TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR HAYATİ DENİZ KAYTAN BA ŞVURUSU (3) (Başvuru Numaras ı: 2017/23360) Karar Tarihi: 10/3/2020 R.G. Tarih ve Say ı: 23/5/2020-31135 Başvuru Numaras ı: 2017/23360 Karar Tarihi : 10/3/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Kadir ÖZKAYASelahaddin MENTE Ş Raportör : Ferhat YILDIZ Başvurucu : Hayati Deniz KAYTAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza infaz kurumunda hükümlü olarak bulunan ba ş
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR HAYATİ DENİZ KAYTAN BA ŞVURUSU (3) (Başvuru Numaras ı: 2017/23360) Karar Tarihi: 10/3/2020 R.G. Tarih ve Say ı: 23/5/2020-31135 Başvuru Numaras ı: 2017/23360 Karar Tarihi : 10/3/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Kadir ÖZKAYASelahaddin MENTE Ş Raportör : Ferhat YILDIZ Başvurucu : Hayati Deniz KAYTAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza infaz kurumunda hükümlü olarak bulunan ba şvurucunun göndermek istedi ği faks ın sak ıncal ı bulunarak muhatab ına gönderilmemesine karar verilmesi nedeniyle haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 4/5/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. 6. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucu, hükümlü olarak Bolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapal ı Ceza İnfaz Kurumunda (Ceza İnfaz Kurumu) bulunmaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2017/23360 Karar Tarihi : 10/3/2020 39. Başvurucu, bir sayfadan olu şan faks ı 18/1/2017 tarihinde Hollanda Büyükelçili ğine göndermek istemi ştir. 10. Söz konusu faksta Ortado ğu'nun sava şın ve terörün sahas ı hâline getirildi ğinden, Türkiye'nin do ğusunda ya şayan gruplara ayr ımc ılık yap ıldığından ve Avrupa'n ın da buna ortak oldu ğundan bahsedilmektedir. Faksta ayr ıca İmral ı Adas ı'nda ağır tecrit alt ında tutulan, ailesi ve avukatlar ıyla görüştürülmeyen terör örgütü lideri Abdullah Öcalan' ın (A.Ö.) hayat ına kastedildi ği, böyle bir cinayetin Türkiye'yi Avrupa'dan uzakla ştıracağı ifadelerine yer verilmi ştir. 11. Ceza İnfaz Kurumu Disiplin Kurulu Ba şkanl ığı (Disiplin Kurulu) taraf ından 20/1/2017 tarihinde verilen sak ıncal ı mektup de ğerlendirme karar ıyla söz konusu faks ın alıkonulmas ına karar verilmi ştir. Karar ın gerekçesinde, faks içeri ğinde "günümüzde Kürt siyasetine, milletvekillerine, belediye ba şkanlar ına yönelik uygulanan Devlet terörü " şeklindeki ifadelerin ve Türkiye Cumhuriyeti'nin diktatörlükle yönetildi ği gibi yalan yanl ış beyanlar ın bulunmas ı sebebiyle faks ın al ıkonulduğu belirtilmi ştir. 12. Başvurucu taraf ından Disiplin Kurulu karar ına karşı Bolu İnfaz Hâkimli ğine (İnfaz Hâkimli ği) yap ılan şikâyet ba şvurusu 24/2/2017 tarihli kararla reddedilmi ştir. Karar gerekçesinde faks ın A.Ö. ile ilgili k ısm ına vurgu yap ılm ış; faks içeri ğinde an ılan kişinin hayat ına kastedilmek istendi ği, böyle bir cinayetin Türkiye'yi Avrupa'dan uzakla ştıracağı gibi kişi veya kurulu şlar ı paniğe yöneltecek yalan yanl ış bilgiler bulundu ğu, bu nedenle faks ın alıkonulmas ının demokratik bir toplumda gerekli ve ölçülü oldu ğu belirtilmi ştir. 13. Başvurucu taraf ından İnfaz Hâkimli ğinin karar ına karşı Bolu A ğır Ceza Mahkemesine yap ılan itiraz 11/4/2017 tarihli kesin kararla reddedilmi ştir. Karar ın gerekçesinde İnfaz Hâkimli ği taraf ından verilen karar ın usul ve yasaya uygun oldu ğu ifade edilmiştir. 14. Nihai karar 14/4/2017 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. 15. Başvurucu 4/5/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 16.İlgili hukuk için bkz. Ahmet Temiz, B. No: 2013/1822, 20/5/2015, 16-20. V.İNCELEME VE GEREKÇE 17. Mahkemenin 10/3/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 18. Başvurucu, bireysel ba şvuru harç ve giderlerini ödeyemeyecek durumd a olduğunu belirterek adli yard ım talebinde bulunmu ştur. 19. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak geçimini önemli ölçüde güçle ştirmeksizi n yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun aç ıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2017/23360 Karar Tarihi : 10/3/2020 4B. Haberle şme Hürriyetinin İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 20. Başvurucu, sak ıncal ı olduğuna karar verilen faks ın gönderilmemesi nedeniyle ifade ve haberle şme özgürlü ğünün ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 21. Bakanl ık görüşünde, başvurucu taraf ından gönderilmek istenen faks ın sak ıncal ı görülerek muhatab ına gönderilmemesinin Anayasa'n ın 22. maddesi anlam ında kamu düzeninin korunmas ı ve suç işlenmesinin önlenmesi için ihtiyaç duyulan demokratik toplum düzeninin gereklerine ayk ırı olmad ığı ve müdahalenin ula şılmak istenen amaçla orant ılı olduğu ifade edilmi ştir. Ayr ıca Disiplin Kurulu, İnfaz Hâkimli ği ve Ağır Ceza Mahkemesi kararlar ının ilgili ve yeterli gerekçeler içerdi ği, kararlardaki tespit ve sonuçlar ın Anayasa da yer alan hak ve özgürlükleri ihlal eder nitelikte olmad ığı veya adaleti ve sa ğduyuyu hiçe sayan tarzda aç ık bir keyfîlik içermedi ği, somut olayda haberle şme hürriyetinin ceza infa z kurumunda tutulman ın kaç ınılmaz ve do ğal sonuçlar ı ile infaz kurumunun düzeni, güvenli ği ve suçun önlenmesi me şru amac ı temelindeki kamu yarar ı aras ındaki denge gözetilerek sınırland ırıldığı belirtilmi ştir. Diğer yandan ba şvurucu hakk ında verilen kararlar ın olağanüstü yönetim usullerinin uyguland ığı bir zamanda verilmi ş olmas ı dikkate al ınarak başvurucu hakk ında uygulanan tedbirin hukuki olup olmad ığı yönündeki incelemenin Anayasa'n ın 15. maddesi kapsam ında yap ılmas ı gerektiği vurgulanm ıştır. 22. Başvurucu; Bakanl ık görüşüne karşı beyan ında Bakanl ığın görüşünün temelsiz ve dayanaks ız olduğunu, ilgili mevzuat hükmü ve emsal kararlar gözetildi ğinde haberle şme özgürlüğünün ihlal edildi ğinin aç ık olduğunu ifade etmi ş ve ihlalin tespitini talep etmi ştir. 2. Değerlendirme 23. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddias ının özü, göndermek istedi ği faks ın Disiplin Kurulunca sak ıncal ı görülerek muhatab ına gönderilmemesine karar verilmesi nedeniyle haberle şme hürriyetinin engellenmesine ili şkindir. Anayasa Mahkemesinin önceki kararlar ında bu tür ba şvurular haberle şme hürriyeti kapsam ında incelenmi ştir (Ahmet Temiz, 23; Özkan Kart (2) , B. No: 2013/1201, 20/5/2015, 22; Akif İpek, B. No: 2013/9456, 24/6/2015, 23; Ramazan Vural, B. No: 2013/1148, 7/7/2015, 24; Eren Y ıldız, B. No: 2013/759, 7/7/2015, 25; Mustafa Aydin, B. No: 2013/275, 6/10/2015, 24). Somut başvuruda da bu durumdan ayr ılmay ı gerektirecek bir durum bulunmamaktad ır. 24. Anayasa'n ın iddian ın değerlendirilmesinde dayanak al ınacak "Haberleşme hürriyeti" kenar başlıklı 22. maddesinin ilgili k ısımlar ı şöyledir: "Herkes, haberle şme hürriyetine sahiptir. Haberle şmenin gizlili ği esast ır. Millî güvenlik, kamu düzeni, suç i şlenmesinin önlenmesi, genel sa ğlık ve genel ahlâk ın korunmas ı veya ba şkalar ının hak ve özgürlüklerinin korunmas ı sebeplerinden biri veya birkaç ına bağlı olarak usulüne göre verilmi ş hâkim karar ı olmad ıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sak ınca bulunan hallerde de kanunla yetkili k ılınm ış merciin yaz ılı emri bulunmad ıkça; haberle şme engellenemez ve gizlili ğine dokunulamaz... İstisnalar ın uygulanaca ğı kamu kurum ve kurulu şlar ı kanunda belirtilir." Başvuru Numaras ı: 2017/23360 Karar Tarihi : 10/3/2020 525. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 48. maddesinin (2) numaral ı f ıkras ına göre Anayasa Mahkemesince aç ıkça dayanaktan yoksun ba şvurular ın kabul edilemez oldu ğuna karar verilebilir. Ba şvurucunun ihlal iddialar ını temellendiremedi ği, iddialar ının salt kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ili şkin olduğu, temel haklara yönelik bir müdahalenin olmad ığı veya müdahalenin me şru olduğu aç ık olan ba şvurular ile karma şık veya zorlama şikâyetlerden ibaret ba şvurular aç ıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir ( Hikmet Balabanoğlu, B. No: 2012/1334, 17/9/2013, 24). 26. Başvurucu taraf ından gönderilmek istenen faks ın sak ıncal ı olduğu Disiplin Kurulunca de ğerlendirilerek söz konusu faks ın muhatab ına gönderilmemesine karar verilmiştir. Dolay ısıyla an ılan karar ile kamu makamlar ı taraf ından başvurucunun haberle şme hürriyetine bir müdahalede bulunuldu ğu aç ıktır. 27. Anayasa Mahkemesinin Ahmet Temiz karar ında hükümlü ve tutuklular ın gönderdiği veya kendilerine gönderilen mektuplara ceza infaz kurumunun ilgili kurullar ı taraf ından yap ılan müdahalelere ili şkin genel ilkeler belirtilmi ştir (Ahmet Temiz, 28-34). Buna göre haberle şme özgürlü ğüne yap ılan müdahale Anayasa'n ın 22. maddesinin ikinci fıkras ında belirtilen hakl ı sebeplerden bir veya daha fazlas ına dayanmad ığı ve Anayasa'n ın 13. maddesinde belirtilen ko şullara uygun olmad ığı takdirde Anayasa'n ın 22. maddesinin ihlalini te şkil edecektir. Müdahalenin yasal dayana ğını oluşturan mevzuat ın ulaşılabilir, yeterince aç ık ve belirli bir eylemin gerektirdi ği sonuçlar aç ısından öngörülebilir olmas ı gerekir. İkinci olarak söz konusu müdahale meşru bir amaca dayanmal ı, demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun ve ölçülü olmal ıdır (Ahmet Temiz, 36). 28. Somut olayda 13/12/2004 tarihli ve 5275 say ılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ındaki Kanun'un 68. maddesinin hükümlülerin ceza infaz kurumlar ından yapt ıklar ı yaz ışmalar ın denetimi ve s ınırland ırılmas ının kanuni dayana ğını oluşturduğu anlaşılmaktad ır (Ahmet Temiz, 37-46). Öte yandan haberle şme hürriyetinin düzenlendi ği Anayasa'n ın 22. maddesinin ikinci f ıkras ında söz konusu s ınırlama sebeplerine ba ğlı kal ınarak yap ılacak s ınırlaman ın ancak usulüne uygun olarak verilecek hâkim karar ıyla mümkün olabilece ği belirtildikten sonra üçüncü f ıkras ında "İstisnalar ın uygulanaca ğı kamu kurum ve kurulu şlar ı kanunda belirtilir." denilerek bu kural ın da mutlak olmad ığı ve bu kurala baz ı kurumlar yönünden kanunla s ınırlamalar getirilebilece ği aç ıkça düzenlenmi ştir (AYM, E.2014/122, K.2015/123, 30/12/2015, 71). Bu ba ğlamda ceza infaz kurumlar ı, Anayasa'n ın 22. maddesinin üçüncü f ıkras ı kapsam ında istisnalar ın uygulanaca ğı kamu kurumlar ındand ır (Mehmet Koray Erya şa, B. No: 2013/6693, 16/4/2015, 74-76). 29. Faks ın sak ıncal ı bulunmas ına sebep olarak faks ın tamam ında kişi ve kurulu şlar ı paniğe yöneltebilecek yalan yanl ış bilgiler içeren ifadelerin bulunmas ı gösterilmi ştir. Bu kapsamda ba şvurucu taraf ından gönderilmek istenen faks ın Disiplin Kurulunca denetlenmesi suretiyle haberle şme hürriyetine yap ılan müdahalenin kamu düzeninin korunmas ı ve suç işlenmesinin önlenmesi amaçlar ını taşıdığı, bunun da Anayasa'n ın haberle şme hürriyetine ilişkin 22. maddesinin ikinci f ıkras ı kapsam ında meşru bir amaç oldu ğu sonucuna var ılm ıştır (Ahmet Temiz, 51). 30. Ceza infaz kurumlar ında tutulman ın kaç ınılmaz sonucu olarak kamu düzeninin korunmas ına ve suç i şlenmesinin önlenmesine yönelik kabul edilebilir makul gerekliliklerin olmas ı durumunda hükümlü ve tutuklular ın sahip olduklar ı haklar s ınırland ırılabilir ( Turan Günana , B. No: 2013/3550, 19/11 /2014, 35). Başvuru Numaras ı: 2017/23360 Karar Tarihi : 10/3/2020 631. Somut olaya konu olan faksta Türkiye'nin belirli bölgesinde ya şayan gruplara yap ılan davran ışlardan ve A.Ö.nün öldürülmek istendi ğinden bahsedilmektedir (bkz. 10). 32. Faks ın örgüt kimli ği ve terminolojisi ile terör örgütü propagandas ı yapmak amac ıyla gönderilmek istendi ği anlaşılm ıştır. Ayr ıca faksta örgüt söylemleri ile A.Ö.nün önderliği ve ceza infaz kurumunda tecrit alt ında bulundu ğu vurgulanarak terör örgütünün şiddet içeren dü şünce ve eylemlerinin me şru gösterilmeye çal ışıldığı aç ıktır. 33. Buna göre faks ın sak ıncal ı görülerek faksa el konulmas ı şeklindeki müdahalenin Anayasa'n ın 22. maddesi anlam ında kamu düzeninin korunmas ı ve suç i şlenmesini n önlenmesi için ihtiyaç duyulan demokratik toplum düzeninin gereklerine ayk ırı olmad ığı ve müdahalenin ula şılmak istenen amaçla ölçülü oldu ğu sonucuna var ılm ıştır. Bu kapsamda Disiplin Kurulu karar ının da ilgili ve yeterli gerekçeler içerdi ği görülmektedir. Sonuç olarak somut olayda haberle şme hürriyetine yönelik aç ık ve görünür bir ihlal bulunmamaktad ır. 34. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. Haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyetine neden olaca ğından başvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASIN A 10/3/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Üye Üye Kadir ÖZKAYA Selahaddin MENTE Ş