TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ALİ ŞİMŞEK BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/29621) Karar Tarihi: 11/7/2023 Başvuru Numaras ı: 2020/29621 Karar Tarihi : 11/7/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Zehra GAYRETL İ Başvurucu : Ali ŞİMŞEK Vekili : Av. Ahmet DO ĞAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza davas ında başvurucunun (san ığın) haz ır bulunma talebinin reddedile
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ALİ ŞİMŞEK BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/29621) Karar Tarihi: 11/7/2023 Başvuru Numaras ı: 2020/29621 Karar Tarihi : 11/7/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Zehra GAYRETL İ Başvurucu : Ali ŞİMŞEK Vekili : Av. Ahmet DO ĞAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza davas ında başvurucunun (san ığın) haz ır bulunma talebinin reddedilerek ses ve görüntü aktar ımı suretiyle duru şmaya uzaktan kat ılımının sağlanmas ı nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 11/9/2020 tarihinde yap ılm ıştır. Komisyon, adli yard ım talebinin kabulüne ve duru şmada haz ır bulunma hakk ı dışındaki şikâyetlerin kabul edilemez oldu ğuna, anılan hakka ili şkin şikâyetin kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar vermi ştir. 3. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. III. OLAY VE OLGULAR4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 5. Başvurucu Ere ğli T Tipi Kapal ı Ceza İnfaz Kurumunda (Ceza İnfaz Kurumu) tutuklu iken silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan yarg ılanm ıştı r. Konya 8. A ğır Ceza Mahkemesince (Mahkeme) görülen yarg ılaman ın duruşmas ı üç celsede tamamlanm ıştır. Yarg ılamada 17/8/2017 tarihinde duru şma haz ırlığı işlemleri yap ılm ıştır. Tensip Tutana ğı'nda duruşman ın 16/11/2017 tarihinde yap ılmas ına, başvurucunun duru şma tarihinde Ses ve Görüntü Bili şim Sistemi (SEGB İS) arac ılığı ile haz ır edilmesi için tutuklu bulundu ğu Ceza İnfaz Kurumuna müzekkere yaz ılmas ına karar verildi ği belirtilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2020/29621 Karar Tarihi : 11/7/2023 36. Başvurucu, yarg ılaman ın 16/11/2017 tarihli ilk celsesine tutuklu bulundu ğu Ceza İnfaz Kurumundan SEGB İS arac ılığı ile kat ılm ıştır. Duruşma Tutana ğı'nda başvurucunun SEGB İS arac ılığıyla duruşmaya kat ılmak istemedi ği yönünde Mahkemeye itirazda bulundu ğuna dair herhangi bir beyan ı yer almamaktad ır. Duruşmada başvurucu, müdafiinin de haz ır bulunmas ıyla savunma yapm ıştır. Başvurucunun SEGB İS arac ılığı ile kat ıldığı yarg ılaman ın 21/2/2018 tarihli ikinci ve 8/5/2018 tarihli üçüncü celselerinde iddia makam ınca esas hakk ında mütalaa sunulmu ş ve hüküm aç ıklanm ıştır. Başvurucunun bizzat duruşmada haz ır bulunmak istedi ğine dair Mahkemeye herhangi bir bildirimde bulundu ğunu ortaya koyan somut bir veriye rastlanmam ıştır. Mahkeme, ba şvurucunun silahl ı terör örgütü üyeliği suçundan hapis cezas ıyla cezaland ırılmas ına karar vermi ştir. 7. Başvurucu, gerekçeli temyiz dilekçesini sunmas ını müteakip 28/1/2020 tarihli ek dilekçe ile duru şmalara SEGB İS arac ılığı ile kat ılmak zorunda b ırak ılmas ı nedeniyle savunma hakk ının k ısıtland ığını ileri sürmü ştür. 8. Yarg ıtay 16. Ceza Dairesi 24/6/2020 tarihinde hükmü onam ıştır. Başvurucunun ek temyiz dilekçesinde ileri sürdü ğü duruşmalara SEGB İS arac ılığı ile kat ılmak zorunda bırak ılmas ı nedeniyle savunma hakk ının k ısıtland ığına dair iddias ının Yarg ıtay taraf ından karşıland ığına dair somut bir veri bulunmamaktad ır. IV.İLGİLİ HUKUK 9.İlgili hukuk için bkz. Şehrivan Çoban [GK], B. No: 2017/22672, 6/2/2020, 38-60. V.İNCELEME VE GEREKÇE 10. Anayasa Mahkemesinin 11/7/2023 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 11. Başvurucu, duru şmalara bizzat kat ılamamas ı nedeniyle savunma hakk ının kısıtland ığını ileri sürmü ştür. 12. Bakanl ık görüşünde, başvurucunun SEGB İS arac ılığı ile duru şmaya kat ılmak istemediği veya duru şmada bizzat haz ır bulunmak istedi ği yönünde herhangi bir beyanda bulunmad ığına vurgu yap ılm ış; SEGBİS ile ilgili şikâyetlerin temyiz a şamas ında da ileri sürülmedi ği ifade edilmi ştir. Ayr ıca başvurucunun müdafi yard ımından da yararlanmak suretiyle herhangi bir s ınırlamaya maruz kalmadan ve teknik bir ba ğlant ı sorunu ya şamadan etkili bir şekilde savunma yapma imkân ı bulduğu ifade edilmi ştir. B. Değerlendirme 13. Anayasa Mahkemesi Şehrivan Çoban ve Emrah Yayla ([GK], B. No: 2017/38732, 6/2/2020) kararlar ında duru şmada haz ır bulunma hakk ı ile ilgili ilkeleri belirlemiştir. Anayasa Mahkemesi bu kararlarda öncelikle ki şilerin istemine ayk ırı olarak SEGBİS yoluyla duru şmaya kat ılmas ının duruşmada haz ır bulunma hakk ına yönelik bir müdahale te şkil ettiğini tespit etmi ştir. Bu müdahalenin kanunilik, me şru amaç ve ölçülülük Başvuru Numaras ı: 2020/29621 Karar Tarihi : 11/7/2023 4yönünden incelenece ğini ifade etmi ştir. An ılan kararlarda 4/12/2004 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 196. maddesinin kanunilik ölçütünü kar şılad ığı ve müdahalenin usul ekonomisinin gerçekle ştirilmesine yönelik meşru bir amaca dayand ığı sonucuna ula şılm ıştır (Şehrivan Çoban, 72-104; Emrah Yayla , 58-86). 14. An ılan kararlarda ölçülülük yönünden yap ılan incelemede ise ba şvurucunun duruşmada haz ır bulunma talebinin hangi zorlay ıcı nedene dayal ı olarak kabul edilmedi ğinin ortaya konulmamas ı ve başvurucunun SEGB İS yoluyla kat ıldığı celselerde esasl ı işlemlerin yap ılmas ı nedeniyle müdahalenin gerekli olmad ığı değerlendirilmi ştir. 15. Öte yandan Anayasa Mahkemesi daha önce adil yarg ılanma hakk ı güvencelerinden aç ık veya örtülü şekilde feragat edilmesinin mümkün oldu ğunu ancak feragatin Anayasa'ya uygun kabul edilebilmesi için feragat iradesinin aç ık olmas ının ve sonuçlar ının kişi yönünden makul olarak öngörülebilir olmas ının gerekti ğini belirtmiştir. Buna ek olarak asgari usul güvencelerinin sa ğlanm ış olmas ı, ayr ıca adil yarg ılanma hakk ından feragat edilmesini me şru olmaktan ç ıkaran üstün bir kamu yarar ının da bulunmamas ı gerekmektedir ( Nurettin Balta, B. No: 2016/10023, 28/12/2021, 45). Örtül ü feragatin hangi durumlarda Anayasa'ya uygun kabul edilece ğine ilişkin ilkeler Ansar Onat (B. No: 2019/14515, 15/6/2022) karar ında belirtilmi ştir. Buna göre örtülü feragatin geçerli olabilmesi için feragat eden taraf ın söz konusu eylemlerinin sonuçlar ını makul olarak öngörebilece ğinin ortaya konulmas ı gerekmektedir. Dolay ısıyla yetkili yarg ı organlar ının bu konuda varsay ıma dayal ı bir değerlendirme yapmamalar ı gerekir (duru şmada haz ır bulunma hakk ı bak ımından yap ılan benzer de ğerlendirmeler için bkz. Emrah Yayla, 75). Bununla birlikte adil yarg ılanma hakk ı güvencelerinden feragat iradesi, bunu gösteren olgular ın bulunmas ından veya suç isnad ı alt ındaki kişinin tutum ve davran ışlar ından anla şılabili r (Ansar Onat, 21). 16. Somut olayda ba şvurucunun do ğrudan duru şmada haz ır bulunma hakk ından feragat etti ğine dair bir beyan ı bulunmamakta ise de talebine ayk ırı olarak SEGB İS yoluyla duruşmalara kat ılmak zorunda b ırak ıldığını söylemek de mümkün gözükmemektedir. Zira üç celsede tamamlanan duru şman ın tüm celselerine SEGB İS arac ılığı ile kat ılan başvurucu, bu duruma yönelik herhangi bir itiraz ileri sürmemi ştir. Yine yarg ılamaya uzaktan kat ılım sürecinde ses ve görüntü kalitesiyle ilgili sorun ya şand ığına ilişkin bir iddia ve itiraza duruşma tutanaklar ı ve başvuru formunda yer verilmemi ştir. Başvurucunun duru şmalara bizzat kat ılma talebini celse aralar ında Mahkemeye iletmemi ş olmas ı da dikkate al ındığında söz konusu hakka ili şkin feragat etme iradesini z ımnen ortaya koydu ğu aç ıktır. Ayr ıca başvurucunun SEGB İS arac ılığı ile duru şmaya kat ılımının sonuçlar ını makul olarak öngörebilecek durumda olmad ığına dair somut bir veri bulunmad ığı gibi duru şmada haz ır bulunma hakk ından feragat ile ilgili asgari usul güvencelerinin kendisine sa ğlanmad ığına yönelik bir iddias ı da başvuru formuna yans ımam ıştır. Buna ek olarak ba şvurucunun duruşmada haz ır bulunma hakk ından feragat etme iradesini gösterdi ğine ilişkin kabulü me şru olmaktan ç ıkaracak üstün bir kamu yarar ının mevcut oldu ğundan söz etmek de -somut olay ın koşullar ında- mümkün gözükmemektedir. Dolay ısıyla başvurucunun duru şmada haz ır bulunma hakk ına bir müdahalede bulunulmad ığı sonucuna var ılm ıştır. 17. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki duru şmada haz ır bulunma hakk ına ilişkin olarak bir ihlalin bulunmad ığı aç ık olduğundan başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2020/29621 Karar Tarihi : 11/7/2023 5VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Duru şmada haz ır bulunma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyetine neden olaca ğından adli yard ım talebi kabul edilen ba şvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 11/7/2023 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.