TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR MELiHA sivis BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/18910) Karar Tarihi: 9/1/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/18910 : 9/1/2019 Ba kan Uyeler Raportor Yrd. Ba vurucu Vekili iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 Celal Mumtaz AKINCI Muammer TOP AL M.Emin KUZ Fatih ALKAN Meliha sivi Av. Hasan Ferhat ENTURK I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, velayet hakk:1 sahibi tarafmdan 9ocugun isminin degi tirilmesi talebiyle a91lan dava sonucun
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR MELiHA sivis BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/18910) Karar Tarihi: 9/1/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/18910 : 9/1/2019 Ba kan Uyeler Raportor Yrd. Ba vurucu Vekili iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 Celal Mumtaz AKINCI Muammer TOP AL M.Emin KUZ Fatih ALKAN Meliha sivi Av. Hasan Ferhat ENTURK I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, velayet hakk:1 sahibi tarafmdan 9ocugun isminin degi tirilmesi talebiyle a91lan dava sonucunda verilen kabul karannm sonradan kaldmlmas1 nedeniyle aile hayatma sayg1 hakk:mm ihlal edildigi iddiasma ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 3/12/2015 tarihinde yapilm1 tlr. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yapilan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur. 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bolum tarafmdan yapilmasma karar verilmi tir. 5. Bolum Ba kam tarafmdan, ba vurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap1lmasma karar verilmi tir. 6. Ba vuru belgelerinin bir omeg1 bilgi 19m Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir. Bakanhk, goru unu bildirmi tir. 7. Ba vurucu, Bakanhgm goru une kar 1 suresinde beyanda bulunmu tur. 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/18910 : 9/1/2019 III. OLAYVEOLGULAR 8. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle olaylar ozetle oyledir: 9. Ba vurucu, H.S. isimli ki i ile 2007 y1lmda evlenmi tir. Bu evlilikten 2009 yilmda Hiiseyin ismini verdikleri bir erkek 9ocuk diinyaya gelmi tir. 10. Ba vurucu ile H.S., evlilik birliginin sarsild1g1 gerek9esiyle Ktitahya 1. Aile Mahkemesinin 10/3/2011 tarihli karanyla bo anm1 tu. Kararla birlikte mti terek 9ocuk Htiseyin'in velayeti annesi olan ba vurucuya verilmi ve 9ocuk ile baba H.S. arasmda ki isel ili ki kurulmasma htikmedilmi tir. Soz konusu karar 30/6/2011 tarihinde kesinle mi tir. 11. Ba vurucu , mti terek 9ocugun isminin Umut olarak degi tirilmesi talebiyle 21/7/2011 tarihinde Ktitahya 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde isim tashihi davas1 a9m1 tu. Velayet hakk1 sahibi oldugunu belirten ba vurucu dava dilek9esinde, dogdugu andan itibaren mti terek 9ocuga Umut ismiyle seslendiklerini ve davanm hakh nedenlere dayand1gm1 ileri stirmti ttir. 12. Ktitahya 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 22/9/2011 tarihli karanyla davanm reddine htikmedilmi tir. Karar gerek9esinde; mti terek 9ocuga ba vurucu tarafmdan Umut, baba H.S. tarafmdan Htiseyin eklinde hitap edildigi ancak duru ma esnasmda 9ocuga Umut diye seslenildiginde tepki vermedigi , sesin geldigi tarafa bakmad1g1 belirtilmi tir. Htiseyin ismiyle seslenildiginde ise 9ocugun sesin geldigi yone baktig1, bu nedenle 9ocugun