TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR ÇETİN HAKKI ŞAŞMAZ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/26248) Karar Tarihi: 2/12/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/26248 Karar Tarihi : 2/12/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Kamber Ozan TUTAL Başvurucu : Çetin Hakk ı ŞAŞMAZ Vekili : Av. Mehmet Rifat BACANLI I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, terörizmin finansman ı suçundan dolay ı başlatılan ceza
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR ÇETİN HAKKI ŞAŞMAZ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/26248) Karar Tarihi: 2/12/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/26248 Karar Tarihi : 2/12/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Kamber Ozan TUTAL Başvurucu : Çetin Hakk ı ŞAŞMAZ Vekili : Av. Mehmet Rifat BACANLI I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, terörizmin finansman ı suçundan dolay ı başlatılan ceza soru şturmas ı sıras ında verilen kayy ım atama karar ı nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği iddias ın a ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 9/6/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurular ın kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurular ın kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 7. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. III. OLAY VE OLGULAR 8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2017/26248 Karar Tarihi : 2/12/2020 3A. FETÖ/PDY ve Darbe Giri şimine İlişkin Genel Bilgiler 9. Türkiye'de çok uzun y ıllard ır faaliyetlerine devam eden ve son y ıllarda Fetullahç ı Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yap ılanmas ı (PDY) olarak isimlendirilen bir yap ılanma bulunmaktad ır (Ayd ın Yavuz ve di ğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, 21-25). 10. Yetkili makamlarca ve soru şturma mercilerince 15 Temmuz darbe teşebbüsünün faili oldu ğu belirtilen FETÖ/PDY'ye ili şkin olarak özellikle son y ıllarda yürütülen soru şturma ve kovu şturmalarda bu yap ılanman ın özellikleri ve faaliyetleriyle ilgili birçok tespit ve de ğerlendirmeye yer verilmi ştir. Buna göre devletin anayasal kurumlar ını ele geçirmek, sonras ında devleti, toplumu ve fertleri kendi ideolojisi do ğrultusunda yeniden şekillendirmek ve oligar şik özellikler ta şıyan bir zümre eliyle ekonomiyi, toplumsal ve siyasal gücü yönetmek amac ıyla mevcut idari sisteme paralel şekilde örgütlenen, ulusal ve uluslararas ı düzeyde siyasi ve ekonomik ittifaklar kuran FETÖ/PDY devlet ve toplum üzerinde bir vesayet kurumu hâline gelmi ştir (Ayd ın Yavuz ve di ğerleri , 26). 11. Türk yarg ı organlar ı, yak ın dönemde verdikleri birçok kararda FETÖ/PDY'nin silahl ı bir terör örgütü oldu ğunu kabul etmi ştir. Bu kapsamda Yarg ıtay Ceza Genel Kurulu 26/9/2017 tarihinde (E.2017/16.MD-956, K.2017/370) ve -terör suçlar ına ilişkin davalar ın temyiz mercii olan- Yarg ıtay 16. Ceza Dairesi 24/4/2017 ve 14/7/2017 tarihlerinde verdi ği kararlarda ( Selçuk Özdemir [GK], B. No: 2016/49158, 26/7/2017, 20, 21) FETÖ/PDY'ni n silahl ı bir terör örgütü oldu ğu sonucuna varm ıştır. 