TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR N.E.İ. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/35297) Karar Tarihi: 4/11/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/35297 Karar Tarihi : 4/11/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Kamber Ozan TUTAL Başvurucu : N.E.İ. Vekili : Av. Hürriyet SÜMER KALA I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza soru şturmas ı aşamas ında mal varl ığı hakk ı
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR N.E.İ. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/35297) Karar Tarihi: 4/11/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/35297 Karar Tarihi : 4/11/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Kamber Ozan TUTAL Başvurucu : N.E.İ. Vekili : Av. Hürriyet SÜMER KALA I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza soru şturmas ı aşamas ında mal varl ığı hakk ında verilen elkoyma tedbiri nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 3/10/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. 7. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR 8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 9. Başvurucu 1945 do ğumlu olup İstanbul'da ya şamaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2017/35297 Karar Tarihi : 4/11/2020 3A. Bireysel Ba şvuru Öncesi Süreç 10. Ankara Cumhuriyet Ba şsavc ılığı, Fetullahç ı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yap ılanmas ına (FETÖ/PDY) üye olma suçundan hakk ında soru şturma yürütülen başvurucunun mal varl ığı hakk ında elkoyma tedbiri uygulanmas ını 18/5/2017 tarihinde talep etmiştir. 11. Ankara 2. Sulh Ceza Hâkimli ği ayn ı gün talebi kabul etmi ş ve başvurucunun mal varl ığı değerlerini kaç ırmaya yönelik i şlemlerinin önlenmesi amac ıyla alm ış olduğu yaşlılık ayl ığı hariç olmak üzere tüm bankalardaki hesaplar ına, tapuda kay ıtlı tüm taşınmazlar ına, ortağı ve sahibi oldu ğu şirketlerdeki hisselerine elkonulmu ştur. Kararda 4/12/2004 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 128. maddesi dayanak olarak gösterilmi ştir. 12. Ankara 5. Sulh Ceza Hâkimli ği 23/5/2017 tarihinde silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan ba şvurucu hakk ında adli kontrol tedbiri uygulanmas ına karar vermi ştir. Ankara Cumhuriyet Ba şsavc ılığı 24/5/2017 tarihinde yer bak ımından yetkisizlik karar ı vererek dosyan ın İstanbul Cumhuriyet Ba şsavc ılığına gönderilmesine karar vermi ştir. 13. Başvurucu 1/8/2017 tarihinde elkoyma karar ına itiraz etmi ştir. Başvurucunun itiraz ı inceleyen İstanbul 7. Sulh Ceza Hâkimli ği 15/8/2017 tarihinde kanun yolu aç ık olmak üzere itiraz ı reddetmi ştir. Kararda elkoyma karar ının usul ve yasaya uygun oldu ğu, karar ın gerekçesinin yerinde oldu ğu, soruşturman ın devam etti ği ve kararda de ğişiklik yap ılmas ını gerektirir bir neden bulunmad ığı belirtilmi ştir. 14. Başvurucu 8/9/2017 tarihinden itiraz ın reddi karar ına karşı kanun yoluna başvurmuştur. İstanbul 8. Sulh Ceza Hâkimli ği 20/9/2017 tarihinde, ba şvurucunun itiraz ın reddi karar ına karşı itiraz ını kesin olmak üzere reddetmi ştir. 15. Bu karar ba şvurucuya 29/9/2017 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 16. Başvurucu 3/10/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. B. Bireysel Ba şvuru Sonras ı Süreç 17.İstanbul Cumhuriyet Ba şsavc ılığı 5/4/2018 tarihinde yetkisizlik karar ı vererek dosyay ı tekrar Ankara Cumhuriyet Ba şsavc ılığına göndermi ştir. Ankara Cumhuriyet Başsavc ılığı 15/1/2019 tarihinde tedbir uygulanan mal varl ığının suçtan elde edildi ğine dair tespit bulunmamas ı ve terör örgütü üyeli ğine ilişkin delil yetersizli ği gerekçesiyle ba şvurucu hakk ında kovuşturmaya yer olmad ığına ve adli kontrolün kald ırılmas ına karar vermi ştir. 18. Ankara Cumhuriyet Ba şsavc ılığı 15/1/2019 tarihinde ba şvurucunun mal varl ığını suçtan elde etti ğine dair delil bulunmad ığı gerekçesiyle elkoyma tedbirinin kald ırılmas ını talep etmi ştir. Ankara 3. Sulh Ceza Hâkimli ği ayn ı gün başvurucunun mal varl ığı üzerindeki elkoyma karar ını kald ırm ıştır. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 19. Mahkemenin 4/11/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: Başvuru Numaras ı: 2017/35297 Karar Tarihi : 4/11/2020 4A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 20. Başvurucu; hakk ındaki suçlamalardan haberdar edilmedi ğini, hukuki dayanaktan yoksun olarak ceza soru şturmas ı yürütüldü ğünü, savunmas ı al ınmadan elkoyma karar ı verildiğini ve tedbir karar ına karşı yap ılan itirazlar ın gerekçe gösterilmeksizin reddedildi ğini belirtmi ştir. Hukuka ayk ırı olarak ve delilden yoksun bir şekilde mal varl ığı hakk ında tedbir uyguland ığını öne süren ba şvurucu, keyfî ve öngörülemez olan müdahalenin meşru amaç ta şımad ığı gibi orant ısız olduğunu iddia etmi ştir. Başvurucu; somut bir delil olmaks ızın tesis edilen elkoyma i şlemi nedeniyle terör örgütü üyesi olarak kabul edildi ğini, onurunun zedelendi ğini ve mağdur edildi ğini ifade etmi ştir. 21. Başvurucu sonuç olarak bu gerekçelerle; mülkiyet ve adil yarg ılanma haklar ı ile suçta ve cezada kanunilik, cezan ın şahsiliği ve eşitlik ilkelerinin yan ı sıra işkence yasa ğının ve sözleşme özgürlü ğünün ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 22. Bakanl ık görüşünde; ba şvurucunun mal varl ığı üzerine konulan tedbirin kald ırıldığını, bu nedenle ma ğdur s ıfat ının bulunmad ığını belirtmiştir. Bakanl ık, elkoyma karar ının şartlar ı oluşmad ığı iddias ının 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesi uyar ınca tazminat davas ında ileri sürülebilece ğinden başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle ba şvurunun kabul edilemez bulunmas ı gerektiğini ifade etmi ştir. Bakanl ık, yürütülen soru şturma kapsam ında 5271 say ılı Kanun'un 128. maddesine uygun olarak verilen elkoyma karar ında herhangi bir keyfîlik ya da takdir hatas ı bulunmad ığı, dolay ısıyla müdahalenin kanuni, me şru ve orant ılı olduğu yönünde görü ş bildirmiştir. 23. Başvurucu; Bakanl ığın görüşüne karşı beyan ında önceki iddialar ını tekrarlam ış, ayr ıca mağdur s ıfat ının devam etti ğini, bireysel ba şvurunun yap ıldığı tarih itibar ıyla tazminat yoluna gitme imkân ının bulunmad ığını ve elkoyma tedbirinin yakla şık yirmi ay sürdü ğünü, dolay ısıyla hak ihlali nedeniyle tazminata hükmedilmesi gerekti ğini ifade etmi ştir. B. Değerlendirme 24. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun mal varl ığı hakk ında elkoyma tedbirinin uygulanmas ı kapsam ında ileri sürdü ğü şikâyetler esas itibar ıyla mülkiyet hakk ını ilgilendirdi ğinden başvurucunun tüm iddialar ının mülkiyet hakk ı bağlam ında incelenmesi uygun görülmü ştür. 25. Anayasa'n ın 35. maddesinin birinci f ıkras ında " Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir. " denilmek suretiyle mülkiyet hakk ı güvenceye ba ğlanm ıştır. Anayasa'n ın anılan maddesiyle güvenceye ba ğlanan mülkiyet hakk ı, ekonomik de ğer ifade eden ve parayla de ğerlendirilebilen her türlü mal varl ığı hakk ını kapsamaktad ır (AYM, E.2015/39, K.2015/62, 1/7/2015, 20). 26. Yarg ıtay 12. Ceza Dairesinin 4/7/2013 tarihli ve E.2013/8830, K.2013/18335 say ılı; 23/9/2013 tarihli ve E.2013/14435, K.2013/21106 say ılı; 14/12/2015 tarihli ve E.2014/19906, K.2015/19237 say ılı ilamlar ından da anla şıldığı üzere 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesinde düzenlenen yol, bir yandan ba şvurucunun maruz kald ığı elkoyma i şleminin hukuka ayk ırılığının tespitini, di ğer yandan da u ğrad ığı zarar ın tazmini imkân ını sağlamaktad ır. Bu nedenle 5271 say ılı Kanun un 141. maddesi ile öngörülen hukuk yolu Başvuru Numaras ı: 2017/35297 Karar Tarihi : 4/11/2020 5başvurucunun şikâyetleri aç ısından erişilebilir ve elveri şli bir çözüm olana ğı ve makul ölçüde bir başarı imkân ı sunmaktad ır (Mehmet Ali Aslan , B. No: 2013/2429, 30/3/2016, 28). 27. Somut olayda, ba şvurucu hakk ında silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan yürütülen ceza soru şturmas ı kapsam ında başvurucunun mal varl ığına tedbir konulmu ş ve söz konusu tedbir karar ı 15/1/2019 tarihinde kald ırılm ıştır. Bu doğrultuda ba şvuruya konu olay yönünden de an ılan içtihattan ayr ılmay ı gerektirir bir durum olmad ığı değerlendirilmi ştir. 28. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun mal varl ığına tedbir konulmas ına ilişkin şikâyetinin di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Kamuya aç ık belgelerde ba şvurucunun kimli ğinin gizli tutulmas ı talebinin KABULÜNE, B. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, C. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 4/11/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş