başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir başvurucu şirket dış ticaret müsteşarlığı marmara bölge müdürlüğüne başvuruda bulunarak yüz adet samsung s yüz adet samsung ve yüz adet apple cinsi eşyayı ithal edeceğini beyan etmiştir başvurucu şirkete bu eşya için tarihinde uygunluk belgesi verilmiştir ancak gümrük memurlarınca yapılan fiziki muayene sonucu başvurucunun ithal ettiği eşyanın alınan uygunluk belgesindekinden farklı olarak yüz elli adet nokia marka
başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir başvurucu şirket dış ticaret müsteşarlığı marmara bölge müdürlüğüne başvuruda bulunarak yüz adet samsung s yüz adet samsung ve yüz adet apple cinsi eşyayı ithal edeceğini beyan etmiştir başvurucu şirkete bu eşya için tarihinde uygunluk belgesi verilmiştir ancak gümrük memurlarınca yapılan fiziki muayene sonucu başvurucunun ithal ettiği eşyanın alınan uygunluk belgesindekinden farklı olarak yüz elli adet nokia marka ve model cep telefonu olduğu tespit edilmiştir öte yandan d dijital tek tele ele san ve tic ltd şti d teknoloji ltd şti tarafından yüz adet nokia yüz elli adet nokia elli adet nokia üç yüz başvuru numarası karar tarihi adet nokia ve yüz adet nokia marka cep telefonu şeklinde beyan edilerek ithal edilen eşya tarihli serbest dolaşıma giriş beyannamesi ile işlem görmüştür ancak ithal edilen söz konusu eşyanın fiziki muayenesi sonucu beyan edilen eşya dışında yüz adet samsung s yüz adet samsung ve yüz adet apple olduğu tespit edilmiştir bu tespitler üzerine başlatılan ceza soruşturması sırasında ithal edilen söz konusu eşyaya dosya kapsamından anlaşılamayan bir tarihte el konulmuş yine gümrük soruşturma devam ederken belirtilmeyen bir tarihte bu eşya satılarak tasfiye edilmiştir bakırköy cumhuriyet başsavcılığının tarihli iddianamesiyle başvurucu şirketin temsilcisi ile diğer şirket adına yapılan ithalat ile ilgili olarak ve aş hakkında kaçakçılık ve sahtecilik suçlarından tarihli ve sayılı kaçakçılıkla mücadele kanununun maddesinin numaralı maddesinin numaralı tarihli ve sayılı türk ceza kanununun maddesinin numaralı fıkraları uyarınca cezalandırılmaları kamu adına talep olunmuştur aynca kaçak eşyanın sayılı kanunun maddesine göre müsadere edilmesi talep edilmiştir sanıkların eksik gümrük vergisi ödemek maksadıyla ithal ettikleri eşyanın kıymet miktar ve niteliğini eksik veya farklı göstererek sahte serbest dolaşıma giriş beyannamesi tanzim etmek suretiyle kaçakçılık ve sahtecilik suçunu işledikleri öne sürülmüştür bakırköy ağır ceza mahkemesince mahkeme iddianame kabul edilerek yargılamaya başlanmış gümrük ve elektronik alanında uzman iki kişilik bir bilirkişi kurulundan rapor alınmıştır tarihli bilirkişi raporunda nakliyeci firmanın atatürk havalimanı gümrük müdürlüğüne verdiği yazıdaki her iki konşimento arasında çapraz etiketleme problemine dikkat çekilmiştir buna göre yanlış etiketleme nedeniyle d teknoloji ltd şti kutusu başvurucu şirkete gönderilmiştir bilirkişi raporunda konşimentolarda nakliyeci tarafından yapılan yanlış etiketleme işleminde şirketlerin bir kusurunun bulunmadığı belirtilmiştir mahkeme tarihinde mahkum edilmeleri için yeterli her türlü şüpheden uzak kesin ve inandırıcı delil bulunmadığı gerekçesiyle sanıkların ayn ayn beraatlerine hükmetmiştir mahkeme aynca gümrük işlemleri gerçekleştirildikten sonra dava konusu el konulan eşyanın veya tasfiye edilmiş ise tasfiye bedelinin sahibine iadesine karar vermiştir kararın gerekçesinde konşimentolarda nakliyeci firma tarafından çapraz etiketleme yapılması sonucu karışıklık çıktığı ve bu karışıklığın ilgili firmaca kabul edildiği ancak yanlış etiketleme işleminde şirketlerin olduğuna dair herhangi bir delil ve emare bulunmadığı belirtilmiştir mahkeme gönderici firma tek olup alıcı firmaların farklı olması karşısında sanıkların kaçakçılık ve sahtecilik kastı ile hareket ettiklerine dair yeterli bir delilin bulunmadığını kabul etmiştir katılan gümrük ve ticaret bölge müdürlüğü bölge müdürlüğü adına muhakemat müdürlüğü tarihinde karan temyiz etmiş ise de katılan vekili tarihli dilekçeyle tarihinde temyizden vazgeçildiğini mahkemeye bildirmiştir bu dilekçe sonrasında tarihli kesinleşme şerhleriyle sanıklar hakkındaki beraat hükümlerinin temyizden vazgeçme üzerine tarihinde kesinleştiği belirtilmiştir mahkeme tarihinde atatürk havalimanı kargo gümrük müdürlüğüne bir yazı yazarak kesinleşmiş karar doğrultusunda gümrük gümrük işlemleri gerçekleştirildikten sonra dava konusu el konulan eşyanın iadesi tasfiye edilmiş ise tasfiye bedelinin sahibine iadesi için gereğinin yapılması hususunu bildirmiştir başvurucu tarihinde bölge müdürlüğüne müracaat ederek tasfiye bedelinin iadesi talebinde bulunmuştur bölge müdürlüğünün tarihli yazısıyla el konulan eşyanın satışının yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan tarihli ve başvuru numarası karar tarihi mükerrer sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren mülga tasfiye yönetmeliğinin maddesinin numaralı fıkrasının d bendi ile tarihli ve sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren tasfiye yönetmeliğinin maddesinin numaralı fıkrasının d bendine göre bir yıllık süre geçtikten sonra satış bedelinin iadesinin mümkün olmadığı bildirilmiştir bölge müdürlüğü iadeye ilişkin mahkeme kararının tarihinde kesinleştiğine başvurucunun ise tarihinde talepte bulunduğuna dikkat çekmiştir bu yazı başvurucu vekiline tarihinde tebliğ edilmiştir başvurucu tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur iv hukuk a ulusal hukuk sayılı kanunun arama ve elkoyma kenar başlıklı maddesinin ilgili kısmı şöyledir kaçak eşya her türlü silah mühimmat patlayıcı ve uyuşturucu maddelerin bulunduğundan şüphe edilen her türlü kap ambalaj veya taşımaya yarayan diğer araçlar ile kişilerin üzerlerinde ve elkoymalar tarihli ve sayılı ceza muhakemesi kanunu uyarınca yerine getirilir gümrük salonları ve gümrük kapılarında kaçak eşya sakladığından kuşkulanılan kişilerin üzeri eşyası yükleri ve araçları gümrük kontrolü amacıyla gümrük görevlilerince aranabilir yapılan arama sonucunda tespit edilen kaçak eşyaya derhal gümrük bölgesine gümrük kanunu gereğince belirlenen kapı ve yollardan başka yerlerden girmek çıkmak veya geçmek yasaktır bu yerlerde rastlanacak kişi ve her nev taşıma araçları yetkili memurlar tarafından durdurulur ve kişilerin eşya yük ve üzerleri ile varsa taşıma araçları aranır yapılan arama sonucunda tespit edilen kaçak eşyaya derhal sayılı kanun un eşyanın muhafazası kenar başlıklı maddesinin ilgili kısmı şöyledir kaçak şüphesiyle eşya ile uncu maddenin ikinci fıkrası gereğince alıkonulan her türlü taşıt ve araç miktarı cinsi markası tipi modeli seri numarası gibi eşyanın ayırıcı özelliklerini gösterir bir tutanakla gümrük idaresine teslim edilir ek md kaçak akaryakıt hariç el konulan ve alıkonulan her türlü eşya yük hayvanı ve taşıtların muhafazası depolanması yüklenmesi boşaltılması nakliyesi ve imhası gibi nedenlerle el konulduğu andan itibaren yapılan masraflar ve ticaret bakanlığı döner sermaye işletmesi gelirlerinden karşılanır bu kapsamda yapılacak her türlü mal araç gereç ve hizmet alımlarında tarihli ve sayılı kamu kanunu hükümleri uygulanmaz ek md dördüncü beşinci ve altıncı fıkralara ilişkin usul ve esaslar bakanlığı ve maliye bakanlığının görüşü alınarak gümrük ve bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle düzenlenir sayılı kanunun müsadere kenar başlıklı maddesi şöyledir bu kanunda tanımlanan suçlarla ilgili olarak tarihli ve sayılı türk ceza kanununun eşya ve kazanç müsaderesine ilişkin hükümleri uygulanır ancak kaçak eşya taşımasında bilerek kullanılan veya kullanılmaya teşebbüs edilen her türlü başvuru numarası karar tarihi taşıma aracının müsadere edilebilmesi için aşağıdaki koşullardan birinin gerçekleşmesi gerekir a kaçak eşyanın suçun işlenmesini kolaylaştıracak veya fiilin ortaya çıkmasını engelleyecek şekilde özel olarak hazırlanmış gizli tertibat içerisinde saklanmış veya taşınmış olması b kaçak eşyanın taşıma aracı yüküne göre miktar veya hacim bakımından tamamını veya ağırlıklı bölümünü oluşturması veya naklinin bu aracın kullanılmasını gerekli kılması c taşıma aracındaki kaçak eşyanın türkiye ye girmesi veya türkiye den çıkması yasak veya toplum veya çevre sağlığı açısından zararlı maddelerden olması etkin pişmanlık nedeniyle fail hakkında cezaya hükmolunmaması veya davasının düşmesine karar verilmesi sadece suç konusu eşya ile ilgili olarak müsadere hükümlerinin uygulanmasına engel teşkil etmez sayılı kanunun tasfiye kenar başlıklı maddesi şöyledir değişik md bu kanunda tanımlanan suçların konusunu oluşturması dolayısıyla müsadere yaptırımının uygulanabileceği eşya sahibine iade edilemez kaçak şüphesiyle el konulan kaçak akaryakıt hariç her türlü eşya hakkında el koyma tarihinden itibaren altı ay ancak eşyanın zarara uğraması veya değerinde esaslı ölçüde kayıp meydana gelme tehlikesinin varlığı veya muhafazasının ciddi külfet oluşturması halinde bir ay içinde gerekli tespitler yaptırılarak soruşturma aşamasında hakim kovuşturma aşamasında mahkeme tarafından tasfiye kararı verilir bu süreler içinde karar verilmemesi halinde eşya derhal tasfiye edilir bu fıkra kapsamında tasfiye edilecek eşyadan tasfiye edilmeden önce numune alınması mümkün olan durumlarda numune alınır numune alınması mümkün olmayan durumlarda eşyanın her türlü ayırt edici özellikleri tespit edilir değişik md satılarak tasfiye edilen eşya veya taşıtların satı bedeli emanet hesabına alınır tasfiye edilen eşya veya taşıtların sahibine iadesine karar verilmesi halinde satış bedeli gümrük kanununun inci maddesi hükümleri çerçevesinde el koyma tarihinden iade tarihine kadar geçen süre için kanuni faizi ile birlikte hak sahibine ödenir emanet hesabında bulunan tutarın hak sahibine yapılacak ödemeyi karşılamaması halinde aradaki fark eşyanın imha edilmiş olması halinde ise imha edilen eşyanın bedeli gümrük idaresince genel bütçenin ilgili tertibinden karşılanarak hak sahibine ödenir eşyanın iadesine karar verilmesi halinde bu kararların uygulanmasında yürürlükte olan gümrük ve dış ticaret mevzuatı uyarınca işlem yapılır bu kanunun uygulamasında tasfiye tasfiye idaresi tarafından gümrük kanunu hükümlerine göre yapılır mülga tasfiye yönetmeliğinin maddesinin numaralı fıkrasının ilgili kısmı şöyledir kaçak eşya hakkında aşağıda belirtilen işlemler yapılır d yoluyla satılan eşyanın yargı kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir içinde talep edilmeyen emanetteki eşya bedeli döner sermayeye gelir kaydedilir diğer yollarla tasfiye edilen eşya için de yargı kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl içinde talepte bulunulmaz ise ödeme yapılmaz il bu ilga eden tasfiye yönetmeliğinin satış sonrasında yapılacak işlemler kenar başlıklı maddesinin numaralı fıkrası şöyledir kaçak eşya hakkında aşağıda belirtilen işlemler yapılır başvuru numarası karar tarihi a kaçak eşya naklinde kullanılması nedeniyle alıkonulan taşıtlardan ihale yoluyla satılanların satış bedelinden taşıtın teslim tarihine kadar oluşan ardiye ve diğer hizmetler karşılığı olarak satış bedelinin yüzde ve satış için yapılmış masraflar karşılığı satış bedelinin yüzde ellisi ayrıldıktan sonra kalan tutar ile ihale yoluyla satılan kaçak eşyanın satış bedeli emanete alınır b diğer yollarla yapılan tasfiye sonucunda tahsil edilen bedel döner sermayeye gelir kaydedilir c yargılamanın eşya veya taşıma araçlarının sahip veya taşıyıcısının lehine sonuçlanması halinde a bendinde belirtilen eşyanın satış bedeli veya b belirtilen eşyanın inci maddenin birinci fıkrasının b bendinde belirtilen şekilde tespit edilen kıymeti gümrük vergileri ve para cezaları ayrıldıktan sonra yasal faiziyle birlikte döner sermaye bütçesinden hak sahibine ödenir faizin hesabında elkoyma tarihinden bedelin iade tarihine kadar geçen süre esas alınır ç hakkında iade kararı verilen eşya için c bendi uyarınca yapılan ödemenin dışında bir bedelin ödenmesi gereken durumlarda bu bedel gümrük idaresince genel bütçenin ilgili tertibinden karşılanarak hak sahibine ödenir d yoluyla satılan eşyanın yargı kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir içinde talep edilmeyen emanetteki eşya bedeli döner sermayeye gelir kaydedilir diğer yollarla tasfiye edilen eşya için de yargı kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl içinde talepte bulunulmaz ise ödeme yapılmaz e eşyanın müsaderesine ilişkin kararın kesinleşmesi üzerine satış bedeli döner sermayeye gelir kaydedilir j gümrük müdürlüğünce mahkeme kararının tasfiye idaresine bildirimi sırasında eşya sahibi tarafından ödenmesi gereken gümrük vergileri ve cezaları da belirtilir g tasfiye edilmemiş ve mahkemesince sahibine iadesine karar verilen kaçak eşyanın ardiye ve diğer hizmet ücretleri sayılı kanunun inci maddesi uyarınca döner sermaye bütçesinden ödenir b uluslararası hukuk avrupa hakları mahkemesi suç isnadına bağlı olarak yapılan el koyma işlemlerini avrupa hakları sözleşmesine sözleşme ek nolu protokolün maddesi kapsamında değerlendirmektedir göre kamu makamlarınca kişilerin mülküne el konulması mülkiyet hakkına müdahale teşkil etmektedir mahkeme bu suretle yapılan müdahalenin mülkiyetin kullanılmasının kontrolüne ilişkin üçüncü kural çerçevesinde incelenmesi gerektiği görüşündedir örnek olarak bkz b no krallık kk b no kk b no ltd ve b no buna göre el koyma işlemiyle başvurucu mülkünden tamamıyla yoksun bırakılmamakta başvurucunun mülkünden yararlanması veya tasarrufta bulunması geçici olarak sınırlandırılmaktadır ayrıca el koyma işleminin kimi durumlarda muhtemel bir müsadere kararının uygulanmasını güvence altına almaya yönelik olarak geçici bir tedbir şeklinde uygulandığına da dikkat çekmektedir b no el koyma yoluyla yapılan müdahalenin öncelikle iç hukukta yeterli bir temelinin olması ve kamu yararına dayalı meşru bir amacı içermesi gerektiğini kabul etmektedir ali b no nitekim viktor kararında b no iç hukukta bu konuda bir düzenleme bulunmadığı halde el konulan aracın nihai karar beklenmeden satılması suretiyle mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin sözleşmeye ek nolu protokolün maddesi başvuru numarası karar tarihi anlamında hukuka dayalı olma gerekliliğini karşılamadığı sonucuna varılmıştır viktor bununla birlikte mahkeme el koyma yönünden kamu makamlarının geniş bir takdir yetkisi olduğunu kabul etmektedir b no ayrıca muhtemel bir müsadere için el koyma tedbirinin uygulanmasının kamu yararına dayalı olup meşru bir amacı da içerdiğini sıklıkla içtihatlarında belirtmektedir b no east west alliance b no göre mülkün kamu yararına kullanılmasının kontrolü kapsamında mülke el konulması hususunda devletlerin geniş bir takdir yetkisi bulunmakla birlikte bu yetkinin tanınması kişilerin mülkünden geçici süreyle de olsa yoksun bırakılması gibi ağır bir sonuca da yol açmaktadır bu nedenle başvurucunun mülkiyet hakkına el koyma suretiyle yapılan müdahalenin keyfi veya öngörülemez olmaması için bazı usule ilişkin güvenceler öngörülmelidir özellikle el koyma ve müsadere yoluyla yapılan müdahaleler yönünden verdiği kararlarında kişilere keyfi müdahalelerden korunmak amacıyla mülkiyet hakkına müdahale teşkil eden bu önlemlerin kanun dışı veya keyfi ya da makul olmayan şekilde uygulandığına ilişkin savunma ve itirazlarını sorumlu makamlar önünde etkin bir biçimde ortaya koyabilme olanağının tanınması güvencesinin sağlanması gerektiğini belirtmektedir bu değerlendirme ise uygulanan sürecin bütününe bakılarak yapılmalıdır müsadere ile ilgili kararlar yönünden bkz krallık b no b no el koyma ile ilgili kararlar yönünden bkz bunun yanında müsadere gibi el koymanın da orantılı olması gerektiğini belirtmektedir nitekim kararında el koyma tedbirinin muhtemel bir müsadereyi güvence altına almak için uygulandığını gözeten başvurucunun mülküne el konulması tedbirinin meşru olsa da el konulan mülkün değeri ile karşılaştırılmaksızın uygulanmasını adil dengenin gerekliliklerine uygun olmadığını kabul ederek sonuca varmıştır bu kapsamda başvurucunun davranışları ile kanuna aykırı eylem arasındaki illiyet bağının kamu makamlarınca makul bir şekilde değerlendirilmesini de başka bir güvence ölçütü olarak değerlendirmektedir bununla birlikte kamu yararının gerektirdiği bazı durumlarda böyle bir ilişki mevcut olmasa dahi el koyma ve müsaderenin uygulanabileceği gerçeğini yadsımamaktadır ancak böyle bir durumda yani el koyma ve müsaderenin muhakkak uygulanması gerektiği kabul edildiği takdirde özellikle iyi niyetli üçüncü kişiler yönünden eşyanın belirli koşullar dahilinde iadesi veya bu mümkün olamıyorsa eşya sahibinin zararının tazminine yönelik bir iç hukuk yolunun mevcut olması ölçülüğün unsurlarından biri olarak değerlendirilmektedir b no b no bu ilkenin beraat eden mülk sahipleri yönünden de uygulanacağını belirtmektedir b no el koyma ve müsadere yoluyla yapılan müdahalelerin sonuçlarını da kararlarında tartışmaktadır buna göre her el koyma ve müsaderenin muhakkak bir zarara yol açtığını kabul etmekte ancak el koyma ve müsaderenin sözleşmeye ek nolu protokolün maddesine göre adil olabilmesi için mülkün sahibinin güncel zararının kaçınılmaz olandan daha fazla olmaması gerektiğini sıklıkla vurgulamaktadır bu bağlamda kararında el konulan otobüsün yapılan kanun değişikliğiyle sahibine iadesi gerektiği halde kamu makamlarının altı yıl boyunca hareketsiz kalması kaçınılmaz olandan daha ağır bir zarar olarak görülmüştür east west alliance başvuru numarası karar tarihi limited kararında başvurucunun mülkünden on yıl boyunca yoksun kalmasına yol açan el atma tedbirinin mülkiyet hakkına ölçüsüz bir müdahale olduğu sonucuna varılmıştır east west alliance kararında ise el koyma tedbirinin yaklaşık yıl sürdüğüne vurgu yapılarak mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin başvurucuya aşın ve orantısız bir külfet yüklediği belirtilmiştir iade edilmekle birlikte ceza soruşturmasında eşyaya el konulması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasını ali kararında ölçülülük yönünden tartışarak sonuca varmıştır bu başvuruda başvurucu daha önce sahte kimlik bilgileri kullanılarak ve sahte bir senetle satıldığı iddia edilen bir aracı satın almıştır ceza soruşturması sırasında tarihinde araca el konulmuş aracı daha önce sahtecilik yoluyla satan bir kişi hakkında resmi evrakta sahtecilik suçundan iddianame düzenlenerek ceza davası açılmıştır yargılama devam ederken tarihinde aracın teminatsız olarak başvurucuya iadesine karar verilmiştir kovuşturma sürecinin tamamlanması beklenmeden aracın teminatsız olarak iade edildiğine vurgu yapmıştır göre özellikle aracın mülkiyeti konusunda uyuşmazlığın olduğu durumlarda kanun dışı kullanımı önlemek amacıyla araca el konulması meşru bir amaçtır devletlerin bu alandaki geniş takdir yetkileri de dikkate alındığında başvurucunun mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin takip edilen meşru amaçla karşılaştırıldığında ölçüsüz olmadığı sonucuna varmış başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olduğuna karar vermiştir ali diğer taraftan republic of iran shipping kararında ise b no el konulan gemi ve bu gemideki yüklere iade edildikleri tarihe kadar yaklaşık bir yıl boyunca keyfi olarak el konulduğunun ceza yargılamasında tespit edildiği gerekçesine dayalı olarak el koyma ile başvurucunun mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin ölçüsüz ve adil dengeyi bozucu nitelikte olduğu sonucuna varılmıştır republic shipping son olarak belirtmek gerekir ki b no kararında bir suç isnadı kapsamında başvurucunun taşınmazına konulan tedbirin hükümden sonra gerek de kalmadığı halde on bir ay daha uygulanmaya devam edilmesi ölçüsüz bir müdahale olarak görülmüştür v