Htiseyin ismiyle btittinle tiginin anla ild1g1 ifade edilmi tir. Kararda, 9ocugun isminin degi tirilmesi talebi yontinden yasal ko$ullann olu$mad1g1 degerlendirmesine yer verilmi$tir. Temyiz edilmeyen karar kesinle$mi$tir. 13. Ba vurucu , velayeti altmda oldugunu belirttigi mti terek 9ocugun isminin Umut olarak degi tirilmesi talebini yineleyerek aym gerek9elerle 21/12/2012 tarihinde bir kez daha isim tashihi davas1 a9m1 tu. 14. Ktitahya 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 7/5/2013 tarihli karanyla davanm kabulti ile mti terek 9ocugun isminin Umut olarak tashih edilmesine karar verilmi tir. Karar gerek9esinde; baba H.S. tarafmdan 9ocugun isminin Htiseyin olarak ntifus ktittigtine kaydedildigi, buna ragmen 9ocugun Umut $eklinde hitap edilerek btiytittildtigti ve kendisini Umut olarak tamy1p bildigi ifade edilmi tir. Kararda, davah Ktitahya Ntifus Mtidtirltigti (Ntifus Mtidtirltigti) temsilcisi tarafmdan baba H.S.nin de beyanmm almmas1 gerektigine ili kin savunma yap1ld1g1 belirtilmi$ ise de velayet hakk1 sahibi olan ba$vurucunun 9ocugun yasal temsilcisi konumunda olmas1 nedeniyle tek ba ma dava a9abilecegi ifade edilerek amlan savunmaya itibar edilmemi tir. Temyiz edilmeyen karar kesinle mi tir. 15. Ba$vurucunun eski e$i ve mti terek 9ocugun babas1 H.S., Ktitahya 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 7/5/2013 tarihli isim tashihi davasmm kabultine ili kin karannm kaldmlmas1 talebiyle (isim dtizeltilmesi talepli) ba vurucuya ve Ntifus Mtidtirltigtine kar 1 6/12/2013 tarihinde Ktitahya 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde dava a9m1$tIL Dava dilek9esinde H.S.; ba vurucunun kendisine haber vermeden ve hakh bir gerek9e olmadan mti terek 9ocugun isminin degi tirilmesi talebiyle dava a9t1gm1, soz konusu dava neticesinde 9ocugun isminin Umut olarak degi tirilmesine karar verildigini , taraf te kilinin saglanmas1 amac1yla ilgili mahkeme tarafmdan da kendisine herhangi bir 9agnda bulunulmad1gm1 ve tashih karanm sonradan ogrendigini belirterek amlan karann kaldmlmas1 gerektigini ileri stirmii$ttir. 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/18910 : 9/1/2019 16. Klitahya 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 16/10/2014 tarihli karanyla davanm kabulti ile mti terek 9ocugun isminin Umut olarak degi tirilmesine ili kin Ktitahya 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 7/5/2013 tarihli karannm iptaline ve 9ocugun isminin Htiseyin olarak ntifusa tescil edilmesine htikmedilmi tir. Ba vurucunun davah s1fatiyla katihmmm sagland1g1 dava sonunda verilen karar gerek9esinde, ismin degi tirilmesinden zarar goren kimsenin degi tirme karannm kaldmlmasm1 dava edebilecegi ve davaya dahil edilmeyerek velayete ili kin haklanm kullanmas1 engellenen baba H. .nin bu hususta itiraz hakkmm bulundugu belirtilmi tir. Kararda, H. . tarafmdan yasal stiresinde a91lan ve hakh nedenlere dayanan soz konusu davanm -Y arg1tay uygulamas1 da dikkate almarak- kabultintin gerektigi ifade edilmi tir . 17. Soz konusu karar (kapatilan) Yarg1tay 18. Hukuk Dairesinin 1/10/2015 tarihli karanyla onanm1 tlr. 18. Nihai karar 4/11/2015 tarihinde ba vurucuya teblig edilmi tir. 19. Ba vurucu 3/12/2015 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu tur. IV. iLGiLi HUKUK A. Ulusal Hukuk 20. 