TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR NURETT İN PELTEK BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/33054) Karar Tarihi: 4/7/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/33054 Karar Tarihi : 4/7/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Berrak YILMAZ Başvurucu : Nurettin PELTEK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza infaz kurumunda bulunan ba şvurucunun ziyaretçi listesine bir kişi ekleme yap ılmas ı talebin
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR NURETT İN PELTEK BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/33054) Karar Tarihi: 4/7/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/33054 Karar Tarihi : 4/7/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Berrak YILMAZ Başvurucu : Nurettin PELTEK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza infaz kurumunda bulunan ba şvurucunun ziyaretçi listesine bir kişi ekleme yap ılmas ı talebinin reddi nedeniyle özel hayata sayg ı hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 24/9/2019 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Komisyon, ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar vermi ştir. 4. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. Ba şvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 6. Silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan yürütülen soru şturma kapsam ında 11/4/2018 tarihinde tutuklanan ba şvurucu, hükümlü olarak Ere ğli (Konya) T Tipi Kapal ı Ceza İnfaz Kurumunda (Ceza İnfaz Kurumu) bulunmaktad ır. 7. Başvurucu; Ceza İnfaz Kurumuna hitaben yazd ığı dilekçesinde, daha önce belirlediği üç kişilik ziyaretçi listesinde yer alan bir ki şinin ziyaretine gelmemesi nedeniyle değiştirilmesini talep etmi ştir. Ceza İnfaz Kurumu İdare ve Gözlem Kurulu Ba şkanl ığı Başvuru Numaras ı: 2019/33054 Karar Tarihi : 4/7/2022 31/7/2019 tarihli karar ıyla başvurucunun talebini reddetmi ştir. Karar ın gerekçesinde, ilgili mevzuat hükümleri hat ırlat ıldıktan sonra ba şvurucunun ziyaretçi listesinin düzenlenmesi için altm ış günlük süreyi geçirdi ği belirtilmi ştir. 8. Başvurucu ayn ı taleple Ere ğli (Konya) İnfaz Hâkimli ğine (İnfaz Hâkimli ği) başvurmuş, İnfaz Hâkimli ği 25/7/2019 tarihli karar ıyla başvurucunun talebini reddetmi ştir. Karar ın gerekçesinde, ba şvurucunun 17/6/2005 tarihli ve 25848 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanarak yürürlü ğe giren Hükümlü ve Tutuklular ın Ziyaret Edilmelerine ili şkin Yönetmelik'in (Ziyaret Yönetmeli ği) 9. maddesinde yer verilen altm ış günlük süre içerisinde ziyaretçi de ğişikliği talebinde bulunmad ığı belirtilmi ştir. 9. Başvurucu, an ılan karara itiraz etmi ştir. Ereğli (Konya) A ğır Ceza Mahkemesi 16/8/2019 tarihinde kararda usul ve yasaya ayk ırı bir yön bulunmad ığından itiraz ın reddine kesin olarak karar vermi ştir. 10. Nihai karar, ba şvurucuya 29/8/2019 tarihinde tebli ğ edilmiştir. IV.İLGİLİ HUKUK 11.İlgili hukuk için bkz. Mehmet Zahit Şahin, B. No: 2013/4708, 20/4/2016, 18-25; Mehmet Sevik, B. No: 2017/24068, 18/7/2018, 14, 15. V.İNCELEME VE GEREKÇE 12. Anayasa Mahkemesinin 4/7/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 13. Ödeme gücünden yoksun oldu ğunu belirten ba şvurucunun adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir ( Mehmet Şerif Ay, B. No: 2012/1181, 17/9/2013). B. Özel Hayata Sayg ı Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 14. Başvurucu; Ceza İnfaz Kurumuna nakledildi ğinde kendisine ziyaretçi iste k formu verildi ğini fakat ola ğan üstü hâl (OHAL) nedeniyle bu formu kullanamayaca ğı kendisine bildirildi ğini belirtmi ştir. OHAL sona erdikten sonra kendisinden üç ki şilik ziyaretçi listesini bildirmesi istendi ğini, kendisinin bir ki şilik liste bildirdi ği, boş kalan iki kişilik kontenjana daha sonra isim ekleyebilece ğinin söylendi ğini ancak daha sonra yapt ığı yeni kişi ekleme ba şvurusunun reddedildi ğini ifade etmi ştir. Başvurucu; ailesi, arkada şlar ı ve baz ı yak ınlar ının farkl ı şehirde bulunmalar ı nedeniyle ziyarete gelemedi ğini, ziyaretçi listesine ekleme yapamad ığından yak ınlar ı ile görüşemediğini, bunun aile bütünlü ğüne zarar verdiğini, ruh sa ğlığını olumsuz yönde etkiledi ğini iddia etmi ştir. 15. Bakanl ık görüşünde konuyla ilgili mevzuat ve içtihatlar özetlendikten sonra başvurucunun özel ve aile hayat ına bir müdahalenin bulunup bulunmad ığı, bulundu ğu düşünüldüğü takdirde müdahalenin me şru bir amac ı haiz olup olmad ığı, şikâyete konu edilen İdare ve Gözlem Kurulu karar ının belirtilen me şru amaç ile orant ılı olup olmad ığı, bu Başvuru Numaras ı: 2019/33054 Karar Tarihi : 4/7/2022 4anlamda idare ve derece mahkemeleri kararlar ının ilgili ve yeterli gerekçeler içerip içermediği hususu de ğerlendirilirken belirtilen tespit ve de ğerlendirmelerin de dikkate alınmas ı gerektiği vurgulanm ıştır. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı sunduğu cevap dilekçesinde önceki beyanlar ını yinelemiştir. 