TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR FATMAHANIM AY VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2018/34541) Karar Tarihi: 15/12/2020 Başvuru Numarası : 2018/34541 Karar Tarihi : 15/12/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNMuammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Volkan ÇAKMAK Başvurucular : Fatmahanım AY ve diğerleri [bkz. ekli tablo] Başvurucular Vekili : bkz. ekli tablonun (C) sütunu I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, huk
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR FATMAHANIM AY VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2018/34541) Karar Tarihi: 15/12/2020 Başvuru Numarası : 2018/34541 Karar Tarihi : 15/12/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNMuammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Volkan ÇAKMAK Başvurucular : Fatmahanım AY ve diğerleri [bkz. ekli tablo] Başvurucular Vekili : bkz. ekli tablonun (C) sütunu I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, hukuk davasının uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜRECİ 2. Ekli tabloda sıralanan başvurulara ait başvuru formu ve ekler inin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra başvurular Komisyonlara sunulmu ştur. 3. Komisyonca başvuruların kabul edilebilirlik incelemesinin Böl üm tarafında n yapılmasına karar verilmiştir. 4. Konularının aynı olması nedeniyle ekli tablonun (A) sütununda numaraları belirtilen başvuru dosyalarının aynı tablonun (1) numaralı satı rında yer alan 2018/34541 numaralı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmesine ve ince lemenin bu dosya üzerinden yapılmasına karar verilmiştir. 5. Bölüm Başkanı tarafından başvuruların kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 71. maddesinin ( 2) numaralı fıkrası uyarınca başvurunun içtihadın oluştuğu alana ilişkin olduğu değ erlendirilerek Bakanlık cevabı beklenmeden incelenmesine karar verilmiştir. Başvuru Numarası : 2018/34541 Karar Tarihi : 15/12/2020 3III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formları ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucuların taraf olduğu hukuk davaları, ekli tablonun (D) sütununda belirtilen tarihlerde açılmış ve sona ermiş veya hâlen derdest durumdadır. 9. Başvurucular, haklarındaki yargılamaların uzun sürmesi nedeni yle makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkeme sine bireysel başvuruda bulunmuştur. IV. İNCELEME VE GEREKÇE 10. Mahkemenin 15/12/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda baş vuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucuların İddiaları 11. Başvurucular, bireysel başvuru konusu yargılamaların uzun sü rmesi nedeniyle makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmü şler ve tazminat taleplerinde bulunmuştur. B. Değerlendirme 12. Anayasa nın 36. maddesinin birinci fıkrası şöyledir: "Herkes, me şru vas ıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg ı mercileri önünd e davac ı veya daval ı olarak iddia ve savunma ile adil yarg ılanma hakk ına sahiptir." 13. Başvuruculardan bazılarının ileri sürdüğü diğer anayasal hak lara ilişkin ihlal iddiaları, açıkça dayanaktan yoksun oldukları anlaşıldığından k abul edilemez bulunmuş ve bu iddialar yönünden ayrıca değerlendirme yapılmasına gerek bulunm adığı sonucuna ulaşılmıştır. 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden14. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine ka rar verilmesini gerektirecek başka bir nedeni de bulunmadığı anlaşılan makul sü rede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna kar ar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönünden15. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasını da kapsayacak şe kilde- yargılamanın sona erdiği tarih, yargılaması devam eden davalar yönünden ise Anaya sa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle i lgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Güher Ergun ve di ğerleri , B. No: 2012/13, 2/7/2013, 50, 52). Başvuru Numarası : 2018/34541 Karar Tarihi : 15/12/2020 416. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığ ı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususl ar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , 41-45). 17. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda v erdiği kararlar dikkate alındığında ekli tablonun (E) sütununda belirtilen yarg ılama sürelerinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir. 18. Açıklanan gerekçelerle Anayasa nın 36. maddesinde güvence al tına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilme si gerekir. 3. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 19. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir : (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 20. Başvurucular, ihlalin tespiti ile maddi ve manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmuştur. 21. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır. 22. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşı lığında ekli tablonun (G) sütununda belirtilen net tutarlarda manevi tazminatın başvu ruculara ödenmesine kara r verilmesi gerekir. 23. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için başvurucuların uğradıklarını iddia ettiği maddi zarar ile tespit edilen ihlal arasında illiyet bağı bulunmalıdır. Talepte bulunan başvurucuların bu konuda herhangi bir belge sun mamış olması nedeniyle maddi tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir. 24. Ekli tablonun (H) ve (I) sütununda belirtilen harç tutarları ile vekâlet ücretlerinin başvuruculara ödenmesine karar verilmesi gerekir. Başvuru Numarası : 2018/34541 Karar Tarihi : 15/12/2020 5V. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle; A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin idd ianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE, C. Başvuruculara ekli tablonun (G) sütununda belirtilen tutarlar da manevi tazminat ÖDENMESİNE, talepte bulunan başvurucuların maddi tazminat talepl erinin REDDİNE, D. Ekli tablonun (H) ve (I) sütununda belirtilen harç tutarları ile vekâlet ücretlerinin başvuruculara ÖDENMESİNE, E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine v e Maliye Bakanlığına başvuru tarihlerinden itibaren dört ay içinde yapıl masına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine k adar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA, F. Kararın bir örneğinin ekli tablonun (F) sütununda belirtilen ilgili mahkemelere GÖNDERİLMESİNE, G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 15/12 /2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