12. FETÖ/PDY'nin ulusal güvenlik üzerinde olu şturduğu tehdit; idari organlar ın karar, aç ıklama ve uygulamalar ına da konu olmu ştur. Bu ba ğlamda devlet yetkilileri sürekli olarak an ılan yap ılanman ın ülke güvenli ği için bir tehdit oldu ğuna dair aç ıklamalarda bulunmuştur. Bu de ğerlendirmeler Millî Güvenlik Kurulu (MGK) kararlar ında da ifade edilmiştir. MGK; söz konusu yap ılanmay ı 2014 y ılı başından itibaren s ıras ıyla halk ımızın huzurunu ve ulusal güvenli ğimizi tehdit eden yap ılanma , devlet içindeki illegal yap ılanma , kamu düzenini bozan iç ve d ış legal görünüm alt ında illegal faaliyet yürüten paralel yapılanma , paralel devlet yap ılanmas ı, terör örgütleriyle i ş birliği içinde hareket eden paralel devlet yap ılanmas ı ve bir terör örgütü olarak kabul etmi ştir. Söz konusu MGK kararlar ının her biri bas ın duyurular ı arac ılığıyla kamuoyuyla payla şılm ıştır. Yine FETÖ/PDY 2014 y ılında, Millî Güvenlik Siyaset Belgesi'nde Legal Görünümlü İllega l Yap ılar başlığı alt ında Paralel Devlet Yap ılanmas ı ad ıyla yer alm ış; Jandarma Genel Komutanl ığı ise 8/1/2016 tarihinde FETÖ/PDY'yi mevcut terör örgütleri listesine dâhil etmiştir (Ayd ın Yavuz ve di ğerleri , 33). 13. Türkiye 15/7/2016 tarihinde askerî bir darbe te şebbüsüyle kar şı karşıya kalm ış, bu nedenle 21/7/2016 tarihinde ülke genelinde ola ğanüstü hâl ilan edilmesine karar verilmi ş ve olağanüstü hâl bugüne kadar birçok kez uzat ılm ıştır. Kamu makamlar ı ve soruşturma mercileri -olgusal temellere dayanarak- bu te şebbüsün arkas ında Türkiye'de çok uzun yıllard ır faaliyetlerine devam eden FETÖ/PDY yap ılanmas ının olduğunu değerlendirmi ştir (Ayd ın Yavuz ve di ğerleri , 12-25). 14. Darbe giri şiminin engellenmesinden sonra ba şta yarg ı mensuplar ı ve emniye t görevlileri olmak üzere çok say ıda kamu görevlisiyle ilgili disiplin soru şturmalar ı yürütülmü ş, birçok kamu görevlisi hakk ında kamu görevinden ç ıkarma da dâhil olmak üzere Başvuru Numaras ı: 2017/26248 Karar Tarihi : 2/12/2020 4disiplin yapt ırımlar ı veya idari tedbirler uygulanm ıştır. Ayr ıca FETÖ/PDY ile irtibatl ı olduğu değerlendirilen baz ı ticari kurulu şlara, finans kurulu şlar ına ve medya organlar ına yönelik idari birtak ım tedbirlere de ba şvurulmuştur (Ayd ın Yavuz ve di ğerleri , 34, 35). B. FETÖ/PDY'nin Mali Yap ılanmas ına İlişkin Genel Bilgiler 15. FETÖ/PDY'nin mali yap ılanmas ı ve finans kaynaklar ı çok say ıda yarg ı karar ı ile idari işlem ve raporlarda ortaya konulmu ştur (Ayd ın Yavuz ve di ğerleri , 26; Yarg ıtay 16. Ceza Dairesinin 10/7/2017 tarihli ve E.2017/1517, K.2017/4830 say ılı, 28/12/2017 tarihli ve E.2017/2999, K.2017/5811 say ılı kararlar ı; Mali Suçlar ı Araştırma Kurulu taraf ından düzenlenen 5/8/2016 ve 5/10/2016 tarihli raporlar). Bu kararlar ile raporlara göre örgütün mali yap ılanmas ına ilişkin tespitler şöyle özetlenebilir: i. FETÖ/PDY; bünyesinde bulunan ışık (talebe) evleri, okullar, yurtlar ve dershaneler arac ılığıyla ulaştığı gençleri amaçlar ı doğrultusunda yeti ştirmiş ve bu kişiler yap ılanman ın insan kayna ğını oluşturmuştur. Yap ılanmaya mensup ki şilerin gelirlerinin belli bir oran ı himmet ad ı alt ında al ınm ış, yap ılanmadan ayr ılmak isteyen kişilere bask ı ve çeşitli yapt ırımlar uygulanm ıştır. Çeşitli yarg ı kararlar ında, örgüt üyelerinin gelirlerinin bir miktar ını himmet olarak örgüte verdikleri belirtilmi ştir. Bu bağlamda örgüt üyesi devlet memurlar ı ve diğer kamu görevlilerinin ilk maa şlar ının tamam ını, sonraki maa şlar ının da %10-15 gibi bir bölümünü himmet olarak örgüte verdikleri ifade edilmi ştir. İkinci olarak örgüte ba ğlı şirketlerin de gelirlerinin bir bölümünü himmet ad ı alt ında örgüte transfer etti ği vurgulanm ıştır. Ankara Cumhuriyet Ba şsavc ılığının 25/1/2018 tarihli iddianamesinde himmet uygulamas ı ile ilgili şu bilgilere yer verilmi ştir: "Örgütün himmet yolu ile sa ğlad ığı gelirler genel olarak mütevelli heyetleri vas ıtas ı ile toplanmaktad ır. Örgütün sohbet gruplar ında yer alan ki şilerden; sohbet toplant ılar ına düzenli olarak kat ılıp verilen görevleri yerine getiren, örgütün verdi ği talimatlar ı sorgulamaks ızın itaat eden ve maddi gücü yerinde olan kimseler seçilerek mütevelli heyeti üyesi yap ılmaktad ır. Sohbet gruplar ında zekât, burs, kurban ve himmet ad ı alt ında parala r toplan ırken; mütevelli heyeti üyesi ki şiler ayr ıca bir ışık evinin maddi ihtiyaçlar ından sorumlu tutulmaktad ır. Mütevelliler toplad ıklar ı paray ı sohbet hocas ının yan ında getirdi ği muhasebecilere vermektedir. Örgütün mali kay ıtlar ını bu muhasebeciler tutmaktad ır. İl imam ının da bir muhasebecisi bulunmakta ve il genelinde mali kay ıt tutmaktad ır. Mütevellide yer alanlar aras ından her üç mütevelli heyetinden bir mali heyet te şekkül edecek şekilde isimler seçilmektedir. Mali heyetler yurtd ışında bulunan örgüte ait yurt ve okullar ın yap ımı için ihtiyaç duyulan paran ın, hangi mütevelli heyetinden ne kadar toplanaca ğına karar vermektedir. Mali heyet toplant ılar ı dünyan ın her yerinde Sal ı günleri sabah namaz ından sonra gerçekle ştirilmekte ve bu toplant ılara mütevelli heyet sohbe t hocalar ı da kat ılmaktad ır. İlçe imamlar ının sorumlulu ğu alt ında bulunan mütevelli heyetlerinin üstünde, il imamlar ının sorumlulu ğundaki il mütevelli heyeti yer almaktad ır. İl genelinde ne kadar para toplanaca ğına ise ilin ba ğlı bulundu ğu bölgenin toplant ısında karar verilmektedir. Burada al ınan karar mütevelli heyet toplant ısı ad ı alt ında y ılda bir kez düzenlenen gizli toplant ıda mensuplara aktar ılmaktad ır. Kişilerden al ınan himmet vaadi nakit, çek, senet kar şılığı olarak tahsil edilmekte; çek ve senetlerin ödenememesi halinde icra yoluna ba şvurulmaktad ır. İl imam ının koordinesinde y ılda en az bir kez mütevelli heyeti üyelerinin kat ılımı ile kamp düzenlenmektedir. Kamplar esnas ında dini duygular istismar edilerek himmet, zekat, kurban ve ö ğrenci bursu ad ı alt ında toplanan paralar ın art ırılmas ı sağlanmakta, toplanan paralar ın karşılığının Cennet ile mükafatland ırılmak olaca ğı vurgulanmaktad ır. Mütevelli heyeti mensuplar ı, iş adamlar ının kurduğu sivil toplum Başvuru Numaras ı: 2017/26248 Karar Tarihi : 2/12/2020 5kuruluşlar ına üye yap ılmakta, kimin hangi STK ya üye olaca ğı sohbet abisi taraf ından belirlenmektedir. Örgüt bu kurulu şlar ın başkan ve üye seçimlerinde söz sahibi olmay ı böylelikle de hükümete bask ı yapabilmeyi hedeflemektedir." ii. FETÖ/PDY, zamanla faaliyetlerini birçok alanda geni şletmiş ve Türkiye'nin yan ı s ıra yüz elliyi a şkın ülkede yayg ınlaştırm ıştır. Nitekim söz konusu yap ılanman ın yurt içinde ve yurt d ışında eğitim, sağlık, medya, finans, ticaret, sivil toplum gibi farkl ı alanlarda faaliyet gösteren çok say ıda kurulu şu bulunmaktad ır. Özellikle ülkemizdeki baz ı dershane ve okullar ile çok say ıda ülkede örgütle ili şkili eğitim kurumlar ından toplanan paralar ile burs ad ı alt ında toplanan paralar örgütün önemli bir gelir kayna ğını oluşturmaktad ır. iii. FETÖ/PDY'nin sosyal, kültürel ve ekonomik alanda yürüttü ğü yasal faaliyetleri; dershaneler, okullar, üniversiteler, dernekler, vak ıflar, sendikalar, meslek odalar ı, iktisadi kurulu şlar, finans kurulu şlar ı, gazeteler, dergiler, TV kanallar ı, radyolar, internet siteleri, hastaneler gibi sivil alanlara ili şkindir. Bunun yan ında bazen bu yasal kurulu şlar ın içinde gizlenmi ş olan bazen de yasal yap ıdan tamamen farkl ı şekilde konumlanan ve hareket eden, özellikle de kamusal alana yönelik faaliyetlerde bulunan illegal bir yap ılanma söz konusudur. Bu kapsamda kamu kaynaklar ının örgüte ba ğlı şirket, dernek ve vak ıflar yoluyla örgüt birimlerine aktar ılmas ı sağlanm ıştır. iv. Ayr ıca kişilerin dinî duygular ını istismar etmek suretiyle kurban bedeli , sadaka , zekât gibi adlar alt ında para veya ayni yard ım topland ığı tespit edilmi ştir. Kimi durumlarda tehdit ve cebir yoluna gidilerek gazete ve dergilere abonelik ücreti alınmas ı, örgüte yak ın dernek ve vak ıflara bağışlar toplanmas ı da önemli finansal kaynaklardan biri olarak gösterilmektedir. C. Başvurucuya İlişkin Süreç 16. Başvurucu Şaşmaz Yap ı Medikal İnşaat Sanayi ve Ticaret Limitet Şirketi, Edehan Gayrimenkul Yat ırım Dan ışmanl ık Sanayi ve Ticaret Limitet Şirketi ve Çetin Makin a Hırdavat İnşaat Ortopedi Sanayi ve Ticaret Limitet Şirketinin orta ğıdır. 17.İstanbul Anadolu Cumhuriyet Ba şsavc ılığı, FETÖ/PDY hakk ında başlatm ış olduğu soruşturma kapsam ında terör örgütünün finansman sa ğlayan Kaynak Holding ile ticari bağlant ılar ı bulunduğu iddias ıyla başvurucunun orta ğı ve yöneticisi oldu ğu şirketlere kayy ım atanmas ını 26/8/2016 tarihinde talep etmi ştir. 18.İstanbul Anadolu 2. Sulh Ceza Hâkimli ği ayn ı tarihli karar ı ile talebi kabu l etmiş ve 4/12/2004 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 133. maddesi uyar ınca başvurucunun orta ğı ve yöneticisi oldu ğu şirketlere kayy ım atanmas ına kara r vermiştir. Kararda; kayy ım olarak atanan ki şilerin yönetim organ ının tüm yetkilerine sahip olduğu, şirketlerin yönetim organ ının yetkilerinin tümünün kayy ımlara devredildi ği ve yeni yönetim organ ının kayy ımlarca olu şturulacağı aç ıklanm ıştır. Karar ın gerekçesinde; tedbire konu şirketlerin FETÖ/PDY'nin finansal kayna ğı olan Kaynak Holding ile ticari bağlant ılar ının bulundu ğunun tespit edildi ği belirtilmi ştir. 19. Başvurucu, kayy ım atama karar ına 29/3/2017 tarihinde karara itiraz etmi ştir. İtiraz dilekçesinde; tedbire konu mal varl ığının soruşturma konusu suç ile irtibat ı olmad ığı, Başvuru Numaras ı: 2017/26248 Karar Tarihi : 2/12/2020 6alınacak bir bilirki şi raporu neticesinde terör örgütü ile bir ba ğlant ının bulunmad ığının tespit edileceği, şirketlere ait mal varl ığının miras yoluyla intikal etti ği ve şirketlerin gelir kayna ğını gayrimenkullerden elde edilen kira gelirinin olu şturduğu belirtilmi ştir. 20.İtiraz ı inceleyen İstanbul Anadolu 3. Sulh Ceza Hâkimli ği 14/4/2017 tarihinde itiraz ı reddetmi ştir. Karar ın gerekçesinde; itiraz dilekçesinin ekinde tapu kay ıtlar ının bulunmad ığı, bilirkişi raporunun söz konusu a şamada soru şturma makam ınca al ınabileceği ve hâkimliğin bilirkişi raporu alma görevinin bulunmad ığı ifade edilmi ştir. 21. Bu karar, ba şvurucu vekiline 11/5/2017 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 22. Başvurucu 9/6/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 23. Konu hakk ında ilgili hukuk için bkz. Hamdi Ak ın İpek, B. No: 2015/17763, 24/5/2018, 35-61. V.İNCELEME VE GEREKÇE 24. Mahkemenin 2/12/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 25. Başvurucu; savunmas ı al ınmadan mal varl ığı hakk ında tedbir karar ı verildiğini, hakk ında kesinle şmiş bir mahkûmiyet hükmü bulunmad ığını ve soruşturman ın gizli olmas ı nedeniyle suç ve delillerin ortaya konulmad ığını iddia etmi ştir. Başvurucu; ticari faaliyetlerinin soru şturma konusu suç ile ba ğlant ısının bulunmad ığını, şirketler üzerindeki taşınmazlar ın miras yoluyla intikal etti ğini ve şirketlerin terör örgütünün finansman ı için kullan ılmad ığını ifade etmi ştir. Başvurucu bu gerekçelerle mülkiyet ve adil yarg ılanma haklar ı ile birlikte suç ve cezada kanunilik ilkesinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 26. Bakanl ık görüşünde; ba şvurucunun tüm mal varl ığı hakk ında bir tedbir uygulanmad ığını ve kaçak olan ba şvurucu hakk ındaki ceza yarg ılamas ının devam etti ğini açıklam ıştır. Bakanl ık, tedbir karar ının şartlar ı oluşmad ığı iddias ının 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesi uyar ınca tazminat davas ında ileri sürülebilece ğini ifade etmi ştir. Bakanl ık; yürütülen ceza soru şturmas ı kapsam ında 5271 say ılı Kanun'un 133. maddesine uygun olarak verilen kayy ım atama karar ında herhangi bir keyfîlik ya da takdir hatas ı bulunmad ığını, dolay ısıyla müdahalenin kanuni, me şru ve orant ılı olduğunu belirtmi ştir. B. Değerlendirme 27. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucu; mülkiyet hakk ı yan ında adil yarg ılanma hakk ının ve suç ve cezada kanunilik ilkesinin ihlal edildi ğini ileri sürmü şse de Başvuru Numaras ı: 2017/26248 Karar Tarihi : 2/12/2020 7şikâyetlerinin özü, orta ğı ve yöneticisi oldu ğu şirketlerin yönetiminin kayy ıma devredilmesi nedeniyle mal varl ığı bak ımından önemli zararlara yol aç ıldığı şikâyetine ba ğlı olarak mülkiyet hakk ının ihlali iddias ına ilişkindir. Bu nedenle ba şvurucunun ileri sürdü ğü iddiala r mülkiyet hakk ı kapsam ında incelenmi ştir. 28. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 48. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında aç ıkça dayanaktan yoksun ba şvurular ın Anayasa Mahkemesince kabul edilemezli ğine karar verilebilece ği belirtilmiştir. Bu ba ğlamda ba şvurucunun ihlal iddialar ını kan ıtlayamad ığı, temel haklara yönelik bir müdahalenin olmad ığı veya müdahalenin me şru olduğu aç ık olan ba şvurular ile karmaşık veya zorlama şikâyetlerden ibaret ba şvurular aç ıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir ( Hikmet Balabano ğlu, B. No: 2012/1334, 17/9/2013, 24). 29. Benzer şikâyetlerin incelendi ği Hamdi Ak ın İpek başvurusunda, yönetimin kamu gücü kullan ılarak kayy ıma devredilmesinin şirket orta ğı ve yöneticisi konumundaki başvurucu yönünden mülkiyet hakk ı kapsam ında tan ınan tasarruf yetkisini k ısıtlad ığı belirtilerek kayy ım atama şeklindeki tedbirin suç isnad ı kapsam ında uygulanan geçici bir koruma tedbiri mahiyetinde oldu ğuna işaret edilmi ştir. Bu tespitten hareketle ba şvurucunun mevcut a şama itibar ıyla mülkünden yoksun b ırak ılmad ığı ancak toplum yarar ına ayk ırı olarak suçta kullan ılmas ının önlenmesi amac ıyla mülkün kontrolü nedeniyle mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalenin mülkiyetin kullan ımının kontrolüne veya düzenlenmesine ilişkin üçüncü kural çerçevesinde incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir (benzer yönde Hamdi Ak ın İpek, 87). 30. Anayasa n ın 35. maddesinde mülkiyet hakk ı s ınırsız bir hak olarak düzenlenmemi ş, bu hakk ın kamu yarar ı amac ıyla ve kanunla s ınırland ırılabileceği öngörülmü ştür. Mülkiyet hakk ına müdahalede bulunulurken, temel hak ve özgürlüklerin sınırland ırılmas ına ilişkin genel ilkeleri düzenleyen Anayasa'n ın 13. maddesinin de gözönünde bulundurulmas ı gerekmektedir. An ılan madde uyar ınca temel hak ve özgürlükler, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olmaks ızın Anayasa'n ın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Dolay ısıyla mülkiyet hakk ına yönelik müdahalenin Anayasa'ya uygun olabilmesi için müdahalenin kanuna dayanmas ı, kamu yarar ı amac ı taşımas ı ve ayr ıca ölçülülük ilkesi gözetilerek yap ılmas ı gerekmektedir ( Recep Tarhan ve Afife Tarhan , B. No: 2014/1546, 2/2/2017, 62). 31. Ceza soru şturmas ı kapsam ında terör örgütü ile ba ğlant ısı bulunduğu ve terörün finansman ında rolü bulundu ğu gerekçesiyle 5271 say ılı Kanun'un 133. maddesi uyar ınca şirketlere kayy ım atanmas ı şeklindeki müdahalenin kanunilik unsurunu ta şıdığı aç ıktır. 32. Terörizmin finansman ının önlenmesi amac ıyla ve suçtan elde edildi ği gerekçe gösterilerek muhtemel bir müsaderenin sonuçsuz kalmamas ı için terörizme mali kayna k sağlayan kişi veya kurumlar ın mal varl ıklar ının geçici olarak dondurulmas ı ya da somut olayda oldu ğu gibi şirketlerin yönetiminin tedbir amac ıyla kamu gözetimi veya denetimine alınmas ı gibi tedbirlerin uygulanmas ının kamu yarar ına dayal ı meşru bir amac ı bulunmaktad ır (benzer yöndeki bkz. Hamdi Ak ın İpek, 99, 100). 33. Mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalenin kanuni olmas ı ve kamu yarar ına dayal ı meşru bir amac ının bulunmas ı yeterli olmay ıp ayr ıca müdahalenin ölçülü olmas ı da gerekmektedir. Hak ve özgürlüklerin s ınırland ırılmas ında dikkate al ınacak ölçütlerden biri Başvuru Numaras ı: 2017/26248 Karar Tarihi : 2/12/2020 8olan Anayasa'n ın 13. maddesinde öngörülen ölçülülük ilkesi uyar ınca mülkiyet hakk ının sınırland ırılmas ı suretiyle elde edilmek istenen kamu yarar ı ile bireyin haklar ı aras ında adil bir dengenin sa ğlanmas ı zorunludur. Bu adil denge, ba şvurucunun şahsi olarak ola ğan d ışı ve aşırı bir yüke katland ığının tespit edilmesi durumunda bozulmu ş olacakt ır. 34. Mülkiyet hakk ına yap ılan bir müdahalenin Anayasa'n ın 13. ve 35. maddelerine göre ölçülü olabilmesi için her şeyden önce bu tedbirin öngörülen kamu yarar ı amac ını gerçekleştirmeye elveri şli olmas ı zorunludur. Di ğer taraftan müdahalede bulunulurken takip edilen kamu yarar ı amac ını gerçekle ştirmeye en uygun arac ın seçilmesi gerekmektedir. Bu alanda hangi araçlar ın tercih edilece ği ise öncelikli olarak daha isabetli karar verebilecek konumda olan ilgili kamu makamlar ının yetkisindedir. Bu nedenle hangi arac ın tercih edileceğinin belirlenmesi hususunda idarelerin belli ölçüde takdir yetkisi bulunmaktad ır. Ne var ki seçilen arac ın gereklili ğine ilişkin olarak idarelerin sahip oldu ğu takdir yetkisi s ınırsız değildir. Tercih edilen arac ın müdahaleyi ula şılmak istenen amaca nazaran bariz bir biçimde ağırlaştırmas ı durumunda müdahalenin gerekli olmad ığı sonucuna ula şılmas ı mümkündür. Ancak bu kapsamda yap ılacak denetim, seçilen arac ın isabet derecesine yönelik olmay ıp hak ve özgürlükler üzerinde olu şturduğu müdahalenin a ğırlığına dönük olacakt ır (baz ı değişikliklerle birlikte bkz. Hamdi Ak ın İpek, 108; Hanife Ensaro ğlu, B. No: 2014/14195, 20/9/2017, 67). 35. Ayr ıca mülkiyet hakk ına müdahaleye yol açan tedbirlerin keyfî veya öngörülemez biçimde uygulanmamas ı gerekmektedir. Aksi takdirde mülkiyet hakk ının etkin bir biçimde korunmas ı mümkün olmaz. Bu sebeple kamu makamlar ınca başvurucunun eylemi ile tedbire yol açan kanuna ayk ırılık aras ında bağlant ı olduğunu gösterir makul bir değerlendirme yap ılmal ıdır. Bu ba ğlamda elkoyma veya müsadere gibi tedbirler yoluyla mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalelerin bireyin menfaatleri ile kamunun yarar ı aras ında olmas ı gereken adil dengeyi bozmamas ı için suça veya kabahate konu e şyan ın malikinin davran ışı ile kanunun ihlali aras ında uygun bir illiyet ba ğının olmas ı ve iyi niyetli eşya malikine e şyas ını -tehlikeli olmamas ı kayd ıyla- geri kazanabilme olana ğının tan ınmas ı veya iyi niyetli malikin bu nedenle olu şan zarar ının tazmin edilmesi gerekmektedir ( Bekir Yaz ıcı [GK], B. No: 2013/3044, 17/12/2015, 31-80; Hanife Ensaro ğlu, 66; Hamdi Ak ın İpek, 115). 36. Bunun yan ında söz konusu tedbir gerek kapsam ı gerekse de süresi itibar ıyla orant ılı olarak uygulanmal ıdır. Kamu yarar ı amac ı doğrultusunda mülkle ilgili olarak bu ve benzeri tedbirlerin uygulanmas ının zarara yol açmas ı ise kaç ınılmazd ır. Ancak bu zarar ın kaç ınılmaz olandan a ğır veya aşırı sonuçlara da yol açmamas ı ya da olu şmas ı durumund a böyle bir zarar ın kamu makamlar ınca makul bir sürede, uygun bir yöntem ve vas ıtalarla gideriminin sa ğlanmas ı gerekmektedir. Buna göre kamu makamlar ının kanuna dayal ı olarak ve ilgili kamu yarar ı amac ı doğrultusunda mülkiyet hakk ına müdahale te şkil eden tedbirler uygulamas ı ve bu tedbirlerin belirli bir süre de devam etmesi ancak bireyin mülkiyet hakk ının korunmas ının gerekliliklerine uyuldu ğu takdirde ölçülü görülebilir ( Hanife Ensaro ğlu, 67). 37. Başvurucunun orta ğı ve yöneticisi oldu ğu şirketlere terörizmin finansman ının önlenmesi ve muhtemel bir müsaderenin güvence alt ına al ınmas ı amac ıyla kayy ım atanm ıştır. 38. Somut olayda müdahalenin ölçülülü ğünün değerlendirilmesi bak ımından as ıl önem taşıyan ölçüt orant ılılıktır. Öngörülen tedbirin maliki ola ğan d ışı ve aşırı bir yük alt ına sokmas ı durumunda müdahalenin orant ılı ve dolay ısıyla ölçülü oldu ğundan söz edilemez. Bu Başvuru Numaras ı: 2017/26248 Karar Tarihi : 2/12/2020 9itibarla, uygulanan tedbirle ba şvuruculara a şırı ve orant ısız bir yük yüklenip yüklenmedi ğinin tespiti gerekmektedir. 39. Bu kapsamda uygulanan tedbire kar şı iddia ve savunmalar ını etkin bir biçimde ortaya koyabilme olana ğının başvurucuya tan ındığı, derece mahkemelerinin kayy ım atanmas ı ve bu atamaya yönelik itiraz ın reddi kararlar ının konuya ili şkin olarak tespit ve değerlendirmeler içerdi ği görülmü ştür. Şöyle ki yukar ıda anlat ılan hukuki süreç nazara alındığında başvurucunun orta ğı olduğu şirketlerin yürütülen soru şturma ile olan ili şkisi ve hangi nedenlerle kayy ım atanmas ı yoluna gidildi ğinin ilgili yarg ı mercilerince aç ıkland ığı anlaşılmaktad ır. Dolay ısıyla başvurucunun orta ğı olduğu şirketlerin yönetiminin kayy ıma devredilmesine dayanak olarak kuvvetli bir suç şüphesinin bulundu ğu ve yarg ısal makamlar ın vermiş olduğu kararlar ın keyfîliğinden söz edilemeyece ği aç ıktır (benzer yönde bkz. Hamdi Ak ın İpek, 115, 116). 40. Öte yandan sulh ceza hâkimli ği taraf ından başlatılan bir ceza soru şturmas ı içinde verilen kayy ım kararlar ı nedeniyle şirket veya ortaklar ının meydana gelecek zararlar ını telafi edecek birtak ım koruyucu düzenlemeler de mevcuttur. Buna göre 5271 say ılı Kanun'un 133. maddesinin (2) numaral ı f ıkras ında, kayy ıma şirket bütçesinden ödenen ücretin tamam ının soruşturma veya kovu şturma konusu suçtan dolay ı kovuşturmaya yer olmad ığı veya beraat karar ının verilmesi hâlinde kanuni faiziyle birlikte ödenece ği hüküm alt ına alınm ıştır. Ayr ıca ayn ı maddenin (3) numaral ı f ıkras ında, ilgililerin atanan kayy ımın işlemlerine kar şı görevli mahkemeye 22/11/2001 tarihli ve 4721 say ılı Türk Medeni Kanunu ve 29/6/1956 tarihli ve 6762 say ılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre ba şvurabilecekleri belirtilmiştir. Dolay ısıyla başvurucunun bu maddeye göre şirketlerin yönetimi ile ilgili olarak kayy ımın işlemlerine kar şı her zaman dava açabilme hakk ı bulunmaktad ır. Bunun yan ında yine bu maddenin (4) numaral ı fıkras ında, kayy ımlar ın görevleriyle ilgili i ş ve işlemlerinden dolay ı 5271 say ılı Kanun'un 142. ila 144. maddeleri uyar ınca devlet aleyhine tazminat davas ı açılabileceği düzenlenmi ştir (benzer yönde bkz. Hamdi Ak ın İpek, 120). 41. Bu itibarla Hamdi Ak ın İpek karar ında da vurguland ığı üzere özellikle örgütl ü suçlarla mücadele alan ında kamu makamlar ının sahip oldu ğu geniş takdir yetkisinin bulunduğu ve somut olayda şikâyet edilen tedbirin niteli ği ile bu tedbire ili şkin olarak başvurucuya sa ğlanan güvenceler dikkate al ındığında müdahalenin ba şvurucuya şahsi olarak aşırı ve olağan d ışı bir külfet yüklemedi ği değerlendirilmi ştir. Bu sebeple ba şvuruya konu müdahalenin kamu yarar ı ile başvurucunun mülkiyet hakk ının korunmas ı aras ında olmas ı gereken adil dengeyi bozmad ığı ve ölçülü oldu ğu sonucuna var ılm ıştır. 42. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, Başvuru Numaras ı: 2017/26248 Karar Tarihi : 2/12/2020 10B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 2/12/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Y ıldız SEFERİNOĞLU