TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MELDA ÖZ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/4658) Karar Tarihi: 16/6/2022 Başvuru Numaras ı: 2020/4658 Karar Tarihi : 16/6/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Fatma Burcu NACAR YÜCE Başvurucu : Melda ÖZ Vekili : Av. Fuat AKÇAY I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, sürekli i şçi kadrosunda istihdam edilme talebiyle aç ılan davan ın redded
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MELDA ÖZ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/4658) Karar Tarihi: 16/6/2022 Başvuru Numaras ı: 2020/4658 Karar Tarihi : 16/6/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Fatma Burcu NACAR YÜCE Başvurucu : Melda ÖZ Vekili : Av. Fuat AKÇAY I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, sürekli i şçi kadrosunda istihdam edilme talebiyle aç ılan davan ın reddedilmesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 30/1/2020 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. 6. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucu Isparta Devlet Hastanesinde alt ta şerona bağlı olarak t ıbbi sekreter unvan ı ile geçici i şçi statüsünde çal ışmaktayken hastanenin kapat ılarak şehir hastanesine dönüştürülmesi üzerine 19/3/2017 tarihinde i şveren taraf ından başvurucunun i ş akdi feshedilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2020/4658 Karar Tarihi : 16/6/2022 39. 24/12/2017 tarihli ve 30280 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanarak yürürlü ğe giren 696 say ılı Olağanüstü Hal Kapsam ında Baz ı Düzenlemeler Yap ılmas ı Hakk ında Kanun Hükmünde Kararname'nin 127. maddesi ile 30/6/1989 tarihli ve 20211 say ılı Resm î Gazete'de yay ımlanarak yürürlü ğe giren 375 say ılı Kanun Hükmünde Kararname'ye (375 say ılı KHK) eklenen geçici 23. maddede, kamu kurum ve kurulu şlar ında personel çal ıştırılmas ına dayal ı hizmet al ım sözle şmeleri kapsam ında yükleniciler taraf ından 4/12/2017 tarihi itibar ıyla çal ışmakta olanlara sürekli i şçi kadrolar ına veya mahalli idare şirketlerinde i şçi statüsüne geçme hakk ı tan ınm ış, başvurucu da bu haktan yararlanmak üzere İl Sağlık Müdürlü ğüne başvuruda bulunmu ş ancak "...hizmet al ım sözleşmeleri kapsam ında 4/12/2017 tarihinde çal ışıyor olmak" şart ını sağlamad ığından bahisle KHK'daki ko şullar ı taşımamas ı nedeniyle ba şvurucunun bu talebi reddedilmi ştir. 10. Başvurucu 27/4/2018 tarihinde Isparta İdare Mahkemesinde (Mahkeme) i şlemin iptaline yönelik dava açm ıştır. Dava dilekçesinde ba şvurucu; 19/3/2017 tarihinde Ispart a Devlet Hastanesinin kapat ılmas ı ve yerine Isparta Şehir Hastanesinin aç ılmas ı nedeniyle i ş sözleşmesinin feshedildi ğini, kapsama dâhil edilenlerle ayn ı konumda oldu ğunu, ayr ıca işyerinde disiplinsiz davran ışlar ının bulunmad ığını, buna rağmen haks ız bir şekilde talebinin reddedildi ğini, yap ılan uygulaman ın eşitlik ilkesine ayk ırı olduğunu ileri sürerek i şlemin iptaline karar verilmesi gerekti ğini belirtmi ştir. 11. Mahkeme 16/10/2018 tarihli kararla davay ı reddetmi ştir. Gerekçeli karar ın ilgili kısm ı şöyledir: "...sürekli i şçi kadrolar ına geçirilme hakk ından yararlanabilmek için 375 say ılı KHK n ın geçici 23. maddesinin 1. f ıkras ında belirtilen idarelerde personel çal ıştırılmas ına dayal ı hizmet al ım sözleşmeleri kapsam ında yükleniciler taraf ından 04/12/2017 tarihi itibar ıyla çal ıştırılmakta olmak gerekti ği şart ına yer verilmi ş; bunun yan ında 6428 say ılı Kanun kapsam ında faaliyete geçen tesislere ta şınmas ı nedeniyle faaliyetleri sona erdirilen sağlık kurum ve kurulu şlar ında, bu kurum ve kurulu şlar ın kapat ılma tarihinde birinc i fıkrada belirtilen hizmet al ımlar ı kapsam ında çal ıştırılanlar ın 04.12.2017 tarihinde söz konusu tesislerde ( Şehir