22/11/2001 tarihli ve 4721 say1h Turk Medeni Kanunu'nun ''Adzn degi tirilmesi" kenar ba hkh 27. maddesi oyledir: "Adm degi$firilmesi, ancak haklz sebeplere dayanzlarak hdkimden istenebilir. Adm degi$tirildigi nufus siciline kayzt ve ildn olunur. Ad degi$mekle ki$isel durum degi$mez. Adm degi$firilmesinden zarar goren kimse, bunu ogrendigi gunden ba$layarak bir yzl ir;inde degi$tirme kararmm kaldzrzlmasznz dava edebilir. " 21. 4721 say1h Kanun'un "Velayet" ba hkh k1smmda yer alan 335. maddenin birinci fikras1 oyledir: "Ergin olmayan r;ocuk, ana ve babasznzn veldyeti altmdadzr. Yasal sebep olmadzkr;a veldyet ana ve babadan almamaz. " 22. 4721 say1h Kanun'un "Velayet" ba hkh kismmda yer alan 336. madde oyledir: "Evlilik devam ettigi surece ana ve baba veldyeti birlikte kullanzrlar. Ortak hayata son verilmi$ veya ayrzlzk hdli gerr;eklqmi$Se hdkim, veldyeti e$lerden birine verebilir. Veldyet, ana ve babadan birinin olumu hdlinde sag kalana, bo$anmada ise r;ocuk kendisine bzrakzlan tarafa aittir. " 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/18910 : 9/1/2019 23. 4721 say1h Kanun'un "Velayet" ba hkh kismmda yer alan 339. maddenin be inci fikras1 oyledir: "9ocugun adznz ana ve babasz koyar. " 24. 4721 say1h Kanun'un "Velayet" ba hkh k1smmda yer alan 342. maddenin birinci fikras1 oyledir: "Ana ve baba, velayetleri ;er ;evesinde i1 ;i1nci1 ki$ilere kar$Z ;ocuklarznzn yasal temsilcisidirler. " 25. 25/4/2006 tarihli ve 5490 say1h Ntifus Hizmetleri Kanunu'nun "Nufus davalan" kenar ba hkh 3 6. maddesinin ( 1) numarah fikrasmm ilgili kism1 oy ledir: "a) Nufus kayztlarzna ili$kin duzeltme davalarz, duzeltmeyi isteyen $ahzslar ile ilgili resmf dairenin gosterecegi luzum uzerine Cumhuriyet savczlarz tarafindan yerle$im yeri adresinin bulundugu yerdeki gorevli asliye hukuk mahkemesinde ac;zlzr. Kayzt duzeltme davalarz nufus muduru veya gorevlendirecegi nufus memuru huzuru ile gorulur ve karara baglanzr. b) Haklz sebeplerin bulunmasz halinde aynz konuya ili$kin duzeltme yapzlmasz hakimden istenebilir ... " B. Uluslararas1 Hukuk 26. A vrupa insan Haklan Sozle mesi'nin (Sozle me) "Ozel ve aile hayatma saygz hakkz" kenar ba hkh 8. maddesi oyledir: "(I) Herkes ozel ve aile hayatzna, konutuna ve yazz$maszna saygz gosterilmesi hakkzna sahiptir. (2) Bu hakkzn kullanzlmaszna bir kamu makamznzn mudahalesi , ancak mudahalenin yasayla ongorulmi1$ ve demokratik bir toplumda ulusal guvenlik, kamu guvenligi , ulkenin ekonomik refahz, duzenin korunmasz, sue; i$lenmesinin onlenmesi , saglzgzn veya ahlakzn veya ba$kalarznzn hak ve ozgurluklerinin korunmasz i ;in gerekli bir tedbir olmasz durumunda soz konusu olabilir. " 27. Ozel hayata sayg1 hakk1 alt kategorisinde ge9en ozel hayat kavram1 Avrupa insan Haklan Mahkemesi (AiHM) tarafmdan da olduk9a geni yorumlanmakta ve bu kavrama ili kin ttiketici bir tamm yap1lmaktan ozellikle ka91mlmaktadu (Koch/Almanya, B. No: 497/09, 19/7/2012, 51). Bununla birlikte Sozle me'nin denetim organlannm i9tihatlannda bireyin ki iligini geli tirmesi ve gerr;ekle tirmesi kavrammm ozel hayata sayg1 hakkmm kapsammm belirlenmesine temel almd1g1 anla 1lmaktad1r. Ozel hayatm korunmas1 hakkmm sadece mahremiyet hakkma indirgenemeyecegi ger9egi kar 1smda ki iligin serbest9e geli tirilmesiyle uyumlu bir9ok hukuksal 91kar, bu hakkm kapsamma dahil edilmi tir. Bu kapsamda d1 dtinya ile ili ki kurma noktasmda son derece onemli olan isim hakk1 da Sozle me denetim organlan tarafmdan on ismi ve soy ismi kapsayacak ekilde maddenin gtivence alam i9inde yorumlanm1 tu. 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/18910 : 9/1/2019 28. AiHM, Sozle me'nin 8. maddesinin isim ve soy ismi konusunda a91k bir huklim i9ermedigini belirtmekle beraber bunun ki inin kimliginin ve aile baglannm belirlenmesinde kullamlan bir ara9 olmas1 nedeniyle belirli bir dereceye kadar diger ki ilerle ili ki kurmay1 da i9eren ozel hayata ve aile hayatma sayg1 hakk1yla ilgili oldugunu, bir kamu hukuku konusu olarak toplumun ve devletin isimlerin duzenlenmesi konusuyla ilgilenmesinin bu unsuru ozel hayat ve aile hayatI kavramlanndan uzakla tirmayacag1m kabul etmektedir (Burghartzdsvir;re, B. No: 16213/90, 22/2/1994, 24; Stjerna/Finlandiya, B. No: 18131/91, 25/11/1994 , 37). Bu kapsamda isimleri uzerinde degi iklik yapilmas1 hususunda ciddi nedenlere sahip olan ki ilerin belirli artlar altmda bu imkana sahip olmas1, Sozle me'nin 8. maddesinin koruma alanma girmektedir. Ancak AiHM'e gore nufus bilgilerinin eksiksiz olarak kaydedilmesi, kimligin belirlenmesi veya belli isimdeki ki ilerin belli bir aile ile baglantilannm kurulabilmesi gibi kamu yarannm gerektirdigi durumlarda isim degi tirme imkanma yasal birtak1m sm1rlamalar getirilmesi mumkundur (Stjerna/Finlandiya, 39; Kemal Ta km ve digerleri/Tiirkiye, B. No: 30206/04 ... , 2/2/2010, 48). V. iNCELEME VE GEREK ;E 29. Mahkemenin 9/1/2019 tarihinde yapm1 oldugu toplant1da ba vuru incelenip geregi du untildu: A. Ba vurucunun iddialan ve Bakanbk Gorii ii 30. Ba vurucu; nufus kaydmda ismi Huseyin olarak yaz1h olmasma ragmen dogumundan itibaren mu terek 9ocuga Umut ismiyle hitap edildigini, bo anma karanyla birlikte 9ocuk uzerindeki velayet hakkmm kendisine verildigini, bu hak kapsammda a9tig1 dava neticesinde Kutahya 2. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 7/5/2013 tarihli kararla 9ocugun isminin Umut olarak tashih edildigini ve karann kesinle tigini belirtmi tir. Ba vurucu, tashih karanndan sonra 9ocugunun okul kaydmm Umut ismiyle yap1ld1gm1, sunnet toreninde de Umut ismiyle davetiye bas1ld1g1m, velayet hakk1 sahibi anne ve babanm 9ocugunun soy ismini degi tirebilecegi konusunda Anayasa Mahkemesince verilen kararlar oldugunu ifade etmi tir. Ba vurucu, 9ocugunun isminin Umut olarak tashih edilmesine ili kin karann kaldmlmas1 nedeniyle velayet hakkmm k1s1tland1gm1 ve degi en durum nedeniyle 9ocugun psikolojisinin bozuldugunu belirterek aile hayatma sayg1 hakkmm ihlal edildigini ileri surmu tur. Ote yandan ba vurucu, ismin Umut eklinde tashihine ili kin kesin hukum te kil eden karann Kutahya 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 16/10/2014 tarihli karanyla kaldmlmas1 nedeniyle kanuni hakim guvencesinin ihlal edildigini iddia etmi tir. 31. Bakanhk goru unde; ba vurucunun velayeti kendisine tevdi edilen 9ocugun ismini tek ba ma degi tirmesinin Turk Medeni Kanunu hukumlerine aykmhk olu turdugu belirtilmi tir. Bu durumun baba H.S.nin aile hayatma sayg1 hakkma mudahale te kil edeceginin vurguland1g1 goru yaz1smda, mu terek 9ocugun isminin Umut olarak tashih edilmesine ili kin karann Kutahya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafmdan kaldmlmasmm mevzuata ve i9tihada uygun oldugu ifade edilmi tir. Aynca yargilama suasmda taraflann delillerini serbest9e sunabildikleri ve nihai karann taraflann 9atl an menfaatlerinin 9ozumunde adil bir denge saglad1g1 belirtilmi tir. 32. Ba vurucu , Bakanhk goru une kar 1 beyanmda ba vuru formunda dile getirdigi hususlan tekrar etmi tir. 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/18910 : 9/1/2019 B. Degerlendirme 33. iddianm degerlendirilmesinde dayanak almacak Anayasa'nm 20. maddesinin ilgili kism1 oyledir: "Herkes ... aile hayatzna saygz gosterilmesini isteme hakkzna sahiptir. " 34. Anayasa'nm 41. maddesinin ilgili k1s1mlan oyledir: "Aile, Tiirk toplumunun temelidir ve e ler arasznda e itlige dayanzr. Her r;ocuk, korunma ve bakzmdan yararlanma, yiiksek yararzna ar;zkr;a aykzrz olmadzkr;a, ana ve babaszyla ki isel ve dogrudan ili ki kurma ve siirdiirme hakkzna sahiptir. II 35. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucu tarafmdan yapilan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Bireyin ya am1yla ozde le en ve ki iliginin aynlmaz bir unsuru ha.line gelen, birey olarak kimligin belirlenmesinde en onemli unsurlardan biri ve vazge9ilmez, devredilmez, ki iye s1k1 surette bagh bir ki ilik hakk1 olan isim hakkmm da ki inin ozel hayatmm bir unsuru oldugu a91ktir. Dolay1s1yla cinsiyet, dogum kayd1 gibi kimlik bilgileri ve aile baglanyla ilgili bilgiler ile bunlarda degi iklik ve diizeltme yap1lmasm1 isteme hakkmm yam sua isim hakk1 da Anayasa'nm 20. maddesi kapsammda degerlendirilmelidir. Bununla birlikte -somut ba vuruda oldugu gibi-velayeti kendisine tevdi edilen 9ocugun isminin velayet hakk1 sahibi anne ya da baba tarafmdan tek ba ma degi tirilmesine karar verilmesi yoniinde ileri siiriilen taleplerin velayet hakk1 ve bu kapsamdaki yetkilerin kullamm1 ile ilgili oldugu anla 1ld1gmdan bu hususun aile hayatma sayg1 hakk1 kapsammda ele almmas1 gerekir. Bu nedenle somut ba vurunun Anayasa'nm 20. maddesinde giivence altma alman aile hayatma sayg1 hakk1 9er9evesinde incelenmesi gerektigi degerlendirilmi tir. 1. Kabul Edilebilirlik Yoniinden 36. A91k9a dayanaktan yoksun olmad1g1 ve kabul edilemezligine karar verilmesini gerektirecek ba ka bir neden de bulunmad1g1 anla 1lan aile hayatma sayg1 hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm kabul edilebilir olduguna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yoniinden a. Genel ilkeler 37. Velayet; re it olmayan 9ocuklannm bak1m ve gozetimi konusunda anne ve babaya verilen hak ve yiikiimltiltiklerden olu an bir mtiessese olup bu baglamda 9ocugun bakim1 ve egitimi, kanuni temsili, mal varhgmm yonetimi ve 9ocugun menfaatlerinin korunmas1 i9in hukuki bir temel olu turmaktad1r. Yakm bir ge9mi e kadar anne ve babanm 9ocuklan tizerindeki hakimiyet hakk1 olarak goriilen velayet, gtintimtizde hem bir yiiktimltiltik hem de bir hak olarak kabul edilmektedir (Nurcan Yolcu [GK], B. No: 2013/9880, 11/11/2015, 28; Gulbu Ozguler [GK], B. No: 2013/7979, 11/11/2015, 35). 7 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/18910 : 9/1/2019 38. C::e itli hukuk sistemlerinde koruma, bak1m ve gozetim hakk1 veya benzer terimlerle ifade edilen velayet hakkmm kapsamma 9ocugun ismini belirleme hakk1 da girmektedir. Soz konusu hukuki deger, velayet hakkmm ifas1 ve bu baglamda aile baglannm stirdiirlilmesi noktasmdaki i levi nedeniyle aile hayatma sayg1 hakkmm i9erdigi gtivencelerden biri olarak korunmaktadu (Nurcan Yolcu, 31; Giilbu Ozgiiler, 38). 