TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ALPER BAHTIM KARTAL BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/2700) Karar Tarihi: 30/6/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/2700 Karar Tarihi : 30/6/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Çağlar ÖNCEL Başvurucu : Alper Baht ım KARTAL Vekili : Av. Abdulkadir GÜNER I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, t ıbbi ihmal sonucu zarara u ğran ılmas ı nedeniyle ki şinin
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ALPER BAHTIM KARTAL BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/2700) Karar Tarihi: 30/6/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/2700 Karar Tarihi : 30/6/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Çağlar ÖNCEL Başvurucu : Alper Baht ım KARTAL Vekili : Av. Abdulkadir GÜNER I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, t ıbbi ihmal sonucu zarara u ğran ılmas ı nedeniyle ki şinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ının ve yarg ılaman ın makul sürede sonuçland ırılmamas ı nedeniyle de adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 22/1/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, baş vuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığı'na gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/2700 Karar Tarihi : 30/6/2021 38. Başvurucu 9/4/2007 tarihinde İstanbul Üniversitesi T ıp Fakültesi Genel Cerrahi Ana Bilim Dal ı Kliniğinde (Hastane) böbrek üstü bezinde non fonksiyonel kitle tan ısı ile ameliyat edilmi ştir. Başvurucunun böbrek üstü bezinde bulunan kitlenin al ınmas ı için laparoskopik yöntem uygulanan ameliyatta, kitlenin ç ıkar ılmas ından sonra kanama meydana gelmiştir. Bunun üzerine aç ık ameliyata al ınan başvurucunun böbrek ana toplar damar ının kesildiği görülmü ştür. Kanaman ın durdurulamamas ı üzerine damar cerrahisi ve üroloji uzmanlar ından oluşan üç hekimin ameliyata kat ılımı sağlanm ış, başvurucunun bacağından alınan damar yamas ı arac ılığıyla kanama durdurulmu ştur. 9. Bu ameliyat sonras ında yoğun bak ıma al ınan başvurucunun sol böbre ğinin tümüyle fonksiyon kayb ına uğrad ığı, kar ın bölgesinde apse oldu ğu, ayr ıca bağırsak tıkan ıklığı ve yap ışıklığı meydana geldi ği tespit edilmi ştir. 18/7/2007 günü yeniden ameliyat a alınan başvurucunun ba ğırsaklar ındaki sorun giderilmi ş ancak bu kez f ıtık (buiatrojenik herniye) meydana gelmi ştir. Bu ameliyat ın sonunda ba şvurucunun kan ında yayg ın enfeksiyon olu şmas ı üzerine yeniden yo ğum bak ıma al ınm ıştır. 10. Bilinci yerinde olmad ığından ablas ının isteği üzerine Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesine sevk edilen ba şvurucu, burada bir ay tedavi gördükten sonra taburcu edilmi ştir. 11. Başvurucu, zararlar ının tazmini amac ıyla idareye yapt ığı müracaata olumsuz cevap almas ı üzerine İstanbul 2. İdare Mahkemesine (Mahkeme) tam yarg ı davas ı açm ıştır. Dava dilekçesinde; böbrek ana toplar damar ının hekim hatas ı sonucunda kesildi ğini, bu damar ın gereği gibi dikilememesi nedeniyle baca ğından damar yamas ı alma zorunlulu ğu oluştuğunu ve nihayetinde sol böbre ğini kaybetti ğini beyan etmi ştir. İdarenin hizmet kusuru sonucunda depresyon tedavisi gördü ğünü, uzun süre çal ışamad ığından işvereninin sözleşmesini feshetti ğini, iş gücü kayb ına uğramas ı nedeniyle çal ışmakta zorlanaca ğını belirterek 140.000 TL maddi, 60.