Hastanesinde) çal ışıyor olmas ı halinde 04.12.2017 tarihi itibariyle birinci f ıkrada belirtilen idarelerde çal ışıyor olmak şart ının aranmayaca ğı düzenlenmi ştir. Bak ılan uyuşmazl ıkta dava dosyas ında yer alan bilgi ve belgelerden, davac ının Ispart a Devlet Hastanesinin kapat ılmas ı nedeniyle 19.03.2017 tarihinde i şten ayr ıldığı ve 4.12.201 7 tarihi itibariyle de Isparta Şehir Hastanesinde çal ışmas ının bulunmad ığı anlaşıldığından, "...4/12/2017 tarihi itibar ıyla çal ışıyor olmak" şart ını taşımad ığı gerekçesiyle sürekli i şçi kadrosuna geçirilmemesine ili şkin dava konusu i şlemde hukuka ayk ırılık bulunmamaktad ır." 12. Başvurucunun istinaf talebi Konya Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesinin 29/3/2019 tarihli karar ıyla temyiz yolu aç ık olmak üzere reddedilmi ştir. 13. Başvurucunun temyiz talebi Dan ıştay Onikinci Dairesinin 24/9/2019 tarihli karar ıyla kesin olarak reddedilmi ş ve hüküm onanm ıştır. 14. Nihai karar 31/12/2019 tarihinde tebli ğ edilmiş, başvurucu 30/1/2020 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 15. 375 say ılı KHK'n ın geçici 23. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2020/4658 Karar Tarihi : 16/6/2022 4''5018 say ılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) say ılı cetvellerde yer alan kamu idareleri (MİT Müsteşarl ığı hariç) ile bunlara ba ğlı döner sermayeli kurulu şlar, bu Kanun Hükmünd e Kararnameye ekli (I) say ılı listede yer alan idarelerin merkez ve ta şra teşkilatlar ında; ödemeleri merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefalet sand ığı, yat ırım izleme v e koordinasyon ba şkanl ığı, gençlik hizmetleri ve spor il müdürlü ğü bütçelerinden veya döner sermaye bütçelerinden, an ılan liste kapsam ındaki diğer idareler için ise kendi bütçelerinde n karşılanan 4734 say ılı Kanun ve di ğer mevzuattaki hükümler uyar ınca personel çal ıştırılmas ına dayal ı hizmet al ım sözleşmeleri kapsam ında yükleniciler taraf ından 4/12/2017 tarihi itibar ıyla çal ıştırılmakta olanlar; a) 657 say ılı Kanunun 48 inci maddesinin (A) bendinin (1), (4), (5), (6), (7) ve (8) numaral ı alt bentlerinde belirtilen şartlar ı taşımak, b) Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, ya şlılık veya malullük ayl ığı almaya hak kazanmam ış olmak, c) Bu kapsamda çal ıştırılmalar ına ilişkin olarak açt ıklar ı davalardan ve/veya icra takiplerinden feragat edece ğine dair yaz ılı beyanda bulunmak, ç) En son çal ıştığı idare ile daha önce kamu kurum ve kurulu şlar ında alt işveren işçis olarak çal ıştığı iş sözleşmelerinden dolay ı bu madde ile tan ınan haklar kar şılığında herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunmayaca ğını ve bu haklar ından feragat etti ğine dair yaz ılı bir sulh sözle şmesi yapmay ı kabul etti ğini yaz ılı olarak beyan etmek, kayd ıyla, bu f ıkran ın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on gün içinde idaresinin hizmet alım sözleşmesinin yap ıldığı birimine, sürekli i şçi kadrolar ında istihdam edilmek üzer e yaz ılı olarak ba şvurabilirler. Ba şvuranlar ın şartlar ı taşıyıp taşımad ıklar ının tespiti, bu tespite itirazlar ın karara ba ğlanmas ı, şartlar ı taşıyanlar ın idarelerince belirlenen usul ve esaslara göre yap ılacak yaz ılı ve/veya sözlü ya da uygulamal ı sınava al ınmas ı, s ınav sonuçlar ına itirazlar ın karara ba ğlanmas ı ve s ınavda ba şarılı olanlar ın kadroy a geçirilmesine ili şkin süreç bu f ıkran ın yürürlü ğe girdiği tarihten itibaren doksan gün içinde idarelerince sonuçland ırılır. S ınavlarda ba şarılı olanlar, varsa bu f ıkran ın (c) bendinde öngörülen davalardan feragat ettiklerini tevsik eden belgeyi ve/veya icra takibine kon u alacaktan feragat etti ğine dair icra müdürlü ğünden al ınacak belgeyi ibraz etmek, b u fıkran ın (ç) bendinde öngörülen sulh sözle şmesini ibraz etmek ve öngörülen şartlar ı taşımaya devam etmek kayd ıyla, s ınav sonuçlar ının kesinle şmesini müteakip, her bi r sözleşme itibar ıyla, yüklenicinin hakedi şlerinin ödendi ği bütçe, te şkilat ve birim/yerle şim yeri ad ına vize edilmi ş say ılan sürekli i şçi kadrolar ına idarelerince topluca geçirilir. Bu fıkra kapsam ında feragat edilen davalara veya takiplere ili şkin yarg ılama ve takip giderleri davac ı veya takip eden üzerinde b ırak ılır ve taraflar lehine vekalet ücretine hükmolunmaz, hükmedilenler tahsil edilmez ve bu f ıkran ın yürürlü ğe girdiği tarihe kadar tahsil edilenler ise iade edilmez. Bu f ıkra kapsam ında yap ılacak sulh sözle şmelerinden damga vergisi alınmaz.'' V.İNCELEME VE GEREKÇE 16. Anayasa Mahkemesinin 16/6/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 17. Başvurucu; i ş akdinin hiçbir gerekçe gösterilmeden özel firma taraf ından feshedildi ğini, haks ız işten ç ıkarma dolay ısıyla da kanuni düzenlemeden yararlanamad ığını, Başvuru Numaras ı: 2020/4658 Karar Tarihi : 16/6/2022 5Mahkemece eksik inceleme ve ara ştırma ile hüküm kuruldu ğunu, subjekti f değerlendirmelerle davan ın reddine hükmedildi ğini, karar ın hukuka ayk ırı olduğunu belirterek adil yarg ılanma hakk ının ve eşitlik ilkesinin ihlal edildi ğini belirtmi ştir. 18. Bakanl ık görüşünde, hukuk kurallar ını yorumlama yetkisinin derece mahkemelerine ait oldu ğu ve ihlal iddialar ının kanun yolu şikâyeti niteli ğinde bulundu ğu ileri sürülmüştür. B. Değerlendirme 19. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16; M. Ayd ın Gürül, B. No: 2012/682, 2/10/2013, 18). Başvuru formunda e şitlik ilkesinin hangi nedenle ihlal edildi ğine ilişkin objektif ve somut gerekçeler belirtilmedi ğinden bu kapsamda dile getirilen ihlal iddialar ı temellendirilmemi ş, bu nedenle söz konusu hak kapsam ında inceleme yap ılmam ış, iddialar hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ı kapsam ında ele al ınm ıştır. 20. Anayasa n ın "Hak arama hürriyeti" kenar ba şlıklı 36. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: "Herkes, me şru vas ıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg ı mercileri önünde davac ı veya daval ı olarak iddia ve savunma ile adil yarg ılanma hakk ına sahiptir." 21. Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı maddi adaleti de ğil şeklî adaleti temin etmeye yönelik güvenceler içermektedir. Bu bak ımdan adil yarg ılanma hakk ı davan ın taraflardan biri lehine sonuçlanmas ını garanti etmemektedir. Adil yarg ılanma hakk ı temel olarak yarg ılama sürecinin ve usulünün hakkaniyete uygun olarak yürütülmesini teminat alt ına almaktad ır (M.B. [GK], B. No: 2018/37392, 23/7/2020, 80). 22. Anayasa'n ın 148. maddesinin dördüncü f ıkras ında, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel ba şvuruda incelenemeyece ği belirtilmi ştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava konusu yap ılm ış maddi olay ve olgular ın kan ıtlanmas ı, delillerin de ğerlendirilmesi, hukuk kurallar ının yorumlanmas ı ve uygulanmas ı ile uyuşmazl ık konusunda var ılan sonucun adil olup olmamas ı bireysel ba şvuru konus u olamaz. Ancak bireysel ba şvuru kapsam ındaki hak ve özgürlüklere müdahale te şkil eden, bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda de ğildir (konuya ili şkin birçok karar aras ından bkz. Ahmet Sa ğlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013). 23. Başvuru konusu davada Mahkemenin ba şvurucunun 375 say ılı KHK'n ın geçici 23. maddesinde belirtilen " 4/12/2017 tarihi itibar ıyla çal ışıyor olmak" şart ını sağlamad ığı gerekçesiyle davan ın reddine karar verdi ği anlaşılmaktad ır. Mahkemenin KHK kapsam ında yapt ığı değerlendirmeye kar şın başvurucunun ileri sürdü ğü iddialar ın derece mahkemesince delillerin de ğerlendirilmesine ve hukuk kurallar ının yorumlanmas ına ilişkin oldu ğu, mahkeme karar ında bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik olu şturan bir durumun bulunmad ığı anlaşılmaktad ır. Dolay ısıyla başvurucunun ileri sürdü ğü ihlal iddialar ının kanun yolu şikâyeti niteli ğinde oldu ğu, bu suretle ba şvurunun aç ıkça dayanaktan yoksun oldu ğu sonucuna ula şılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2020/4658 Karar Tarihi : 16/6/2022 624. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Selahaddin MENTE Ş bu görüşe kat ılmam ıştır. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDUĞUNA Selahaddin MENTE Ş'in karşıoyu ve OYÇOKLU ĞUYLA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 16/6/2022 tarihinde karar verildi. Başvuru Numaras ı: 2020/4658 Karar Tarihi : 16/6/2022 7KARŞI OY 1. Mahkemenin say ın çoğunluğu taraf ından somut davada Mahkemenin başvurucunun 375 say ılı KHK'n ın geçici 23. maddesinde belirtilen " 4/12/2017 tarih i itibar ıyla çal ışıyor olmak" şart ını sağlamad ığı gerekçesiyle davan ın reddine karar verdi ği anlaşıldığı, Mahkemenin KHK kapsam ında yapt ığı değerlendirmeye kar şın başvurucunun ileri sürdü ğü iddialar ın derece mahkemesince delillerin de ğerlendirilmesine ve hukuk kurallar ının yorumlanmas ına ilişkin olduğu, mahkeme karar ında bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik olu şturan bir durumun bulunmad ığı dolay ısıyla başvurucunun ileri sürdü ğü ihlal iddialar ının kanun yolu şikâyeti niteli ğinde oldu ğu belirtilerek ba şvurunun aç ıkça dayanaktan yoksun oldu ğu sonucuna ula şılm ıştır. Aşağıda belirtti ğim gerekçelerle say ın çoğunluğun görüşüne kat ılmad ım. 2. Başvurucu Isparta Devlet Hastanesi bünyesinde alt i şveren işçisi olarak çal ışmakta iken, Devlet Hastanesinin kapat ılarak Şehir Hastanesine ta şınmas ı sonucunda i ş akdi feshedilmi ştir. Başvurucu ile ayn ı konumda olan bir k ısım işçi Isparta Şehir Hastanesinde çal ışmaya devam ederken ba şvurucunun bu yöndeki talebinin i şverenler taraf ından reddedildi ği anlaşılmaktad ır. Başvurucunun kendi iste ği d ışında işten ayr ılmak zorunda kald ığı 19/3/2017 tarihinden yakla şık 9 ay sonra yürürlü ğe giren 696 say ılı Olağanüstü Hal Kapsam ında Baz ı Düzenlemeler Yap ılmas ı Hakk ında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göre 4/12/2017 tarihi itibariyle ki şilerin fiilen çal ışıyor olma koşulunu sağlamad ığı gerekçesi ile davan ın reddine karar vermesi kanun hükmünün şekli yönden de ğerlendirilmesi ve somut olayda oldu ğu gibi bu durumun da haks ız sonuçlara sebebiyet vermesi sonucu ortaya ç ıkmaktad ır. Özellikle ba şvurucunun durumunda oldu ğu gibi kural yürürlü ğe girmeden kendi iste ği ve kusuru d ışında işten ç ıkar ılan kişiler için kanunda öngörülen bu şart ın kişilerin somut olaydaki gibi özel durumlar ı dikkate al ınarak değerlendirme yap ılmas ı mahkemelerin bu konuda ara ştırma yaparak kararlar ında bu hususlara vurgu yapmas ı gerekmektedir. Aksi durum yarg ılamalar ın hakkaniyet ölçütünden uzaklaştırabilir. Ba şvuru konusu olayda yarg ısal mercilerin kanun hükmünü şekli yönden yorumlayarak ba şvurucunun i şten ç ıkmak zorunda b ırak ıldığı kurumda ne kadar süre görev yapt ığı, şehir hastanesinde tekrar göreve ba şlama talebinin reddinin hakl ı gerekçelere dayan ıp dayanmad ığı gibi olaya özgü ko şullar yönünden de ğerlendirme yapmad ıkılar ı anlaşılmaktad ır. Dolay ısıyla bu konularda inceleme yap ılmadan verilen karar ın hakkaniyete uygun yarg ılama koşullar ını sağlad ığı söylenemez. 3. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde düzenlenen adil yarg ılama hakk ı kapsam ındaki hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. Yukar ıda belirtti ğim gerekçelerle Say ın çoğunluğun görüşüne kat ılmad ım. Üye Selahaddin MENTE Ş