TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Ç.A.A. BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2021/27059) Karar Tarihi: 22/2/2022 Başvuru Numaras ı: 2021/27059 Karar Tarihi : 22/2/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Tuğçe TAKCI Başvurucu : Ç.A.A. Temsilcisi : F.K.A. Vekili : Av. Ali SAMSUM I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, kas hastal ığı nedeniyle reçete edilen ilac ın ith
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Ç.A.A. BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2021/27059) Karar Tarihi: 22/2/2022 Başvuru Numaras ı: 2021/27059 Karar Tarihi : 22/2/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Tuğçe TAKCI Başvurucu : Ç.A.A. Temsilcisi : F.K.A. Vekili : Av. Ali SAMSUM I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, kas hastal ığı nedeniyle reçete edilen ilac ın ithali için gerekli ödemenin Sosyal Güvenlik Kurumu taraf ından karşılanmas ı amac ıyla yap ılan talebin reddedilmesi nedeniyle maddi ve manevi varl ığın korunmas ı hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 15/6/2021 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 4. 2021/47007 numaral ı başvuru incelenen ba şvuruyla birle ştirilmiştir. 5. Başvurucu, tedavisi süresince ilaç bedelinin ilac ın ithalinde yetkili kurulu şa Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) taraf ından ödenmesi yönünde tedbir karar ı verilmesini talep etmiştir. Başvurucunun tedbir taleplerinden ilkinin 28/6/2021 tarihinde reddine, ikincisinin ise 11/11/2021 tarihinde kabulüne karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden ula şılan bilgi ve belgelere göre ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2021/27059 Karar Tarihi : 22/2/2022 28. 27/5/2017 doğumlu olan ba şvurucuya duchenne muscular dystrophy teşhisi konulmuştur. Başvurucunun belirtti ğine göre bu hastal ık nadir görülen ancak yüksek düzeyde ölümcül seyreden, nörolojik bir rahats ızlıktır. 9. 25/2/2021 tarihli doktor raporunda, ba şvurucunun tedavisi için ilac ın kullan ılmas ının gerekli oldu ğunun belirtilmesi sonras ında başvurucunun Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumuna ba şvurusu üzerine eteplirsen etken maddeli Exondys isimli ilac ın kullan ımının ve ithalinin uygun görüldü ğü bildirilmi ştir. 10.İlaç bedelinin ödenmesi talebiyle yapt ığı başvurunun SGK taraf ından reddedilmesi üzerine ba şvurucu, ret i şleminin iptali talebiyle Ankara 8. İdare Mahkemesinde (8. İdare Mahkemesi) dava aç ıp idari işlemin yürütmesinin durdurulmas ına karar verilmesini de talep etmi ştir. 11.İdare Mahkemesi, dava konusu i şlemin yürütmesinin durdurulmas ı talebinin reddine karar vermi ştir. UYAP üzerinden yap ılan incelemede 8. İdare Mahkemesinin 17/9/2021 tarihinde dava konusu i şlemin " ... hastal ığının tedavisi için Etepilirsen etken maddeli ilac ın endikasyon d ışı kullan ımına izin verilmesi talebiyle idareye yap ılan başvurunun reddine ili şkin Türkiye İlaç ve T ıbbi Cihaz Kurumunun 25/03/2021 tarih... işleminin iptali istemiyle Ankara 2. İdare Mahkemesinin ... dosyas ında aç ılan davada an ılan Mahkemece 04/05/2021 tarihli karar ile söz konusu i şlemin yürütmesinin durdurulmas ı üzerine, Sa ğlık Bakanl ığı Türkiye İlaç ve T ıbbi Cihaz Kurumunun 22/05/2021 tarih ... i şlemi ile Etepilirsen etken maddeli ilac ın kullan ımının ve yurtd ışından ithalat ının uygun görüldü ğü anlaşılmakla, ... davac ılar ın çocuğunun muayenesi ve tetkiklerini yapmak suretiyle hastal ığı teşhis eden hastane taraf ından, hastal ığın tedavisinde kullan ılmas ı için uygun ve elzem görülen ve kullan ılmas ı hastan ın tercihine b ırak ılmayan Etepilirsen etken maddeli Exondys 51 isimli ilaç bedelinin mali külfetinin a ğır olduğu,..." gerekçesiyle iptaline karar verildi ği anlaşılm ıştır. SGK vekili taraf ından karara kar şı istinaf ba şvurusunda bulunulmu ş olup istina f incelemesi devam etmektedir. 