TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASA MAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR ZAFER GOZUTOK BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/909) Karar Tarihi: 6/2/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/909 : 6/2/2019 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURCU M. EminKUZ R1dvan GULE ; RecaiAKYEL : Sermin BiRTANE : Zafer GOZUTOK : Av. TolgahanALIM I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru; devlet hastanesinde yap1lan dogum esnasmda hatah tibbi yontem sonucunda annenin fel9li kalmasma sebep olun
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASA MAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR ZAFER GOZUTOK BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/909) Karar Tarihi: 6/2/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/909 : 6/2/2019 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURCU M. EminKUZ R1dvan GULE ; RecaiAKYEL : Sermin BiRTANE : Zafer GOZUTOK : Av. TolgahanALIM I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru; devlet hastanesinde yap1lan dogum esnasmda hatah tibbi yontem sonucunda annenin fel9li kalmasma sebep olundugundan bahisle ikayet edilen kamu gorevlileri hakkmda soru turma izni verilmemesi nedeniyle maddi ve manevi varhgm korunmas1 hakkmm ihlal edildigi iddiasma ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 15/1/2015 tarihinde yapilm1 tir . 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yap1lan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur. 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Boliim tarafmdan yap1lmasma karar verilmi tir. 5. Boliim Ba kam tarafmdan ba vurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap1lmasma karar verilmi tir. 6. Ba vuru belgelerinin bir omegi bilgi i9in Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir. Bakanhk , ba vuru hakkmda gorii sunulmayacagm1 bildirmi tir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle olaylar ozetle oyledir: 8. Ba vurucunun e i 27/3/2014 tarihinde Arhavi Dev let Hastanesinde suni sanc1 verilerek normal dogum ger9ekle tirmi ; ancak kanamasmm durmamas1 iizerine Dr. E.Y. tarafmdan en yakm donammh hastaneye sevk karan almm1 , amlan doktorun gozetiminde ambulansla Trabzon'a dogru yola 91kilm1 , fakat yolda durumunun kotiile mesi iizerine Rize 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/909 : 6/2/2019 Egitim ve Ara tirma Hastanesine gidilmi tir. Burada ameliyat edilen ba vurucunun e mm ameliyat s1rasmda rahmi almm1 ve ameliyat sonrasmda bir ay sureyle yogun bak1mda koma halinde tedavisi surdurulmu tur. Tedavi sonucunda ba vurucunun e i fel9li hale gelmi tir. 9. Ba vurucu 16/4/2014 tarihinde e ine fazla miktarda suni sanc1 verildigini, dogumhanede kimsenin e iyle ilgilenmedigini, yalmz birakild1gm1, kanamasmm zamanmda farkedilmedigini, acilen ameliyata almmas1 gerekirken anestezi uzmam olmad1g1 gerek9esiyle ba ka hastaneye sevkedildigini, bu durumun gecikmeye sebep oldugunu ileri surerek dogumu ger9ekle tiren doktorlar E.Y., c;.C.G. ve Ebe M.D.G. hakkmda Arhavi Cumhuriyet Ba savc1hgma su ; duyurusunda bulunmu tur. 10. Cumhuriyet Ba savc1hg1 ikayet edilen ki ilerin kamu gorevlisi olmalan nedeniyle Arhavi Kaymakamhgmdan 2/12/1999 tarihli ve 4483 say1h Memurlar ve Diger Kamu Gorevlilerinin Yargilanmas1 Hakkmda Kanun uyannca soru turma izni istemi tir. 11. Arhavi Kaymakamhgmca 13/6/2014 tarihinde, soru turma izni verilmemesine karar verilmi tir. Ba vurucunun itiraz1 uzerine Trabzon Bolge idare Mahkemesince 10/7/2014 tarihinde itirazm kabulune, soru turma izni verilmemesine dair karann kaldmlmasma karar verilmi tir. Karar gerek9esinde Arhavi Kaymakamhg1 tarafmdan bir ihmal ve kusur bulunup bulunmad1g1 konusunda kadm dogum uzmam bilirki iden almacak rapora gore yeniden karar verilmesi gerektigi belirtilmi tir. 12. Arhavi Kaymakamhg1 8/9/2014 tarihinde soru turma izni verilmemesine karar vermi tir. Kararda; hastaya iddia edildigi gibi a m suni sanc1 verilmedigi, du uk dozda sanc1 uygulanm1 oldugu, tibbi kay1tlarda hastaya on be dakika i9inde mudahale edilmi oldugunun anla 1ld1g1 , dolay1s1yla hastanm mudahale edilmeden bekletildigi iddiasmm dogru olmad1g1, plesentamn aynlmasmdan sonra gorulen kanamaya nobet ;i ekibin ve kadm dogum uzmanmm mudahalelerinin guncel tibbi uygulamalara gore dogru oldugu, hastanm Arhavi Devlet Hastanesinden Rize Egitim Ara tlrma Hastanesine otuz alti dakikada ula tmld1g1, sevk s1rasmda kadm dogum uzmanmm hastaya e lik ettigi, tibbi giri imlerin yerinde ve zamanmda yap1ld1g1 ifade edilmi tir. 13. Ba vurucu bu karara da 1tiraz etm1 tlf. Trabzon Bolge idare Mahkemesinin 11/11/2014 tarihli karanyla itiraz reddedilmi , soru turma izni verilmemesine dair karar onanm1 tir. Arhavi Cumhuriyet Ba savc1hg1 4/12/2014 tarihinde ba vurucunun ikayetlerine ili kin evrakm i lemden kaldmlmasma kesin olarak karar vermi tir. 14. Nihai karar ba vurucuya 23/12/2014 tarihinde teblig edilmi tir. 15. Ba vurucu 15/1/2015 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu tur. IV. iLGiLi HUKUK 16. 6/1/1982 tarihli ve 2577 say1h idari Yargilama Usulu Kanunu'nun "Dogrudan dogruya tam yarg1 davas1 ar;zlmas1" kenar ba hkh 13. maddesinin (1) numarah f1kras1 oyledir: "jdari eylemlerden haklarz ihlal edilmiJ olanlarzn idari dava ar;madan once, bu eylemleri yazzlz bildirim ilzerine veya baJka suretle ogrendikleri tarihten itibaren bir yzl VE her halde eylem tarihinden itibaren beJ yzl ir;inde ilgili idareye baJvurarak haklarznzn yerine 3 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi : 2015/909 : 6/2/2019 getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kzsmen veya tamamen reddi halinde, b; konudaki i$lemin tebligini izleyen giinden itibaren veya istek hakkznda altmz$ giin i ;inde cevap verilmedigi takdirde bu siirenin bittigi tarihten itibaren, dava siiresi i9inde dava aplabilir. " V. iNCELEME VE GEREK ;E 17. Mahkemenin 6/2/2019 tarihinde yapm1$ oldugu toplant1da ba$VUru incelenip geregi dii$iintildti: A. Ba vurucunun iddialan 18. Ba$vurucu; hastane gorevlilerinin ihmali sonucu e$inin oltimden dondtigtinti, rahminin almd1g1m ve fel9li hale geldigini, sorumlulann ara$tmlmas1 i9in $ikayette bulundugunu ancak soru$turma izni verilmedigi i9in magduriyetinin giderilmedigini belirtmi$tir. Ba$vurucu ki$inin maddi ve manevi varhgm1 koruma ve adil yargilanma haklannm ihlal edildigini ileri stirmii$llir. B. Degerlendirme 19. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba$vurucu tarafmdan yap1lan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba$VUfll konusu olay sebebiyle ileri stirtilen iddialann Anayasa'nm 17. maddesinde gtivence altma alman ki$inin maddi ve manevi varhgm1 koruma hakk1 kapsammda oldugu degerlendirilmi$ ve inceleme bu kapsamda yap1lm1$tlr. 20. Anayasa Mahkemesinin ;e$itli kararlannda belirtildigi tizere ya$am hakkmm veya bedensel btittinltigtin ihlaline kasten ya da agir ihmalle sebebiyet verilmemi$ ise etkili bir yargzsal sistem kurma yontindeki pozitif ytiktimltiltik her olayda mutlaka ceza davas1 a91lmasm1 gerektirmemektedir. Failin belirsiz olmad1g1 ve ki$inin kendisine zarar verilmek kast1yla hareket edildigi yontinde bir iddiasmm bulunmad1g1 durumlarda Anayasa'nm 17. maddesi kapsammda etkili bir yarg1sal sistem kurma yontindeki pozitif ytiktimltiltik magdura adli ya da idari yarg1 mercileri ontinde a9abilecegi bir tazminat ya da tam yarg1 davas1 yolunun tanmm1$ olmas1yla yerine getirilmi$ say1hr (Yaprak Yiiksek, B. No: 2013/9116, 14/10/2015, 32, 33, 35; Ramazan Demir, 36). 21. Ceza yarg1lamasmda objektif sorumluluga yer verilmezken tazminat davalannda objektif sorumluluk ilkesinin etkin $ekilde uyguland1g1 ve aym maddi olaylar 9er9evesinde daha dii$iik bir ispat standard1 kullamld1g1 gortilmektedir. Bu baglamda ceza hukukunda taksire dayah sorumluluk istisnai nitelik ta$1masma ragmen taksirle ba$kalarma verilen zarar nedeniyle tazminat sorumlulugu kapsammda giderim imkanmm daha ytiksek oldugu degerlendirilmektedir. Tazminat sorumlulugunda as1l gayenin zarar gorenin zarannm telafi edilmesi oldugu, bu yolun daha ytiksek ba$an $ans1 sunabilecek etkili bir yol oldugu hususu dikkate almmahdir (Yaprak Yiiksek, 37). 22. Bu baglamda ki$inin vticut btittinltigtine yonelen eylemlerde kas1t ya da agir ihmalin bulunmad1g1 ve aydmlatma ytiktimltiltigti kapsammda olaym ve failin belirli oldugu durumlarda hukuki tazmin yolunun -daha ytiksek ba$an $ans1 sunabilecek- kullamlabilir ve etkili bir ba$VUfll yolu oldugu degerlendirilmektedir (Ramazan Demir, 38). Somut olaydaki gibi, vticut btittinltigtine yonelik taksir veya ihmalden kaynaklanan zararlara ili$kin uyu$mazhklarda ttiketilmesi gereken etkili yol hukuki tazmin yoludur. 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/909 : 6/2/2019 23. Olayda beden biitiinliigtine yonelik ihmal suretiyle yapdan mtidahaleyle ilgili olarak yalmzca ceza muhakemesi yoluna ba vuruldugu, tazminat davas1 as;ma yoluna gidilmedigi gozontine almd1gmda Anayasa Mahkemesine bireysel ba vuruda bulunabilmek is;in etkili olan ba vuru yolunun tiiketilmedigi sonucuna ula 1lm1 t1r. 24. A ;1klanan gerek ;elerle ba vurunun diger kabul edilebilirlik ko ullan yontinden incelenmeksizin ba vuru yollarznzn tuketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM As;1klanan gereks;elerle; A. Ki inin maddi ve manevi varhgm1 koruma hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm ba vuru yollarzmn tuketilmemesi nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, B. Yarg1lama giderlerinin ba vurucu tizerinde BIRAKILMASINA 6/2/2019 tarihinde OYBiRLiG-iYLE karar verildi. Ba kan Engin YILDIRIM Dye R1dvan GDLE(; Dye Recep KOMDRCD Dye RecaiAKYEL Dye M. EminKUZ 5