TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR BAHİTTİN DEMİR BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/21624) Karar Tarihi: 21/10/2020 Başvuru Numaras ı: 2018/21624 Karar Tarihi : 21/10/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Tuğba TUNA I ŞIK Başvurucu : Bahittin DEM İR Vekili : Av. Ahmet GONCA I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, görevden uzakla ştırma karar ının iptali talebiyle aç ılan davada hakkaniyete ayk
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR BAHİTTİN DEMİR BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/21624) Karar Tarihi: 21/10/2020 Başvuru Numaras ı: 2018/21624 Karar Tarihi : 21/10/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Tuğba TUNA I ŞIK Başvurucu : Bahittin DEM İR Vekili : Av. Ahmet GONCA I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, görevden uzakla ştırma karar ının iptali talebiyle aç ılan davada hakkaniyete ayk ırı karar verilmesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 20/6/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüş bildirmemi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 7. Millî E ğitim Bakanl ığında maarif müfetti şi olarak görev yapan ba şvurucunun görev yapt ığı süreçte Fethullahç ı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yap ılanmas ına (FETÖ/PDY) her türlü deste ği sağlad ığı iddialar ı sebebiyle 9/9/2016 tarihinde görevden uzakla ştırılmas ına karar verilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/21624 Karar Tarihi : 21/10/2020 38. Başvurucu hakk ında Millî E ğitim Bakanl ığının 27/9/2016 tarihli oluru ile inceleme ve soru şturma emri üzerine 31/10/2016 tarihli soru şturma raporu düzenlenmi ştir. Soruşturma raporu sunucunda getirilen teklif uyar ınca 10/11/2016 tarihli i şlem ile başvurucu hakk ındaki görevden uzakla ştırma tedbiri kald ırılm ıştır. 9. Başvurucunun görevden uzakla ştırma karar ının iptali talebiyle 8/11/2016 tarihinde İzmir İdare Mahkemesinde (Mahkeme) açt ığı davan ın 10/10/2017 tarihinde reddine karar verilmi ştir. Karar gerekçesinde, ba şvurucunun sosyal medya üzerinden FETÖ/PDY taraf ından gerçekle ştirilen darbe giri şimi ile ilgili olarak devlet aleyhine provokati f paylaşımlarda bulunmas ı sebebiyle görevden uzakla ştırıldığı belirtilmi ştir. Başvurucunun hakk ında başlatılan soruşturma sonucunda göreve iade edildi ği, görevden uzakla ştırman ın yaln ızca yürütülen soru şturma veya kovu şturma nedeniyle suç delillerinin ortadan kald ırılmas ını engellemeye yönelik bir tedbir olmad ığı, memurun i şlediği ileri sürülen suçun niteliğine ve yürüttü ğü görevin önemine göre görevin ba şında kal ınmas ının sak ıncal ı olduğu kanaatine var ılan hâllerde kamu hizmetinin düzenli, sa ğlıklı bir şekilde yürütülmesini ve hizmetten yararlananlar ın güven duygusunun sars ılmas ının önüne geçilmesini amaçlayan geçici bir tedbir oldu ğu ifade edilmi ştir. Gerekçede, ba şvurucu hakk ında görevden uzaklaştırma tarihinden sonra soru şturmaya ba şland ığı ve isnat edilen suçlaman ın niteliği dikkate al ındığında dava konusu i şlemde an ılan yasal düzenlenmelere ve hukuka ayk ırılık bulunmad ığı vurgulanm ıştır. 10. Başvurucunun istinaf ba şvurusu İzmir Bölge İdare Mahkemesinin 4/4/2018 tarihli karar ıyla reddedilmi ştir. 11. Nihai karar ba şvurucuya 21/5/2018 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 12. Başvurucu 20/6/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 13. Mahkemenin 21/10/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 14. Başvurucu; görevi gere ğince yapm ış olduğu soruşturmalarda tespit etti ği usulsüzlükler sebebiyle hakk ındaki as ılsız iddialara dayan ılarak soru şturma başlatıldığını, yürütülen soru şturma sonucunda görevine iade edildi ğini belirtmi ştir. Başvurucu, FETÖ/PDY'ye her türlü deste ği sağlad ığı iddialar ı sebebiyle görevden uzakla ştırılmas ına rağmen karar gerekçesinde daval ı İzmir Valili ğinin Mahkemeye sundu ğu cevap dilekçesind e FETÖ/PDY taraf ından gerçekle ştirilen darbe giri şimi ile ilgili olarak sosyal medyada devlet aleyhine provokatif payla şımlarda bulunmas ı sebebiyle görevden uzakla ştırıldığı iddias ının esas al ındığını ifade etmi ştir. Sosyal medya payla şımının ne oldu ğunun belgelendirilmedi ğini, kendisinin böyle bir payla şımının da bulunmad ığını, söz konus u iddian ın istinaf karar ında da kar şılanmad ığını belirterek adil yarg ılanma hakk ı ve eşitlik ilkesinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Başvuru Numaras ı: 2018/21624 Karar Tarihi : 21/10/2020 4B. Değerlendirme 15. Anayasa n ın Hak arama hürriyeti kenar ba şlıklı 36. maddesinin birinci fıkras ı şöyledir: Herkes, me şru vas ıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg ı mercileri önünd e davac ı veya daval ı olarak iddia ve savunma ile adil yarg ılanma hakk ına sahiptir. 16. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun hakk ındaki iftiralar sebebiyle görevden uzakla ştırıldığı, görevden uzakla ştırılmas ına neden olan idari i şlemde belirtilen gerekçe ile mahkeme karar ında belirtilen gerekçenin ayn ı olmad ığına yönelik iddialar ının adil yarg ılanma hakk ının güvencelerinden biri olan hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. 17. Anayasa n ın 148. maddesinin dördüncü f ıkras ında, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ili şkin şikâyetlerin bireysel ba şvuruda incelenemeyece ği belirtilmi ştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava konusu yap ılm ış maddi olay ve olgular ın kan ıtlanmas ı, delillerin de ğerlendirilmesi, hukuk kurallar ının yorumlanmas ı ve uygulanmas ı ile uyuşmazl ıkla ilgili var ılan sonucun adil olup olmamas ı bireysel ba şvuru konusu olamaz. Ancak bireysel ba şvuru kapsam ındaki hak ve özgürlüklere müdahale te şkil eden, bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik içeren yorum, uygulama ve sonuçlar Anayasa Mahkemesinin denetim yetkisi kapsam ındad ır (Ahmet Sa ğlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, 42). 18. Dosya kapsam ında 9/9/2016 tarihinde görevden uzakla ştırılan başvurucunun hakk ında başlatılan soruşturma sonucunda 10/11/2016 tarihinde görevine iade edildi ği, yaklaşık 2 ay süreyle görevden uzakla ştırıldığı tespit edilmi ştir. 19. Karar gerekçesinde; görevden uzakla ştırman ın yaln ızca yürütülen soru şturma veya kovu şturma nedeniyle suç delillerinin ortadan kald ırılmas ını engellemeye yönelik bir tedbir olmad ığı, memurun i şlediği ileri sürülen suçun niteli ğine ve yürüttü ğü görevin önemine göre görevinin ba şında kal ınmas ının sak ıncal ı olduğu kanaatine var ılan hâllerde kamu hizmetinin düzenli, sa ğlıklı bir şekilde yürütülmesini ve hizmetten yararlananlar ın güven duygusunun sars ılmas ının önüne geçilmesini amaçlayan geçici bir tedbir oldu ğu ifade edilmiştir (bkz. 9). 20. Mahkemenin gerekçesinde görevden uzakla ştırmaya esas iki ölçüt belirtilmi ştir. İlki, memurun eyleminin niteli ğidir ki söz konusu karardan nitelik olarak i şlendiği iddia edilen eylemin FETÖ/PDY ile ilgili olmas ının yeterli oldu ğu anlaşılmaktad ır. Bu durumda Mahkemenin ba şvurucunun görevi ba şında iken FETÖ/PDY'ye her türlü deste ği sağlad ığı iddias ı ile FETÖ/PDY lehine, devlet aleyhine sosyal medya payla şımı yapt ığı iddias ını ay ırt etmediği değerlendirilmi ştir. Mahkeme ba şvurucunun yürüttü ğü görevin önemine de dikkat çekmiştir ki bu durumun da ikinci ölçüt oldu ğu belirtilmi ştir. 21. Öte yandan Mahkemenin ba şvurucuya isnat edilen somut eylemin ba şvurucu taraf ından gerçekle ştirilip gerçekle ştirilmediğine ilişkin bir de ğerlendirme yapmad ığı görülmektedir. Bu durumda mahkeme karar ından görevden uzakla ştırman ın bir tedbir oldu ğu ve bu tedbire ba şvurulabilmesi için isnat edilen fiilin FETÖ/PDY ile ilgili olmas ının başvurucunun yürüttü ğü görevin önemi için yeterli bulundu ğu anlaşılmaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2018/21624 Karar Tarihi : 21/10/2020 522. Başvurucunun görevden uzakla ştırmaya ili şkin işlemin sebebinin do ğru belirtilmedi ğine yönelik iddialar ının karar sonucuna etki edecek, ba şka bir deyi şle davan ın sonucunu de ğiştirebilecek nitelikte bulunmad ığı gözönünde bulunduruldu ğunda başvurucu taraf ından ileri sürülen iddialar, delillerin de ğerlendirilmesi ve hukuk kurallar ının yorumlanmas ına ilişkin olup kararda bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik olu şturan bir durumun da bulunmad ığı dikkate al ındığında ihlal iddialar ının kanun yolu şikâyeti niteli ğinde olduğu anlaşılmaktad ır. 23. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 21/10/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA M. Emin KUZ R ıdvan GÜLEÇ Üye Üye Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI