anılan maddenin üçüncü fıkrasında; suçluluğu h akkında kuvvetli belirti bulunan kişilerin ancak kaçmalarını, delilleri yok etmelerini v eya değiştirmelerini önlemek maksadıyla veya bunlar gibi tutuklamayı zorunlu kılan ve kanund a gösterilen diğer hâllerde hâkim kararıyla tutuklanabileceği hükme bağlanmıştır ( Mustafa Ali Balbay , B. No: 2012/1272, 4/12/2013, 72). 21. Kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı kapsamında ilk tutuklamaya ilişkin yargısal denetimin en önemli parçası, Anayasa'nın 19. maddesinin üçüncü fıkrasında tutuklama tedbirine başvurmanın zorunlu koşulları arasında sayılan suçun işlendiğine dair kuvvetli belirti bulunup bulunmadığı hususudur. Bu kapsamda, bir suçun işlenmiş olabileceğine ilişkin ciddi belirtilerin varlığı ilk tutma bakımından yeterli olabilir ( Hikmet Kopar ve diğerleri [GK], B. No: 2014/14061, 8/4/2015, 84). 22. Başvurucu hakkındaki sorgu zaptından başvurucunun ByLock uygulamasının kullanıcısı olduğu anlaşılmaktadır. 23. Anayasa Mahkemesi, ByLock uygulamasının özellikleri gözönüne alındığında kişilerin bu uygulamayı kullanmalarının veya kullanmak üzere el ektronik/mobil cihazlarına Başvuru Numarası : 2018/36051 Karar Tarihi : 15/12/2020 6yüklemelerinin soruşturma makamlarınca FETÖ/PDY ile olan ilgi b akımından bir belirti olarak değerlendirilebileceğini belirtmektedir ( Ayd ın Yavuz ve di ğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, 106, 267). Buna göre soruşturma makam larınca ve/veya tutuklama tedbirine karar veren mahkemelerce FETÖ/PDY üyesi olm akla suçlanan başvurucunun ByLock uygulamasını kullanmasının ve/veya kullanmak üzere elektronik/ mobil cihazlara yüklemesinin somut olayın koşullarına göre suçun işle ndiğine dair kuvvetli belirti olarak kabul edilmesi -anılan programın özellikleri itibarıyla- temelsiz ve keyfî bir tutum olarak değerlendirilemez. 24. Diğer taraftan Anayasa Mahkemesince tutuklama gerekçeleri ve tutuklamaya ilişkin süreç üzerinden yapılan denetim sonucunda olayda tutukl ama nedenlerinin bulunup bulunmadığının ve bu tedbirin ölçülü olup olmadığının da belirl enmesi gerekir ( Ayd ın Yavu z ve diğerleri, 268). Başvurucunun tutuklanmasına ve tutuklamaya yönelik itir azın reddine ilişkin kararlarda belirtilen gerekçeler ile tutuklama süreci d ikkate alındığında somut olayda tutuklama nedenlerinin bulunmadığı ve tutuklamanın ölçüsüz oldu ğu söylenemez ( Ayd ın Yavuz ve di ğerleri, 269-276; Selçuk Özdemir [GK], B. No: 2016/49158, 26/7/2017, 77-82). 25. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun tutuklanmasının hukuki o lmadığı iddiasına ilişkin olarak bir ihlalin bulunmadığı açık olduğunda n başvurunun bu kısmının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. B. Kötü Muamele Yasağının İhlal Edildiğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddiaları26. Başvurucu; 2015 tarihinde böbrek nakli ameliyatı olması nede niyle tutulma koşullarının kendisi açısından hayati tehlike yarattığını, diğe r hükümlü ve tutuklularla birlikte aynı tuvalet ve banyoyu kullanmasının enfeksiyon kapma riskini artırdığını, ayrıca kalabalık olan koğuşta kalan diğer bireylerden hastalık kapma ihtimalinin yüksek olduğunu ifade ederek tutuklama kararı verilmesi nedeniyle anayasal haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. 2. Değerlendirme27. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan hu kuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsi fini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Başvurucunun şikâyetlerini n özü, ceza infaz kurumu şartlarında kalmasının hayati tehlike yaratmasına rağmen tutuklama kararı verilmesine yönelik olduğu anlaşıldığından başvurucunun iddiala rı kötü muamele yasağı kapsamında değerlendirilmiştir. 28. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü nün Düşme karar ı kenar başlıklı 80. maddesinin ilgili kısmı şöyledir: (1) Bölümler ya da Komisyonlarca yarg ılaman ın her aşamas ında aşağıdaki hâllerd e düşme karar ı verilebilir: Başvuru Numarası : 2018/36051 Karar Tarihi : 15/12/2020 7ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptanan herhangi bir ba şka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini hakl ı kılan bir neden görülmemesi. 29. Başvurucunun ihlal iddialarının temelinde böbrek nakli ameli yatı olmasına rağmen infaz kurumunda tutulmasının kötü muamele yasağını ihlal ettiği iddiası yer almaktadır. Bu bağlamda başvurunun incelenmesini haklı kılan te mel neden, tutuklanmasından dolayı başvurucunun ceza infaz kurumunda tutul ması olup İstanbul 33. Ağır Ceza Mahkemesinin 14/3/2019 tarihli kararıyla tahliye edil diği dikkate alındığında başvurunun incelenmesini haklı kılan nedenin kalmadığı anlaşılm aktadır (benzer doğrultudaki kararlar için bkz. Salih Tuğrul, B. No: 2014/1988, 17/5/2016; Zeki Hakan Nebioğlu, B. No: 2015/2418, 8/5/2019; İbrahim Ethem Kuri ş, B. No: 2016/16436, 8/1/2020). 30. Açıklanan gerekçelerle incelenmesinin sürdürülmesini haklı k ılan bir neden kalmadığı anlaşıldığından başvurunun bu kısmının düşmesine kara r verilmesi gerekir. V. HÜKÜMAçıklanan gerekçelerle; A. Kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, B. Kötü muamele yasağının ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini hakl ı kılan bir neden kalmamas ı nedeniyle DÜŞMESİNE, C. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 15/12 /2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