TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MUTİA CANAN KARATAY BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/37469) Karar Tarihi: 21/4/2021 Başvuru Numaras ı: 2017/37469 Karar Tarihi : 21/4/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Denizhan HOROZG İL Başvurucu : Mutia Canan KARATAY Vekili : Av. Eyüp Seyfi ÜNAL I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, t ıbbi bir konudaki görü şleri nedeniyle disiplin para cez
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MUTİA CANAN KARATAY BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/37469) Karar Tarihi: 21/4/2021 Başvuru Numaras ı: 2017/37469 Karar Tarihi : 21/4/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Denizhan HOROZG İL Başvurucu : Mutia Canan KARATAY Vekili : Av. Eyüp Seyfi ÜNAL I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, t ıbbi bir konudaki görü şleri nedeniyle disiplin para cezas ı ile cezaland ırılmas ının başvurucunun ifade özgürlü ğünü ihlal etti ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 13/11/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 6. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucu, ba şvuru tarihinde kardiyolog doktor olarak görev yapmaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2017/37469 Karar Tarihi : 21/4/2021 39. Başvurucu hakk ında 4/12/2014 tarihinde kat ıldığı bir televizyon program ında, gebelere yap ılan şeker yükleme testleriyle alakal ı kulland ığı ifadeler nedeniyle İstanbul Tabip Odas ı Onur Kurulu taraf ından 720 TL idari para cezas ı verilmiş ve bu ceza Türk Tabipler Birliği Yüksek Onur Kurulunca onaylanm ıştır. 10. Başvurucu, aleyhine para cezas ı verilmesine dair i şlemin hukuka ayk ırı olduğunu ileri sürerek iptali istemiyle 16/3/2016 tarihinde Ankara 3. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) iptal davas ı açm ıştır. 11. Mahkeme 23/10/2017 tarihinde davan ın reddine kesin olarak karar vermi ştir. 12. Nihai olan bu karar ba şvurucuya 30/10/2017 tarihinde tebli ğ edilmiş, başvurucu 13/11/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 13. Mahkemenin 21/4/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 14. Başvurucu; uzmanl ık ve ilgi alan ı olan bir konuda genel uygulamaya yönelik eleştirilerde bulundu ğunu, olayda t ıbbi görü şünü aç ıklad ığını, bu görü şleri nedeniyle gerekçesiz biçimde para cezas ı ile cezaland ırılmas ının düşünce, bilim ve sanat özgürlükleri ile sağlık ve adil yarg ılanma haklar ını ihlal ettiğini iddia etmi ştir. 15. Bakanl ık görüşünde; ilk derece mahkemesinin dava konusu maddi olay ve uyuşmazl ığa ilişkin mevzuat ı ayr ıntılı olarak de ğerlendirdi ği, bilirkişi raporlar ı ve yay ın içeriğini de inceleyerek bir kanaat olu şturduğu, vard ığı sonucu makul bir şekilde ve ayr ıntılı olarak gerekçelendirdi ği ve aç ıkça keyfî bir şekilde davrand ığına işaret eden bir husus bulunmad ığı ifade edilmi ştir. Bakanl ık görüşünde ayr ıca, kendisi de bir doktor olan başvurucunun ifadelerinin söylendi ği bağlamdan kopart ılmaks ızın olay ın bütünselli ği içinde değerlendirildi ği, yap ılan aç ıklamalar ın amac ı değerlendirilerek karar verildi ği ve verilen para cezas ının orant ısız olmad ığı belirtilmi ştir. 16. Başvurucu; Bakanl ık görüşüne karşı beyan ında, eleştiri niteliğindeki