TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR RABİYA HATUN BED İR BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2017/35569) Karar Tarihi: 18/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/35569 Karar Tarihi : 18/6/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNMuammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Elif ÇELİKDEMİR ANKITCI Başvurucu : Rabiya Hatun BED İR Vekili : Av. Alaaddin İNAL I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, aile bireyleri taraf ından kasten yaralanma neticesinde
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR RABİYA HATUN BED İR BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2017/35569) Karar Tarihi: 18/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/35569 Karar Tarihi : 18/6/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNMuammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Elif ÇELİKDEMİR ANKITCI Başvurucu : Rabiya Hatun BED İR Vekili : Av. Alaaddin İNAL I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, aile bireyleri taraf ından kasten yaralanma neticesinde gebeli ğin sona ermesine ra ğmen sorumlular hakk ında yap ılan şikâyetin etkili bir şekilde soru şturulmayara k kovuşturmaya yer olmad ığına karar verilmesi nedeniyle kötü muamele yasa ğının ihlal edildiği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 3/10/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüş bildirmemi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: 7. 1995 do ğumlu olan ba şvurucu, olay tarihinde yakla şık 3 ayl ık evli ve 7 haftal ık hamile olup e şinin ailesiyle birlikte ya şamaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2017/35569 Karar Tarihi : 18/6/2020 38. Eşinin evde olmad ığı 1/3/2017 tarihinde, ba şvurucunun telefonla uzun görüşmesi nedeniyle ba şvurucu ile ba şvurucunun e şinin dedesi M.D. (1938 do ğumlu) aras ında tart ışma yaşanm ıştır. 9. Başvurucunun anlat ımına göre tart ışma esnas ında M.D. ba şvurucuya sinkafl ı küfür etmi ş, bunun üzerine ba şvurucu evde bulunan ziynet e şyalar ını alarak annesiyle birlikte kendi ailesinin evine gitmek istedi ği için M.D. ba şvurucuya yumruk atm ış, yumruğun etkisiyle ba şvurucu merdivenlerden yuvarlanarak dü şmüştür. Başvurucu ayr ıca kay ınvalidesi A.D. taraf ından iteklenmi ştir. Yaşanan bu olaydan bir gün sonra rahats ızlanarak hastaneye giden başvurucu dü şük yaparak bebe ğini kaybetmi ştir. 10. Beyhekim Devlet Hastanesinde (Hastane) doktor G.G. taraf ından düzenlenen 2/3/2017 tarihli -saat 14.50- epikriz raporunda, ba şvurucunun "gebelik durumu, bir ba şka şahıs taraf ından darp, vurulma, tepilme, bükülme, ısırılma veya t ırmalanma, dü şük tehdidi " tan ı kodlar ıyla tedavisinin yap ılm ış olduğu belirtilmi ştir. 11. Soruşturma dosyas ında bulunan, ayn ı doktor taraf ından düzenlenmi ş 2/3/2017 tarihli genel adli muayene raporunda; ba şvurucunun e şinin babaannesi ve dedesi taraf ından darbedildi ği şikâyetiyle hastaneye ba şvurduğu belirtilmi ş, düşük yapt ığı, vücudunda darp ve cebir izi olmad ığı gözlemine yer verilmi ştir. 12. Başvurucunun şikâyeti üzerine Konya Cumhuriyet Ba şsavc ılığı taraf ından soruşturma başlatılm ış, başvurucunun e şi M.D., kay ınvalidesi A.D. ve e şinin dedesi M.D. şüpheli olarak tespit edilerek bu ki şilerin savunmalar ı al ınm ıştır. Şüpheliler, üzerilerine at ılı suçlamalar ı kabul etmemi ştir. 13. Başvurucunun annesi P.B. olaya tan ık olmuştur. P.B. damad ının ailesini n kızıyla tart ıştığını, k ızının kendisiyle gelmek istemesi üzerine e şinin dedesi M.D.nin "Alt ınlar ı vermem. " diyerek k ızına sald ırdığını ve sinkafl ı küfür etti ğini, k ızının yere düştüğünü, A.D.nin de k ızını silkeleyip ona ba ğırdığını belirtmiş; olay sonras ında kendi evlerine geldiklerini, ertesi gün k ızının rahats ızlanmas ı üzerine Hastaneye gittiklerinde kızının düşük tehlikesi oldu ğunun söylendi ğini ifade etmi ştir. 14. Savc ılık taraf ından başvurucu hakk ında al ınan sağlık raporlar ı doğrultusund a bilirkişi görüşü talep edilmi ş, Adli T ıp Kurumu Konya Adli T ıp Şube Müdürlü ğünce (ATK) haz ırlanan 17/4/2017 tarihli raporda "tariflenen gebelik kayb ının 01/03/2017 tarihli künt travmatik eylemle somut illiyet ba ğı bulunup bulunmad ığı, herhangi bir travmatik eylem olmaks ızın spontan abortuslar ın mümkün olup olmad ığı" hususlar ında düzenlenecek olan ayr ıntılı tıbbi raporun temini hâlinde görü ş verilebilece ği bildirilmi ştir. 15. ATK raporu do ğrultusunda doktor G.G. taraf ından yeniden ayr ıntılı rapor haz ırlanm ış, genel adli muayene raporundaki gözlemler tekrar edilerek ba şvurucunun yapt ığı düşüğün travma veya ba şka bir nedene ba ğlı olup olmayaca ğının t ıbben tespit edilemeyece ği bildirilmi ştir. 16. Kolluk taraf ından yap ılan araştırma sonucunda düzenlenen 7/3/2017 tarihli Görgü ve Tespit Tutana ğı'nda olay yerinin iki katl ı müstakil ev oldu ğu, birinci kat ile ikinci kat aras ında üzerine hal ı serili merdiven bulundu ğu, iddia edilen olaya ili şkin delil veya olay yerini gösteren kamera bulunmad ığı belirtilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2017/35569 Karar Tarihi : 18/6/2020 417. 8/3/2012 tarihli ve 6284 say ılı Ailenin Korunmas ı ve Kad ına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun uyar ınca başvurucunun otuz gün süreyle önlem amaçl ı korunmas ına karar verilmi ştir. 18. Yap ılan soruşturma sonunda Savc ılıkça 31/5/2017 tarihinde şüpheliler hakk ında kovuşturmaya yer olmad ığına karar verilmi ştir. Karar ın gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "...müştekinin ald ırılan doktor raporunda vücudunda herhangi bir darp cebir izine rastlan ılmad ığının belirtildi ği; çocuk dü şürme olay ı ile ilgili olarak Konya Beyhekim Devlet Hastanesince düzenlenen raporda mü ştekinin dü şük yapt ığının tespit edilmi ş olup bunun travma ya da ba şka bir nedene ba ğlı olup olmad ığının t ıbben söylenemeyece ğinin belirtildiği, müştekinin vücudunda darp cebir izi olmad ığı ve rapor da dikkate al ındığında şüphelilerin at ılı suçlar ı işlediklerine dair ve dava açmay ı gerektirir yeterli delil eld e edilemedi ği..." 19. Savc ılık karar ına karşı başvurucu taraf ından yap ılan itiraz, Konya 1. Sulh Ceza Hâkimliği taraf ından reddedilmi ş; an ılan karar ba şvurucuya 21/9/2017 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 20. Başvurucu 3/10/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 21. Mahkemenin 18/6/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 22. Başvurucu; çocu ğunu kaybetmesiyle sonuçlanan kasten yaralama olay ı ile ilgili açılan soruşturmada delilerin toplanmad ığını, dosyaya ibraz edilen epikriz raporunun Savc ılıkça dikkate al ınmad ığını, olaydan sorumlu ki şilerin cezas ız kald ığını iddia ederek Anayasa'n ın 2., 17. ve 36. maddelerinde korunan ya şam ile adil yarg ılanma haklar ının ihlal edildiğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 23. Anayasa Mahkemesi olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurudaki iddialar ın Anayasa'n ın 17. maddesinin üçüncü f ıkras ında güvence alt ına al ınan kötü muamele yasa ğı kapsam ında ileri sürüldüğü sonucuna var ılm ıştır. 24. Yetkili adli makamlar ın şikâyetleri hakk ında gerekli ara ştırmalar ı yapmad ığı yönünde ba şvurucunun adil yarg ılanma hakk ı ile bağlant ılı olarak ileri sürdü ğü iddialar ı, Anayasa'n ın 17. maddesinin üçüncü f ıkras ında güvence alt ına al ınan kötü muamele yasa ğının usul boyutuna ili şkindir. 25. Anayasa'n ın 17. maddesinin birinci ve üçüncü f ıkralar ı şöyledir: Başvuru Numarası : 2017/35569 Karar Tarihi : 18/6/2020 5"Herkes, yaşama, maddî ve manevî varl ığını koruma ve geli ştirme hakkına sahiptir. ... Kimseye işkence ve eziyet yap ılamaz; kimse insan haysiyetiyle ba ğdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulamaz." 26. Anayasa nın 5. maddesinin ilgili k ısmı şöyledir: "Devletin temel amaç ve görevleri, (...) ki şinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal huku k devleti ve adalet ilkeleriyle ba ğdaşmayacak surette s ınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kald ırmaya, insanın maddî ve manevî varl ığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır. " 27. Herkesin maddi ve manevi varl ığını koruma ve geli ştirme hakk ı Anayasa nın 17. maddesinde güvence alt ına al ınmıştır. An ılan maddenin birinci f ıkrasında insan onurunun korunması amaçlanm ıştır. Üçüncü fıkrada da kimseye işkence ve eziyet yapılamayaca ğı, kimsenin insan haysiyetiyle ba ğdaşmayan ceza veya muameleye tabi tutulamayaca ğı hüküm altına al ınmıştır (Cezmi Demir ve diğerleri, B. No: 2013/293, 17/7/2014, 80). 28. Anayasa nın 17. maddesi Anayasa'n ın 5. maddesiyle birlikte değerlendirildi ğinde devlete kişilerin işkence ve eziyete ya da insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir ceza veya muameleye maruz b ırakılmalar ını engelleyecek tedbirler alma ödevi yüklemektedir. An ılan yükümlülük, devletin ki şileri n fiziksel ve ruhsal bütünlüklerini idari ve yasal mevzuat arac ılığ ıyla koruma hususundaki poziti f yükümlülü ğünü oluşturmaktad ır. 29. Devletin ki şinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ı kapsam ında sahip olduğ u poziti f yükümlülü ğün usule ilişkin boyutu çerçevesinde bireyin Anayasa n ın 17. maddesini ihlal eder biçimde bir muameleye tabi tutuldu ğuna ilişkin savunulabilir bir iddias ının bulunmas ı hâlinde olay hakk ında etkili bir resmî soruşturman ın yürütülmesi gerekmektedir ( Cezmi Demir ve di ğerleri, 110; Tahir Canan , 25). 30. Ancak bir soruşturman ın başlat ılabilmesi için öncelikle işkence ve kötü muamele konusundaki iddialar uygun delillerle desteklenmelidir . İddia edilen olaylar ın gerçekliğini tespit etmek için her türlü makul, şüpheden uzak kan ıtlar ın varl ığı gerekir. Bu nitelikteki bir kan ıt yeterince cid di, aç ık ve tutarl ı emarelerden ya da aksi ispat edilemeyen birtak ım k arinelerden de oluşabilir. Ancak bu uygun ko şullar ın tespiti hâlinde bir soruşturma yükümlülü ğünün bulunduğundan bahsedilebilir (C.D., B. No: 2013/394, 6/3/2014, 28). 31. Kötü muameleye maruz kalması nedeniyle mağdur olduğunu ileri süren kişilerin kötü muamele yasağı kapsamına giren ağırlıkta bir muamele görmüş olabileceklerini gösteren emare ve delil sunmaları gerekti ğini belirtmek gerekir. Mağdur oldu ğunu ileri süren kişilerin olgulara dayanmayan, yetersiz açıklamalar ı, iddialar ının deliller ile desteklenmemesi hatta kimi zaman delillerin uyumsuzluğu, kötü muamelenin yapıldığı yer, zaman ve diğer konulardaki çeli şkili ifadeleri gibi hususlar kötü muamelenin gerçekliğini şüpheye düşürür. Bu durumda iddiaların savunabilir olduğundan ve dolayısıyla bu iddialara ilişk in derhâl resmî bir soruşturma ba şlat ılması gereklili ğinden söz edilemeyecektir. Bu gibi durumlar -iddialar ın Başvuru Numaras ı: 2017/35569 Karar Tarihi : 18/6/2020 6güçlü bir dayanak ile birlikte yetkili merciler nezdinde dile getirilmemesi- söz konus u olduğunda mağdur olduğunu ileri süren ki şilerin etkili bir soru şturma yürütülmesine ili şkin meşru (hakl ı) bir beklentiye girebileceklerini söyleyebilmek de mümkün de ğildir ( Beyza Metin, B. No: 2014/19426, 12/12/2018, 45, 46). 32. Başvurucu, aile bireyleri taraf ından darbedilmesi sonucu gebeli ğinin sonlanarak bebeğini kaybetti ğini iddia etmi ş ve soruşturma makamlar ına başvurmuştur. Savc ılıkça olay yerinde bulunan ki şiler tan ık olarak dinlenmi ş, başvurucu hakk ında sağlık raporlar ı al ınarak bilirkişiden görü ş istenmiştir. 33. Başvurucu hakk ında olaydan bir gün sonra düzenlenen adli muayene raporun a göre başvurucunun vücudunda darp ve cebir izine rastlanmam ıştır. Başvurucunun dü şük yapt ığı tereddütsüz ise de ayn ı doktor taraf ından daha sonra yaz ılı olarak aç ıkland ığı üzer e başvurucunun gebelik kayb ının sebebi t ıbben belirlenememi ştir. Ayr ıca başvurucunun iddialar ı tan ık beyan ıyla da tam olarak do ğrulanmam ıştır. Olay yerinde buluna n başvurucunun annesi, ba şvurucunun merdivenlerden dü ştüğünü ifade etmesine kar şın bu olay ın şüpheliler taraf ından gerçekle ştirildiğini beyan etmemi ştir. Öte yandan ayn ı tan ık, şüpheli dedenin ba şvurucuya sald ırdığını söylemiş ancak sald ırı şeklini somutla ştıran bir olguya dayanmaks ızın sadece sald ırı olduğunu belirtmekle yetinmi ştir. 34. Üçüncü ki şiler taraf ından gerçekle ştirildiği iddia edilen kötü muamele kapsam ındaki eylemlerin meydana geldi ğine dair somut kan ıtlar ın sunulmamas ı durumunda bireyler, etkili soru şturma yürütülmesine yönelik hakl ı bir beklentiye giremeyeceklerdir. 35. Somut olayda Savc ılık derhâl soru şturma başlatarak ba şvurucunun iddialar ını araştırm ış, olay ın gerçekle ştiğine dair somut bir delile ula şamad ığından şüpheliler hakk ında kovuşturmaya yer olmad ığına dair karar vermi ştir. Başvurucu hakk ında al ınan epikriz raporunun tan ı kısm ında başvurucunun darbedildi ğinin tespit edildi ği ileri sürülmü ş ise de bu rapor ile adli muayene raporunun ayn ı tarihte, ayn ı doktor taraf ından düzenlenmi ş olmas ı dikkate al ındığında adli raporda ba şvurucunun darbedildi ğine dair emare olmad ığının aç ıkça belirtilmesi kar şısında epikriz raporunda geçen " bir başka şahıs taraf ından darp, vurulma, tepilme, bükülme, ısırılma veya t ırmalanma, dü şük tehdidi" şeklindeki soyut ve genel ibarenin şikayet kodlamas ı niteliğinde oldu ğu ve t ıbbi gözleme dayanmad ığı değerlendirilerek adli raporun epikriz raporuna Savc ılıkça üstünlük tan ınmas ı makul bulunmuştur. Ayr ıca Anayasa Mahkemesinin Savc ılık karar ında ulaşılan sonucun aksini düşünmesini gerektiren herhangi bir bulgu ba şvuru dosyas ına yans ımam ıştır. 36. Tüm bu tespitlere göre ba şvuruya konu şiddet olay ına ilişkin ileri sürülen somutlaştırılmam ış iddialar ile bu iddialar ı desteklemeyen sa ğlık raporlar ı birlikte değerlendirildi ğinde başvurucunun üçüncü ki şiler taraf ından kötü muameleye maruz kald ığına ilişkin olarak savunulabilir bir iddias ının bulunmad ığı değerlendirilmi ştir. 37. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; Başvuru Numaras ı: 2017/35569 Karar Tarihi : 18/6/2020 7A. Kötü muamele yasa ğının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 18/6/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