39. Aile hayatma sayg1 hakk1, Anayasa'nm 20. maddesinin birinci fikrasmda dtizenlenmi tir. Sozle me'nin 8. maddesi 9er9evesinde korunan aile hayatma sayg1 hakkmm Anayasa'daki kar 1hgm1 olu turan bu dtizenleme, madde gerek9esi de dikkate almd1gmda resmi makamlann ozel hayata ve aile hayatma mtidahale edememesi ile ki inin ferdi ve aile hayatm1 kendi anlad1g1 gibi dtizenleyip ya ayabilmesi gerekliligine i aret etmektedir. Aynca Anayasa'nm 41. maddesinin de Anayasa 'nm biitiinselligi ilkesi geregi ozellikle aile hayatma sayg1 hakkma ili kin pozitif ytiktimltiltiklerin degerlendirilmesi baglammda gozontinde bulundurulmas1 gerekmektedir (Nurcan Yolcu, 32; Giilbu Ozgiiler, 39). 40. Aile hayatmdaki temel ili kiler kadm ve erkek ile ebeveyn ve 9ocuk arasmdaki ili kilerdir. Resmi evlilik birlikleri kural olarak aile hayat1 kapsammda gtivence altma almmakta olup evlilik i9inde dogan 9ocuklar da kendiliginden evlilik ili kisinin bir par9as1 say1hr. Bu 9er9evede 9ocugun dogumundan itibaren 9ocuk ve ebeveyni arasmda aile hayatl anlamma gelen bir bag kuruldugunun kabulti gerekir (Nurcan Yolcu, 33; Giilbu Ozgiiler, 40). 41. C::ocugun isminin belirlenmesi, velayet hakk1 9er9evesinde anne ve babaya tanman yetkilerden biridir. Nitekim mevzuatta da bu durum a91k ekilde dtizenlenmi ve 9ocugun ismmm anne ve babas1 tarafmdan belirlenmesinin velayetin kapsammda oldugu belirtilmi tir (bkz. 23). 42. 4721 say1h Kanun'un velayet hakkma ili kin 335. maddesinde; ergin olmayan 9ocugun anne ve babasmm velayeti altmda oldugu, yasal sebep olmad1k9a velayetin anne ve babadan almamayacag1 belirtilmek suretiyle evlilik ili kisi stiresince velayet hakkmm ve bu kapsamdaki yetkilerin ortak kullammma i aret edilmi tir. Amlan Kanun'un 336. maddesinde ise evlilik devam ettigi stirece anne ve babanm velayeti birlikte kullanacag1, ortak hayata son verilmesi veya aynhk halinde hakimin velayeti e lerden birine verebilecegi, anne ve babadan birinin oltimti halinde velayetin sag kalana, bo anmada ise 9ocugun kendisine b1rak1ld1g1 tarafa ait oldugu htiktim altma almm1 tu. 43. C::ocugun temsili ya da 9ocugun kimliginin belirlenmesi gibi konularda velayeti kendisine b1rak1lmayan anne veya babanm hi9bir hak ileri stiremeyecegi eklindeki yakla 1mm aile hayatma sayg1 hakk1 kapsammda korunmayacag1 a91ktu. C::ocuk tizerindeki yetki ve sorumluluklar yontinden 9ocugun velayetini elinde bulunduran anne ya da babanm esas hak sahibi oldugu gozard1 edilmemekle birlikte 9ocugun menfaatlerinin gerektirdigi durumlar ile hakh ve makul beklentilerin olu tugu hallerde velayet hakk1 sahibi olmayan tarafm da 9ocuk tizerinde velayetin kapsammdan kaynaklanan birtak1m yetkileri kullanabilecegi degerlendirilmelidir. 4 721 say1h Kanun'un 342. maddesinde yer alan dtizenleme, velayet hakk1 kendisine tanmmayan tarafm 9ocuk tizerindeki temsil yetkisini ttimtiyle d1 lamamas1 nedeniyle aile hayatma sayg1 hakkmm bu yontiyle i9erdigi gtivencelerin mevzuat baglammda ele almm1 olmasma omek olarak gosterilebilir. Anne ve babanm velayetleri 9er9evesinde ti ;tincti ki ilere kar 1 9ocuklannm yasal temsilcisi olacaklanna ili kin soz konusu dtizenleme geregince, bo anma sonras1 velayet hakk1 kendisine verilmese 8 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/18910 : 9/1/2019 dahi lehine c;ocukla ki isel ili ki kurulan tarafm da hakh nedenlere dayanan sm1rh durumlarda c;ocugun temsiline ili kin birtakim hak ve yetkilerinin bulunabilecegi dikkate almmahd1r. Aksi takdirde veli olma vasfi kaldmlan tarafm c;ocugun ebeveyni olmasmdan dogan hak ve yetkilerinin biitiiniiyle sona erdiginin kabul edilmesi gerekecektir ki boyle bir durumun adalet ve hakkaniyet ile bagda tlg1 soylenemez. 44. Ki inin isminin korunmas1 ve kamu diizenini bozmad1g1 miiddetc;e ismin degi tirilmesine imkan tanmmas1 yoniinde devletin pozitif yiikiimliiliiklerinin bulundugu a91ktir. Soz konusu pozitif yiikiimliiliikler, somut olaym ozellikleri gozoniinde bulundurularak idari ve yarg1sal karar vericiler tarafmdan ki ilerin bu yondeki makul taleplerinin kar ilanmas1m veya taleplerin reddi durumunda buna ili kin ilgili ve yeterli gerekc;eler sunulmasm1 gerektirir. Ancak velayet altmda bulunan kiic;iikler hakkmdaki isim degi ikliklerine ili kin soz konusu talepler, velayet hakk1 sahibi taraf d1 mda c;ocugun menfaatlerinin gerektirdigi durumlar ile hakh ve makul beklentilerin olu tugu hallerde c;ocuk ile aile bagm1 siirdiiren diger tarafc;a da ileri siiriilebilmelidir. Bu anlamda amlan yiikiimliiliikler, idari ve yarg1sal makamlar tarafmdan c;ocugun menfaatleri dikkate almarak taraflann c;ati an menfaatleri arasmda adil bir dengenin kurulmas1m gerekli kilmaktad1r. b. ilkelerin Olaya Uygulanmas1 45. Ba vuru konusu olayda mil terek c;ocugun evlilik birligi ic;inde ve hukuken mevcut olan ailenin bir parc;as1 olarak diinyaya geldigi goriilmektedir. Bo anma karan sonrasmda velayet hakk1 ba vurucuya verilirken baba H.S.ye de c;ocukla ki isel ili ki kurma hakk1 tanmm1 tlr. Bu baglamda bo anma davas1 sonucunda velayet hakk1 kendisine tevdi edilmi olan ba vurucu ile c;ocugu arasmdaki soz konusu ili ki aile hayatmm kurulmas1 ic;in yeterlidir. 46. Somut olayda velayet hakk1 sahibi olan ba vurucunun bo anma karan kesinle tikten sonraki siirec;te mii terek c;ocugun Hilseyin olan isminin Umut olarak tashih edilmesi talebiyle iki kez dava ac;t1g1 anla ilmaktad1r. Soz konusu davalardan ilki Kiitahya 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 22/9/2011 tarihli karanyla reddedilmi ise de digeri Kiitahya 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 7/5/2013 tarihli karanyla kabul edilmi ve mil terek c;ocugun isminin Umut olarak tashih edilmesine karar verilmi tir. Amlan karann temyiz edilmemesi iizerine kesinle tigi goriilmektedir. 47. Mii terek c;ocugun babas1 ve ba vurucunun eski e i olan H.S. tarafmdan ba vurucuya ve Nilfus Miidiirliigiine kar 1 6/12/2013 tarihinde Kiitahya 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde dava ac;Ilm1 ve mii terek c;ocugun isminin Umut olarak tashih edilmesine ili kin karann kaldmlmas1 talep edilmi tir. Dava dilekc;esinde H.S., c;ocugun isminin degi tirilmesi karanyla neticelenen dava siirecinden sonradan haberdar oldugunu ve c;ocugun isminin degi tirilmesini gerektiren hakh bir neden bulunmad1gm1 ileri siirmii tilr. 48. Ba vuru dosyas1 incelendiginde H.S. tarafmdan ileri siiriilen hususlan degerlendiren Kiitahya 1. Asliye Hukuk Mahkemesince, mii terek c;ocugun isminin Umut olarak degi tirilmesine ili kin Kiitahya 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 7/5/2013 tarihli kararmm iptaline hiikmedildigi goriilmektedir. 16/10/2014 tarihli kararda, ismin degi tirilmesinden zarar goren kimsenin degi tirme karanmn kaldmlmasm1 talep edebilecegi ve H.S.nin velayete ili kin haklanmn kullamlmasmm engellendigi belirtilmi tir. 9 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/18910 : 9/1/2019 49. H.S., mli terek 9ocugun ismmm Umut olarak degi tirilmesi i9in ba vurucu tarafmdan a91lan dava stirecinden haberdar olmad1gm1, gerek ba vurucu tarafmdan gerekse ilgili mahkeme tarafmdan kendisine bilgi verilmedigini ileri stirmti rur. Velayet altmda bulunan kti9tikler hakkmdaki isim degi ikliklerine ili kin taleplerin yalmzca velayet hakk1 sahibi olan ebeveyn tarafmdan degil 9ocugun menfaatlerinin gerektirdigi durumlar ile hakh ve makul beklentilerin olu tugu durumlarda 9ocuk ile aile bagm1 stirdtiren diger taraf9a da ileri stirtilebilmesine imkan saglanmahd1r. Somut olayda, onceki davada H.S.nin katihmmm saglanmad1gmm derece mahkemelerince gozetildigi , H.S.nin iddialan kapsammda bir inceleme yap1larak ve taraf te kili saglanarak karar verildigi anla 1lmaktad1r. 50. Mevcut ba vuru yontinden , isim degi ikligine imkan tamyan yarg1sal yollann bulundugu ve bu kapsamda ileri stirtilen rum taleplerin sure ; i9inde incelendigi hususunda bir tereddtit yoktur. Ote yandan soz konusu nihai yarg1lamada , 9ocugun menfaatlerinin gerektirdigi durumlann ya da kendisine velayet hakk1 tanmmayan H.S.nin hakh ve makul beklentilerinin olu abilecegi hususunun gozard1 edilmedigi gortilmektedir. Baba H.S. tarafmdan aplan dava kapsammda , 9ocugun velayeti kendisine buakilmasa dahi H.S.nin temsil yetkisinin bulunmad1g1 yontinde derece mahkemelerinin bir yakla 1m1 olmad1g1, yarg1lama stirecinde taraf s1fatI bulunan ba vurucunun, H.S.nin ve Ntifus Mtidtirltigtintin davanm esas1 hakkmda adil ko ullarda iddialanm ileri stirebildikleri , bu iddialar kapsammda incelemelerin yap1ld1g1, verilen kararda ilgili ve yeterli gerek9elerin bulundugu anla 1lmaktadu. Aynca yarg1lamada 9ocugun menfaatlerinin dikkate almmad1gm1 ya da belirli bir ya a ula an 9ocugun isim degi ikligini hakh kilmay1 gerektiren sebeplerin varhgmm tespiti noktasmda yarg1sal makamlar tarafmdan keyfi bir tutum sergilendigini soylerneyi gerekli k1lan bir dururnun bulunrnad1g1 degerlendirilrnektedir. Belirtilen hususlar dikkate almd1gmda ba vurucu ile baba H.S.nin aile hayatma sayg1 hakk1 baglammdaki 9atI an menfaatleri arasmda adil bir denge kurulmad1g1 soylenemeyecektir. 51. Somut olaydaki rum bu hususlar birlikte degerlendirildiginde kamusal makamlann aile hayatma sayg1 hakk1 kapsammda tizerlerine dti en pozitif ytiktimltiltiklere aykm ekilde hareket etmedikleri ve 9ocugun yaranm da dikkate alarak taraflar arasmda adil bir denge gozettikleri sonucuna ula 1lm1 tlr. Dolay1s1yla ba vuru konusu olayda bir ihlal saptanmam1 tu . 52. A91klanan gerek9elerle ba vurucunun Anayasa'nm 20. maddesinde gtivence altma alman aile hayatma sayg1 hakkmm ihlal edilmedigine karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. Aile hayatma sayg1 hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm KABUL EDiLEBiLiR OLDUGUNA , B. Anayasa'nm 20. maddesinde gtivence altma alman aile hayatma sayg1 hakkmm iHLAL EDiLMEDiGiNE , C. Y arg1lama giderlerinin ba vurucu tizerinde BIRAKILMASINA , 10 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/18910 : 9/1/2019 D. Karann bir omeginin Adalet Bakanhgma GONDERiLMESiNE 9/1/2019 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. -Oye Ba kan Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 -Oye Muammer TOP AL -Oye Celal Mumtaz AKINCI -Oye M.EminKUZ 11