TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MOHAMAD HUSSAM BIDA BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/36856) Karar Tarihi: 15/3/2022 Başvuru Numaras ı : 2019/36856 Karar Tarihi : 15/3/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Elif ÇELİKDEMİR ANKITCI Başvurucu : Mohamad Hussam BIDA Vekili : Av. Müslüm YILDIZ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; s ınır d ışı etme karar ı verilmesi nedeniyle
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MOHAMAD HUSSAM BIDA BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/36856) Karar Tarihi: 15/3/2022 Başvuru Numaras ı : 2019/36856 Karar Tarihi : 15/3/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Elif ÇELİKDEMİR ANKITCI Başvurucu : Mohamad Hussam BIDA Vekili : Av. Müslüm YILDIZ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; s ınır d ışı etme karar ı verilmesi nedeniyle kötü muamele yasa ğının, hukuka ayk ırı idari gözetim karar ı verilmesi nedeniyle de ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 12/11/2019 tarihinde yap ılm ıştır. Komisyon, ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar vermi ştir. 3. Anayasa Mahkemesinin 22/11/2019 tarihli karar ıyla ilgili bilgi ve belgele r topland ıktan sonra yeniden de ğerlendirilmek üzere ba şvurucunun ülkesine s ınır d ışı edilmesine dair i şleminin geçici olarak durdurulmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 4. Başvuru formu ve ekleri ile Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgeler do ğrultusunda tespit edilen ilgili olaylar özetle şöyledir: 5. Suriye vatanda şı ve 1980 y ılı doğumlu olan ba şvurucu, ülkesindeki sava ş ortam ından kaçarak 29/10/2019 tarihinde yasal yollardan Türkiye'ye geldi ğini ifade etmi ştir. 6. Başvurucu hakk ında özel belgede sahtecilik suçunu i şlediği isnad ıyla 6/11/2019 tarihinde ceza soru şturmas ı başlatılmas ının ard ından İstanbul Valili ğinin (Valilik) 11/11/2019 tarihli karar ıyla 4/4/2013 tarihli ve 6458 say ılı Yabanc ılar ve Uluslararas ı Koruma Başvuru Numaras ı : 2019/36856 Karar Tarihi : 15/3/2022 2Kanunu nun 54. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (d) bendi uyar ınca kamu düzeni vey a kamu güvenli ği veya kamu sa ğlığı aç ısından tehdit olu şturduğu gerekçesiyle ba şvurucunun sınır d ışı edilmesine ve idari gözetim alt ına al ınmas ına karar verilmi ştir. 7. Başvurucu 12/11/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 8. Başvurucunun idari gözetim alt ına al ınma karar ına karşı yapt ığı itiraz, İstanbul 2. Sulh Ceza Hâkimli ğinin 18/11/2019 tarihli karar ıyla kabul edilerek ba şvurucunun sal ıverilmesine karar verilmi ştir. 9. Bireysel ba şvuru tarihinden sonra ba şvurucu hakk ında soruşturma merciince 26/11/2019 tarihinde kovu şturma yap ılmas ına yer olmad ığına karar verilmesinin akabinde başvurucunun s ınır d ışı edilmesine yönelik karar 12/12/2019 tarihinde Valilikçe iptal edilmiştir. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 10. Anayasa Mahkemesinin 15/3/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Kötü Muamele Yasa ğının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 11. Başvurucu; ülkesine geri gönderildi ği takdirde hayat ının tehlike alt ında olacağını, kötü muamele görme riskiyle kar şı karşıya kalaca ğını belirterek ya şam hakk ı, kötü muamele yasa ğı ve etkili ba şvuru hakk ının ihlal edildi ğini iddia etmi ştir. 2. Değerlendirme 12. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun tüm iddialar ı kötü muamele yasa ğı kapsam ında değerlendirilmi ştir. 13. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü nün 80. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (ç) bendi şöyledir: (1) Bölümler ya da Komisyonlarca yarg ılaman ın her aşamas ında aşağıdaki hâllerd e düşme karar ı verilebilir: c) İhlalin ve sonuçlar ının ortadan kalkm ış olmas ı. 14. Kişinin yaşam ının tehlikeye girebilece ğine, işkence ya da kötü muameleye tabi tutulacağına dair risk bulunan bir ülkeye s ınır d ışı edilmesine veya geri verilmesine karar verildiği durumlarda bu kapsamdaki ihlal iddialar ının incelenebilmesi için s ınır d ışı karar ının uygulanmas ının önünde bir engel bulunmamas ı gerekir. Başvuru Numaras ı : 2019/36856 Karar Tarihi : 15/3/2022 315. Somut olayda ba şvurucu hakk ında Valilik taraf ından al ınan 11/11/2019 tarihli sınır d ışı etme karar ı yine Valilikçe 12/12/2019 tarihli karar ıyla iptal edilmi ştir. Dolay ısıyla bireysel ba şvuruya konu edilen s ınır d ışı etme karar ının uygulanma ihtimalinin ortadan kalkt ığı anlaşılm ıştır. 16. Aç ıklanan gerekçelerle ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kalkm ış olmas ı nedeniyle başvurunun bu k ısm ının düşmesine karar verilmesi gerekir. B. Kişi Hürriyeti ve Güvenli ği Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 17. Başvurucu, hukuka ayk ırı olarak idari gözetim alt ında tutulmas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 18. Anayasa Mahkemesi B.T. ([GK], B. No: 2014/15769, 30/11/2017) başvurusunda idari gözetim alt ında tutulma yerlerinin yönetim, denetim ve i şletilmesinin İçişleri Bakanl ığı taraf ından yürütülen bir kamu hizmeti oldu ğunu, 6/1/1982 tarihli ve 2577 say ılı İdari Yarg ılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesine göre idari i şlem ve eylemlerden dolay ı kişisel hakk ı doğrudan etkilenenlerin idari yarg ıda tam yarg ı davas ı aç ılabileceğini, teorik düzeyde mevcudiyeti tespit edilen bu yolun -s ırf bilgi eksikli ği nedeniyle- fiiliyatta hiç işletilmemesinin etkisiz oldu ğu biçiminde yorumlanamayaca ğını belirtmiş ve yabanc ının sal ıverilmesi hâlinde etkili hukuk mekanizmas ının tam yarg ı davas ı olduğunu ifade etmi ştir (B.T., 45-58). 19. Anayasa Mahkemesi ayn ı başvuruda idari gözetimi sona erdirilen başvurucular ın hukuka ayk ırı olarak idari bir kararla özgürlüklerinden yoksun b ırak ılmalar ı nedeniyle u ğrad ıklar ını öne sürdükleri maddi ve manevi zararlar ının karşılanmas ı bak ımından başarı şans ı sunma, yeterli giderim sa ğlama kapasitesini haiz ve ula şılabilir oldu ğu görülen tam yarg ı davas ı yolu tüketilmeden yap ılan başvurular ın incelenmesinin bireysel ba şvurunun ikincil niteli ği ile bağdaşmad ığı sonucuna varm ıştır (B.T., 73; A.A., B. No: 2014/18827, 20/12/2017, 37). 20. Başvurucunun geri gönderme merkezinden sal ıverildiği anlaşılm ıştır. Bu durumda tam yarg ı davas ı aç ılabileceği gözetildi ğinde başvurucunun geri gönderme merkezlerinde tutulmas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ği iddias ı bak ımından yukar ıda aç ıklanan ilkelerden ayr ılmay ı gerektiren bir husus bulunmamaktad ır. 21. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Kötü muamele yasa ğının ihlal edildi ğine ilişkin iddia yönünden ba şvurunun DÜŞMESİNE, Başvuru Numaras ı : 2019/36856 Karar Tarihi : 15/3/2022 42. Kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Başvuru kapsam ında verilen tedbirin SONLANDIRILMASINA, C. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerine BIRAKILMASINA, D. Karar ın bir örne ğinin bilgi ve gere ği için İçişleri Bakanl ığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğüne GÖNDER İLMESİNE 15/3/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Muammer TOPAL Recai AKYEL Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş