TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MÜSLİM ŞENTÜRK BA ŞVURUSU (2) (Başvuru Numaras ı: 2019/9279) Karar Tarihi: 3/2/2022 R.G. Tarih ve Say ı: 25/2/2022-31761 Başvuru Numaras ı: 2019/9279 Karar Tarihi : 3/2/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPALRecai AKYELSelahaddin MENTE Ş Raportör : Ayhan KILIÇ Başvurucu : Müslim ŞENTÜRK Vekili : Av. Güler ÇET İN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru 15/5/1959 tarihli ve 7269 say ılı Umumi Ha
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MÜSLİM ŞENTÜRK BA ŞVURUSU (2) (Başvuru Numaras ı: 2019/9279) Karar Tarihi: 3/2/2022 R.G. Tarih ve Say ı: 25/2/2022-31761 Başvuru Numaras ı: 2019/9279 Karar Tarihi : 3/2/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPALRecai AKYELSelahaddin MENTE Ş Raportör : Ayhan KILIÇ Başvurucu : Müslim ŞENTÜRK Vekili : Av. Güler ÇET İN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru 15/5/1959 tarihli ve 7269 say ılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolay ısiyle Al ınacak Tedbirlerle Yap ılacak Yard ımlara Dair Kanun kapsam ında verilen tapunun iptali nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 22/3/2019 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. 7. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR 8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2019/9279 Karar Tarihi : 3/2/2022 39. Başvurucu 1959 do ğumlu olup Kocaeli'nde ikamet etmektedir. A. Hak Sahipli ğinin İptaline İlişkin Süreç 10. Başvurucu, Kocaeli'nin Gölcük ilçesi İhsaniye beldesi Denizevler Mahallesi'nde kâin bir ta şınmaz ın malikidir. An ılan taşınmaz üzerinde iki i şyeri, dört konut in şa edilmek üzere 27/6/1994 tarihinde yap ı ruhsat ı alınm ıştır. İnşa edilen binaya ili şkin yap ı kullanma izni (iskân ruhsat ı) al ınmam ıştır. 11. 17/8/1999 tarihinde meydana gelen Kocaeli'nin Gölcük ilçesi merkezli depremden sonra düzenlenen 10/9/1999 tarihli hasar tespit raporunda, an ılan taşınmaz üzerinde bulunan yap ının ağır hasarl ı olduğu ifadelerine yer verilmi ştir. Raporda ayr ıca taşınmaz ın "yeni inşaat" olduğu saptamas ı da yer almaktad ır. 12. Başvurucu 15/11/1999 tarihli talep ve taahhütname ile 7269 say ılı Kanun hükümleri uyar ınca inşaat yard ımı yap ılmas ı talebinde bulunmu ştur. Mahallî Hak Sahibi İnceleme Komisyonunca (Komisyon) yap ılan incelemeden sonra 14/5/2000 tarihinde başvurucunun hak sahipli ği kabul edilerek yeniköy kal ıcı konutlar ındaki bir konut başvurucuya tahsis edilmi ş ve söz konusu konutun tapusu ba şvurucu ad ına tescil edilmi ştir. 13. Sonradan yap ılan detayl ı araştırma neticesinde ba şvurucunun y ıkılan konutunun deprem s ıras ında inşaat hâlinde oldu ğu gerekçesiyle 24/4/2007 tarihli i şlemle hak sahipli ği iptal edilmi ştir. 14. Başvurucu bu i şleme karşı Kocaeli 1. İdare Mahkemesinde ( İdare Mahkemesi) dava açm ıştır. Dava dilekçesinde ba şvurucu; in şaat ın depremden önce tamamland ığını ve 7/5/1999 tarihinden itibaren an ılan konutta oturulmaya ba şland ığını, dolay ısıyla hak sahipliğinin iptal edilmesinin hukuka ayk ırı olduğunu ileri sürmü ştür. İdare Mahkemesince 18/5/2011 tarihli kararla dava reddedilmi ştir. Karar ın gerekçesinde 7269 say ılı Kanun'un 29. maddesine at ıfta bulunularak y ıkılan, yanan veya a ğır hasara u ğrayan binalardan ötürü hak sahibi olunabilmesi için afet tarihi itibar ıyla bu binalar ın ikamet etmeye elveri şli olmas ı ve inşaat hâlinde bulunmamas ı gerektiği görüşü izhar edilmi ştir. Gerekçede, ba şvurucunun taşınmaz ın inşaat hâlinde oldu ğu tespitini içeren 10/9/1999 tarihli hasar tespit raporuna herhangi bir itirazda bulunmad ığı hat ırlat ılm ıştır. İdare Mahkemesi ayr ıca başvurucunun anılan konutta oturdu ğunu ispatlayan elektrik, su, do ğal gaz ve benzeri tüketim faturalar ı sunamad ığını vurgulam ıştır. İdare Mahkemesi sonuç olarak ba şvurucunun söz konusu konuta ilişkin olarak deprem öncesi döneme ait faturalar ı ibraz edemedi ğini ve konutun in şaat hâlinde oldu ğuna dair 10/9/1999 tarihli tespite itiraz etmedi ğini gözeterek hak sahipli ğinin bulunmad ığı sonucuna ula şmıştır. 15. Bu karar Dan ıştay Ondördüncü Dairesinin (Dan ıştay) 27/11/2012 tarihli karar ıyla onanm ış; karar düzeltme istemi de Dan ıştay ın 30/1/2014 tarihli karar ıyla reddedilmi ştir. 16. Başvurucu 8/4/2014 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulunmuştur. Başvurucu 7269 say ılı Kanun kapsam ında kabul edilen hak sahipli ğinin iptali nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğinden şikâyet etmi ştir. 17. Anayasa Mahkemesi ba şvurucunun mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine 21/6/2017 tarihinde karar vermi ştir (Müslim Şentürk , B. No: 2014/49/30, 21/6/2017). Başvuru Numaras ı: 2019/9279 Karar Tarihi : 3/2/2022 4Anayasa Mahkemesi ba şvurucunun konutun depremden önce tamamland ığı ve 7/5/1999 tarihinden itibaren an ılan konutta oturulmaya ba şland ığı iddias ını ispatlamaya yönelik olarak konuta ta şındığını gösterir nakil ilmühaberini, belediye taraf ından düzenlenen ve s u aboneliğinin bulundu ğunu gösteren 28/12/1999 tarihli yaz ıyı, yine Belediye taraf ından tanzim edilen ve ihtilaf konusu konutta yap ı kullanma izni al ınmadan iskân edildi ğini belirten bir yaz ı ile başvurucunun de ğinilen konutta ikamet etti ğini ifade eden 2/9/1999 tarihli muhtarl ık yaz ısını derece mahkemelerine sundu ğuna dikkat çekmi ştir. Anayasa Mahkemesi ayr ıca başvurucu taraf ından aboneliklerini gösteren belgelerin verilmesi ilgili kamu kurumlar ından istendi ği hâlde aboneliklere ili şkin bilgi ve belgelerin bulundu ğu binalar ın yıkıldığı gerekçesiyle bunlar ın başvurucuya verilmedi ğini vurgulam ıştır. Anayasa Mahkemesi son olarak dosyada bulunan 10/9/1999 tarihli raporun ba şvurucunun imzas ını taşımad ığına işaret etmi ştir. Tüm bu hususlar ı değerlendiren Anayasa Mahkemesi başvurucunun depremden önce an ılan konutta oturdu ğu aç ık olduğu hâlde derece mahkemelerinin aksi sonuca ula şmas ının bariz takdir hatas ına dayand ığı kanaatine vararak başvurucunun mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine karar vermi ştir. Anayasa Mahkemesi giderim olarak yarg ılaman ın yenilenmesine hükmetmi ş ve karar ın bir örne ğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere İdare Mahkemesine gönderilmesine karar vermi ştir. 18.İdare Mahkemesince Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı üzerine yeniden yarg ılama yap ılarak 7/6/2018 tarihli kararla idari i şlemin (hak sahipli ğinin iptaline ili şkin işlemin) iptaline karar verilmi ştir. İdare Mahkemesi Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ındaki gerekçelere dayanm ıştır. 19.İdare Mahkemesi karar ı Dairenin 18/10/2018 tarihli karar ıyla onanm ıştır. Karar düzeltme istemi ise Dairenin 18/12/2019 tarihli karar ıyla reddedilmi ştir. B. Tapu İptaline İlişkin Süreç 20. Hazine taraf ından 15/10/2014 tarihinde ba şvurucu aleyhine Kocaeli 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde (Asliye Hukuk Mahkemesi) tapu iptali ve tescil davas ı aç ılm ıştır. Dava dilekçesinde, ba şvurucunun hak sahipli ğinin 24/4/2007 tarihli i şlemle iptal edildi ği ve bu işleme kar şı Kocaeli 1. İdare Mahkemesinde aç ılan davan ın reddedilerek karar ın kesinleştiği belirtilmi ştir. Dava dilekçesinde, hak sahipli ği kapsam ında başvurucuya verilen tapunun iptal edilmesi talep edilmi ştir. 21. Başvurucu, Asliye Hukuk Mahkemesine sundu ğu cevap dilekçesinde hak sahipliğinin iptaline ili şkin işlem için Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulunduğunu ve Anayasa Mahkemesinin verece ği karar ın neticesinin beklenmesi gerekti ğini belirtmiştir. 22. Asliye Hukuk Mahkemesi 21/4/2015 tarihinde davay ı kabul ederek ba şvurucu adına kay ıtlı olan tapunun iptaline karar vermi ştir. Karar ın gerekçesinde, ba şvurucunun hak sahipliğinin iptaline ili şkin işleme karşı aç ılan davan ın İdare Mahkemesince reddedildi ği ve bu karar ın kesinleştiği vurgulanarak tapunun iptali ile Hazine ad ına tesciline hükmedilmesi gerektiği ifade edilmi ştir. 23. Başvurucu bu karara kar şı temyiz yoluna ba şvurmuştur. Temyiz dilekçesinde başvurucu, Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulundu ğunu ve Anayasa Mahkemesinin verece ği karar ın neticesinin beklenmesi gerekti ğini vurgulam ıştır. Yarg ıtay 1. Hukuk Dairesi (Yarg ıtay) 24/10/2018 tarihinde temyiz istemini reddederek Asliye Huku k Mahkemesi karar ını onam ıştır. Başvuru Numaras ı: 2019/9279 Karar Tarihi : 3/2/2022 524. Başvurucu 19/11/2018 tarihinde karar düzeltme yoluna müracaat etmi ştir. Karar düzeltme dilekçesinde ba şvurucu, Anayasa Mahkemesinin 21/6/2017 tarihli ihlal karar ı üzerine İdare Mahkemesince yeniden yap ılan yarg ılama sonucu hak sahipli ğinin iptaline ilişkin idari i şlemin iptal edildi ğini belirtmi ştir. Ayr ıca karar düzeltme dilekçesinde böylece hak sahipli ğinin tespit edildi ğini ve tapunun iptalinin kanuni dayana ğının kalmad ığını ifade etmiştir. Yarg ıtay 7/2/2019 tarihli kararla, karar ın düzeltilmesi sebeplerinden hiçbirini n bulunmad ığını belirterek karar düzeltme istemini reddetmi ştir. 25. Nihai karar 26/2/2019 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. Başvurucu 22/3/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 26.İlgili mevzuat için bkz. Müslim Şentürk , 19-28. V.İNCELEME VE GEREKÇE 27. Anayasa Mahkemesinin 3/2/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 28. Başvurucu; İdare Mahkemesinin 7/6/2018 tarihli karar ıyla hak sahipli ğinin iptaline ili şkin idari i şlemin iptaline karar verildi ğini, Yarg ıtay ın bilgisine sundu ğu hâlde bu hususun dikkate al ınmad ığını belirtmiştir. Başvurucu, hak sahipli ğinin İdare Mahkemesinin iptal karar ıyla sabit duruma geldi ği hâlde tapusunun iptal edilmesinin mülkiyet hakk ını ihlal ettiğini ifade etmi ştir. 29. Bakanl ık görüşünde, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı üzerine İdare Mahkemesinin hak sahipli ğinin iptaline ili şkin idari i şlemi iptal etti ği ve söz konusu karar ın kesinleştiği vurgulanarak tapunun iptal edilmesi suretiyle mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalenin kanunilik ko şulunu sağlay ıp sağlamad ığı değerlendirilirken bu hususun dikkate alınmas ının Anayasa Mahkemesinin takdirinde oldu ğu ifade edilmi ştir. 30. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyan ında başvuru formundaki iddialar ı tekrarlam ıştır. B. Değerlendirme 31. Anayasa n ın "Mülkiyet hakk ı" kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir: "Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yarar ı amac ıyla, kanunla s ınırlanabilir. Mülkiyet hakk ının kullan ılmas ı toplum yarar ına ayk ırı olamaz." 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 32. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2019/9279 Karar Tarihi : 3/2/2022 62. Esas Yönünden a. Mülkün Varl ığı 33. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğinden şikâyet eden bir kimse, önce böyle bir hakk ının var oldu ğunu kan ıtlamak zorundad ır. Bu nedenle öncelikle ba şvurucunun Anayasa'n ın 35. maddesi uyar ınca korunmay ı gerektiren mülkiyete ili şkin bir menfaate sahip olup olmad ığı noktas ındaki hukuki durumunun de ğerlendirilmesi gerekir ( Cemile Ünlü , B. No: 2013/382, 16/4/2013, 26; İhsan Vurucuo ğlu, B. No: 2013/539, 16/5/2013, 31). Somut olayda Asliye Hukuk Mahkemesince iptal edilen tapunun ba şvurucu ad ına tescilli oldu ğu hususunda tereddüt bulunmad ığına göre mülkün varl ığı aç ıktır. b. Müdahalenin Varl ığı ve Türü 34. Anayasa n ın 35. maddesi ile mülkiyet hakk ına temas eden di ğer hükümleri birlikte de ğerlendirildi ğinde Anayasa'n ın mülkiyet hakk ına müdahaleyle ilgili üç kural ihtiva ettiği görülmektedir. Buna göre Anayasa'n ın 35. maddesinin birinci f ıkras ında, herkesi n mülkiyet hakk ına sahip oldu ğu belirtilmek suretiyle mülkten bar ışçıl yararlanma hakk ına yer verilmiş; ikinci f ıkras ında da mülkten bar ışçıl yararlanma hakk ına müdahalenin çerçevesi belirlenmi ştir. Maddenin ikinci f ıkras ında, genel olarak mülkiyet hakk ının hangi ko şullarda sınırlanabilece ği belirlenerek ayn ı zamanda mülkten yoksun b ırakman ın şartlar ının genel çerçevesi de çizilmi ştir. Maddenin son f ıkras ında ise mülkiyet hakk ının kullan ımının toplum yarar ına ayk ırı olamayaca ğı kurala ba ğlanmak suretiyle devletin mülkiyetin kullan ımını kontrol etmesine ve düzenlemesine imkân sa ğlanm ıştır. Anayasa'n ın diğer baz ı maddelerinde de devlet taraf ından mülkiyetin kontrolüne imkân tan ıyan özel hükümlere yer verilmi ştir. Ayr ıca belirtmek gerekir ki mülkten yoksun b ırakma ve mülkiyetin düzenlenmesi, mülkiye t hakk ına müdahalenin özel biçimleridir ( Recep Tarhan ve Afife Tarhan , B. No: 2014/1546, 2/2/2017, 55-58). 35. Başvurucunun tapusunun iptal edilmesi mülkiyet hakk ına müdahale niteli ği taşımaktad ır. Tapunun iptaliyle ba şvurucunun ta şınmaz üzerindeki mülkiyet hakk ını yitirdiği gözetildiğinde müdahalenin mülkten yoksun b ırakma niteli ğinde olduğu anlaşılm ıştır. c. Müdahalenin İhlal Oluşturup Olu şturmad ığı 36. Anayasa'n ın 13. maddesi şöyledir: "Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaks ızın yaln ızca Anayasan ın ilgil i maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasan ın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz." 37. Anayasa n ın 35. maddesinde mülkiyet hakk ı s ınırsız bir hak olarak düzenlenmemi ş, bu hakk ın kamu yarar ı amac ıyla ve kanunla s ınırland ırılabileceği öngörülmü ştür. Mülkiyet hakk ına müdahalede bulunulurken temel hak ve özgürlüklerin sınırland ırılmas ına ilişkin genel ilkeleri düzenleyen Anayasa'n ın 13. maddesinin de gözönünde bulundurulmas ı gerekmektedir. An ılan madde uyar ınca temel hak ve özgürlükler, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olmaks ızın Anayasa'n ın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Dolay ısıyla mülkiyet hakk ına yönelik müdahalenin Anayasa'ya uygun olabilmesi için Başvuru Numaras ı: 2019/9279 Karar Tarihi : 3/2/2022 7müdahalenin kanuna dayanmas ı, kamu yarar ı amac ı taşımas ı ve ölçülülük ilkesi gözetilerek yap ılmas ı gerekmektedir ( Recep Tarhan ve Afife Tarhan , 62). Bu ba ğlamda öncelikle müdahalenin kanuni dayana ğının bulunup bulunmad ığı incelenmelidir. 38. Anayasa'n ın 35. maddesinin ikinci f ıkras ında mülkiyet hakk ının ancak kamu yarar ı amac ıyla kanunla s ınırlanabilece ği belirtilmek suretiyle mülkiyet hakk ına yönelik müdahalelerin kanunda öngörülmesi gere ği ifade edilmi ştir. Öte yandan temel hak ve özgürlüklerin s ınırland ırılmas ına ilişkin genel ilkelerin düzenlendi ği Anayasa'n ın 13. maddesinde de hak ve özgürlüklerin ancak kanunla s ınırlanabilece ği temel bir ilke olarak benimsenmi ştir. Buna göre mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalelerde dikkate al ınacak öncelikli ölçüt, müdahalenin kanuna dayal ı olmas ıdır. Bu ölçütün sa ğlanmad ığı tespit edildiğinde diğer ölçütler bak ımından inceleme yap ılmaks ızın mülkiyet hakk ının ihlal edildiği sonucuna var ılacakt ır (Ford Motor Company, B. No: 2014/13518, 26/10/2017, 49). 39. Müdahalenin kanuna dayal ı olmas ı öncelikle şeklî manada bir kanunun varl ığını zorunlu k ılar. Şeklî manada kanun, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) taraf ından Anayasa'da belirtilen usule uygun olarak kanun ad ı alt ında ç ıkar ılan düzenleyici yasama işlemidir. Hak ve özgürlüklere müdahale edilmesi ancak yasama organ ınca kanun ad ı alt ında çıkar ılan düzenleyici i şlemlerde müdahaleye imkân tan ıyan bir hükmün bulunmas ı şart ına bağlıdır. TBMM taraf ından ç ıkar ılan şeklî anlamda bir kanun hükmünün bulunmamas ı hakk a yap ılan müdahaleyi anayasal temelden yoksun b ırak ır (Ali H ıdır Akyol ve di ğerleri [GK], B. No: 2015/17510, 18/10/2017, 56). 40. Hak ve özgürlüklerin, bunlara yap ılacak müdahalelerin ve s ınırland ırmalar ın kanunla düzenlenmesi bu haklara ve özgürlüklere keyfî müdahaleyi engelleyen ve hukuk güvenliğini sağlayan demokratik hukuk devletinin en önemli unsurlar ından biridir ( Tahsin Erdoğan, B. No: 2012/1246, 6/2/2014, 60). Kanunun varl ığı kadar kanun metninin ve uygulamas ının da bireylerin davran ışlar ının sonucunu öngörebilece ği kadar hukuki belirlilik taşımas ı gerekir. Bir di ğer ifadeyle kanunun kalitesi de kanunilik ko şulunun sa ğlan ıp sağlanmad ığının tespitinde önem arz etmektedir ( Necmiye Çiftçi ve di ğerleri, B. No: 2013/1301, 30/12/2014, 55). Müdahalenin kanuna dayal ı olmas ı, müdahaleye ili şkin yeterince eri şilebilir ve öngörülebilir kurallar ın bulunmas ını gerektirmektedir ( Türkiye İş Bankas ı A.Ş. [GK], B. No: 2014/6192, 12/11/2014, 44). 41. Somut olayda ba şvurucunun tapusu, hak sahipli ği belgesinin iptal edildi ği gerekçesiyle iptal edilmi ştir. Diğer bir ifadeyle ba şvurucunun tapusunun iptal edilmesinin maddi sebebini hak sahipli ğinin iptal edilmesi olu şturmaktad ır. Dolay ısıyla başvurucunun tapusunun iptalinin kanuni dayana ğı olabilmesi için hak sahipli ğinin hukuka uygun bir işlemle iptal edilmi ş olmas ı gerekir. 42. Asliye Hukuk Mahkemesi ba şvurucunun hak sahipli ğinin iptaline ili şkin işleme karşı açt ığı davan ın İdare Mahkemesi taraf ından reddedildi ğini ve bu karar ın kesinle ştiğini gözeterek söz konusu hak sahipli ğine bağlı olarak ba şvurucuya verilen tapuyu iptal etmi ştir. Başvurucunun hak sahipli ğinin iptaline ili şkin işleme karşı aç ılan dava İdare Mahkemesince 18/5/2011 tarihli kararla reddedilmi ş ve bu karar Dan ıştay taraf ından onanarak kesinle şmiş ise de Anayasa Mahkemesinin 21/6/2017 tarihli ihlal karar ı üzerine İdare Mahkemesi yeniden yarg ılama yapm ış ve idari i şlemi bu sefer 7/6/2018 tarihinde iptal etmi ştir. İptal karar ı Dan ıştay taraf ından 18/10/2018 tarihinde onanm ış, karar düzeltme istemi 18/12/2019 tarihinde reddedilerek iptal karar ı kesinleşmiştir. Böylece ba şvurucunun hak sahipli ğinin iptaline ili şkin işlemin hukuka ayk ırı olduğu yarg ı karar ıyla kesinlik kazanm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2019/9279 Karar Tarihi : 3/2/2022 843. Başvurucunun hak sahipli ğinin iptaline ili şkin işlemin hukuka ayk ırı olduğu İdare Mahkemesince saptand ığına göre bu sebebe dayal ı olarak tapunun iptal edilmesinin kanuni dayanaktan yoksun hâle geldi ği anlaşılm ıştır. Başvurucu, karar düzeltme a şamas ında hak sahipli ğinin iptaline ili şkin işlemin İdare Mahkemesince iptal edildi ği hususund a Yarg ıtay ı bilgilendirdi ği hâlde Yarg ıtay bu konuda bir de ğerlendirme yapmadan karar düzeltme istemini reddetmi ş ve böylece mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalenin giderilmesi fırsat ını kaç ırm ıştır. 44. Bu durumda ba şvurucunun tapusunun iptal edilmesi suretiyle mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalenin kanuni dayana ğının bulunmad ığı sonucuna ula şılm ıştır. Var ılan sonuca göre müdahalenin me şru bir amac ının bulunup bulunmad ığının veya ölçülü olup olmad ığının değerlendirilmesine gerek görülmemi ştir. 45. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa'n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. 3. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 46. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir. (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir." 47. Başvurucu; ihlalin tespit edilmesini ve yeniden yarg ılamaya hükmedilmesini, ayr ıca 300.000 TL maddi, 300.000 TL de manevi tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmi ştir. 48. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir. Anayasa Mahkemesi di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 49. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural, mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). Başvuru Numaras ı: 2019/9279 Karar Tarihi : 3/2/2022 950.İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı veya mahkemenin ihlali gideremedi ği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü nün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örne ğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar ın kendisine ula ştığı mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlalin sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58, 59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66, 67). 51.İncelenen ba şvuruda, ba şvurucunun tapusunun iptal edilmesinin kanuni temelden yoksun olmas ı sebebiyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği sonucuna ula şılm ıştır. Dolay ısıyla ihlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı anlaşılm ıştır. 52. Bu durumda mülkiyet hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden yarg ılama ise bireysel ba şvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı f ıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama karar ı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Kocaeli 1. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir. 53.İhlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılaman ın yeterli bir giderim sa ğlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekti ği sonucuna ula şılm ıştır. 54. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 364,60 TL harç ve 4.500 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 4.864,60 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa'n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ının İHLAL EDİLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin mülkiyet hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Kocaeli 1. Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2014/806, K.2015/318) GÖNDER İLMESİNE, Başvuru Numaras ı: 2019/9279 Karar Tarihi : 3/2/2022 10D. Başvurucunun tazminat talebinin REDD İNE, E. 364,60 TL harç ve 4.500 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 4.864,60 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, F. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 3/2/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.