başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir ana iştigal konusu çelik üretimi yapmak olan başvurucu şirket demir cevherini saf çelik hâline getirmek için gerekli karbonu edinmek üzere ihtiyaç duyduğu kok kömürünü ithal ettiği taş kömürünü işlemek suretiyle elde etmektedir başvurucu şirket ayrıca taş kömüründen kok kömürü elde edilirken ortaya çıkan kok gazını elektrik ve buhar üretiminde veya doğrudan eritme işlemlerinde kullanmaktadır başvurucu şirket böylelikle el
başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir ana iştigal konusu çelik üretimi yapmak olan başvurucu şirket demir cevherini saf çelik hâline getirmek için gerekli karbonu edinmek üzere ihtiyaç duyduğu kok kömürünü ithal ettiği taş kömürünü işlemek suretiyle elde etmektedir başvurucu şirket ayrıca taş kömüründen kok kömürü elde edilirken ortaya çıkan kok gazını elektrik ve buhar üretiminde veya doğrudan eritme işlemlerinde kullanmaktadır başvurucu şirket böylelikle elektrik enerjisi ve gaz ihtiyacını kendi imkânlarıyla karşılamaktadır karadeniz ereğli belediyesi belediye başvurucu şirketin bu şekilde elektrik ve hava gazı tüketmiş olması nedeniyle tarihli ve sayılı belediye gelirleri kanununun ila maddelerinde düzenlenen hükümlere dayanarak başvurucu şirketten elektrik ve hava gazı tüketim vergisini ödemesini istemiştir başvurucu şirket bu talep üzerine elektrik ve kok gazı tüketiminin vergilendirilmesiyle ilgili olarak ve yıllarına ait dönemler için çeşitli tarihlerde ihtirazi kayıtla belediyeye beyannameler vermiş ve bu beyannamelere istinaden belediyece farklı dönemlere ilişkin elektrik ve hava gazı vergisi tahakkuk ettirilmiştir tahakkuk tutarlarının bir kısmı elektrik tüketimine bir kısmı ise kok gazı tüketimine ilişkin olup anılan tahakkuk tutarları farklı tarihlerde belediyeye ödenmiştir başvurucu şirket ve yıllarında zonguldak vergi mahkemesinde mahkeme elektrik ve hava gazı tüketim vergisi tahakkuklarının terkini ve ödenen vergilerin iadesi istemiyle davalar açmıştır mahkeme farklı tahakkuk dönemlerine ilişkin açılan söz konusu davalara ilişkin olarak yine farklı tarihlerde vermiş olduğu kararlarla davaların reddine karar vermiştir kararların aynı mahiyetteki gerekçelerinde başvurucu tarafından üretilen kok gazı ve elektrik enerjisinin başvurucunun kendi imalatında kullandığı girdileri oluşturmakta olduğu ve bu enerjinin başvurucunun ürettiği mal ve hizmetlerin üretim maliyetine yansıdığı gerçeğine işaret edilmiştir mahkemece kendi tesislerinde ürettiği elektrik enerjisini yine kendi tesislerindeki üretim açısından girdi olarak kullanan başvurucunun elektrik ve kok gazı enerjisinin tamamını tükettiği anlaşılmıştır mahkemeye göre bu nedenle mükellef yönünden tarihli ve sayılı vergi usul kanununun maddesinde belirtilen vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği anlaşılmıştır mahkemeye göre sayılı kanun ile gerek satın alma yoluyla karşılanan gerekse kendi imkânlarıyla üretilmiş bulunan elektrik ve hava gazı tüketiminin vergilendirilmesi amaçlanmaktadır mahkeme müesseselerin ürettiği elektriği tüketmesi hâlinde bu vergiden muaf olacağı yolunda herhangi bir düzenlemenin bulunmadığını vurgulamıştır iv mahkeme nezdinde açılan esas sayılı davada kok gazı üretilen bir işletme yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu tesis edilen bilirkişi başvuru numarası karar tarihi raporunda kok gazının şehirlerdeki hava gazı fabrikalarında üretilen gazla aynı nitelikte bulunduğu ve bilimsel açıdan aralarında fark bulunmadığına işaret edildiğine dikkat çekilmiştir başvurucu şirket tarafından temyiz edilen kararlar danıştay dokuzuncu dairesince ve tarihlerinde onanmıştır onama kararlarında temyize konu kararların usul ve kanuna uygun oldukları belirtilmiştir başvurucu şirketin karar düzeltme talepleri de aynı dairenin ve tarihlerinde reddedilmiştir nihai kararlar başvurucu şirket vekiline sırasıyla ve tarihlerinde tebliğ edilmiştir başvurucu şirket anılan kararlar hakkında sırasıyla ve tarihlerinde bireysel başvurularda bulunmuştur iv hukuk a ulusal hukuk mevzuat hükümleri sayılı kanunun konu kenar başlıklı maddesi şöyledir belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde elektrik ve havagazı tüketimi elektrik ve havagazı tüketim vergisine tabidir sayılı kanunun mükellef ve sorumlu kenar başlıklı maddesinin birinci fıkrası şöyledir elektrik ve havagazı tüketenler elektrik ve havagazı tüketim vergisini ödemekle mükelleftirler sayılı kanunun maddesinin tarihli ve sayılı kanunun maddesi ile değiştirilmeden önceki ikinci fıkrası şöyledir elektrik veya havagazını dağıtan kuruluşlar satış bedeli ile birlikte bu verginin de tahsilinden ve ilgili belediyeye yatırılmasından sorumludurlar sayılı kanunun maddesinin sayılı kanunun maddesi ile değişik ikinci fıkrası şöyledir tarihli ve sayılı elektrik piyasası kanununa göre elektrik enerjisini tedarik eden ve havagazını dağıtan kuruluşlar satış bedeli ile birlikte bu verginin de tahsilinden ve ilgili belediyeye yatırılmasından sorumludurlar organize sanayi bölgelerinde tüketilen elektrik enerjisinin vergisini organize sanayi bölgeleri tüzel kişiliklerine elektriği temin eden kuruluş öder sayılı kanunun kenar başlıklı maddesinin ilgili kısmı şöyledir aşağıdaki yazılı yerlerde ve şekillerde tüketilen elektrik ve havagazı vergiden müstesnadır başvuru numarası karar tarihi doğrudan doğruya elektrik ve havagazı üreten dağıtım ve istihsal müesseselerinde sayılı kanunun matrah kenar başlıklı maddesinin sayılı kanunun maddesi ile değiştirilmeden önceki hâli şöyledir verginin matrahı tüketilen elektrik ve havagazının satış bedelidir matraha gider vergileri dahil edilmez sayılı kanunun maddesinin sayılı kanunun maddesi ile değişik hâli şöyledir verginin matrahı elektriğin iletimi dağıtımı ve perakende satış hizmetlerine ilişkin bedelleri hariç olmak üzere elektrik enerjisi satış bedeli ile havagazının satış bedelidir matraha vergi fon ve paylar dahil edilmez sayılı kanunun nispet kenar başlıklı maddesi şöyledir elektrik ve havagazı tüketim vergisi aşağıda gösterilen nispetlerde alınır a ve istihsal taşıma yükleme boşaltma soğutma telli ve telsiz telgraf ve telefon işlerinde tüketilen elektriğin satış bedeli üzerinden yüzde b a bendi dışında kalan maksatlar için tüketilen elektriğin satış bedeli üzerinden yüzde c havagazının satış bedelinden yüzde sayılı kanunun beyan ve ödeme kenar başlıklı maddesi şöyledir elektrik enerjisini tedarik eden veya havagazını dağıtan kuruluşlar tahsil ettikleri vergiyi tahsil tarihini ayın nci günü akşamına kadar belediyeye bir beyanname ile bildirmeye ve vergiyi aynı sürede ödemeye mecburdurlar elektrik ve havagazı işleri bütçesi içinde yer alan belediyeler bu hükümden müstesnadır tarihli ve sayılı resmî gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren türkiye elektrik üretim anonim şirketi ve türkiye elektrik dağıtım anonim şirketi dışındaki kuruluşlara elektrik enerjisi üretim tesisi kurma ve verilmesi esaslarını belirleyen yönetmelik tanımlar kenar başlıklı maddesinin ilgili kısmı şöyledir bu yönetmelikte adı geçen otoprodüktör kendi faaliyet alanlarının enerji ihtiyacını karşılamak üzere bu yönetmeliğin üncü maddesinin g bendinde belirtilen şartları taşıyan üretim tesisi kurup elektrik üreten tüzel kişileri ifade eder başvuru numarası karar tarihi verme esasları kenar başlıklı maddesinin ilgili kısmı şöyledir üretim tesisi kurup işletme izni aşağıda belirtilen esaslar gözönüne alınarak verilir değişik k otoprodüktör otoprodüktör grubu şirketler faaliyet gösterdikleri bölge içerisinde teaş tedaş bağlı ortaklıkları veya görevli şirketler ile enerji satış anlaşması imzalarlar otoprodüktör otoprodüktör grubu şirketler teaş tedaş bağlı ortaklıklar veya görevli şirketler enerji alışverişi konusunda enerji mahsuplaşması yaparlar mahsuplaşılan enerji için taraflar bakanlıkça belirlenen otoprodüktör enerji satış fiyatı üzerinden karşılıklı olarak fatura düzenlerler danıştay danıştay dokuzuncu dairesinin tarihli ve sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir dosyanın incelenmesinden davacı şirket tarafından bizzat kendi tesislerinde üretilerek yine kendi tesislerinde üretim yapmak amacıyla kullanılan elektrik enerjisinin elektrik tüketim vergisi matrahının enerji ve tabii kaynaklar bakanlığınca belirlenen otoprodüktör enerji satış fiyatı esas alınarak hesaplandığı davalı belediye başkanlığı tarafından ise tedaşın üçüncü şahıslara uyguladığı satış fiyatının matraha esas alındığı ve böylece iki farklı fiyat arasındaki farka isabet eden elektrik tüketim vergisinin davacı şirketten istenildiği anlaşılmaktadır sayılı belediye gelirleri kanununun maddesinde belediye sınırları ve mücavir alan içinde elektrik ve havagazı tüketiminin elektrik ve havagazı tüketim vergisine tabi olduğu maddesinde ise verginin matrahının tüketilen elektriğin satış bedeli olduğu hükme bağlanmıştır yukarıdaki kanun hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden genel olarak elektriğini kendisi üretmeyip tüketeceği elektriği tedaştan satın alan kişi ve kurumlar açısından elektrik tüketim vergisinin matrahının tedaşın satış fiyatı olduğu açıktır ancak kendi tesislerinde ürettiği elektrik enerjisini yine kendi tesislerindeki üretim açısından girdi olarak kullanan otoprodüktör şirketlerin tükettikleri elektrik enerjisinin matrahının ne olacağı sorusu uyuşmazlığın özünü oluşturmaktadır türkiye elektrik üretim anonim şirketi ve türkiye elektrik dağıtım anonim şirketi dışındaki kuruluşlara elektrik enerjisi üretim tesisi kurma ve verilmesi esaslarını belirleyen tanımlar başlıklı maddesinde otoprodüktörün kendi faaliyet alanlarının enerji ihtiyaçlarını karşılamak üzere bu yönetmeliğin maddesinin g bendinde belirtilen şartları taşıyan üretim tesisi kurup elektrik üreten tüzel kişileri ifade ettiği aynı bendin paragrafında otoprodüktör otoprodüktör gurubu şirketlerin faaliyet gösterdikleri bölge içinde teaş tedaşa bağlı ortaklıklar veya görevli şirketler ile enerji satış anlaşması imzalayacakları otoprodüktör veya otoprodüktör gurubu şirketlerin teaş tedaşa bağlı ortaklıklar veya görevli şirketlerin enerji alışverişi konusunda enerji mahsuplaşması yapacakları mahsuplaşılan enerji için tarafların bakanlıkça belirlenen otoprodüktör enerji satış fiyatı üzerinde karşılıklı olarak fatura düzenleyecekleri hükme bağlanmıştır başvuru numarası karar tarihi yukarıdaki yönetmelik hükümlerinin incelenmesinden ürettikleri elektrik enerjisini tedaşa veya kendi konumlarındaki otoprodüktör firmalara veren şirketlerin bu satış veya mahsuplaşmaları bakanlıkça belirlenen otoprodüktör enerji satış fiyatı üzerinden fiyatlandıracaklarına ilişkin hükmü ile otoprodüktör şirketlerin tedaşa elektrik satış fiyatlarının genel olarak tedaşın üçüncü şahıslara sattığı fiyattan farklı ve daha düşük bir fiyata satacakları düzenlenmek suretiyle üçüncü şahıslara tedaş tarafından yapılan satışlar ile otoprodüktör firmalarca tedaşa yapılan satışlara ilişkin fiyatlar birbirinden ayrılmıştır yukarıdaki yönetmelik hükümleri ile otoprodüktör firmaların ürettikleri elektrik enerjisini tedaşa hangi fiyattan satacakları düzenlenmiş olmakla birlikte kendi faaliyet alanlarının enerji ihtiyacını karşılamak üzere üretim tesisi kurup elektrik enerjisi üreten otoprodüktör şirketlerin tükettikleri bu elektriğin alış fiyatının ne olması gerektiği hakkında bir düzenleme bulunmamaktadır davacı şirket tükettiği elektriği tedaştan satın almayıp kendi tesislerinde ürettiğinden ürettiği elektriğin kendisi açısından alış fiyatı ürettiği elektriğin birim maliyet fiyatına isabet etmektedir bu fiyata yakın bir fiyat enerji ve tabii kaynaklar bakanlığınca otoprodüktör enerji satış fiyatı olarak belirlendiğinden bu tip firmalar açısından elektrik tüketim vergisine esas alınacak matrahın yükümlü şirketin ürettiği elektriğin maliyet fiyatına en yakın değer olan otoprodüktör firmaların tedaşa enerji satış fiyatı olarak enerji ve tabi kaynaklar bakanlığınca belirlenen fiyat olması vergiyi doğuran olayın gerçek mahiyetinin esas olduğu yolundaki genel vergi hukuku prensibi ile hak ve nesafet ilkelerine uygun düşeceğinden aksi yöndeki vergi mahkemesi kararının bozulması gerekmektedir b uluslararası hukuk avrupa hakları sözleşmesine sözleşme ek nolu protokolün maddesi şöyledir her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır bir kimse ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir yukarıdaki hükümler devletlerin mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez avrupa hakları mahkemesi içtihadında vergi yoluyla mülkiyet hakkına yapılan müdahaleler sözleşmeye ek nolu protokolün maddesinin ikinci paragrafında öngörülen mülkiyetin kullanımının kontrolüne ilişkin üçüncü kural kapsamında değerlendirilmektedir bu paragrafta yer alan kuralın taraf devletlere vergi koyma ve vergilerin ödenmesini sağlamak için gerekli gördüğü kanunları çıkarma konusunda açık bir yetki tanıdığını kabul etmiştir b no göre mülkiyet hakkını güvence altına alan sözleşmenin anılan maddesinin ilk ve en önemli koşulu kamu makamları tarafından mülkiyet hakkına yapılan herhangi bir müdahalenin hukuka dayalı olması gerekliliğidir b başvuru numarası karar tarihi no bu maddenin birinci paragrafının ikinci cümlesi devletlere yalnızca hukukun öngördüğü koşullar dâhilinde mülkiyetten yoksun bırakma yetkisi vermiş ikinci paragraf ise devletlere ancak hukuk kuralları uygulanarak mülkiyeti kamu yararına kontrol etme yetkisi tanımıştır hukuka dayalı olma ilkesini yalnızca bu maddede yer alan hükümlerden çıkarmamaktadır kararlarda sıklıkla demokratik bir toplumun temel ilkelerinden biri olan hukukun üstünlüğü ilkesinin bütün maddeleri için geçerli olduğu ifade edilmektedir göre hukukilik ilkesi müdahalenin ilk olarak iç hukukta bir temelinin olması gerektiği anlamına gelmektedir b no geçen hukuk ya da hukuka aykırı terimlerine sadece iç hukuka atıfta bulunmakla kalmayıp aynı zamanda bu terimlerin hukukun üstünlüğü ile ilgili olduğunu belirtmektedir buna göre uygulanan iç hukuktaki düzenlemelerin hukukun üstünlüğü ilkesiyle de uyumlu olması gerektiği ifade edilmektedir james ve krallık b no hukuka dayalı olma ilkesi ayrıca iç hukukta uygulanan kanun hükümlerinin yeterli derecede erişilebilir belirli ve öngörülebilir olmasını da içermektedir b no b no cumhuriyeti b no öte yandan b no kararında iç hukuktaki düzenlemelere aykırı olan bir müdahalenin de hukukilik ölçütünü karşılamadığını kabul etmiştir bununla birlikte herhangi bir usule aykırılığın müdahalenin hukukiliğiyle uyumsuz kabul edilemeyeceği belirtilmiştir bu bağlamda hukukun doğru biçimde uygulanması ve yorumlanması konusunda sınırlı bir yetkisi olduğunu ve ulusal mahkemelerin yerine geçme gibi bir sorumluluğu olmadığını ancak bu kararların açık bir keyfîlik veya bariz takdir hatasından yoksun olmaması gerektiğini vurgulamıştır sonuç olarak somut olayda iç hukukta öngörülen kamulaştırma usulüne aykırı davranıldığını tespit ederek mülkiyet hakkının ihlaline karar vermiştir vergi yoluyla mülkiyet hakkına yapılan müdahalelerin de yeterince ulaşılabilir öngörülebilir ve belirli bir hukuka dayalı olması gerektiğini belirtmektedir ve krallık b no bu bağlamda kararına konu olayda taşınmaz satışının vergi değerinin altında yapılması nedeniyle ön alım hakkının kullanılması söz konusudur ne zaman kullanılacağı belirli olmayan bu yetkinin öngörülemez biçimde kişiye özgü ve keyfî olarak uygulandığını ayrıca müdahalenin dayandığı hukuki düzenlemenin keyfîliğe karşı yeterli güvenceler içermediği sonucuna varmıştır v