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmu ştur. Daval ı idare vekili cevap dilekçesinde; ameliyata ili şkin tüm komplikasyonlar ın işlem öncesinde başvurucuya bildirildi ğini, somut durumun da ameliyat komplikasyonu oldu ğunu, idareye atfedilebilecek kusur bulunmad ığını beyan etmi ştir. 12. Yarg ılama s ıras ında mahkeme taraf ından Adli T ıp Kurumu Ba şkanl ığı (ATK) 3. Adli T ıp İhtisas Kurulundan rapor al ınm ıştır. 4/4/2011 tarihli raporda; ameliyat s ıras ında damar yaralanmas ı meydana geldi ği, laparoskopik giri şimlerde damar yaralanmas ının bir komplikasyon oldu ğu belirtilmi ştir. Ayr ıca, bu komplikasyona zaman ında tan ı konulduğu ve ameliyathaneye kalp damar cerrahi uzman ı ve üroloji uzman ı çağrılıp konsültasyonlar istenerek gerekli müdahalenin yap ılm ış olduğu gözetilerek uygulamalar ın t ıp kurallar ına uygun oldu ğu vurgulanm ıştır. 13. Başvurucu bu rapora kar şı sunduğu itiraz dilekçesinde; operasyon öncesinde kendisine yeterli bilgi verilmedi ğini, damar yaralanmas ı olabilece ği, aç ık ameliyata alınabileceği ve böbrek kayb ına uğrayabilece ği hususlar ının bildirilmedi ğini ifade etmi ştir. Bununla birlikte ATK raporunda böbrek kayb ının sadece damar yaralanmas ına bağlı olup olmad ığı, bu damar yaralanmas ına müdahale eden ekibin ba ştan itibaren ameliyatta bulunmas ı durumunda bir fark olu şup oluşmad ığının değerlendirilmedi ğini ileri sürmü ştür. 14. Mahkeme davan ın reddine karar vermi ştir. Karar gerekçesinde; ATK raporuna atıf yap ılarak laparoskopik girişimlerde damar yaralanmas ının bir komplikasyon oldu ğu, bu komplikasyona zaman ında tan ı konulduğu belirtilmi ştir. Ayr ıca kararda, ameliyathaneye kalp damar cerrahi uzman ı ile üroloji uzman ı çağrılarak tüm konsültasyonlar ın istendi ği Başvuru Numaras ı: 2018/2700 Karar Tarihi : 30/6/2021 4belirtilmiş, gerekli müdahalelerin yap ılm ış olmas ı nedeniyle idarenin hizmet kusurunun bulunmad ığı sonucuna ula şılm ıştır. Başvurucu; temyiz dilekçesinde gerekli bilgilendirmenin yap ılmad ığı yönündeki iddialar ını tekrarlayarak mahkemenin ATK raporu hakk ındaki itirazlar ını dikkate almad ığını, eksik ve hatal ı rapora dayal ı olarak karar verdi ğini ifade etmiştir. 15. Daval ı idarenin temyize cevap dilekçesinde, ba şvurucunun imzalad ığı ayd ınlat ılm ış onam belgesinde ameliyat esnas ında ve sonras ında olu şabilecek komplikasyonlar ın aç ıkland ığı ifade edilmi ştir. Nitekim bu belgenin 10. maddesinde başvurucunun kal ıcı organ fonksiyon bozuklu ğu veya iflas ı gibi durumlarla kar şılaşabileceği konusunda aç ıklama bulundu ğu, bunun yan ında başvurucunun maddi tazminat talebinin soyut ve dayanaks ız olduğu ileri sürülmü ştür. 16. Dan ıştay Onbe şinci Dairesi (Daire) taraf ından yap ılan incelemede, başvurucunun duru şma aç ılmas ı yönündeki talebine kar şın mahkemenin dosya üzerinden yarg ılama yapmas ının usule ili şkin bir eksiklik oldu ğu belirtilerek karar ın bozulmas ına kara r verilmiştir. Bozma karar ına uyularak yeniden yap ılan yarg ılama sonucunda mahkeme 4/2/2016 tarihinde ayn ı gerekçe ile davan ın reddine karar vermi ştir. Başvurucu; iddialar ını tekrar ederek temyiz talebinde bulunmu ş, Dairenin onama karar ı neticesinde kara r kesinleşmiştir. 