TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR FEDAYİM PATLAR VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2018/35798) Karar Tarihi: 14/10/2020 Başvuru Numarası : 2018/35798 Karar Tarihi : 14/10/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Selahaddin MENTEŞ Raportör : Eren Can BENAKAY Başvurucular : 1. Fedayim PATLAR 2. Sabriye PATLAR 3. Sezai PATLAR 4. Zuhal KILINÇ Başvurucular Vekilleri : 1. Av. Esra AKÖZEK 2. Av. Mehmet Mur
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR FEDAYİM PATLAR VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2018/35798) Karar Tarihi: 14/10/2020 Başvuru Numarası : 2018/35798 Karar Tarihi : 14/10/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Selahaddin MENTEŞ Raportör : Eren Can BENAKAY Başvurucular : 1. Fedayim PATLAR 2. Sabriye PATLAR 3. Sezai PATLAR 4. Zuhal KILINÇ Başvurucular Vekilleri : 1. Av. Esra AKÖZEK 2. Av. Mehmet Murat ERYILMAZ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; hükmedilen tazminat tutarının az olması nedeniyle mü lkiyet hakkının, tam yargı davasının makul sürede sonuçlanmaması nedeniyle de ad il yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜRECİ 2. Başvuru 3/12/2018 tarihinde yapılmıştır.3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön i ncelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. 4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafında n yapılmasına karar verilmiştir. 5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve es as incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 71. maddesinin ( 2) numaralı fıkrası uyarınca başvurunun içtihadın oluştuğu alana ilişkin olduğu değ erlendirilerek Bakanlık cevabı beklenmeden incelenmesine karar verilmiştir. Başvuru Numarası : 2018/35798 Karar Tarihi : 14/10/2020 3III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili ola ylar özetle şöyledir: 8. Başvurucuların murisi işyerinde çalışmaktayken silahla vurula rak hayatını kaybetmiştir. Başvurucular yaşanan olay nedeniyle 11/11/2005 ta rihinde manevi tazminat davası açmıştır. Yapılan yargılamada Bursa 6. Asliye Hukuk Mahk emesinin 27/4/2016 tarihli kararıyla dava görev yönünden reddedilmiştir. Kararda davanın i dari yargının görev alanına girdiği belirtilmiştir. 9. Başvurucular 4/10/2016 tarihinde Bursa 1. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) tam yargı davası açmıştır. Mahkeme 19/4/2018 tarihinde davanın kısmen kabulüne karar vermiş ve başvuruculara 40.000 TL manevi tazminat ödenmesine hü kmetmiştir. 10. Başvurucuların istinaf talebi İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 9. İdari Dava Dairesince 24/10/2018 tarihinde kesin olarak reddedilmiştir. 11. Başvurucular 28/11/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmu ştur. IV. İNCELEME VE GEREKÇE 12. Mahkemenin 14/10/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda baş vuru incelenip gereği düşünüldü: A. Mülkiyet Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia 1. Başvurucuların İddiaları13. Başvurucular çok uzun sürede tazminata hükmedilmesi ve hükme dilen tazminat tutarının az olması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğin i ileri sürmüştür. 2. Değerlendirme 14. Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ortak koruma alanında yer alan mülkiyet hakkı; mevcut mal, mülk ve ekonomik değerleri kor uyan bir temel haktır. Kişinin hâlihazırda sahibi olmadığı bir mülkün mülkiyetini kaza nma hakkı, bu konudaki menfaati ne kadar güçlü olursa olsun mülkiyet kavramı içinde de ğildir ( Kemal Yeler ve Ali Arslan Çelebi , B. No: 2012/636, 15/4/2014, 36). Ayrıca gelecekte elde edil eceği iddia edilen bir gelirin mülkiyet hakkı kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir ( Sultan Tokay ve di ğerleri , B. No: 2013/1122, 26/6/2014, 42). 15. Bir mülk veya alacakla ilgili olarak hak iddia eden kişini n söz konusu hakkın varlığını hukuken ispat etmesi gerekir ( Kemal Yeler ve Ali Arslan Çelebi , 38). 16. Somut olayda mahkemenin gerekçeli kararında yer verilen huku ki tespitler ve dayanaklar birlikte değerlendirildiğinde başvurucuların Anayasa nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkı kapsamına giren bir ekonomik değer i veya en azından böyle bir değeri elde etme yönünde meşru beklentisi bulunmadığı anlaşılma ktadır. Başvuru Numarası : 2018/35798 Karar Tarihi : 14/10/2020 417. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabul ed ilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin konu bak ımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. B. Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İdd ia 1. Başvurucuların İddiaları18. Başvurucular görevli mahkemenin çok uzun sürede belirlenmesi nedeniyle adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini ihlal edildiğini ileri s ürmüştür. 2. Değerlendirme 19. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucular tarafından yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsi fini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Başvurucuların iddiası Ana yasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir. a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 20. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine ka rar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul sür ede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna kar ar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden 21. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin idari yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasını da kapsayac ak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam eden davalar yönünden ise Anayas a Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle i lgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Selahattin Aky ıl, B. No: 2012/1198, 7/11/2013, 45, 47). 22. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin idari yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın k armaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki t utumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliğ i gibi hususlar dikkate alını r (Selahattin Aky ıl, 41). 23. Başvuruya konu 11/11/2005 tarihinde başlayan yargılamada yak laşık 10 yıl 5 aylık sürenin adli yargı mahkemesinde geçtiği ve nihayetinde gö rev yönünden davanın reddedildiği, idari yargı mahkemelerinde ise 2 yıl sürdüğü ve 2 4/10 2018 tarihli kesin kararla sona erdiği anlaşılmaktadır. Yukarıda anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında başvuruya kon u olan yaklaşık 13 yıllı k yargılamaya süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir. 24. Açıklanan gerekçelerle Anayasa nın 36. maddesinde güvence al tına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilme si gerekir. Başvuru Numarası : 2018/35798 Karar Tarihi : 14/10/2020 5C. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 25. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir : (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 26. Başvurucular ihlalin tespiti ile her bir başvurucu için ayrı ayrı 70.000 TL manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmuştur. 27. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır. 28. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararı karşılığ ında başvuruculara net 41.600 TL manevi tazminatın müştereken ödenmesine karar ver ilmesi gerekir. 29. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.294,70 TL yargılama giderinin başvur uculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle;A. 1. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın konu bak ımından yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, 2. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin idd ianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE, C. Başvuruculara net 41.600 TL tazminatın MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE, D. 294,70 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3 .294,70 TL yargılama giderinin başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE, E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmas ına, ödemede gecikme olması Başvuru Numarası : 2018/35798 Karar Tarihi : 14/10/2020 6hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar ge çen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA, F. Kararın bir örneğinin bilgi için Bursa 4. İş Mahkemesine (E.2 005/60, K.2012/63) GÖNDERİLMESİNE, G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 14/10 /2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Üye Üye Hicabi DURSUN Selahaddin MENTEŞ