2. Değerlendirme 16. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddias ının özel hayata sayg ı hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ş ve başvurunun kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmi ştir (ayn ı yöndeki de ğerlendirmeler için bkz. Mehmet Zahit Şahin, 28, 29; Mehmet Sevik, 23, 24). 17. Ceza infaz kurumlar ında bulunan mahpuslar ın ziyaretçi listesinde de ğişiklik yapma ve ziyaretçi listesi olu şturma taleplerinin reddedilmesi suretiyle özel hayata sayg ı hakk ına yönelik müdahalelerin kanunili ği, meşru amac ı, demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunlu ğu ve ölçülülü ğünün denetiminde gözetilmesi gereken genel ilkele r Anayasa Mahkemesince birçok kararda ayr ıntılı olarak aç ıklanm ıştır (benzer kararlar için bkz. Mehmet Zahit Şahin, 33-37; Mehmet Sevik, 31-34). 18. Başvurucunun bir ki şilik ziyaretçi listesi olu şturma talebinin reddedilmesi suretiyle ortaya ç ıkan müdahalenin kanuni dayana ğının ve me şru amac ının bulundu ğu konusunda herhangi bir tereddüt bulunmamaktad ır (ayr ıntılı aç ıklama için bkz. Mehmet Zahit Şahin, 47-57; Mehmet Sevik, 28, 29). 19. Somut olayda ba şvurucunun ziyaretçi listesine ekleme yap ılmas ına ilişkin talebi Ziyaret Yönetmeli ği'nde belirtilen altm ış günlük süre içinde sunulmad ığı gerekçesiyle reddedilmi ştir. Anayasa Mahkemesi, mahpuslar ın ziyaretçi listesinde de ğişiklik yap ılmas ına ilişkin taleplerinin üç ki şilik ziyaretçi formunun altm ış günlük süre içerisinde doldurulmad ığı gerekçesiyle reddedilmesinin mahpusun ceza infaz kurumunda kald ığı süre boyunca ziyaretçi belirleme ve kabul etme hakk ından yararlanamamas ı sonucunu do ğurabileceğine dikkati çekmiştir. Anayasa Mahkemesi, Ziyaret Yönetmeli ği'nde belirtilen sürenin hak dü şürücü değil düzenleyici süre olarak yorumlanabilece ğini ve ziyaret hakk ına getirilen k ısıtlaman ın hükümlü ve tutuklular ın d ış dünyayla ileti şim kurmas ı ve sosyalle şmesi suretiyle iyileştirilmesi ilkelerine uygun dü şmeyeceğini vurgulam ıştır. Ayr ıca Anayasa Mahkemesi, gerekli görülmesi hâlinde bildirilen ziyaretçilere yönelik ziyarette bulunmalar ında sak ınca bulunup bulunmad ığı hakk ında kolluk arac ılığıyla araştırma yapt ırılabileceğini ve bu konuda kamu makamlar ının takdir yetkisinin oldu ğunu da belirtmi ştir. Bu gerekçelerle Mahkeme, ziyaretçi listesine ekleme talebinin reddedilmesi suretiyle özel hayata sayg ı hakk ına yap ılan müdahalenin ilgili ve yeterli gerekçelere dayand ırılmad ığı, müdahalenin demokratik toplum düzeninde gerekli bir müdahale olmad ığı sonucuna ula şarak ihlal karar ı vermiştir (Mehmet Sevik, 36, 37; Mehmet Zahit Şahin, 65-68;). Mevcut ba şvuruda da an ılan karardan ayr ılmay ı gerektiren bir durum bulunmamaktad ır. 20. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun Anayasa'n ın 20. maddesinde güvence altına al ınan özel hayata sayg ı hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2019/33054 Karar Tarihi : 4/7/2022 5C. Giderim Yönünden 21. Başvurucu; ihlalin tespit edilmesini, yeniden yarg ılama yap ılmas ını istemiş ve 20.000 TL maddi ve 80.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmu ştur. 22. Tespit edilen ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına ilişkin usul ve esaslar 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinde yer almaktad ır. 23. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda karar ın gönderildi ği yarg ı mercilerince yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında düzenlenen bireysel ba şvuruya özgü yeniden yarg ılama kurumunun özelliklerine ili şkin kapsaml ı aç ıklamalar için bkz. Mehmet Do ğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, 53-60, 66; Kadri Enis Berbero ğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 93-100). 24. Öte yandan tazminat talep etti ği ve ihlalin niteli ği dikkate al ınarak başvurucuya net 5.000 TL manevi tazminat ödenmesine, tazminata ili şkin diğer taleplerin reddine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. Özel hayata sayg ı hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, C. Anayasa n ın 20. maddesinde güvence alt ına al ınan özel hayata sayg ı hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, D. Karar ın bir örne ğinin özel hayata sayg ı hakk ına yönelik ihlalin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Ere ğli (Konya) İnfaz Hâkimliğine (E.2019/944, K.2019/1054) GÖNDER İLMESİNE, E. Başvurucuya net 5.000 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, F. Ödemenin karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, Başvuru Numaras ı: 2019/33054 Karar Tarihi : 4/7/2022 6G. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Ere ğli (Konya) A ğır Ceza Mahkemesine (2019/1177 D. İş) ve Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 4/7/2022 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.