17. Söz konusu karar, ba şvurucu vekiline 21/12/2017 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 18. Başvurucu 22/1/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 19.İlgili hukuk için bkz. Fındık K ılıçaslan , B. No: 2015/97, 11/10/2018, 19-27; Cihan Beyribey , B. No: 2014/19450, 26/12/2018, 23-28; Fesih Aydar, B. No: 2015/4259, 10/1/2019, 24-30. V.İNCELEME VE GEREKÇE 20. Mahkemenin 30/6/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 21. Başvurucu, yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini iddia etmi ştir. 2. Değerlendirme 22. 9/1/2013 tarihli ve 6384 say ılı Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesine Yap ılm ış Baz ı Başvurular ın Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun'a eklenen geçici 2. maddeye göre Anayasa Mahkemesine yap ılan ve münhas ıran bu maddenin yürürlü ğe girdiği 31/7/2018 tarihi itibar ıyla Anayasa Mahkemesinde derdest olan yarg ılamalar ın makul sürede sonuçland ırılmad ığı iddias ıyla ilgili bireysel ba şvurular ın Adalet Bakanl ığı İnsan Haklar ı Başvuru Numaras ı: 2018/2700 Karar Tarihi : 30/6/2021 5Tazminat Komisyonu (Tazminat Komisyonu) taraf ından incelenerek karara bağlanmas ı öngörülmü ştür. Anayasa Mahkemesi Ferat Yüksel (B. No: 2014/13828, 12/9/2018, 27-36) karar ında Tazminat Komisyonuna ba şvuru imkân ının getirilmesine ili şkin yolu ula şılabilir olma, başarı şans ı sunma ve yeterli giderim sa ğlama kapasitesinin bulunup bulunmad ığı yönünden inceleyerek Tazminat Komisyonuna ba şvuru yolu tüketilmeden yap ılan başvurunun incelenmesinin bireysel ba şvurunun ikincil niteli ği ile bağdaşmayacağı sonucuna varm ış; başvuru yollar ının tüketilmemi ş olmas ı nedeniyle ba şvurunun kabul edilemezli ğine karar vermi ştir. 23. Mevcut ba şvuruda da söz konusu karardan ayr ılmay ı gerektiren bir durum bulunmamaktad ır. 24. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. B. Kişinin Maddi ve Manevi Varl ığını Koruma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 25. Başvurucu; böbrek üstü bezinde bulunan kitlenin ç ıkar ılmas ı için ameliyat edildiği s ırada hekim hatas ı yap ılarak damar ının kesildiğini, bunun üzerine aç ık ameliyat a alındığını, damar ın dikilemeyecek şekilde deforme edildi ğini belirtmi ştir. Bu i şlemlerin neticesi olarak baca ğından damar yamas ı al ınmas ı gerektiğini, damardaki kanama durdurulmu ş ise de ameliyat sonucunda sol böbre ğinin çal ışamaz hâle geldi ğini ve iş gücü kayb ı oluştuğunu ifade etmi ştir. Mahkeme taraf ından hükme esas al ınan ATK raporunda ayd ınlat ılm ış onam belgesinin yeterlili ğinin tart ışılmad ığını, ameliyata sonradan dâhil olan hekimlerin i şlemin başından itibaren orada bulunmalar ının fark olu şturup oluşturmayaca ğının da aç ıklanmad ığını vurgulam ıştır. Belirtilen raporda böbre ğinin çal ışamaz hâle gelmesi ile ilgili bir inceleme yer almad ığını belirten ba şvurucu, mahkemenin eksik inceleme ile kara r verdiğini beyan etmi ştir. Aç ıklanan nedenlerle mülkiyet hakk ı ve kişinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 26. Anayasa n ın iddian ın değerlendirilmesinde dayanak al ınacak " Kişinin dokunulmazl ığı, maddi ve manevi varl ığı" kenar ba şlıklı 17. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: "Herkes, ya şama, maddî ve manevî varl ığını koruma ve geli ştirme hakk ına sahiptir. " 27. Anayasa'n ın 56. maddesinin üçüncü f ıkras ı şöyledir: "Devlet, herkesin hayat ını, beden ve ruh sa ğlığı içinde sürdürmesini sa ğlamak; insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi art ırarak, işbirliğini gerçekle ştirmek amac ıyla sağlık kuruluşlar ını tek elden planlay ıp hizmet vermesini düzenler. " 28. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Başvuru Numaras ı: 2018/2700 Karar Tarihi : 30/6/2021 629. Anayasa n ın 17. maddesinin birinci f ıkras ında, herkesin maddi ve manevi varl ığını koruma ve geli ştirme hakk ına sahip oldu ğu belirtilmekte olup söz konusu düzenleme, Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi nin 8. maddesi çerçevesinde özel hayata sayg ı hakk ı kapsam ında güvence alt ına al ınan fiziksel ve zihinsel bütünlü ğün korunmas ı hakk ına karşılık gelmektedir. 30. Anayasa Mahkemesi daha önceki kararlar ında, kas ıt söz konusu olmaks ızın hekim kusuru nedeniyle vücut bütünlü ğünün zarar gördü ğü şeklindeki t ıbbi ihmale dai r şikâyetleri Anayasa'n ın 17. maddesinin birinci f ıkras ında düzenlenen ki şinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ı kapsam ında incelemi ştir (Melahat Sönmez, B. No: 2013/7528, 9/9/2015; Ahmet Sevim, B. No: 2013/474, 9/9/2015; Hilmi Düzgüner, B. No: 2014/9690, 11/5/2017). 31. An ılan kararlar do ğrultusunda somut olayda ba şvurucunun t ıbbi ihmale dayal ı tüm şikâyetlerinin Anayasa'n ın 17. maddesinin birinci f ıkras ında düzenlenen ki şinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekmektedir. a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 32. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan kişinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden i. Genel İlkeler 33. Anayasa'n ın 17. maddesinin birinci f ıkras ında herkesin maddi ve manevi varl ığını koruma ve geli ştirme hakk ına sahip oldu ğu belirtilmektedir. Bu kapsamda an ılan Anayasa hükmü ile ki şinin maddi ve manevi varl ığının bütünlü ğü gerek kamusal yetkilerle donat ılm ış kişilerin gerekse özel ki şilerin müdahalelerine kar şı güvence alt ına al ınm ıştır (Özkan Şen, B. No: 2012/791, 7/11/2013, 40). 34. Anayasa n ın 17. maddesinin amac ı, esas olarak bireylerin maddi ve manevi varl ığına karşı devlet taraf ından yap ılabilecek keyfî müdahalelerin önlenmesidir. Bunun yan ı sıra devletin t ıbbi müdahaleler nedeniyle ki şilerin maddi ve manevi varl ığını etkili olarak koruma, maddi ve manevi varl ığına sayg ı gösterme şeklinde pozitif yükümlülü ğü de bulunmaktad ır (Ahmet Acartürk , B. No: 2013/2084, 15/10/2015 , 49). Nitekim Anayasa n ın 56. maddesinde de belirtildi ği üzere pozitif yükümlülük, sa ğlık alan ında yürütülen faaliyetleri de kapsamaktad ır (İlker Başer ve diğerleri , B. No: 2013/1943, 9/9/2015, 44). 35. Devlet, bireylerin ya şam hakk ı ile maddi ve manevi varl ıklar ını koruma hakk ı kapsam ında -ister kamu isterse özel sa ğlık kuruluşlar ı taraf ından yerine getirilsin- sa ğlık hizmetlerini hastalar ın yaşamlar ı ile maddi ve manevi varl ıklar ının korunmas ına yönelik gerekli tedbirlerin al ınabilmesini sa ğlayacak şekilde düzenlemek zorundad ır (Ahmet Acartürk , 51). 36.İlke olarak t ıbbi ihmallere ili şkin şikâyetler konusunda temel ba şvuru yolu, hukuki sorumlulu ğu tespit ad ına takip edilecek olan hukuk veya idari tazminat davas ı yoludur (Nail Artuç , B. No: 2013/2839, 3/4/2014, 38). Başvuru Numaras ı: 2018/2700 Karar Tarihi : 30/6/2021 737. Maddi ve manevi varl ığı koruma hakk ı kapsam ında hukuki sorumlulu ğu ortaya koymak ad ına adli ve idari yarg ıda aç ılacak tazminat davalar ının makul derecede dikkatli ve özenli inceleme şart ını yerine getirmesi gerekmektedir. Derece mahkemelerinin bu tür olaylara ili şkin yürüttükleri yarg ılamalarda Anayasa n ın 17. maddesinin gerektirdi ği seviyede derinlik ve özenle bir inceleme yap ıp yapmad ıklar ının ya da ne ölçüde yapt ıklar ının da Anayasa Mahkemesi taraf ından değerlendirilmesi gerekmektedir. Zira derece mahkemeleri taraf ından bu konuda gösterilecek hassasiyet, yürürlükteki yarg ı sisteminin daha sonra ortaya çıkabilecek benzer hak ihlallerinin önlenmesinde sahip oldu ğu önemli rolün zarar görmesine engel olacakt ır (Yasin Ç ıldır, B. No: 2013/8147, 14/4/2016, 57; Tevfik Gayretli, B. No: 2014/18266, 25/1/2018, 32). 38. Diğer taraftan belirtmek gerekir ki olaylar ın oluşumuna ili şkin delillerin değerlendirilmesi öncelikle idari ve yarg ısal makamlar ın ödevidir. Ayn ı şekilde ba şvuru dosyas ında bulunan t ıbbi bilgi ve belgelerden hareketle bilirki şilerin vard ığı sonuçlar ın doğruluğu hakk ında fikir yürütmek Anayasa Mahkemesinin görevi de ğildir ( Mehme t Çolakoğlu, B. No: 2014/15355, 21/2/2018, 47). Ancak ki şinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ı kapsam ında yerine getirmek zorunda oldu ğu usul yükümlülüklerinin somut olayda yerine getirilip getirilmedi ğinin nesnel bir şekilde de ğerlendirilmesi için ilgili anayasal kurallar ba ğlam ında derece mahkemelerinin kendilerine tan ınm ış takdir yetkileri çerçevesinde hareket edip etmediklerinin denetlenmesi gerekir. Bu ba ğlamda müdahaleyi hakl ı göstermek için öne sürülen gerekçelerin ilgili ve yeterli olup olmad ığı incelenmelidir (Murat At ılgan, B. No: 2013/9047, 7/5/2015 44). 39. Bu ba ğlamda derece mahkemelerinin gerekçeleri, taraflar ın kanun yolun a başvuru imkân ını etkili şekilde kullanabilmesini sa ğlayacak surette ayr ıntılı olarak ortaya konulmal ı; ulaşılan sonuçlar yeterli aç ıklıktaki bilimsel görü ş ve raporlar gibi somut, nesnel verilere dayand ırılmal ıdır (Murat At ılgan, 45). 40. T ıbbi müdahaleden önce ki şinin gerekti ği şekilde bilgilendirilerek r ızas ının alınmamas ı, kişinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ının ihlaline sebep olabilir. İstisnai hâller d ışında t ıbbi müdahale ancak ilgili ki şi bilgilendirilip r ızas ı al ındıktan sonra yap ılabilir. Hastalar ın durumun fark ında olarak karar verebilmelerini sa ğlamak için uygulanmas ı düşünülen tedavi ve bununla ba ğlant ılı riskler hakk ında kendilerine bilgi verilmiş olmal ıdır. Bunun yan ı sıra yap ılan bilgilendirme ile t ıbbi müdahale aras ında hastan ın sağlıklı bir kanaate varmas ını sağlayacak kadar uygun bir zaman aral ığı bırak ılm ış olmal ıdır (Ahmet Acartürk , 56). ii.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 41. Anayasa Mahkemesi, Anayasa'n ın yukar ıda değinilen 17. maddesi kapsam ında devlete dü şen pozitif yükümlülüklerin somut olay ba ğlam ında yerine getirilip getirilmedi ğini denetlemek durumundad ır (Tevfik Gayretli, 36). Bu sebeple ba şvuruya konu olay, devletin, kişinin maddi ve manevi varl ığını koruma ve geli ştirme hakk ına ilişkin pozitif yükümlülü ğü kapsam ında incelenmi ştir. 42. Somut olayda ba şvurucunun iddialar ının; hatal ı tıbbi müdahaleler sonucu bir böbreğini kaybetmesinde idarenin hizmet kusuru olmas ına rağmen açm ış olduğu tam yarg ı davas ının hatal ı bir değerlendirmeyle reddedilerek zararlar ının giderilmemesine yönelik olduğu anlaşılmaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2018/2700 Karar Tarihi : 30/6/2021 843. Mahkeme taraf ından 4/4/2011 tarihli ATK raporundaki tespitler gözetilerek karar verilmi ştir. Kurul raporu incelendi ğinde başvurucunun iddialar ının, konusunda uzman bilirkişi heyeti taraf ından başvurucuya ait tedavi belgeleri ve bizzat yap ılan muayene bilgilerine göre de ğerlendirildi ği görülmü ştür. Raporda, ba şvurucunun sa ğlık şikâyetlerinin uygulanan ameliyata ba ğlı oluşabilecek komplikasyonlar olarak kabul edilmesi gerekti ği ve başvurucuya yap ılan uygulamalar ın t ıp kurallar ına uygun oldu ğu değerlendirmesine yer verilmiştir. Buna göre derece mahkemesince yap ılan yarg ılamada ve uzman bilirki şi raporunda yeterli somut bulgu ve tespitlere yer verilerek ba şvurucunun iddialar ının ayr ıntılı bir biçimde tart ışıldığı ve karşıland ığı söylenebilir. 44. Diğer taraftan hukukumuzda hasta haklar ı, tıbbi işlemlerden önce ki şilerin bu işlemler ve sonuçlar ı hakk ında ayd ınlat ılmas ı yükümlülü ğü ve Sağlık Bakanl ığının t ıbbi hizmetler sunan kurumlar üzerindeki denetim görevi konusunda oldukça ayr ıntılı ve yeterli düzenlemelerin mevcut oldu ğu anlaşılmaktad ır (Ahmet Acartürk , 66). Ancak bu düzenlemelerin teorik olarak mevcut olmas ı yeterli olmay ıp Anayasa'n ın 17. maddesindeki güvencelerin sa ğlanabilmesi için pratikte de etkin bir şekilde uygulanmas ı gerekmektedir (Mehmet Çolako ğlu, 49). 45. Somut olayda ba şvurucu, söz konusu t ıbbi müdahaleden önce olas ı riskle r hakk ında bilgilendirilmedi ğini ve gerekti ği şekilde r ızas ının al ınmad ığını ileri sürmü ştür. Başvurucunun bu iddias ını bilirkişi raporuna itiraz ve temyiz dilekçelerinde ileri sürdü ğü ancak mahkemenin ve temyiz merciinin karar ında bu konuyla ilgili hiçbir gerekçeye yer verilmedi ği gözetildi ğinde an ılan iddian ın yarg ılama makamlar ı taraf ından kar şılanmad ığı anlaşılmaktad ır. 46. Bu durumda ameliyat sonucu olu şabilecek komplikasyon riski yönünden başvurucuya bilgi verilip verilmedi ğine ilişkin olarak yarg ılama sürecinde bir ara ştırma yap ılmam ış ve bu konu aç ıklığa kavuşturulamam ıştır. Dolay ısıyla derece mahkemelerinin kararlar ında, başvurucunun ameliyat edilmeden önce yeterli bir biçimde ayd ınlat ılıp ayd ınlat ılmad ığı ve r ızas ının usulüne uygun olarak al ınıp al ınmad ığı hususlar ı tart ışılmam ıştır. 47. Sonuç olarak ba şvurucunun vücut bütünlü ğüne yönelik t ıbbi müdahale öncesinde t ıp kurallar ına göre öngörülebilir nitelikte komplikasyon ve riskler hakk ında yeterli bir biçimde ayd ınlat ılmad ığı iddias ı yönünden mahkeme kararlar ında konuyla ilgili ve yeterli bir gerekçe ortaya konulmad ığı anlaşılmaktad ır. Üstelik ba şvurucunun belirtilen iddia ve şikâyetleri, yarg ılaman ın sonucuna do ğrudan etki edebilecek mahiyettedir. Dolay ısıyla yarg ısal makamlarca bu de ğerlendirmelerin yap ılmamas ı nedeniyle ki şinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ı bak ımından kamu makamlar ının pozitif yükümlülüklerini yerine getirmedikleri kanaatine var ılm ıştır. 48. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 17. maddesinde güvence alt ına al ınan kişinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. C. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 49. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/2700 Karar Tarihi : 30/6/2021 9 (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 50. Başvurucu, yarg ılaman ın yenilenmesi ile tazminat talebinde bulunmu ştur. 51. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir. Anayasa Mahkemesi di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 52. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural, mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 53.İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı veya mahkemenin ihlali gideremedi ği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 say ılı Kanun un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örne ğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar ın kendisine ula ştığı mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlalin sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58, 59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66, 67). 54.İncelenen ba şvuruda vücut bütünlü ğüne yönelik t ıbbi müdahale öncesinde t ıp kurallar ına göre öngörülebilir nitelikteki komplikasyon ve riskler hakk ında yeterli bir biçimde ayd ınlat ılmad ığı iddias ı yönünden mahkeme taraf ından bir inceleme ve Başvuru Numaras ı: 2018/2700 Karar Tarihi : 30/6/2021 10değerlendirme yap ılmad ığı gerekçesiyle ki şinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna ula şılm ıştır. Bu durumda ihlalin derece mahkemesi karar ından kaynakland ığı anlaşılm ıştır. 55. Bu durumda ki şinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Buna göre yap ılacak yeniden yarg ılama ise 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yeniden yarg ılama sürecinde mahkemelerce yap ılmas ı gereken i ş, öncelikle hak ihlaline yol açan mahkeme karar ının ortadan kald ırılmas ından ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere ilgili yarg ı merciine gönderilmesine karar verilmesi gerekir. 56.İhlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılaman ın yeterli bir giderim sa ğlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekti ği sonucuna ula şılm ıştır. 57. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.894,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Kişinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 17. maddesinde güvence alt ına al ınan kişinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin kişinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere İstanbul 2. İdare Mahkemesine (E.2015/2148, K.2016/264) GÖNDER İLMESİNE, D. Başvurucunun tazminat talebinin REDD İNE, E. 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.894,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, F. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığı na başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı halinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA, Başvuru Numaras ı: 2018/2700 Karar Tarihi : 30/6/2021 11G. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Dan ıştay Onbe şinci Dairesine (E.2016/6649, K.2017/6619) ve Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 30/6/2021 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN