Ankara tarihinde iz bırakmış Şeyh Tayyib Baba isminin yaşatılması için çalışmalar yapılmasına ilişkin ATAK Komisyonu Raporu oylanarak oybirliğiyle kabul edildi.
T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No: 1506 12.10.2023 K A R A R Ankara tarihinde iz bırakmış Şeyh Tayyib Baba isminin yaşatılması için çalışmalar yapılmasına ilişkin ATAK Komisyonunun 29.09.2023 tarihli ve 09 sayılı Raporu Büyükşehir Belediye Meclisimizin 12.10.2023 tarihli toplantısında okundu. Konu üzerinde yapılan görüşmelerden sonra; Bahse konu önerge doğrultusunda sonuca varmak üzere Ankara Araştırmaları ve Büyük Nutuk gibi kaynaklar üzerinden yapılan araştırmalara göre öncelikle Şeyh Mehmet Tayyib Baba’nın kimliği, akabinde özelde Ankara’nın, genelde Ülkemizin tarihinde bıraktığı izler ve yaptıkları hizmetlerinden bahsetmemiz gerekiyor. Şeyh Mehmet Tayyib Baba’nın kimliği; Şeyh Mehmed Tayyib Baba Efendi, resmi nüfus kayıtlarına göre 1856 yılında Ankara'da doğmuştur. Tayyib Efendi'nin babası Şeyh Edhem Reşad Baba, annesi Nezihe Hanım'dır. 16. Kuşaktan Hacı Bayram-ı Veli soyundan biri olan Şeyh Mehmet Tayyib Baba, aldığı eğitimler sonrası daha çocuk yaşta iken ağabeyi Muhlis Baba ile birlikte kendisine Hacı Bayram-ı Veli zaviyedarlık ve türbedarlık görevleri tevcih edilmiştir. Son Osmanlı dönemi mutasavvıf, münevver, vatansever toplum önderlerinden biri olan Şeyh Mehmet Tayyib Baba Hacı Bayram-ı Veli dergâh evi şeyhi Abdülhamid Baba’nın vefatı üzerine 30 Haziran 1897 tarihinden itibaren Hacı Bayram dergâhı şeyhi olmuştur. Hacı Tayyib Baba’nın yaptığı hizmetler ve bıraktığı izler; Osmanlı Meclisi Mebusanında 3 ve 4. devrede Ankara mebusu olarak bulunan Şeyh Tayyib Baba İstanbul’un düşman işgaline uğraması üzerine tıpkı Beynamlı Mustafa Efendi gibi son vatan parçasını kurtarmak üzere çağdaşı diğer vatanseverler gibi Ankara’ya gelerek halkı uyarmak ve kurtuluşun meşalesini tutuşturmak üzere hummalı bir çalışmaya girmiştir. Yakın dostları arasında Hüseyin Rauf Bey (Orbay), Ali Fuad Paşa (Cebesoy), Dr. Adnan Bey, Halide Edip Hanım (Adıvar), Dr. Rıza Nur Bey, Eskişehir mebusu Emin Bey (Sazak) ve Yusuf Kemal Bey (Tengirşenk) bulunmakta olup arkadaşlarıyla birlikte aynı politik görüşleri de paylaşmaktadır. Şeyh Mehmet Tayyib Baba, en büyük oğlu Şeyh Şemseddin Efendi (1883-1945) ile birlikte İttihat ve Terakki üyesidir ve Ankara’da kurulan Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin yöneticileri arasına katılmışlardır. Bilindiği üzere, Büyük Millet Meclisinin 23 Nisan 1920 günü Hacı Bayram Camii’nde kılınan cuma namazından sonra Sakal-ı Şerif ve Sancak-ı Şeriflerin alınarak, meclise kadar tören düzenindeki askeri birlikler arasından geçilerek meclise varılması, Meclise girilmeden önce huşu içinde okunan dua ve kesilen kurbanlar eşliğinde büyük bir törenle açılmıştı. T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No: 1506 12.10.2023 -2- Bu açılıştan önce ön hazırlıklar mahiyetinde mebuslardan ulema sınıfına ait olanları kendi odasında toplayarak yapmış olduğu oturuma bizzat Mevlevi dergâhından Abdülhalim Çelebi başkanlık etmiştir. Rıfat Börekçi dâhil 153 müftünün bizzat imzaladığı “Anadolu Ulemasının Fetvası” 16 Nisan 1920’de yayınlanmış ve ilk kez Hacı Bayram Camii’nde oğlu Şemseddin Efendi tarafından okunmuştur. Anadolu Ulemasının Fetvası, Millî Mücadele’yi sindirme gayesine yönelik İngilizlerin baskısıyla İstanbul Hükümeti tarafından ilan edilen, içeriğinde Atatürk ve arkadaşlarını âsi ve kâfir ilân ederek öldürülmeleri için hazırlanan fetvaya karşı hazırlanmış olan ve İslam’ın gerçek hükümlerini içeren önemli bir metindir. Bu metin Milli Mücadelenin önündeki taşların ayıklanması anlamında en önemli adımlardan biridir. Şeyh Mehmet Tayyib Baba Millet Meclisinin Ankara’da açılmasının ardından da bu meclise katılmıştır. Ancak Meclisin açılmasından bir ay sonra 20 Mayıs tarihinde kalp krizinden vefat etmiş ve hakkın rahmetine kavuşmuştur. Halen bir dönemin kutup yıldızlarına ev sahipliği yapan Solfasol Mezarlığında ebedi istirahatgâhına tevdi edilen Mehmet Tayyib Baba’nın bıraktığı kurtuluş meşalesini ve vatan hizmetini en büyük oğlu Şeyh Şemseddin Efendi ve diğer evlatları devam ettirmiştir. Babasının ani ölümünden sonra Birinci Büyük Millet Meclisi’ne Ankara milletvekili olarak girmiş İstiklal Madalyası sahibi bir vatanseverdir. Şemseddin Efendi’nin kızının aktardığı anılara göre Atatürk’ün Ankara’ya ilk geldiği günlerde yatması için karyola ve yatağın şeyh konağından alınması, Rauf Bey’in (Orbay) de Ankara’ya geldiği zaman Şemsettin Efendi’nin Mecidiye bağlarındaki evine taşınarak uzun süre ikamet etmesi, Şeyh Mehmet Tayyib Baba’nın dergâhına gelen ‘Selatin hediyelerinden’ Halep işi bir seccadeyi Mustafa Kemal Paşa’ya takdim etmiş olmaları ve bu seccadenin latife hanım tarafından kullanılması dikkate değer bilgiler olsa gerektir. Bu itibarla, kurtuluş savaşımızın isimsiz kahramanlarından olan ve kendilerine manevi borçlarımız bulunan yıldızlardan birisi Şeyh Mehmet Tayyib Baba’nın anısını yaşatmak üzere Ankara’nın her hangi bir ilçesinde münhal bulunan caddelerden birine isminin verilmesine ilişkin ATAK Komisyonu Raporu oylanarak oybirliği ile kabul edildi. Fatih ÜNAL Meclis 1. Başkan V. Tuğba AYDOS Divan Katibi Naci BAYANLI Divan Katibi T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ ATAK Komisyonu Raporu Rapor No: 09 29.09.2023 BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Ankara tarihinde iz bırakmış Şeyh Tayyib Baba isminin yaşatılması için çalışmalar yapılmasına ilişkin Büyükşehir Belediye Meclisinin 11.09.2023 tarih ve 38. gündem maddesi olarak komisyonumuza havale edilen dosya incelendi. Üye Recep TAŞ’ın verdiği önergede; Ankara tarihinde iz bırakmış Şeyh Tayyib Baba isminin yaşatılması için çalışmalar yapılması istenilmiştir. Komisyonumuzca yapılan incelemeler neticesinde; Bahse konu önerge doğrultusunda sonuca varmak üzere Ankara Araştırmaları ve Büyük Nutuk gibi kaynaklar üzerinden yapılan araştırmalara göre öncelikle Şeyh Mehmet Tayyib Baba’nın kimliği, akabinde özelde Ankara’nın, genelde Ülkemizin tarihinde bıraktığı izler ve yaptıkları hizmetlerinden bahsetmemiz gerekiyor. Şeyh Mehmet Tayyib Baba’nın kimliği; Şeyh Mehmed Tayyib Baba Efendi, resmi nüfus kayıtlarına göre 1856 yılında Ankara'da doğmuştur. Tayyib Efendi'nin babası Şeyh Edhem Reşad Baba, annesi Nezihe Hanım'dır. 16. Kuşaktan Hacı Bayram-ı Veli soyundan biri olan Şeyh Mehmet Tayyib Baba, aldığı eğitimler sonrası daha çocuk yaşta iken ağabeyi Muhlis Baba ile birlikte kendisine Hacı Bayram-ı Veli zaviyedarlık ve türbedarlık görevleri tevcih edilmiştir. Son Osmanlı dönemi mutasavvıf, münevver, vatansever toplum önderlerinden biri olan Şeyh Mehmet Tayyib Baba Hacı Bayram-ı Veli dergâh evi şeyhi Abdülhamid Baba’nın vefatı üzerine 30 Haziran 1897 tarihinden itibaren Hacı Bayram dergâhı şeyhi olmuştur. Hacı Tayyib Baba’nın yaptığı hizmetler ve bıraktığı izler; Osmanlı Meclisi Mebusanında 3 ve 4. devrede Ankara mebusu olarak bulunan Şeyh Tayyib Baba İstanbul’un düşman işgaline uğraması üzerine tıpkı Beynamlı Mustafa Efendi gibi son vatan parçasını kurtarmak üzere çağdaşı diğer vatanseverler gibi Ankara’ya gelerek halkı uyarmak ve kurtuluşun meşalesini tutuşturmak üzere hummalı bir çalışmaya girmiştir. Yakın dostları arasında Hüseyin Rauf Bey (Orbay), Ali Fuad Paşa (Cebesoy), Dr. Adnan Bey, Halide Edip Hanım (Adıvar), Dr. Rıza Nur Bey, Eskişehir mebusu Emin Bey (Sazak) ve Yusuf Kemal Bey (Tengirşenk) bulunmakta olup arkadaşlarıyla birlikte aynı politik görüşleri de paylaşmaktadır. Şeyh Mehmet Tayyib Baba, en büyük oğlu Şeyh Şemseddin Efendi (1883-1945) ile birlikte İttihat ve Terakki üyesidir ve Ankara’da kurulan Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin yöneticileri arasına katılmışlardır. Bilindiği üzere, Büyük Millet Meclisinin 23 Nisan 1920 günü Hacı Bayram Camii’nde kılınan cuma namazından sonra Sakal-ı Şerif ve Sancak-ı Şeriflerin alınarak, meclise kadar tören düzenindeki askeri birlikler arasından geçilerek meclise varılması, Meclise girilmeden önce huşu içinde okunan dua ve kesilen kurbanlar eşliğinde büyük bir törenle açılmıştı. T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ ATAK Komisyonu Raporu Rapor No: 09 29.09.2023 -2- Bu açılıştan önce ön hazırlıklar mahiyetinde mebuslardan ulema sınıfına ait olanları kendi odasında toplayarak yapmış olduğu oturuma bizzat Mevlevi dergâhından Abdülhalim Çelebi başkanlık etmiştir. Rıfat Börekçi dâhil 153 müftünün bizzat imzaladığı “Anadolu Ulemasının Fetvası” 16 Nisan 1920’de yayınlanmış ve ilk kez Hacı Bayram Camii’nde oğlu Şemseddin Efendi tarafından okunmuştur. Anadolu Ulemasının Fetvası, Millî Mücadele’yi sindirme gayesine yönelik İngilizlerin baskısıyla İstanbul Hükümeti tarafından ilan edilen, içeriğinde Atatürk ve arkadaşlarını âsi ve kâfir ilân ederek öldürülmeleri için hazırlanan fetvaya karşı hazırlanmış olan ve İslam’ın gerçek hükümlerini içeren önemli bir metindir. Bu metin Milli Mücadelenin önündeki taşların ayıklanması anlamında en önemli adımlardan biridir. Şeyh Mehmet Tayyib Baba Millet Meclisinin Ankara’da açılmasının ardından da bu meclise katılmıştır. Ancak Meclisin açılmasından bir ay sonra 20 Mayıs tarihinde kalp krizinden vefat etmiş ve hakkın rahmetine kavuşmuştur. Halen bir dönemin kutup yıldızlarına ev sahipliği yapan Solfasol Mezarlığında ebedi istirahatgâhına tevdi edilen Mehmet Tayyib Baba’nın bıraktığı kurtuluş meşalesini ve vatan hizmetini en büyük oğlu Şeyh Şemseddin Efendi ve diğer evlatları devam ettirmiştir. Babasının ani ölümünden sonra Birinci Büyük Millet Meclisi’ne Ankara milletvekili olarak girmiş İstiklal Madalyası sahibi bir vatanseverdir. Şemseddin Efendi’nin kızının aktardığı anılara göre Atatürk’ün Ankara’ya ilk geldiği günlerde yatması için karyola ve yatağın şeyh konağından alınması, Rauf Bey’in (Orbay) de Ankara’ya geldiği zaman Şemsettin Efendi’nin Mecidiye bağlarındaki evine taşınarak uzun süre ikamet etmesi, Şeyh Mehmet Tayyib Baba’nın dergâhına gelen ‘Selatin hediyelerinden’ Halep işi bir seccadeyi Mustafa Kemal Paşa’ya takdim etmiş olmaları ve bu seccadenin latife hanım tarafından kullanılması dikkate değer bilgiler olsa gerektir. Bu itibarla, kurtuluş savaşımızın isimsiz kahramanlarından olan ve kendilerine manevi borçlarımız bulunan yıldızlardan birisi Şeyh Mehmet Tayyib Baba’nın anısını yaşatmak üzere Ankara’nın her hangi bir ilçesinde münhal bulunan caddelerden birine isminin verilmesi komisyonumuzca uygun görülmüştür. Raporumuz Büyükşehir Belediye Meclisinin Onayına arz olunur. Recep TAŞ Komisyon Başkanı Hande SEVİNDİK Başkan Vekili Murat KÖSE Üye Yasemin ÇELİK Üye Duhan KALKAN Üye Ümit ALTUNTAŞ Üye Lale BEKTAŞ Üye Ali TURĞUT Üye Ali UYKUN Üye