TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR BAHATTİN ÇENGEL VE HANDAN GEL GÜNEŞ BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2018/37648) Karar Tarihi: 18/11/2020 Başvuru Numarası : 2018/37648 Karar Tarihi : 18/11/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞ Raportör : Tuğba TUNA IŞIK Başvurucular : 1. Bahattin ÇENGEL 2. Handan GEL GÜNEŞ Başvurucular Vekili : Av. Ayşe BATUMLU KAYA I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, h
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR BAHATTİN ÇENGEL VE HANDAN GEL GÜNEŞ BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2018/37648) Karar Tarihi: 18/11/2020 Başvuru Numarası : 2018/37648 Karar Tarihi : 18/11/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞ Raportör : Tuğba TUNA IŞIK Başvurucular : 1. Bahattin ÇENGEL 2. Handan GEL GÜNEŞ Başvurucular Vekili : Av. Ayşe BATUMLU KAYA I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, hukuk davasında delillerin değerlendirilmesi ve huku k kurallarının uygulanmasında hata yapılarak adil olmayan karar verilmesi ve u zun yargılama nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜRECİ 2. Başvurular 19/12/2018 ve 24/2/2020 tarihlerinde yapılmıştır.3. Başvurular, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ö n incelemesinde n sonra Komisyona sunulmuştur. 4. 2020/9581 başvuru numaralı bireysel başvuru dosyasının konu yö nünden hukuki irtibatı nedeniyle 2018/37648 başvuru numaralı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmesine, incelemenin 2018/37648 başvuru numaralı bire ysel başvuru dosyası üzerinden yürütülmesine karar verilmiştir. 5. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafında n yapılmasına karar verilmiştir. 6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve es as incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. 7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir. Başvuru Numarası : 2018/37648 Karar Tarihi : 18/11/2020 3III. OLAY VE OLGULAR 8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili ola ylar özetle şöyledir: 9. Başvurucular, delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kuralları nın uygulanmasında hata yapılarak adil olmayan karar verilmesi ve y argılamanın uzun sürmesi nedenleriyle adil yargılanma hakkının ve diğer anayasal hakları nın ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur. IV. İNCELEME VE GEREKÇE10. Mahkemenin 18/11/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda baş vuru incelenip gereği düşünüldü: A. Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İdd ia 1. Başvurucu Handan Gel Güneş Bakımından a. Başvurucunun İddiaları11. Başvurucunun 30/4/2014 tarihinde açtığı davanın yargılaması 11/10/2018 tarihinde tamamlanmıştır. Başvurucu, uzun süren yargılama neden iyle makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. b. Değerlendirme12. Anayasa'nın 36. ve 141. maddeleri bağlamında medeni hak ve y ükümlülüklere ilişkin uyuşmazlıkların makul sürede karara bağlanması gerektiğ ine dair temel ilkeler, Anayasa Mahkemesince daha önce incelenmiş ve bu konuda karar ve rilmiştir (bkz. Selahattin Akyıl, B. No: 2012/1198, 7/11/2013). Başvuru konusu olayda bu ilkele rden ayrılmayı gerektiren bir husus bulunmamaktadır. 13. Somut olayda 30/4/2014 tarihinde idare mahkemesinde açılan d ava ile başlayan yargılama sürecinin 11/10/2018 tarihinde tamamlandığı anlaşılmı ştır. 14. Başvuruya konu yargılama süreci incelendiğinde davanın iki dereceli bir yargılama sisteminde toplam 4 yıl 5 ay sürdüğü, yargılama süres inin bütünü dikkate alındığında başvurucunun haklarını ihlal edecek bir gecikme olm adığı sonucuna ulaşılmıştır. 15. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. 2. Başvurucu Bahattin Çengel Bakımından a. Başvurucunun İddiaları16. Başvurucunun 27/6/2014 tarihinde açtığı davanın yargılaması 15/1/2020 tarihinde tamamlanmıştır. Başvurucu, uzun süren yargılama neden iyle makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Başvuru Numarası : 2018/37648 Karar Tarihi : 18/11/2020 4b. Değerlendirme i. Kabul Edilebilirlik Yönünden 17. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine ka rar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul sür ede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna kar ar verilmesi gerekir. ii. Esas Yönünden 18. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasını da kapsayacak şe kilde- yargılamanın sona erdiği tarih, yargılaması devam eden davalar yönünden ise Anaya sa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle i lgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Güher Ergun ve di ğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, 50, 52). 19. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığ ı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususl ar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , 41, 45). 20. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda v erdiği kararlar dikkate alındığında yaklaşık 5 yıl 7 aylık yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir. 21. Açıklanan gerekçelerle Anayasa nın 36. maddesinde güvence al tına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilme si gerekir. B. Diğer İhlal İddiaları 22. Başvurucular, delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallar ının uygulanmasında hata yapılarak adil olmayan karar verilmesi nede niyle adil yargılanma hakkının ve diğer anayasal haklarının ihlal edildiğini ileri sü rmüştür. Başvurucuların belirtilen şikâyetleri yönünden açık bir ihlalin bulunmadığı de ğerlendirildiğinden başvurunun diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekmektedi r. C. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden23. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir : (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Başvuru Numarası : 2018/37648 Karar Tarihi : 18/11/2020 5Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 24. Başvurucu Bahattin Çangel, ihlalin tespiti ile 50.000 TL man evi tazminata kara r verilmesi talebinde bulunmuştur. 25. Somut olayda başvurucu Bahattin Çengel'in makul sürede yargı lanma hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır. 26. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararı karşılığ ında başvurucu Bahattin Çengel'e net 10.000 TL manevi tazminat ödenmesine, faz laya ilişkin talebin reddine karar verilmesi gerekir. 27. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 446,90 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.446,90 TL yargılama giderinin başvur ucu Bahattin Çengel'e ödenmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle;A. 1. Başvurucu Handan Gel Güneş bakımından makul sürede yargılan ma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, 2. Başvurucu Bahattin Çengel bakımından makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, 3. Diğer ihlal iddialarının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, B. Başvurucu Bahattin Çengel bakımından Anayasa nın 36. maddesin de güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE , C. Başvurucu Bahattin Çengel'e net 10.000 TL manevi tazminat ÖDE NMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE, D. Başvurucu Handan Gel Güneş bakımından yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına, 446,90 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücre tinden oluşan toplam 3.446,90 TL yargılama giderinin başvurucu Bahattin Çengel'e ÖDE NMESİNE, E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmas ına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar ge çen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA, Başvuru Numarası : 2018/37648 Karar Tarihi : 18/11/2020 6F. Kararın bir örneğinin bilgi için Mustafakemalpaşa Hukuk Mahke mesine (E.2014/463, K.2015/1019) GÖNDERİLMESİNE, G. Kararın bir örneğinin bilgi için Yargıtay 9. Hukuk Dairesine (E.2017/13537, K.2020/414) GÖNDERİLMESİNE, H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 18/11 /2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahadd in MENTEŞ