12. Öte yandan, ba şvurucu söz konusu ilac ın endikasyon d ışı kullan ımına izin verilmesi isteminin Türkiye T ıbbi İlaç ve T ıbbi Cihaz Kurumunca 25/3/2021 tarihinde reddedilmesine dair i şlemin iptali ve yürütmesinin durdurulmas ı talebiyle dava açm ıştır. Ankara 2. İdare Mahkemesi (2. İdare Mahkemesi) 4/5/2021 tarihinde yürütmenin durdurulmas ı talebinin kabulüne karar vermi ştir. Ayr ıca UYAP üzerinden yap ılan incelemede 2. İdare Mahkemesinin 17/9/2021 tarihinde "... tedavisini yürüten doktor taraf ından ... ilac ın haftada bir sürekli kullan ılmas ının önerildi ği ve bu talebin usulüne uygun olarak yap ıldığı, davac ının tedavisinin planlanmas ından ve bu tedavide uygulanacak ilac ın belirlenmesinden yani talep edilen ilac ın kullan ılmas ından ve kullan ılmas ı sonras ında ç ıkacak sonuçtan doğacak sorumlulu ğun tedaviyi üstlenip planlayan doktorda oldu ğu,..." gerekçesiyle i şlemin iptaline karar verildi ği anlaşılm ıştır. Türkiye T ıbbi İlaç ve T ıbbi Cihaz Kurumu vekili taraf ından karara kar şı istinaf ba şvurusunda bulunulmu ş olup istinaf incelemesi devam etmektedir. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 13. Anayasa Mahkemesinin 22/2/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: Başvuru Numaras ı: 2021/27059 Karar Tarihi : 22/2/2022 3A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 14. Başvurucu; hastal ığın tedavisi için gerekli olan ilac ın maliyetinin yüksek olmas ı nedeniyle ilac ı kendi imkânlar ıyla tedarik edemedi ğini, kendisi aç ısından hayati önemi ola n bu ilaç tedavisinin gerçekle şememesine ba ğlı olarak maddi ve manevi bütünlü ğünün tehlikeye girece ğini belirtmi ş, maddi ve manevi varl ığın korunmas ı hakk ının ihlal edildi ğini iddia etmi ştir. 15. Bakanl ık görüşünde, iddiaya konu yarg ılaman ın derdest oldu ğunun başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinde dikkate al ınmas ı gerektiğine değinildikten sonra devletin, vatandaşlar ının maddi ve manevi varl ığının korunmas ı ve geliştirilmesi hakk ını korumak için gerekli tedbirleri almakla yükümlü oldu ğunun fakat bu yükümlülü ğün s ınırsız olmad ığının ifade edildi ği; an ılan hastal ığının tedavisinde kullan ılan ve ataluren etken maddeli Translarna adl ı ilac ın geri ödeme listesinde yer ald ığının ve hastal ığın tedavi finansman ının sağland ığının, ayn ı hastal ığın tedavisinde kullan ılan etepilirsen etken maddeli Exondys adl ı ilac ın geri ödeme kapsam ına al ınmas ı için herhangi bir ba şvurunun yap ılmad ığının, başvuru yap ılmas ı hâlinde komisyonlarda de ğerlendirilece ğinin SGK'ca bildirildi ği belirtilmi ştir. B. Değerlendirme 1. Adli Yard ım Talebi Yönünden 16. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak geçimini önemli ölçüde güçle ştirmeksizi n yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun aç ıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. 2.İhlal İddias ı Yönünden 17. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un " Bireysel ba şvuru hakk ı" kenar ba şlıklı 45. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı şöyledir: "İhlale neden oldu ğu ileri sürülen i şlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmü ş idari ve yarg ısal başvuru yollar ının tamam ının bireysel ba şvuru yap ılmadan önce tüketilmi ş olmas ı gerekir." 18. Başvuruya konu ilaç bedelinin SGK taraf ından ödenmesi talebinin reddi işleminin iptali talepli yarg ılamada 8. İdare Mahkemesince verilen iptal karar ına karşı SGK taraf ından istinaf talebinde bulunuldu ğu ve karar ın istinaf incelemesinde oldu ğu görülmü ştür. Bu itibarla, ba şvurucunun bireysel ba şvuruya konu etti ği iddialar ına ilişkin olarak hukuk sisteminde mevcut yarg ısal yollar ı tüketmeksizin bireysel ba şvuruda bulundu ğu anlaşılm ıştır. 19. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; Başvuru Numaras ı: 2021/27059 Karar Tarihi : 22/2/2022 4A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. Kamuya aç ık belgelerde ba şvurucunun kimli ğinin gizli tutulmas ı talebinin KABULÜNE, C. Maddi ve manevi varl ığın korunmas ı hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, D. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyetine neden olaca ğından adli yard ım talebi kabul edilen ba şvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 22/2/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.