TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR NURİ BATTALO ĞLU BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/36644) Karar Tarihi: 28/1/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/36644 Karar Tarihi : 28/1/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Recep KÖMÜRCÜ Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPALM. Emin KUZRecai AKYEL Raportör : Kamber Ozan TUTAL Başvurucu : Nuri BATTALO ĞLU Vekili : Av. Mustafa Hakan BATTALO ĞLU I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, taşıma ruhsat ının iptal edilmesi sonucu silahlara el konulmas ı
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR NURİ BATTALO ĞLU BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/36644) Karar Tarihi: 28/1/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/36644 Karar Tarihi : 28/1/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Recep KÖMÜRCÜ Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPALM. Emin KUZRecai AKYEL Raportör : Kamber Ozan TUTAL Başvurucu : Nuri BATTALO ĞLU Vekili : Av. Mustafa Hakan BATTALO ĞLU I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, taşıma ruhsat ının iptal edilmesi sonucu silahlara el konulmas ı nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 30/10/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüş bildirmemi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 8. Emekli hâkim olan ba şvurucu 1947 do ğumlu olup K ırıkkale'de ikamet etmektedir. Başvuru Numaras ı: 2017/36644 Karar Tarihi : 28/1/2020 39. Başvurucuya ait ta şıma ruhsatl ı 76136301 ve BB70919 seri numaral ı iki adet silah ile 14/8/2004 tarihinde bir dü ğün yerinde havaya ate ş edildiği iddias ıyla başvurucu ve başvurucunun o ğlu hakk ında ceza soru şturmas ı başlatılm ıştır. Ceza soru şturmas ı aşamas ında bahsi geçen silahlar adli emanete al ınm ıştır. 10. Sulakyurt Cumhuriyet Ba şsavc ılığının 9/9/2005 tarihli iddianamesiyle; başvurucunun 26/9/2004 tarihli ve 5237 say ılı Türk Ceza Kanunu'nun 170. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (c) bendi uyar ınca, oğlunun ise 5237 say ılı Kanun'un 170. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (c) bendi ve 10/7/1953 tarihli ve 6136 say ılı Ateşli Silahlar ve B ıçaklar ile Diğer Aletler Hakk ında Kanun'un 13. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı uyar ınca diğer şüphelilerle birlikte cezaland ırılmas ı talebiyle kamu davas ı aç ılm ıştır. 11. Sulakyurt Asliye Ceza Mahkemesi (Mahkeme) 18/4/2007 tarihli karar ı ile, silahlar ın başvurucu taraf ından olayda kullan ıldığı ve başvurucunun bu silahlar ı oğluna rızas ıyla verdiği hususlar ında delil elde edilemedi ğini belirterek mahkûmiyete yeterli kesin ve inand ırıcı delil elde edilemedi ğinden başvurucunun beraatine, ba şvurucunun o ğlunun ise atılı suçlardan cezaland ırılmas ı ile cezalar ın ertelenmesine hükmetmi ştir. Mahkeme, geçerli belgenin ibraz ı hâlinde silahlar ın başvurucuya teslimine karar vermi ştir. 12. Karar ın temyiz edilmesi üzerine Yarg ıtay 8. Ceza Dairesi, 4/12/2004 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun, hükümden sonra yürürlü ğe giren 23/1/2008 tarihli ve 5728 say ılı Kanun'un 562. maddesiyle de ğişik 231. maddesindeki ko şullar ın varl ığı hâlinde hükmün aç ıklanmas ının geri b ırak ılmas ı (HAGB) yönünde mahkemesince değerlendirme yap ılmas ı için sair yönleri incelenmeksizin hükmün bozulmas ına 4/6/2009 tarihinde karar vermi ştir. 13. Mahkeme bozma karar ına uyarak 24/2/2010 tarihinde ba şvurucunun o ğlu ve diğer san ıklar hakk ında HAGB karar ı vermiştir. Kararda, iki silah ın başvurucuya iadesine ilişkin olarak bir önceki karardaki hüküm tekrarlanm ıştır. San ıklar ın, HAGB karar ına karşı yapt ıklar ı itiraz bir üst mahkemece 12/4/2010 tarihinde reddedilmi ştir. 14. K ırıkkale Valili ğinin (Valilik) 14/2/2012 tarihli ve 1121 say ılı işlemi ile başvurucuya ait 76136301 ve BB70919 seri numaral ı silahlar ile birlikte yine ba şvurucuya ait D511260 seri numaral ı silah olmak üzere üç adet silah hakk ında geçici elkoyma karar ı verilmiştir. Söz konusu i şlemde 1/6/1991 tarihli ve 20888 say ılı Resmî Gazete de yay ımlanan Ateşli Silahlar ve B ıçaklar ile Di ğer Aletler Hakk ında Yönetmelik'in (Yönetmelik) 16. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (b) bendi ile ayn ı maddenin (4) numaral ı fıkras ı gereğince başvurucunun o ğlu hakk ında verilen HAGB karar ına ilişkin süre sonuna kadar söz konusu silahlar ın emanete al ınacağı ve kamu davas ının düşürülmesine dair karar ın ibraz ı hâlinde başvurucunun silah ruhsat i şlemlerinin yürürlükteki mevzuat hükümlerine göre değerlendirilece ği belirtilmi ştir. Silahlar Emniyet Müdürlü ğü emanetine teslim edilmi ştir. 15. Başvurucu işlemin iptali ve silahlar ın iadesi için dava açarak ceza davas ından beraat etti ğini, mahkeme karar ı ile silahlar ın iade edildi ğini, ayr ıca elkoymaya konu D511260 seri numaral ı silah ı olaydan üç y ıl sonra sat ın ald ığını belirtmi ştir. K ırıkkale İdare Mahkemesi 14/9/2012 tarihinde davay ı reddetmi ştir. Karar ın gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2017/36644 Karar Tarihi : 28/1/2020 4"... davac ıya ait silahlar ile suç i şleyen davac ının oğlu hakk ında verilen cezalarla ilgil i olarak hükmün aç ıklanmas ının geri b ırak ılmas ına karar verilmi ş ise de; be ş yıllık deneti m süresi içerisinde ilgilinin kasten i şlenebilen bir suç i şlemesi halinde, verilen hükmün açıklanabilecek oldu ğu dolay ısıyla da davac ıya ait silahlar ı kulland ığından bahisle ceza alan davac ının oğlu hakk ındaki denetimin devam etti ği aç ık olduğundan davac ıya ai t ruhsatl ı üç adet silah ın (Hükmün Aç ıklanmas ının Geri B ırak ılmas ı sonras ındaki beş yıllık denetim süresi doluncaya kadar) geçici olarak emanete al ınmas ına ilişkin işlemde hukuka ayk ırılık bulunmamaktad ır." 16. Başvurucu karar ı temyiz etmi ştir. Dan ıştay Onbe şinci Dairesi 11/6/2013 tarihinde hükmün de ğişik gerekçeyle onanmas ına karar vermi ş ve 20/2/2014 tarihinde karar düzeltme talebini de reddetmi ştir. Onama karar ının gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "...davac ının oğlunun davac ıya ait silahlarla; ruhsats ız silah ta şımak ve korku, kayg ı veya panik yaratabilecek tarzda silahla ate ş etmek suçlar ını işlediği ve cezaland ırıldığı, dolay ısıyla davac ının silah ının muhafazas ındaki ihmal ve kusuru neticesi ba şkalar ı taraf ından bir suç i şlenmesine neden oldu ğu aç ık olduğundan, hükmün aç ıklanmas ının geri bırak ılmas ına karar verilmi ş olsa dahi, davac ının oğlu hakk ındaki mahkumiyet karar ı davac ıya ait silah ruhsatlar ının iptalini gerektirmektedir." 17. Başvurucunun o ğlu, beş yıllık sürenin doldu ğunu belirterek hakk ındaki HAGB karar ının kald ırılmas ını talep etmi ştir. K ırıkkale Ağır Ceza Mahkemesi, denetim süresi içerisinde hiçbir suç i şlenmediği gerekçesiyle 5271 say ılı Kanun'un 231. maddesinin (10) numaral ı fıkras ı uyar ınca aç ıklanmas ı geri b ırak ılan hükmün ortadan kald ırılarak davan ın düşmesine 9/6/2015 tarihinde kesin olarak karar vermi ştir. 18. Başvurucu, HAGB karar ının ortadan kald ırılarak ceza davas ının düşmesi üzerine, emanetteki üç silah ın iadesini Valilikten talep etmi ştir. Başvurucunun talebi 11/5/2016 tarihli ve 62709/1149 say ılı işlemle reddedilmi ştir. Söz konusu i şlemde, Yönetmelik'in 16. maddesinin (b) bendi gere ğince Valili ğin 13/2/2012 tarihli Oluru ile üç silah ın ruhsat ının iptal edildi ği ve buna kar şı aç ılan iptal davas ının temyiz incelemesinden de geçerek reddedildi ği, dolay ısıyla silahlar ın iade edilmeyece ği belirtilerek silahlar ın alt ı ay içerisinde silah ta şımaya veya bulundurmaya hak kazanan ki şilere devredilmesi gerekti ği ifade edilmi ştir. 19. Başvurucu bu karara kar şı, yürütmenin de durdurulmas ını talep ederek iptal davas ı açm ıştır. K ırıkkale İdare Mahkemesi 30/11/2016 tarihinde davay ı reddetmi ştir. Karar ın gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "...davac ının oğlunun davac ıya ait silahlarla; ruhsats ız silah ta şımak ve korku, kayg ı veya panik yaratabilecek tarzda silahla ate ş etmek suçlar ını işlediği ve cezaland ırıldığı, dolay ısıyla davac ının silah ının muhafazas ındaki ihmal ve kusuru neticesi ba şkalar ı taraf ından bir suç i şlenmesine neden oldu ğu aç ık olduğundan, hükmün aç ıklanmas ının geri bırak ılmas ına karar verilmi ş ve davac ı taraf ından bu süre içerisinde hiç bir suç i şlemediği gerekçesiyle davan ın düşmesine karar verilmi ş olsa bile davac ının oğlu hakk ındaki mahkumiyet karar ı davac ıya ait silah ruhsatlar ının iptalini gerektirmektedir. Başvuru Numaras ı: 2017/36644 Karar Tarihi : 28/1/2020 5Nitekim Dan ıştay 15.Dairesi E:2012/12390, K:2013/4296 say ılı benzer karar ında davac ının denetim süresi içerisinde olup olmad ığına veya bu süreyi geçirip geçirmedi ğine bakmaks ızın; başkas ının suç işlemesine sebep oldu ğu gerekçesiyle mahkeme taraf ından davan ın reddi yolunda verilen karar ın gerekçesini bahsedilen gerekçeyle düzeltere k onam ıştır." 20. Bu karara kar şı yap ılan istinaf ba şvurusu da Ankara Bölge İdare Mahkemesi 9. İdari Dava Dairesi taraf ından 13/4/2017 tarihinde kesin olarak reddedilmi ştir. 21. Nihai karar 4/5/2017 tarihinde ba şvurucu vekiline tebli ğ edilmiştir. 22. Başvurucu vekili 30/10/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 23. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un Bireysel ba şvuru usulü kenar ba şlıklı 47. maddesinin ilgili kısm ı şöyledir: (5) Bireysel ba şvurunun, ba şvuru yollar ının tüketildi ği tarihten; ba şvuru yolu öngörülmemi şse ihlâlin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekir. Hakl ı bir mazereti nedeniyle süresi içinde ba şvuramayanlar, mazeretin kalkt ığı tarihten itibaren onbe ş gün içinde ve mazeretlerini belgeleyen delillerle birlikte ba şvurabilirler. Mahkeme, öncelikle ba şvurucunun mazeretinin geçerli görülüp görülmedi ğini inceleyere k talebi kabul veya reddeder. V.İNCELEME VE GEREKÇE 24. Mahkemenin 28/1/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 25. Başvurucu; hakk ındaki ceza yarg ılamas ı sonucunda beraat etmesine ve silahlar ın iadesine hükmedilmesine ra ğmen, mesle ği gereğince verilen ta şıma ruhsat ının haks ız olarak iptal edilmesiyle silahlar ına elkonuldu ğunu, elkoymaya neden olayda ihmali veya kusurunun olmad ığını, ayr ıca olaydan sonra sat ın ald ığı üçüncü silaha da elkonuldu ğunu belirtmiştir. Başvurucu silahlara usulsüz elkonulmas ı nedeniyle emekli hâkim olarak kendini koruma imkân ını kaybetti ğini ve mahkemenin iade karar ının kamu makamlar ınca uygulanmad ığını ifade ederek di ğer haklarla birlikte mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmüştür. 26. Öte yandan ba şvurucu vekili, ba şvurucunun geçirdi ği bypass ameliyat ı ve devam eden tedavi nedeniyle süresinde ba şvuru yap ılamad ığını belirterek mazeretin kabul edilmesini talep etmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2017/36644 Karar Tarihi : 28/1/2020 6B. Değerlendirme 27. 6216 say ılı Kanun un 47. maddesinin (5) numaral ı f ıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 64. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı gereği bireysel başvurunun ba şvuru yollar ının tüketildi ği, başvuru yolu öngörülmemi ş ise ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekir. Ba şvurucu mücbir sebep veya a ğır hastal ık gibi hakl ı bir mazereti nedeniyle süresi içinde ba şvurusunu yapamad ığı takdirde mazeretinin kalkt ığı tarihten itibaren on be ş gün içinde ve mazeretini belgeleyen delillerle birlikte bireysel ba şvuruda bulunabilir. 28. Anayasa Mahkemesi, 6216 say ılı Kanun'un 47. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı ile İçtüzük'ün 64. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca mücbir sebep veya a ğır hastal ık gibi hakl ı mazeret hâllerinin hakl ı olup olmad ığını olay ın özelliklerini dikkate alarak değerlendirmektedir ( Yasin Yaman , B. No: 2012/1075, 12/2/2013, 21). 29. Temsilci veya avukat arac ılığıyla yap ılan bireysel ba şvurularda, bu ki şilerin hakl ı mazeretlerinin bulunmas ı hâlinde mazeretin kalkt ığı tarihten itibaren on be ş gün içinde yap ılan başvurular ın süresinde yap ılm ış olduğunun 6216 say ılı Kanun'un 47. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı ile İçtüzük ün 64. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı gereği kabul edilmesi gerekir ( Ramazan Sönmez, B. No: 2013/6325, 15/4/2014, 22). 30. Somut olayda bireysel ba şvuru vekil arac ılığıyla yap ılm ıştır. Başvurucu vekili, nihai karar ın tebliğinden iki gün sonra kalp krizi geçiren müvekkilinin bypass ameliyat ı olduğunu ve tedavi sürecinin devam etti ğini belirtmi ştir. Başvurucu vekili; epikriz formu, reçete, kardiyografi raporu, biyokimya test sonuçlar ı, laboratuvar sonuçlar ı, radyoloji raporu ve muayene ücret ödemesine ili şkin belgeler sunmu ştur. 31. Derece mahkemelerindeki tüm yarg ılama sürecinde ba şvurucu vekil ile temsil edilmiş, nihai karar ba şvurucunun vekiline tebli ğ edilmiş, bireysel ba şvuru da vekil arac ılığıyla yap ılm ıştır. Başvurucu vekilinin ba şvurunun süresinde yap ılamamas ına neden olduğunu iddia etti ği mazeretin kendisi ile ilgisi olmayan, ba şvurucu ile ilgili bir mazeret olduğu görülmektedir. Kald ı ki, mazerete dair sunulan belgeler incelendi ğinde başvurucunun 13/5/2017 tarihinde hastaneden taburcu edildi ği anlaşılmaktad ır. Buna kar şılık başvurucu taburcu edildikten sonra bireysel ba şvuru yap ılmas ına engel olabilecek hâli gösterir nitelikte bir belge de sunulmam ıştır. 32. Sonuç olarak, vekil arac ılığıyla yap ılan bireysel ba şvuruda vekilin hakl ı mazereti dikkate al ınsa da somut olayda vekilin ve taburcu olmas ından sonra ba şvurucunun bireysel ba şvuru yapmas ına engel olabilecek bir mazeretinin belgelendirilmedi ği anlaşılmaktad ır. Bu durumda nihai karar ın başvurucu vekiline 4/5/2017 tarihinde tebli ğ edilip bireysel ba şvurunun ise 30/10/2017 tarihinde yap ılmas ı karşında süre a şımı bulundu ğu sonucuna var ılm ıştır. 33. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun, di ğer kabul edilebilirlik şartlar ı yönünden incelenmeksizin süre aşımı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; Başvuru Numaras ı: 2017/36644 Karar Tarihi : 28/1/2020 7A. Başvurunun süre aşımı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 28/1/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Recep KÖMÜRCÜ Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPAL Üye Üye M.Emin KUZ Recai AKYEL