2023/176848 İhale Kayıt Numaralı "Mamul yemek Alımı" İhalesi
Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Soran Sosyal Hizmetler A.Ş. - Dunaysır Yemek Tem. Turizm İnş. Nak. Sağ. Hizm. Tekstil Özel Eğitim Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. , İHALEYİ YAPAN İDARE: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Eryaman Çocuk Evleri Sitesi , BAŞVURUYA KONU İHALE: 2023/176848 İhale Kayıt Numaralı “ Mamul Yemek Alımı ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Eryaman Çocuk Evleri Sitesi tarafından 30.03.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ Mamul Yemek Alımı ” ihalesine ilişkin olarak Soran Sosyal Hizmetler A.Ş. - Dunaysır Yemek Tem. Turizm İnş. Nak. Sağ. Hizm. Tekstil Özel Eğitim Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından 08.05.2023 tarih ve 91831 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 06.05.2023 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2023/617 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihalede oluşan tekliflerin tamamının sınır değerin üzerinde olması, dolayısıyla aşırı düşük teklif açıklamasını gerektirecek herhangi bir durumun söz konusu olmamasına rağmen, ön mali kontrol teknik şartnamede haftalık örnek menünün olmaması nedeniyle ihalenin iptal edilmesi gerektiğine yönelik raporuna istinaden ihalenin iptal edilmesinin mevzuata aykırı olduğu iddiasına yer verilmiştir. İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde, “ İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir .” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde, “…79.2.6. Malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere teknik şartnamede asgari iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapılır ve bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarları belirtilir …” açıklaması, İç Kontrol ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Ön malî kontrolün niteliği” başlıklı 11’inci maddesinde, “ Ön mali kontrol sonucunda uygun görüş verilip verilmemesi, danışma ve önleyici niteliği haiz olup, malî karar ve işlemlerin harcama yetkilisi tarafından uygulanmasında bağlayıcı değildir. Malî karar ve işlemlerin ön malî kontrole tâbi tutulması ve ön malî kontrol sonucunda uygun görüş verilmiş olması, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz ” hükmü yer almaktadır. Başvuruya konu ihalenin iptal gerekçesi incelendiğinde, Ön Mali Kontrol birimi tarafından ihale dokümanında örnek menü bulunmadığı, bunun bir eksiklik olarak belirtildiği ve bu değerlendirme gerekçe gösterilerek ihalenin iptal edildiği anlaşılmaktadır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun yukarıda yer verilen 39’uncu maddesinin gerekçesinde, “ Tekliflerin yaklaşık maliyete kıyasla çok yüksek olması veya yaklaşık maliyete göre çok yüksek olmamakla birlikte mevcut ödeneğin verilen teklifleri karşılayamaması, Kanunun temel ilkelerine uygun olmayan durumların tespiti gibi nedenlerle, ihale yetkilisinin onayından önceki herhangi bir aşamada ihale komisyonunun kararı üzerine idareye uluslararası mevzuata paralel bir şekilde ihaleyi iptal etme yetkisi verilerek, buna ilişkin hükümler düzenlenmiştir. ” ifadelerinden de anlaşılacağı üzere, tekliflerin yaklaşık maliyete kıyasla çok yüksek olması, ödenek yetersizliği ya da Kanun’un temel ilkelerine uygun olmayan durumların tespiti gibi durumlarda, ihalede verilmiş tüm teklifleri reddederek ihaleyi iptal etme hususunda takdir yetkisi tanımaktadır. Dolayısıyla, ihalenin iptali konusunda idarelerin takdir yetkisi bulunmakta ise de, bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olduğu ve bu hususların açıkça ortaya konulması gerektiği anlaşılmıştır. Başvuruya konu husus ile ilgili olarak, Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda yer verilen 79.2.6'ncı maddesi gereğince yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere Teknik Şartname’de asgari iki haftalık örnek menü ile bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ve çiğ girdi miktarlarına yer verilmesi gerektiği, başka bir deyişle, örnek menünün aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak amacıyla yapılan bir düzenleme olduğu, dolayısıyla idare tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında açıklama talep edilirken de örnek menünün hazırlanarak teklifi aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilere gönderilmesinin mümkün olduğu, kaldı ki incelenen ihalede sınır değerin altında bir teklif de bulunmadığı göz önüne alındığında, ihale dokümanında örnek menünün bulunmamasının ihalenin iptaline gerekçe oluşturmayacağı ve ihalenin bu gerekçeyle iptalinin kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca, ihalenin iptal gerekçesi olarak esas alındığı anlaşılan ön mali kontrol raporlarında ön malî kontrol sonucunda uygun görüş verilip verilmemesinin, danışma ve önleyici niteliği haiz olduğu, harcama yetkilisi tarafından uygulamaya dair bir bağlayıcılığının bulunmadığı, söz konusu raporda belirtilen hususlara uyulmasının harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağı hususları dikkate alındığında, ön mali kontrolde tespit edilen ve iptale dayanak teşkil eden değerlendirmenin de yukarıda aktarıldığı çerçevede mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, ihalenin iptaline yönelik verilen kararı iptal edilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Diğer taraftan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinde “ Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. ” hükmü yer almaktadır. Başvuru sahibi tarafından 54.677,00 TL başvuru bedelinin Kurum şikâyet gelirleri hesabına yatırıldığı görülmüştür. Yapılan incelemede anılan isteklinin itirazen şikâyete konu iddiasında haklı olduğu tespit edilmiş olup, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumu’na yazılı talebi halinde 54.677,00 TL’lik başvuru bedelinin iadesinin gerektiği anlaşılmıştır. Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptaline yönelik verilen kararı iptal edilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, 1) İdarenin ihalenin iptali kararının iptaline, 2) Başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumu’na yazılı talebi halinde iadesine, Oyçokluğu ile karar verildi. KARŞI OY İnceleme konusu ihalede; başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde yer alan iddialarının incelenmesi neticesinde, Kurul çoğunluğunca Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6'ncı maddesi gereğince yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere Teknik Şartname’de asgari iki haftalık örnek menü ile bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ve çiğ girdi miktarlarına yer verilmesi gerektiği, örnek menünün aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak amacıyla yapılan bir düzenleme olduğu, dolayısıyla idare tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında açıklama talep edilirken de örnek menünün hazırlanarak teklifi aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilere gönderilmesinin mümkün olduğu, kaldı ki incelenen ihalede sınır değerin altında bir teklif de bulunmadığı, ön mali kontrol raporlarında ön malî kontrol sonucunda uygun görüş verilip verilmemesinin, danışma ve önleyici niteliği haiz olduğu, harcama yetkilisi tarafından uygulamaya dair bir bağlayıcılığının bulunmadığı, söz konusu raporda belirtilen hususlara uyulmasının harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağı, ön mali kontrolde tespit edilen ve iptale dayanak teşkil eden değerlendirmenin mevzuata uygun olmadığı gerekçesiyle “ idarenin ihalenin iptali işleminin iptaline ” karar verilmiştir. Başvuru sahibinin ihalenin iptaline ilişkin iddialarının iptal gerekçesi ile sınırlı yapılan incelemesi sonucunda; Başvuruya konu ihale Çocuk Evleri Sitesi - Eryaman Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Bakan Yardımcılıkları tarafından 30.03.2023 tarihinde yapılan “Mamul Yemek Alımı” hizmet alımı ihalesi olup ihalede 16 adet ihale dokümanı indirildiği, ihaleye 5 isteklinin katıldığı, bir isteklinin teklifinin iş deneyim belgesi tutarının teklif ettiği bedeli karşılamadığı gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakıldığı, diğer 4 teklifin geçerli kabul edilerek ihalenin en düşük teklifi veren başvuru sahibi Soran Sosyal Hizmetler Anonim Şirketi, Dunaysır Yemek Temizlik Turizm İnşaat Nakliyat Sağlık Hizmetleri Tekstil Özel Eğitim Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi üzerinde bırakıldığı, ön mali kontrol birimi tarafından ihale dokümanında örnek menü bulunmadığı, bunun bir eksiklik olarak belirtildiği ve bu değerlendirme gerekçe gösterilerek ihalenin iptal edildiği anlaşılmıştır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun; “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur." hükmü, “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü, “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “…İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir. İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder. İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır...” hükmü, “Sözleşmeye davet” başlıklı 42. Maddesinde “41 inci maddede belirtilen sürelerin bitimini, ön mali kontrol yapılması gereken hallerde ise bu kontrolün tamamlandığı tarihi izleyen günden itibaren üç gün içinde ihale üzerinde bırakılan istekliye, tebliğ tarihini izleyen on gün içinde kesin teminatı vermek suretiyle sözleşmeyi imzalaması hususu bildirilir…” hükmü, yer almaktadır. Aktarılan mevzuat hükümlerinden ihalelerde idarelerin 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde sayılan temel ilkelere uymakla sorumlu olduğu, ihale komisyonu kararı üzerine veya idareye yapılan şikayet başvurusu üzerine idarenin verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbest, ihale yetkilisinin de karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylamakta veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal etmekte serbest olmakla birlikte, Kanun ile verilen bu takdir yetkisinin mutlak ve sınırsız olmadığı bu yetkinin kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı kullanılması gerektiği anlaşılmaktadır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde, “…79.2.6. Malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere teknik şartnamede asgari iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapılır ve bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarları belirtilir …” açıklaması, İç Kontrol ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Ön malî kontrolün niteliği” başlıklı 11’inci maddesinde, “ Ön mali kontrol sonucunda uygun görüş verilip verilmemesi, danışma ve önleyici niteliği haiz olup, malî karar ve işlemlerin harcama yetkilisi tarafından uygulanmasında bağlayıcı değildir. Malî karar ve işlemlerin ön malî kontrole tâbi tutulması ve ön malî kontrol sonucunda uygun görüş verilmiş olması, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz ” hükmü yer almaktadır. İhale yetkilisince ihalenin iptal gerekçesi incelendiğinde, sözleşmeye davet aşamasında ön mali kontrol birimi tarafından yapılan incelemede, ihale dokümanında örnek menü bulunmadığı tespitinin yapıldığı, bunun bir eksiklik olarak belirtildiği ve bu hususun ihale yetkilisince ihalenin iptaline gerekçe gösterildiği anlaşılmıştır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6'ncı maddesi gereğince yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere Teknik Şartname’de asgari iki haftalık örnek menü ile bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ve çiğ girdi miktarlarına yer verilmesi gerektiği hususunun açık olduğu, tekliflerin değerlendirilmesinin ihalede sınır değerin altında teklif bulunup bulunmadığından bağımsız olarak yapılması gerektiği, başlangıçta sınır değerin altında teklif verilip verilmeyeceğinin bilinemeyeceği, ön mali kontrol birimince yapılan incelemede ihale dokümanında örnek menü ile bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ve çiğ girdi miktarlarına yer verilmediği tespitinin yapıldığı, ön mali kontrol sonucunda uygun görüş verilip verilmemesinin danışma ve önleyici niteliği haiz olduğu, önerilen malî karar ve işlemlerin harcama yetkilisi tarafından uygulanmasının bağlayıcı olmadığı, malî karar ve işlemlerin ön malî kontrole tâbi tutulması ve ön malî kontrol sonucunda uygun görüş verilmiş olmasının harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğunu da ortadan kaldırmadığı, ancak ihale mevzuatında harcama yetkilisinin ön mali kontrol birimince verilen görüşe uygun şekilde önleyici karar vermesini engelleyici herhangi bir düzenlemenin de bulunmadığı ve ihalenin iptal edilmesi yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullanıldığına ilişkin bir gerekçe ve tespitte de bulunulmadığı hususları bir arada değerlendirildiğinde, ihale yetkilisince ön mali kontrol birimince tespiti yapılan hususun mevzuata aykırılık teşkil ettiği değerlendirmesi yapılarak ihalenin bu gerekçe ile iptal edilmesinde mevzuata aykırılık bulunmamıştır. Açıklanan nedenlerle, başvuru sahibinin ihalenin iptaline ilişkin iddiaları kapsamında yapılan incelemeye göre, yukarıda yapılan açıklama ve değerlendirmeler doğrultusunda ihale yetkilisince ihalenin iptali işlemi yerinde olduğundan “ itirazen şiyayet başvurusunun reddine ” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul çoğunluğunca alınan “idarenin ihalenin iptali işleminin iptaline” niteliğindeki karara katılmıyorum.