ifadelerini koruyucu t ıbbın gereği olarak dile getirdi ğini ve hamileli ğin başında yap ılacak kontrollerle riskin azalt ılmas ının mümkün oldu ğunu belirtti ğini ileri sürmü ştür. Başvurucu ayr ıca meslek etiği kurallar ına vurgu yapm ış, k ılavuz kitaba göre her ne kadar şeker yükleme testi önerilmekte ve uygulanmakta ise de t ıp etiğinde herhangi bir şeyin zararl ı olduğunu ispat yükü alt ında bulunmad ığını ifade etmi ştir. B. Değerlendirme 17. Anayasa Mahkemesi ancak temellendirilebilmi ş bir bireysel ba şvuruyu inceler. Başvurucular ın şikâyetlerini hem maddi hem hukuki olarak temellendirme zorunlulu ğu bulunmaktad ır. Maddi dayanaklar yönünden ba şvurucular ın yükümlülü ğü şikâyetlerine konu temel olay ve olgular ı aç ıklamak ve bunlara ili şkin delilleri Mahkemeye sunmak, hukuki dayanak yönünden yükümlülü ğü ise bireysel ba şvuruya konu temel hak ve özgürlüklerden hangisinin hangi nedenle ihlal edildi ğini özü itibar ıyla aç ıklamakt ır (Sabah Y ıldızı Radyo ve Başvuru Numaras ı: 2017/37469 Karar Tarihi : 21/4/2021 4Televizyon Yay ın İletişim Reklam Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, [GK], B. No: 2014/12727, 25/5/2017, 19; Cemal Günsel , [GK], B. No: 2016/12900, 21/1/2021, 22). 18. Bireysel ba şvuru incelemesinde Anayasa Mahkemesi kamu gücü eylem ve işlemleri ile mahkeme kararlar ının Anayasa'ya uygunlu ğunun ve müdahale gerekçelerini n denetimini kendiliğinden yapmaz. Bu sebeple ba şvurucunun ba şvurusunun esas ını ve bu kapsamda kamu makamlar ı taraf ından ortaya konulan gerekçelerin ilgili ve yeterli olup olmad ığını Anayasa Mahkemesine inceletebilmesi için öncelikle kendisinin ihlal iddialar ını gerekçelendirmesi , buna ilişkin olay ve olgular ı aç ıklamas ı ve delillerini sunmas ı zorunludur (Cemal Günsel , 24). 19. Anayasa Mahkemesinin ba şvurucunun yerine geçerek ihlal iddialar ını gerekçelendirme, olay ve olgular ı ortaya koyma ve delil toplama görev ve yükümlülü ğü bulunmamaktad ır. Söz konusu yükümlülükler ba şvurucuya aittir. Ba şvurucular ın an ılan yükümlülüklere uymamalar ı hâlinde şikâyetlerini temellendiremedikleri için ba şvurular ı açıkça dayanaktan yoksun bulunabilir. Anayasa Mahkemesi temellendirmeye ili şkin incelemesini her ba şvurunun somut ko şullar ında yapar. Ku şkusuz bu yükümlülüklere ellerinde olmayan nedenlerle uymamalar ının ikna edici gerekçelerini Anayasa Mahkemesine sunmalar ı ya da Anayasa Mahkemesinin bu durumu i şin niteliğinden anlamas ı hâli müstesnad ır (Cemal Günsel , 25, 26). 20. Somut olayda ba şvurucu; ba şvuru formunda t ıbbi geçmi şinden bahsettikten sonra yapt ığı konuşman ın genele yönelik ele ştiri olduğunu, erken te şhis ve koruyucu hekimliği öne ç ıkarmak istedi ğini ve t ıbbi görüşünü aç ıklad ığını belirtmekle yetinmi ştir. Başvurucu, mahkeme karar ında bilirki şi raporunun gerekçe olarak al ındığını ancak ba şvuru formundaki iddialar ının gerekçeli kararda herhangi bir şekilde dikkate al ınmad ığını soyut olarak ileri sürmü ş fakat hükme esas al ınan bilirki şi raporlar ındaki tespit ve değerlendirmelerin hangi yönlerden bilimsellikten uzak oldu ğuna dair hiçbir somut aç ıklama getirmemi ştir. Ayr ıca başvurucu, temel hak ve özgürlüklerine müdahale etti ğini iddia etti ği İstanbul Tabip Odas ı Onur Kurulu ve Türk Tabipler Birli ği Yüksek Onur Kurulu kararlar ını başvuru formuna eklememi ş ve bu kararlar ın dayand ığı olgu ve yorumlar ına karşı bir değerlendirme yapmam ıştır. Bu durumda ba şvuran incelemeye temel olan Onur Kurulu Kararlar ını sunmad ığı gibi Tabip Odas ının ve Mahkemenin aksine bir televizyon kanal ındaki tıbbi nitelikteki aç ıklamalar ının bireyleri yanl ış kanaatlere sürüklemeyece ği, bireylerin sa ğlığı üzerinde olumsuz sonuçlara yol açmayaca ğı, halk ın önünde onlar ı bir yan ılgıya sürükleyecek cinsten aç ıklamalar olmad ığı gibi ifade özgürlü ğünün korumas ından faydalanmas ı gerektiğine ilişkin Anayasa Mahkemesince daha ileri bir inceleme yap ılmas ını sağlayaca k herhangi bir argüman da ileri sürmemi ştir. 21. Sonuç olarak ba şvurucu, şikâyetlerine konu temel olay ve olgular ile bireysel başvuruya konu etti ği ve temel hak ve özgürlüklerden hangisinin hangi nedenle ihlal edildiğini aç ıklamak yönündeki yükümlülü ğünü yerine getirmemi ş; bu bağlamda ileri sürdüğü ihlal iddialar ını temellendirememi ştir. 22. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2017/37469 Karar Tarihi : 21/4/2021 5V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDUĞUNA Selahaddin MENTE Ş'in karşıoyu ve OYÇOKLU ĞUYLA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 21/4/2021 tarihinde karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Hicabi DURSUN Recai AKYEL Üye Üye Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Başvuru Numaras ı: 2017/37469 Karar Tarihi : 21/4/2021 6KARŞIOY GEREKÇES İ 1. Anayasa mahkemesi birinci bölümünün say ın çoğunluğu, başvurucunun ifade özgürlüğünün ihlal edildi ğine ilişkin iddias ının aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar vermi ştir. Belirtilen gerekçelerle say ın çoğunluğun görüşüne kat ılmad ım. 2. Başvuru süreci olay ve olgular mahkemenin gerekçeli karar ında ayr ıntılı olarak belirtilmiştir. 3. Başvurucu 13.11.2017 tarihinde mahkemeye müracaat etmi ştir. Başvuru, 6216. Say ılı kanunun 47. Maddesinde belirtilen şartlar ı, Anayasa mahkemesinin içtüzü ğünün 59, 60, 61, 64, ve 66 maddelerinde belirtilen şekil şartlar ına uygun yap ılm ıştır. 4. Başvurucu talebinde uzmanl ık ve ilgi alan ıyla ilgili bir konuda genel uygulamaya yönelik ele ştirilerde bulundu ğunun, t ıbbi görü şünü aç ıklad ığını kardiyolog olduğunu, 50 y ıllık bir mesleki tecrübesi oldu ğunu, kalp ve damar hastal ıklar ının en önemli sebeplerinden biri olan diyabet ile ilgili, yanl ış bulduğu bir uygulamay ı eleştirdiğini hekimlik mesleği aç ısından insan bünyesini etkileyebilecek baz ı durumlar ı dile getirdi ğini ifade etmiştir. 5. Başvurucu, ilk derece mahkemesi karar ından esas al ınan bilirki şi raporlar ını hükmün esas al ınmak için yeterli olmad ığı, Mahkemenin, İlk derece mahkemelerinin Anayasa (m. 17,56) maddelerinde tan ımlanan sa ğlık hakk ı ve bilgilenme hakk ı kapsam ında, ayr ıca (m. 25, 26) maddelerinde tan ımlanan dü şünce ve ifade özgürlü ğü kapsam ında, ileri sürdüğü hususlar ı gerekçelendirmeden reddedildi ğini belirtmi ştir. 6. Anayasa mahkemesinin ba şvuruyu kabul edip, esastan görü şerek gerekçeli kara r hakk ı ve ifade özgürlü ğü yönünden dosyan ın neticelendirmesi gerekmektedir. 7. Aç ıklad ığım gerekçelerle say ın çoğunluğun görüşüne kat ılmad ım. Üye Selahaddin MENTE Ş