TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR HATİCENUR UYSAL BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/27866) Karar Tarihi: 20/10/2020 Başvuru Numaras ı: 2018/27866 Karar Tarihi : 20/10/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Mehmet AKTEPE Başvurucu : Haticenur UYSAL Vekili : Av. Erdoğan TİRYAKİ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; usule ili şkin imkânlar bak ımından zay ıf duruma dü şürülm
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR HATİCENUR UYSAL BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/27866) Karar Tarihi: 20/10/2020 Başvuru Numaras ı: 2018/27866 Karar Tarihi : 20/10/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Mehmet AKTEPE Başvurucu : Haticenur UYSAL Vekili : Av. Erdoğan TİRYAKİ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; usule ili şkin imkânlar bak ımından zay ıf duruma dü şürülme nedeniyle silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkelerinin, yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 10/9/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüş bildirmemi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 8. Elmal ı Cumhuriyet Ba şsavc ılığının 26/5/2008 tarihli iddianamesi ile çocu ğun cinsel istismar ı ve çocuğu müstehcen yay ınlar ı okumaya ve seyretmeye te şvik suçlar ından başvurucu hakk ında kamu davas ı aç ılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2018/27866 Karar Tarihi : 20/10/2020 39. Elmal ı Ağır Ceza Mahkemesinin (Mahkeme) 7/5/2013 tarihli karar ıyla başvurucunun iki ayr ı mağdura karşı eylemleri nedeniyle çocu ğun cinsel istismar ı suçundan iki kez 8 y ıl 4 ay hapis, çocu ğa müstehcen görüntü içeren ürünlerin içeri ğini gösterme/dinletme suçundan iki kez 8 ay 10 gün hapis cezas ı ile 1.660 TL adli para cezas ı ile cezaland ırılmas ına, müstehcen görüntü ürünü üretme i şinde çocuk olan küçük ma ğdurlar ı kullanma suçu yönünden ise beraatine karar verilmi ştir. 10. Temyiz üzerine Yarg ıtay, başvurucu yönünden 11/1/2016 tarihinde bozma karar ı vermiştir. 11. Bozma sonras ı yap ılan yarg ılama sonucu Mahkemenin 11/10/2016 tarihli karar ıyla başvurucunun iki ayr ı mağdura karşı eylemleri nedeniyle çocu ğun basit cinsel istismar ı suçundan iki kez 5 y ıl 6 ay 20 gün hapis cezas ı ile cezaland ırılmas ına karar verilmi ş, çocuğu müstehcen yay ınlar ı okumaya ve seyretmeye te şvik suçu yönünden ise suçu i şlediği sabit olmad ığından beraatine karar verilmi ştir. 12. Yarg ıtay 14. Ceza Dairesinin 21/6/2018 tarihli karar ıyla başvurucu hakk ındaki hüküm onanm ıştır. 13. Yarg ıtay ilam ına ilişkin Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) kay ıtlar ında yap ılan incelemede ba şvurucunun ilgili Yarg ıtay karar ını 2/8/2018 günü saat 16.47.26 da açarak okudu ğu tespit edilmi ştir. 14. Dosyadaki belgelerden 1/7/2018 tarihinde ba şvurucunun do ğum yapt ığı, sonras ında eşinin 7/8/2018 tarihinde Elmal ı Cumhuriyet Ba şsavc ılığına dilekçe ile ba şvurarak başvurucu hakk ında cezan ın infaz ının ertelenmesini talep etti ği anlaşılm ıştır. 15. Bahse konu talep üzerine Elmal ı Cumhuriyet Ba şsavc ılığı doğum nedeniyle infaz ın ertelenmesine 7/8/2018 tarihinde karar vermi ştir. 16. Başvurucunun UYAP'ta kay ıtlı 25/12/2018 tarihli Cumhurba şkanl ığı İletişim Merkezi (C İMER) ba şvurusunda kulland ığı "...temmuzda do ğum yapt ım, Elmal ı ağır ceza savc ısı bana alt ı ay süt izni verdi, beni 28/12/2018 cuma günü tutuklayacaklar..." ifadesinden infaz ın ertelenmesiyle ilgili olarak e şinin yapt ığı başvurudan ve hakk ında verilen infaz ın ertelenmesi karar ından haberdar oldu ğu anlaşılmaktad ır. 17. Başvurucu, nihai karar ı 10/9/2018 tarihinde tebellü ğ ettiğini beyan etmi ştir. 18. Başvurucu 10/9/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 19. Mahkemenin 20/10/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 20. Başvurucu; kendisinin ceza sorumlulu ğunun tespiti aç ısından Mahkemece ya ş tespiti yap ılmadan karar verildi ğini, delillerin hatal ı ve eksik de ğerlendirilmesi sonucu çelişkili raporlara itibar edilerek haks ız ve hakkaniyete ayk ırı mahkûmiyet karar ı verildiğini, yarg ılaman ın makul sürede sonuçland ırılmad ığını ileri sürmü ştür. Başvuru Numaras ı: 2018/27866 Karar Tarihi : 20/10/2020 4B. Değerlendirme 21. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un " Bireysel ba şvuru usulü " kenar ba şlıklı 47. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Bireysel ba şvurunun, ba şvuru yollann ın tüketildi ği tarihten; ba şvuru yolu öngörülmemi şse ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekir. Hakl ı bir mazereti nedeniyle süresi içinde ba şvuramayan/ar, mazeretin kalkt ığı tarihten itibaren onbe ş gün içinde ve mazeretlerini belgeleyen delillerle birlikte ba şvurabilirler ... " 22. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) " Başvuru süresi ve mazeret " kena r başlıklı 64. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Bireysel ba şvurunun, ba şvuru yollann ın tüketildi ği tarihten, ba şvuru yol u öngörülmemi şse ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekir. " 23. Bireysel ba şvurunun ön şartlar ından biri de otuz günlük süre kural ıdır. Sürenin başvurunun her a şamas ında dikkate al ınmas ı gerekir ( Deniz Baykal, B. No: 2013/7521, 4/12/2013, 32). 24. Bireysel ba şvurunun süre ko şuluna bağlanmas ıyla hukuki istikrar ın sağlanmas ı hedeflenmektedir. Dolay ısıyla anayasal bir hak arama yolu olan bireysel ba şvurunun yap ılmas ı için belli sürelerin öngörülmesi hukuki istikrar ilkesinin bir gere ğidir ve bu süre -bireysel ba şvuru yap ılmas ını imkâns ız k ılacak ölçüde k ısa olmad ıkça- bireysel ba şvuru hakk ına ayk ırılık oluşturmaz (k ısmi değişikliklerle birlikte bkz. Remzi Durmaz, B. No: 2013/1718, 2/10/2013, 27). 25. Bireysel ba şvurular ın 6216 say ılı Kanun'un 47. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı ile İçtüzük'ün 64. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı uyar ınca başvuru yollar ının tüketildi ği tarihten, ba şvuru yolu öngörülmemi ş ise ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekmektedir. An ılan düzenlemelerde ba şvuru yolu öngörülen durumlarda bireysel ba şvuru süresinin ba şlang ıcına ilişkin olarak başvuru yollar ının tüketildi ği tarihten söz edilmekte ise de haberdar olunmayan bir hususta ba şvuru yap ılamayaca ğı dikkate alınarak bu ibarenin nihai karar ın gerekçesinin ö ğrenildiği tarih olarak anla şılmas ı gerekir (A. C. ve di ğerleri [GK], B. No: 2013/1827, 25/2/2016, 25). 26. Bireysel ba şvuru süresinin i şlemeye ba şlamas ı yönünden nihai karar ın gerekçesinin tebli ği, öğrenme şekillerinden biridir (Mehmet Ali Kurtuldu , B. No: 2013/5504, 28/5/2014, 27). Ancak ö ğrenme, gerekçeli karar ın tebliği ile s ınırlı olarak gerçekle şmez; başka şekillerde de ö ğrenme söz konusu olabilir. Ba şvurucunun nihai karar ın gerekçesini dava dosyas ını incelemek suretiyle ö ğrenmesi mümkündür. Bu do ğrultuda dosyadan suret alınmas ı gibi hâllerde ba şvurucunun gerekçeli karar ı öğrendiği kabul edilebilir. Başvurucunun nihai karar ın gerekçesini öğrendiğini beyan etti ği tarih de bireysel ba şvuru süresinin ba şlang ıcı olarak ele al ınabilir (İlyas Türedi , B. No: 2013/1267, 13/6/2013, 21, 22). 27. Diğer yandan somut olay ın koşullar ında başvurucunun nihai karardan daha erken bir tarihte haberdar olmas ı gerektiğinin değerlendirilmesi durumunda Anayasa Mahkemesi, ba şvuru süresinin ba şlang ıcı için bu tarihi de esas alabilir (Ögeday Ak ın, B. No: 2014/2345, 10/6/2015, 38). Başvuru Numaras ı: 2018/27866 Karar Tarihi : 20/10/2020 528. Bu ba ğlamda Anayasa Mahkemesi, henüz avukat ına tebliğ edilmemi ş olmakl a birlikte nihai karar olan gerekçeli Yarg ıtay ilam ının ilk derece mahkemesine ula ştığı, başvurucunun avukat ının ise bireysel ba şvuru formunda bu karardan haberdar olduklar ını belirttiği tarihten daha önce ilk derece mahkemesine söz konusu ilam ın tebliğe ç ıkar ılmas ı için kendisinin birden fazla talepte bulundu ğunun anla şıldığı bir bireysel ba şvuruda ba şvuru süresinin avukat ın ilk yaz ılı talep tarihinden itibaren i şlemeye ba şlad ığını kabul etmi ştir. An ılan kararda Anayasa Mahkemesi, gerekçeli nihai karar ın ilk derece mahkemesine ulaştığından başvurucunun haberdar oldu ğu ve bu durumda UYAP Avukat Bilgi Sistemi'ni kulland ığı görülen ba şvurucu vekilinin nihai karar sonucunu ve gerekçesini kesin olarak öğrenme olana ğına sahip bulundu ğu konusunda şüphe olmad ığını ifade etmi ştir (Suat Bircan [GK], B. No: 2014/16800, 1/12/2016, 25-27). 29. UYAP, kullan ıcılar ın kendilerini ilgilendiren bilgi ve belgelere ihtiyaç duymalar ı hâlinde h ızlı ve kolay şekilde bu belgelere ula şabilmelerini sa ğlamaktad ır. Her türlü bilgi ve belge al ışverişi de UYAP üzerinden elektronik ortamda ve anl ık denebilecek kısa sürelerde gerçekle ştirilebilmektedir. 30. UYAP kapsam ında vatanda şlar ın yarg ıya daha h ızlı erişmeleri, yarg ı hizmetlerinden en iyi şekilde yararlanmalar ı hedefiyle Bakanl ık taraf ından Vatandaş Portal Bilgi Sistemi geliştirilmiştir. Bu sistemin kullan ılmas ı ile vatanda şlar ülke genelindeki tü m adli ve idari yarg ı birimleri ile icra dairelerinde taraf ı olduklar ı dava ve takiplere interne t üzerinden eri şebilmektedirler. Türkiye Cumhuriyeti vatanda şlık numaras ı bulunan kimseler UYAP Vatanda ş Portal Bilgi Sistemi'ni kullanabilmektedir. Bu sisteme e-devlet vey a kendisine özgü internet adresi üzerinden e-devlet şifresiyle, mobil imza ya da elektronik imza ile erişim sağlanmaktad ır. 31. Sisteme Türkiye Cumhuriyeti vatanda şlık numaras ı ve kişiye özgü belirlenen e-devlet şifresi ile giri ş yapanlar UYAP kapsam ında adli ve idari yarg ı birimlerinde görülmekte olan dava dosyalar ını ve evraklar ın içeriğini görebilmektedir. Sa ğlanan bu hizmetin sonucu olarak vatanda şlar nihai karar ın gerekçesine eri şmenin mümkün hâle geldi ği durumlarda bu sistemi kullanmak suretiyle nihai karar ın gerekçesini kesin olarak ö ğrenme imkân ını da elde etmektedirler. 32. Tüm bu i şlemler yap ılırken bilgi ve belgelerin son hâli, de ğişmez ve güvenli bir şekilde veri taban ında saklanmakta ve belgeler üzerinde yap ılan işlemler UYAP evrak i şlem kütüğünde kay ıt alt ına al ınmaktad ır. Evrak i şlem kütüğü, evrak üzerinde yap ılan işlemleri (doküman olu şturma, düzenleme, imzalama, açma, okuma ve yazd ırma gibi) kay ıt alt ına almaktad ır. Kay ıt alt ına al ınan evrak üzerindeki i şlemleri yapan şahs ın ad ı ve soyad ı, sıfat ı, birimi, yap ılan işlemin niteli ği, tarih ve saati sistemde saklanmaktad ır (Hüseyin A şkan, B. No: 2017/15649, 21/7/2020 28). 33. Yarg ılama sürecinde nihai karar olan Yarg ıtay ilam ına ilişkin UYAP evra k işlem kütüğü üzerinde yap ılan incelemede de ilgili karar ın başvurucu taraf ından 2/8/2018 günü saat 16.47.26 da aç ıldığı tespit edilmi ş ve buna ili şkin ekran ç ıktısı al ınarak dosyaya konulmuştur. Dolay ısıyla bu işlemi yapan ilgililerin nihai karar ın sonucunu ö ğrendikleri söylenebilir. Bu durumda ise bireysel ba şvuru süresinin sonucun ö ğrenildiği bu tarihte n itibaren ba şlatılmas ı gerekir. 34. Somut olayda ba şvurucunun Yarg ıtay ilam ını UYAP üzerinden okudu ğu 2/8/2018 tarihinde bireysel ba şvuruya ili şkin nihai karardan haberdar oldu ğu ve bu Başvuru Numaras ı: 2018/27866 Karar Tarihi : 20/10/2020 6doğrultuda bireysel ba şvuru süresinin 2/8/2018 tarihinden itibaren i şlemeye ba şlad ığı kabul edilmelidir. Nitekim ilgili usul kurallar ı uyar ınca sürenin münhas ıran tebliğden itibare n işlemeye ba şlayacağının kabul edildi ği uygulamalar ın aksine bireysel ba şvuru yolunda başvuru süresi, ihlalin ö ğrenilmesi esas ına bağlanm ıştır (Hüseyin A şkan, 30). 35. Dosya kapsam ında nihai karar ın 2/8/2018 tarihinde ba şvurucu taraf ından öğrenildiği tespit edilmi ştir. Kald ı ki başvurucu, yapt ığı doğum sonras ında hakk ında kesinleşen cezan ın bir süre infaz edilmemesi için kendi bilgisi ve r ızas ı doğrultusunda e şi arac ılığıyla 7/8/2018 tarihinde infaz ın ertelenmesi talebinde bulunmu ştur. Buna ili şkin bilgisi ve r ızas ı yukar ıda zikredilen C İMER başvurusundan da ayr ıca anlaşılmaktad ır (bkz. 16). Dolay ısıyla gerekçeli nihai karar ın ilk derece mahkemesine ula ştığından başvurucunun 7/8/2018 tarihinde haberdar oldu ğu, nihai karar sonucunu ve gerekçesini kesin olarak öğrenme olana ğına sahip bulundu ğu konusunda şüphe yoktur. Bu durumda dahi ba şvurunun otuz günlük bireysel ba şvuru süresinden sonra yap ıldığı aç ıktır. 36. Sonuç olarak bireysel ba şvuru konusu yarg ılama sürecine ili şkin nihai karardan 2/8/2018 tarihinde haberdar oldu ğu (en geç 7/8/2018 tarihinde) anla şılan başvurucunun otuz günlük bireysel ba şvurusu süresinden sonra 10/9/2018 tarihinde gerçekle ştirdiği bireysel başvurusunun süre aşımı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurunun süre aşımı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 20/10/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş