TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR HİCRET AKSOY BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2021/2107) Karar Tarihi: 13/4/2022 R.G. Tarih ve Say ı: 1/6/2022-31853 Başvuru Numaras ı: 2021/2107 Karar Tarihi : 13/4/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan y. : Hicabi DURSUN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Yusuf Enes KAYA Başvurucu : Hicret AKSOY Vekili : Av. Eyyup AKINCI I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, haks ız gözalt ı ve tutuklama tedbiri dolay ısı
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR HİCRET AKSOY BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2021/2107) Karar Tarihi: 13/4/2022 R.G. Tarih ve Say ı: 1/6/2022-31853 Başvuru Numaras ı: 2021/2107 Karar Tarihi : 13/4/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan y. : Hicabi DURSUN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Yusuf Enes KAYA Başvurucu : Hicret AKSOY Vekili : Av. Eyyup AKINCI I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, haks ız gözalt ı ve tutuklama tedbiri dolay ısıyla aç ılan tazminat davas ında ödenen tazminat ın yetersiz olmas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 6/1/2021 tarihinde yap ılm ıştır. Komisyon, adli yard ım talebinin kabulüne ve ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar vermi ştir. 3. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir: 5. Başvurucunun e şi Fetullahç ı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yap ılanmas ı (FETÖ/PDY) soru şturmalar ı kapsam ında gözalt ına al ınm ış ve tutuklanm ıştır. 22/8/2016 tarihinde ba şvurucunun konutunda arama yap ılmas ına ve ayn ı çat ı alt ındaki aile bireylerinin de dijital materyallerine el konulmas ına karar verilmi ştir. Bu kapsamda arama i şlemi sonucunda ba şvurucunun da cep telefonuna ve SIM kart ına el konulmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2021/2107 Karar Tarihi : 13/4/2022 26. Başvurucunun e şinin üzerine kay ıtlı iki telefon hatt ı üzerinden ByLoc k program ını indirdiği ve kulland ığı iddia edilmi ştir. Başvurucunun e şi 4/11/2016 tarihli kollu k ifadesinde ad ına kay ıtlı GSM hatlar ından ... 53 66 numaral ı hatt ı kendisinin, ... 46 47 numaral ı hatt ı ise eşinin (başvurucunun) kulland ığını beyan etmi ştir. 7. Başvurucunun e şi hakk ındaki 6/2/2017 tarihli iddianamede ( İstanbul Cumhuriyet Ba şsavc ılığınca haz ırlanan) ad ına kay ıtlı ... 46 47 numaral ı hat üzerinden 4/2/2015 tarihinde, ... 53 66 numaral ı hat üzerinden ise 7/10/2014 tarihinde ByLoc k program ını indirip kulland ığı ileri sürülmü ştür. 8. Yarg ıland ığı davada 2/5/2017 tarihli duru şmada başvurucunun e şine ... 46 47 numaral ı hatt ı eşinin (başvurucunun) kullan ıp kullanmad ığı sorulmuştur. Başvurucunun e şi bu hatt ı kendisinin kulland ığını, daha önce sehven e şi taraf ından kullan ıldığı yönünde beyanda bulundu ğunu belirtmi ştir. 9. Daha sonra ba şvurucunun da aralar ında bulundu ğu şüpheliler hakk ında FETÖ/PDY üyesi olduklar ı iddias ıyla soruşturma başlatılm ıştır. Bu soru şturma kapsam ında İstanbul Cumhuriyet Ba şsavc ılığı (Başsavc ılık) taraf ından İstanbul 2. Sulh Ceza Hâkimliğinden başvurucunun da aralar ında yer ald ığı şüphelilerin konutu için arama karar ı verilmesi talebinde bulunulmu ştur. Hâkimlik 30/10/2017 tarihli karar ıyla şüphelilere ve suç delillerine ula şılabileceğine ilişkin makul şüphenin mevcut oldu ğu gerekçesiyle söz konusu talebi kabul etmi ştir. 10. Başsavc ılık ayn ı gün arama karar ında ismi belirtilen şüphelilerin kaçma ve delilleri yok etme ihtimalinin bulundu ğunu, yüklenen suçlar ın niteliğini gözönüne alarak şüphelilerin suç delilleriyle birlikte sa ğlıklı bir şekilde sorgulanmas ı, delillerin toplanmas ı, korunmas ı ve soru şturman ın adil, h ızlı, etkin bir şekilde sonuçland ırılmas ı amac ıyla 4/12/2004 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 90. ve 91. ve 22/7/2016 tarihli ve 667 say ılı Olağanüstü Hâl Kanun Hükmünde Kararnamesi'nin 6. maddesi uyar ınca yakalanarak yedi gün süre ile gözalt ına al ınmalar ına karar vermi ştir. 11. Başvurucu bu talimata istinaden 2/11/2017 tarihinde yakalanarak Adana'd a gözalt ına al ınm ıştır. Başvurucunun Adana'daki ikamet adresinde yap ılan arama sonucunda cep telefonuna ve SIM kartlar ına, beraber ya şadığı ablas ı ve eniştesine ait cep telefonlar ına ve SIM kartlar ına, bir iPad e ve bir foto ğraf makinesine el konulmu ştur. 12. 3/11/2017 tarihinde İstanbul'da yürütülen soru şturma kapsam ında, İstanbul'da görevli kolluk görevlileri ba şvurucuyu gözalt ında olduğu Adana Emniyet Müdürlü ğünden teslim almaya gelmi ş; kolluk görevlileri ile yapt ığı görüşmede başvurucu, bak ıma muhtaç 14 ayl ık bir bebe ğinin oldu ğunu, çocu ğunu teslim edece ği kimsenin bulunmad ığını beyan etmiştir. Bunun üzerine kolluk görevlileri savc ı ile bir telefon görü şmesi yapm ış, savc ı başvurucunun gözalt ı hâlinin devam etmesi yönünde talimat vermi ştir. 13. Başvurucu, avukat ı arac ılığıyla gözalt ı karar ına 3/11/2017 tarihinde itiraz etmiştir. Avukat ı itiraz dilekçesinde; medyadan takip etti ği kadar ıyla soruşturman ın ByLoc k kullan ıldığı iddias ına dayand ığını, başvurucunun e şinin ByLock kulland ığı gerekçesiyle tutukland ığını, ByLock kullan ımı söz konusuysa bunun ba şvurucunun e şinden kaynaklanm ış olabileceğini belirtmi ştir. Dilekçede ayr ıca başvurucunun depresyon ve migren hastas ı olduğunu, ilaç tedavisinin devam etti ğini, emzirmesi gereken ya şta bir bebe ğinin bulunduğunu, gözalt ı sürecinde bebe ğin emzirilmesine izin verilmedi ğini, bebeğin sürekli ağlad ığını, bu şartlar alt ındaki bir ki şinin kaçma ihtimalinin bulunmad ığını ifade etmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2021/2107 Karar Tarihi : 13/4/2022 314. 6/11/2017 tarihinde ba şvurucunun Ba şsavc ılıkta ifadesi al ınm ıştır. Başvurucu ifadesinde FETÖ/PDY'den haberdar olmad ığını, eşinin bu örgütle alakas ı olduğunu eşinin tutuklanmas ıyla öğrendiğini, evlenmeden önce ba şka bir hat kulland ığını, evlendikten sonra ekonomik nedenlerle ad ına ayr ı hat almad ıklar ını ve eşinin ad ına kay ıtlı ... 46 47 numaral ı hatt ı eşinin evde b ırakt ığı zamanlarda sadece ailesi ile görü şmek amac ıyla kulland ığını, bu hatt ı eve geldikten sonra da e şinin internete girmek için kulland ığını, ByLock program ından da ilk kez e şi tutukland ığında haberdar oldu ğunu, bu program ı kesinlikle indirmedi ğini, gelişim eksikli ği olan bak ıma muhtaç, bir ya şında bebe ğinin olduğunu belirtmi ş ve serbest bırak ılma talebinde bulunmu ştur. 15. Başvurucunun avukat ı ifade s ıras ındaki savunmas ında başvurucunun e şinin ByLock program ını diğer telefon hatt ına 7/10/2014 tarihinde, ba şvurucunun da kulland ığı hatta ise 4/2/2015 tarihinde indirdi ğini, eğer ByLock program ı başvurucu taraf ından indirilmi ş olsayd ı indirmenin ayn ı zamanda gerçekle şmiş olmas ı gerektiğini, başvurucunun bak ıma ve emzirilmeye muhtaç bir bebe ğinin olduğunu belirterek ba şvurucunun serbest b ırak ılmas ını talep etmi ştir. 16. Başsavc ılık, terör örgütü üyesi olma suçundan tutuklanmas ı istemiyle başvurucuyu ayn ı gün İstanbul 11. Sulh Ceza Hâkimli ğine sevk etmi ştir. Tutuklamaya sevk yaz ısında başvurucunun ByLock 'u eşi ad ına kay ıtlı 46 47 numaral ı hat üzerinden 4/2/2015 tarihinde indirerek ve örgütün söz konusu program için kiralad ığı dokuz adet IP'den biri olan 46.166.164.181 No.lu IP üzerinden 12/3/2015 tarihine kadar 79 kez giri ş yapmak suretiyle kulland ığı ileri sürülmü ştür. 17. Başvurucu sorgusunda ByLock program ını kullanmad ığını, eşi bu uygulamay ı yüklediysede bundan haberinin olmad ığını, eşinin kullanm ış olduğu diğer telefonda da ByLock program ının yüklü oldu ğunun ortaya ç ıktığını ve eşinin bu nedenle tutukland ığını ileri sürmü ştür. Avukat ı ise eşinin ByLock indirip kullanmas ından başvurucunun sorumlu tutulamayaca ğını, suç ve cezalar ın şahsi oldu ğunu, evli ki şilerin birbirinin telefonunu kullanmas ının normal oldu ğunu, amcas ının oğluyla evli, ilkokul mezunu bir ev han ımı olan başvurucunun durumunun FETÖ/PDY üyelerinin profiliyle ba ğdaşmad ığını ileri sürmü ştür. 18. Başvurucu, yap ılan sorgusunun ard ından terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanm ıştır. Tutuklama karar ında başvurucunun kulland ığı cep telefonunda ByLoc k program ının yüklü oldu ğuna ilişkin belge, tutanak ve raporlara dayan ılm ıştır. 19. Başsavc ılık 8/11/2017 tarihinde İstanbul Emniyet Müdürlü ğüne yazd ığı yaz ıda başvurucunun, e şi ad ına kay ıtlı olan ... 46 47 numaral ı hat üzerinden ByLock program ı kulland ığının tereddüde meydan vermeyecek şekilde ortaya konulmas ına ihtiyaç duyulduğunu belirtmi ş, bu kapsamda söz konusu hatt ın ByLock yaz ışma içeriklerinin, ID ve kullan ıcı ad ı ile şifrelerinin belirlenip gönderilmesini, arkada ş listesinden hatt ı başvurucunun kullan ıp kullanmad ığının tespit edilmesini istemi ştir. 20. Başvurucu 13/11/2017 tarihinde tutuklama karar ına itiraz etmi ştir. Başvurucu tutukluluğa itiraz dilekçesinde ... 53 66 numaral ı hatta 7/10/2014 ve 26/12/2014 tarihleri aras ında ... 46 47 numaral ı hatta da 4/2/2015 ve 12/3/2015 tarihleri aras ında ByLoc k kullan ıldığının iddia edildi ğini, ... 53 66 numaral ı hatt ın baz verileri ile ... 46 47 numaral ı hatt ın 4/2/2015 ve 12/3/2015 tarihleri aras ındaki baz verilerinin ayn ı adrese ili şkin olduğunu, iki hat üzerinden ayn ı anda ByLock kullan ılmas ının tespit edilmedi ğini, tarih aral ıklar ının başvurucunun e şinin ByLock program ını önce ... 53 66 numaral ı hatta, daha sonra bu Başvuru Numaras ı: 2021/2107 Karar Tarihi : 13/4/2022 4telefondan silip ... 46 47 numaral ı hatta kullanmaya devam etti ğini gösterdi ğini ileri sürmüştür. Başvurucu ayr ıca depresyon ve migren hastas ı olduğunu, ilaç tedavisinin devam ettiğini, bir ya şında sütten kesilmemi ş bebeği olduğunu, bu nedenle tahliye edilmesi gerektiğini belirtmi ştir. 21.İstanbul 11. Sulh Ceza Hâkimli ği 26/12/2017 tarihinde ba şvurucu hakk ında dava aç ıldığını belirterek tutuklulu ğa yap ılan itiraz ın incelenmek üzere İstanbul 37. A ğır Ceza Mahkemesine gönderilmesine karar vermi ştir. İstanbul 37. A ğır Ceza Mahkemesince bu itiraz dilekçesiyle ilgili bir karar verildi ği tespit edilememi ştir. 22. Başvurucunun e şi 10/11/2017 tarihinde yazd ığı dilekçede; ba şvurucunun daha önce kulland ığı hatt ı iptal ettirdi ğini ve ona yeni bir hat almad ığını, ailesiyle görü şmek üzere ... 46 47 numaral ı hatt ı başvurucunun da kulland ığını, bunun haricinde ... 46 47 numaral ı hatt ı kendisinin kulland ığını, başvurucunun liseyi d ışarıdan bitiren, akrabalar ından başka kimseyle görüşmeyen, kendi hâlinde bir ev han ımı olduğunu, yeterli internet bilgisinin bulunmad ığını, ByLock program ını indirmesinin ve kullanmas ının mümkün olmad ığını, bu iki hatt ın internetini kendisinin kulland ığını, ... 46 47 numaral ı hatt ın eşi taraf ından kullan ılıyormuş gibi yans ıtılmas ının doğru olmad ığını belirtmiştir. 23. Başsavc ılık taraf ından haz ırlanan 22/11/2017 tarihli iddianameyle başvurucunun silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan cezaland ırılmas ı istemiyle kamu davas ı aç ılm ıştır. İddianamede ba şvurucunun ByLock 'u eşi ad ına kay ıtlı 46 47 numaral ı hat üzerinden 4/2/2015 tarihinde indirerek 12/3/2015 tarihine kadar 79 kez giri ş yapmak suretiyle kulland ığı ileri sürülmü ştür. 24.İddianame İstanbul 37. A ğır Ceza Mahkemesi taraf ından kabul edilere k kovuşturma a şamas ı başlam ıştır. Mahkeme 20/12/2017 tarihinde yap ılan tensip incelemesinde kuvvetli suç şüphesinin mevcut oldu ğu, suçun katalog suçlardan oldu ğu, adli kontrol hükümlerinin eylemin niteli ğine nazaran tutuklamadan beklenen fayday ı sağlamaya yeterli olmayaca ğı gerekçesiyle tutuklulu ğun devam ına karar vermi ştir. 25. Mahkeme tensip incelemesinde ayr ıca İstanbul İl Emniyet Müdürlü ğüne müzekkere yaz ılarak başvurucunun e şi ad ına kay ıtlı ... 46 47 numaral ı hatt ın 2/2/2015 ve 2/11/2017 tarihleri aras ındaki HTS kay ıtlar ının ByLock program ı için kiralanan IP adreslerine sahip sunuculara eri şim sağlan ıp sağlanmad ığını, sağlanm ışsa hangi gün ve saatlerde eri şim sağland ığını gösterir HTS kay ıtlar ının, erişim sağlanm ışsa bağlant ı s ıras ında operatör taraf ından aboneye verilen IP adresinin, ba ğlant ı kurulan cihaza ili şkin IMEI, marka, model gibi bilgilerin, ba ğlant ı kurulan döneme ili şkin konum bilgilerinin, ba şvurucunun ByLoc k program ı ve belirtilen IP adresleriyle ilgisini gösterebilecek di ğer bilgi ve kay ıtlar ın temin edilerek gönderilmesinin istenmesine karar vermi ştir. 26. Başvurucu 29/12/2017 tarihinde benzer gerekçelerle 20/12/2017 tarihli tutukluluğun devam ı karar ına itiraz etmi ştir. 27.İstanbul 1. A ğır Ceza Mahkemesi 3/1/2018 tarihinde ba şvurucunun ByLoc k program ı kulland ığına dair tespitler dikkate al ındığında at ılı suçun i şlendiği hususund a kuvvetli suç şüphesinin varl ığını gösteren somut delillerin bulundu ğu, öngörülen ceza miktar ına göre tutuklama tedbirinin ölçülü oldu ğu, adli kontrol tedbirlerinin yeterli olmayaca ğı gerekçesiyle itiraz ı reddetmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2021/2107 Karar Tarihi : 13/4/2022 528. 16/1/2018 tarihli duru şmada Mahkeme somut dava ile ba şvurucunun e şinin yarg ıland ığı davan ın ... 46 47 numaral ı telefon hatt ı ile alakal ı olarak birlikte değerlendirilmesinin zorunlu oldu ğu gerekçesiyle birle ştirme yönünde karar verilip gönderilmesi için İstanbul 25. A ğır Ceza Mahkemesinden muvafakat istenmesine karar vermiştir. Mahkeme bu duru şmada ayr ıca başvurucunun tahliyesine karar vermi ştir. 29. 24/1/2018 tarihinde ba şvurucunun yarg ıland ığı dava ile e şinin yarg ıland ığı dava birleştirilmiştir. 30. 10/4/2018 tarihinde ba şvurucu hakk ındaki dava birle ştirilen davadan ayr ılm ış ve başvurucunun e şinin 9 y ıl hapis cezas ı ile cezaland ırılmas ına karar verilmi ştir. Mahkûmiyet karar ında başvurucunun e şinin ByLock tespitine konu olan ve üzerine kay ıtlı bulunan ... 53 66 ve ... 46 47 numaral ı telefon hatlar ını kulland ığını kabul etti ği, ... 46 47 numaral ı hatt ın sadece ba şvurucu taraf ından kullan ıldığının kabulüne yetecek somut veri bulunmad ığı, her iki hatta ilişkin ByLock HTS kay ıtlar ı ve görüşme HTS kay ıtlar ının başvurucunun e şinin ikame t adresi, iş adresleri ve ba ğlant ılı bulunduğu yerler ile uygunluk gösterdi ği ifade edilmi ştir. 31. Ay ırma karar ında; ByLock tespiti yap ılan ve ba şvurucunun e şinin ad ına kay ıtlı olan hatlar ın CGNAT kay ıtlar ının incelenmesi neticesinde ... 53 66 numaral ı hatta ilişkin ByLock kullan ımının 4/2/2015 tarihi saat 19.03.08'de sona erdi ği, ... 46 47 numaral ı hatta ilişkin ByLock kullan ımının ise diğer hattan ByLock kullan ımının bittiği tarih olan 4/2/2015'te saat 22.08.06'da ba şlad ığı, dolay ısıyla her iki hatt ın ayn ı anda farkl ı yerlerde kullan ımına ilişkin CGNAT kayd ının bulunmad ığı, ByLock tespiti yap ılan bu iki hatt ın iki farkl ı kişi taraf ından, ... 46 47 numaral ı hatt ın ise sadece ba şvurucu taraf ından kullan ıldığının kabulüne yetecek somut veri olmad ığı ve somut verilerin ba şvurucunun savunmalar ını destekle r mahiyette oldu ğu, ByLock tespiti yap ılan her iki hatt ın da başvurucunun e şinin kullan ımında olduğunun kabul edilmesi gerekti ği belirtilmi ştir. 32. Yap ılan yarg ılama sonucunda 26/11/2019 tarihinde ba şvurucunun beraatine karar verilmi ştir. Beraat karar ında HTS ve CGNAT kay ıtlar ı birlikte de ğerlendirildi ğinde ByLock tespiti yap ılan bu iki hatt ın iki farkl ı kişi taraf ından ve ... 46 47 numaral ı hatt ın sadece ba şvurucu taraf ından kullan ıldığının kabulüne yetecek somut veri bulunmad ığı, başvurucunun üzerine at ılı silahl ı terör örgütüne üye olma suçunu i şlediğine dair her türlü şüpheden uzak, somut, kesin ve inand ırıcı delil elde edilemedi ği ifade edilmi ştir. 33. Beraat karar ı 4/12/2019 tarihinde kesinle şmiştir. 34. Beraat karar ının kesinle şmesi üzerine ba şvurucu; haks ız gözalt ı ve tutuklama tedbirine maruz kalmas ı, dijital materyallerine el konulmas ı nedeniyle 20.000 TL maddi, 40.000 TL manevi tazminat ın ödenmesi talebiyle dava açm ıştır. 35. Dava dilekçesinde ba şvurucu, örgütle ba ğlant ısını ortaya koyacak deliller olmamas ına rağmen Başsavc ılığın o dönemde FETÖ/PDY ye üye olma suçundan yarg ılananlar ın eşlerine yönelik yapt ığı operasyon neticesinde gözalt ına al ındığını iddia etmiştir. Başvurucu, ilkokul mezunu bir ev han ımı olmas ına ve 19 ya şındayken amcas ının oğluyla evlenmesine kar şın s ırf eşi nedeniyle tüm tan ıdıklar ının önünde az ılı bir teröristmi ş gibi gözalt ına al ındığını, eşinin Mahkemede defalarca hatt ı kendisinin kulland ığını belirtmesine ve söz konusu hat ile ilgili olarak tutuklu olmas ına rağmen kendisi hakk ında gözalt ı karar ı verildiğini ileri sürmü ştür. Başvurucu ayr ıca sütten kesilmemi ş 1,5 yaşında bir bebeğinin olduğunu belirtti ği hâlde bu durumun gözard ı edilerek 5 gün boyunca oldukça kötü Başvuru Numaras ı: 2021/2107 Karar Tarihi : 13/4/2022 6koşullardaki nezarethaneye at ıldığını, takipsizlikle sonuçlanmas ı gereken bir dosyada koruma tedbirine ba şvurulmas ının haks ız sonuçlara yol açt ığını öne sürmü ştür. Başvurucu; tutuklama tedbiri yönünden ise soru şturma aç ılmas ını gerektirecek düzeyde dahi bir delil bulunmamas ına, ev han ımı olduğunu ve e şinin ayn ı hat dolay ısıyla yarg ıland ığını sorgu sıras ında belirtmesine ra ğmen tutukland ığını, bebeğiyle birlikte ceza infaz kurumuna gönderildi ğini, oldukça kalabal ık koğuşlarda sürekli olarak bebe ğinin ezilmesinin korkusunu yaşadığını, tutuklu yarg ılaman ın başlı başına bir damgalanma sebebi oldu ğunu, tutuklama nedeniyle sosyal çevresi nezdinde itibar kayb ı yaşadığını ileri sürmü ştür. Başvurucu ayr ıca ölçüsüz bir biçimde tüm dijital materyallerine el konuldu ğunu, söz konusu materyallerin dijital imajlar ı al ınıp teslim edilmesi gerekirken bunun yap ılmad ığını, iletişim hakk ının engellendi ğini, yeni bir cep telefonu, flash bellek ve SIM kart almak zorunda kald ığını, tüm bu hususlar ın tazminat kapsam ında olduğunu ifade etmi ştir. Başvurucu son olarak e şitlik ilkesi gere ğince tazminat miktarlar ının Balyoz davas ı mağdurlar ına ödenen tazminat miktarlar ı gibi yüksek tutulmas ı gerektiğini belirtmi ştir. 36. Batman 1. A ğır Ceza Mahkemesi 3.541,92 TL maddi, 6.000 TL manevi tazminat ile 1.320 TL maktu vekâlet ücretinin ba şvurucuya ödenmesine karar vermi ştir. Mahkeme ba şvurucunun adli kontrol ve elkoyma tedbirine ili şkin tazminat taleplerini reddetmiştir. Karar ın gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "CMK.n ın 141 maddesinde özetle hakk ında beraat karar ı verilen san ığın haks ız gözalt ı ve tutuklama sebebiyle tazminat talep edebilece ği düzenlenmi ştir. ... Davac ıya ilişkin sosyal ekonomik durum ara ştırmas ının yap ıldığı, evli 1 çocu ğu olduğu, ev han ımı olduğu mal varl ığı ve gelirinin olmad ığının belirtilmi ş olduğu, Davac ının talebinin CMK.n ın 141. maddesi kapsam ında kald ığı, davac ın gözalt ı ve tutukluluk öncesinde ba şka bir işte çal ıştığına dair yada bir gelir elde etti ğine dair dava dosyas ına herhangi bir belge sunulmad ığı, davac ının gözalt ında ve tutuklulukta kald ığı sürelerde gelirine ili şkin ispatlay ıcı belge sunmamas ı da dikkate al ınarak yerle şik Yarg ıtay kararlar ı da nazara al ınarak san ığın gözalt ında ve tutuklulukta kald ığı sürede geçerli olan ve bir örne ği dosya içinde yer alan Asgari Ücret çizelgesinden anla şıldığı üzere Çal ışma Bakanl ığı taraf ından belirlenen ayl ık net asgari ücretlerde baz al ınarak yap ılan hesaplamada; ... toplam 3.541,92 TL maddi tazminat ile davac ının 2/11/2017 - 16/1/2018 tarihleri aras ında haks ız yere gözalt ında ve tutuklulukta kalm ış olmas ı, davac ının sosyal ekonomik durumu, yüklenen suçun niteli ği, paran ın sat ın alma gücü ve davac ının eline geçebilecek miktar, nüfus kayd ına göre tutuklu kald ığı dönemlerde küçük ya ştaki çocuğun bulunmas ı nazara al ınarak 6.000,00 TL manevi tazminat ın daval ıdan al ınarak davac ıya verilmesine, fazlaya ili şkin taleplerin ise reddine karar verilmi ştir. Her ne kadar dijital materyallere el konulmas ı sebebiyle maddi tazminat talep edilmi ş ise de beraat karar ında dijital materyallerin davac ıya (san ığa) iadesine karar verildi ği dolays ıyla bu yönde CMK 141 kapsam ında değerlendirilmesi gereken bir zarar olmad ığı, Yine davac ının (san ığın) adli kontrol at ında kalm ış olmas ı sebebiyle maddi ve manev i tazminat talep edilmi ş ise de, davac ı hakk ındaki suçlama, suçun niteli ği, adli kontrolün kapsam ı, süresi itibari ile ölçülü olmas ı, davac ının adli kontrol devam ındaki sürede e v han ımı olduğu, yurt d ışına ç ıkmak istemesine ra ğmen ç ıkamad ığına dair bir hususun dil e getirilmedi ği, bu adli kontrol sebebiyle davac ının uğram ış olduğu bir zarar ın olmad ığı böyle bir zarar ın da ortaya konulmad ığı anlaşılmakla madde ve manevi zara r hesaplamas ında hesaplamaya dahil edilmemi ştir." Başvuru Numaras ı: 2021/2107 Karar Tarihi : 13/4/2022 737. Başvurucu, hükmedilen tazminatlar ın düşük olduğunu belirterek istinaf kanun yoluna ba şvurmuştur. İstinaf dilekçesinde ba şvurucu, el konulan dijital materyallerin kesinleşen mahkeme karar ına ve talebine ra ğmen kolluk taraf ından henüz mahkemeye ulaştırılmad ığını ve nerede tutuldu ğu bilinmedi ğinden teslim edilmedi ğini, yeni telefon alacak gücünün olmad ığını, söz konusu cihazlar ın uzun süre kullan ılmamas ı durumunda güncelliğini ve işlevini yitirdi ğini, telefonun 3 y ıllık kullan ım değeri ile 3 y ıl içinde dü şen değerinin ve yeni cep telefonu almak zorunda kalm ış olmas ının tazminat kapsam ında olduğunu öne sürmü ştür. Başvurucu ayr ıca Anayasa Mahkemesinin sadece birkaç dakika karakolda tutulan ki şiler hakk ında kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğinden bahisle 5.000 TL manevi tazminata hükmetti ğini, bu ba şvurularla kar şılaştırıldığında 77 gün haks ız bir şekilde tutuklu kalmas ı nedeniyle verilen tazminat ın oldukça dü şük olduğunu belirtmiştir. Başvurucu; kuvvetli suç şüphesi yokken gözalt ına al ınıp hakk ında tutuklama karar ı verilmesi ile ki şi özgürlüğü ve güvenli ği hakk ının aç ıkça ihlal edildi ğini, ölçüsüz bir biçimde, yeterli gerekçe ve delil ortaya konulmaks ızın tutuklanmas ının başlı başına hükmedilen tazminattan daha fazla tazminat vermeyi gerektirdi ğini, tazminat için bir ölçüt olan fakirle şmenin Hazine için geçerli olamayaca ğını ileri sürmü ştür. 38. Diyarbak ır Bölge Adliye Mahkemesi 1/12/2020 tarihinde maddi tazminat ın 3.537,02 TL, vekâlet ücretinin ise 1.430,55 TL olacak şekilde düzeltilerek istina f başvurusunun esastan reddine kesin olarak karar vermi ştir. 39. Başvurucunun e şi hakk ındaki soru şturma kapsam ında el konulan dijital materyaller 2/6/2021 tarihinde, ba şvurucu hakk ındaki soru şturma kapsam ında el konulan dijital materyaller ise 28/5/2021 tarihinde iade edilmi ştir. IV.İLGİLİ HUKUK 40.İlgili hukuk için bkz. A.A. [GK], B.No: 2017/34502, 21/10/2021, 22-46. V.İNCELEME VE GEREKÇE 41. Anayasa Mahkemesinin 13/4/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Kişi Hürriyeti ve Güvenli ği Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 42. Başvurucu; tutuklanmas ının ve gözalt ına al ınmas ının hukuka ayk ırı olduğunu, dava dilekçesinde tazminat talebi kapsam ında değerlendirilmesi gereken hususlar ı ayr ıntılı bir şekilde ortaya koymas ına rağmen eksik inceleme ve yetersiz gerekçeyle 77 günlük gözalt ı ve tutuklama süreci yönünden çok dü şük miktarda tazminata hükmedildi ğini, ödenen tazminat ın hakk ın özünü zedeleyecek düzeyde oldu ğunu, tazminat ın 74 gün üzerinden verilmesinin de hukuka ayk ırılık teşkil ettiğini belirterek adil yarg ılanma, ki şi hürriyeti ve güvenliği ile adil tazmin haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 43. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Başvuru Numaras ı: 2021/2107 Karar Tarihi : 13/4/2022 8Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun şikâyetinin özü, uygulanan gözalt ı ve tutuklama tedbirinin hukuka ayk ırı olduğundan bahisle aç ılan tazminat davas ında hükmedilen tazminat ın yetersiz olmas ına ilişkindir. Bu nedenle ba şvurunun Anayasa'n ın 19. maddesinin üçüncü ve dokuzuncu f ıkralar ı kapsam ındaki kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ı yönünden incelenmesi gerekir. a. Uygulanabilirlik Yönünden44. 15 Temmuz darbe te şebbüsünden sonra ilan edilen ola ğanüstü hâl süresince Cumhurba şkan ı'nın başkanl ığında toplanan Bakanlar Kurulu gözalt ına al ınan veya tutuklu yarg ılanan kişiler için kanunlarda tan ınan usule ili şkin güvencelere önemli s ınırlamalar getiren birçok kanun hükmünde kararname ç ıkarm ıştır. Ancak mevcut davada, ba şvurucunun gözalt ına al ınmas ı ve tutuklanmas ı bu kanun hükmünde kararnameler çerçevesinde de ğil 5271 say ılı Kanun'un 91. ve 100. maddeleri kapsam ında gerçekle ştirilmiştir. Gözalt ına alınman ın ve tutuklanman ın şartlar ını düzenleyen bu maddelerde ola ğanüstü hâl döneminde herhangi bir de ğişiklik yap ılmam ıştır. Söz konusu tedbirler ola ğanüstü hâl ilan ından önce ve sonra geçerli olan mevzuata dayan ılarak al ınm ıştır. Sonuç olarak somut olayda herhangi bir olağanüstü tedbir uygulanmad ığı için şikâyet edilen tedbirlerin Anayasa'n ın 15. maddesi yönünden incelenmesine gerek görülmemi ştir. b. Kabul Edilebilirlik Yönünden 45. Anayasa Mahkemesi A.A. karar ında Anayasa'n ın 19. maddesinin üçüncü f ıkras ı bağlam ındaki şikâyetler yönünden ba şvuru yollar ının tüketilmi ş say ılabilmesi için başvurucular ın ilk derece mahkemelerinde yakalama, gözalt ı veya tutuklama tedbirlerinin hukukiliğine ilişkin iddialar ını 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi kapsam ında aç ıkça ileri sürerek dava açmalar ı gerektiğini belirtmi ştir. Anayasa Mahkemesi an ılan tedbirlerin hukuka uygun olmad ığına dair iddialar dile getirilmeden -Anayasa'n ın 19. maddesinin dokuzuncu f ıkras ı kapsam ında olmad ığı değerlendirilen- 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (e) bendi uyar ınca kovuşturmaya yer olmad ığı ya da beraat karar ına dayal ı olarak dava aç ılmas ının başvuru yollar ının tüketilmesi anlam ına gelmedi ğine karar vermi ştir (A.A., 70-90). 46. Bu ilkeler ışığında somut olay incelendi ğinde, başvurucunun 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı bağlam ında açt ığı tazminat davas ında hakk ında uygulanan gözalt ı ve tutuklama tedbirinin hukuka uygun olmad ığını gerek dav a dilekçesinde gerekse istinaf dilekçesinde ileri sürdü ğü görülmektedir. Ba şvurucu açt ığı davada 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi kapsam ında bir dava açt ığını aç ıkça belirtmedi ği gibi (e) bendi uyar ınca bir dava açt ığını da belirtmemi ştir. Başvurucu salt beraat etmesinden yola ç ıkarak gözalt ı ve tutuklaman ın hukuka ayk ırı olduğunu iddia etmemi ş, gözalt ı ve tutuklaman ın neden hukuka ayk ırı olduğuna ilişkin aç ıklamalarda bulunmu ştur. Bu durumda ba şvurucunun tazminat talebinin içeriği itibar ıyla ilgili Kanun'un 141. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendinde yer alan kanunlarda belirtilen ko şullar d ışında yakalanan ki şilerin de tazminat istemelerine imkân tan ıyan hükme dayand ığı görülmektedir. Sonuç olarak ba şvurucunun bu bölümdeki iddias ı yönünden ba şvuru yollar ını tükettiği değerlendirilmi ştir. 47. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin bu iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2021/2107 Karar Tarihi : 13/4/2022 9c. Esas Yönünden i. Genel İlkeler (1)İnceleme Yöntemine İlişkin 48. Anayasa'n ın 19. maddesinin birinci f ıkras ında herkesin ki şi hürriyeti ve güvenliği hakk ına sahip oldu ğu belirtilmi ş; ikinci ve üçüncü f ıkralar ında özgürlü ğün kısıtlanabilece ği durumlar say ılm ış, dördüncü, be şinci, alt ıncı, yedinci ve sekizinci fıkralar ında ise hürriyetinden yoksun kalan ki şilere tan ınan güvencelere yer verilmi ştir. 49. Anayasa'n ın 19. maddesinin dokuzuncu f ıkras ında ise bu esaslar d ışında bir işleme tabi tutulan ki şilerin uğrad ıklar ı zararlar ın tazminat hukukunun genel prensiplerine göre devlet taraf ından ödenece ği ifade edilmi ştir. An ılan f ıkrada yer alan "bu esaslar d ışında bir işleme tâbi tutulan ki şiler" tabiri ile maddenin di ğer tüm f ıkralar ında belirtilen kurallar a ayk ırı bir işleme tabi k ılınman ın kişiye tazminat hakk ı doğurduğu belirtilmi ştir. Buna göre maddenin ikinci veya üçüncü f ıkralar ında belirtilen durumlara ayk ırı şekilde kişi hürriyeti ve güvenliği hakk ına müdahalede bulunulmas ı ya da ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ına müdahale edilen kimsenin maddenin dördüncü, be şinci, alt ıncı, yedinci ve sekizinci fıkralar ındaki güvencelerden yararland ırılmamas ı hâlinde u ğran ılan zararlar devlet taraf ından ödenecektir ( Safkan Aydo ğdu, B. No: 2014/7498, 5/4/2017 , 44). 50. Anayasa Mahkemesinin Anayasa'n ın 19. maddesinin dokuzuncu f ıkras ında güvence alt ına al ınan tazminat hakk ının ihlal edilip edilmedi ğini belirleyebilmesi için öncelikle ba şvurucunun an ılan maddenin di ğer f ıkralar ında belirtilen esaslar d ışında bir işleme tabi tutulup tutulmad ığını incelemesi gerekmektedir. Yap ılacak bu inceleme sonucunda ba şvurucunun Anayasa'n ın 19. maddesinin ilk sekiz f ıkras ında belirtilen esaslara ayk ırı bir işleme tabi tutuldu ğu ve bu kapsamda u ğrad ığı zarar ın devlet taraf ından tazminat hukukunun genel prensiplerine göre ödenmedi ği tespit edilirse Anayasa'n ın 19. maddesinin dokuzuncu f ıkras ında güvence alt ına al ınan tazminat hakk ının ihlali söz konusu olabilecektir (Safkan Aydo ğdu, 45). 51. Dolay ısıyla Anayasa'n ın 19. maddesinin dokuzuncu f ıkras ının uygulanabilmesi için başvurucunun an ılan maddenin di ğer f ıkralar ında belirtilen esaslar d ışında bir işleme tabi tutulup tutulmad ığının derece mahkemelerince ya da Anayasa Mahkemesince tespit edilmesi gerekir. Bu ba ğlamda kişinin Anayasa'n ın 19. maddesinin ilk sekiz f ıkras ında belirtilen esaslara ayk ırı bir işleme tabi tutuldu ğu ve bu kapsamda u ğrad ığı zarar ın devlet taraf ından tazminat hukukunun genel prensiplerine göre ödenmedi ği veya bir tazminat imkân ının bulunmad ığı tespit edilirse Anayasa'n ın 19. maddesinin dokuzuncu f ıkras ında güvence alt ına alınan tazminat hakk ının ihlali söz konusu olacakt ır. Öte yandan ki şinin Anayasa'n ın 19. maddesinin ilk sekiz f ıkras ında belirtilen esaslara ayk ırı bir işleme tabi tutuldu ğu derece mahkemeleri taraf ından tespit edilmi şse Anayasa Mahkemesinin yapaca ğı inceleme tazminat miktar ının yeterli olup olmad ığını belirlemekle s ınırlı olacakt ır (M.E. , B. No: 2018/696, 9/5/2019, 46, 47). (2) Gözalt ının Hukukili ğine İlişkin 52. Genel ilkeler için bkz. Hasan Akbo ğa [GK], B. No: 2016/10380, 27/3/2019, 43-56. Başvuru Numaras ı: 2021/2107 Karar Tarihi : 13/4/2022 10(3) Tutuklaman ın Hukukili ğine İlişkin 53. Genel ilkeler için bkz. Metin Evecen , B. No: 2017/744, 4/4/2018, 47-52. ii.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı (1) Gözalt ı Yönünden 54. Somut olayda bireysel ba şvuruya konu olan -ve 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesi uyar ınca aç ılan tazminat davas ında da ileri sürülen- iddia, ba şvurucunun hukuka ayk ırı olarak gözalt ına al ınmas ına rağmen aç ılan tazminat davas ının reddedilmesi dolay ısıyla kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının güvence alt ına al ındığı Anayasa'n ın 19. maddesinin dokuzuncu f ıkras ı bağlam ındaki tazminat hakk ının ihlal edildi ğine ilişkindir. 55. Başvurucunun açt ığı davada ilk derece mahkemesi, gözalt ının ve tutuklaman ın hukuka ayk ırı olduğu iddias ını incelememi ş; 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (e) bendi uyar ınca başvurucunun beraat etmi ş olmas ı nedeniyle tazminata hükmetmi ştir. 56. 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (e) bendi kapsam ındaki tazminat davalar ında soru şturma veya kovu şturma sonucunda verilen kararlardan hareketle yarg ı organlar ınca yakalama, gözalt ı veya tutuklama tedbirlerinin haks ız olduğu ifade edilse de bu tedbirlerin -uyguland ığı koşullarda- kanuna (hukuka) uygun olup olmad ığı yönünde bir inceleme yap ılmamaktad ır. Bu bent kapsam ında kişilere tazminat ödenmesi tutman ın kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının koşullar ıyla uyumlu olmamas ından değil kişilerin beraat etmesinden veya haklar ında kovu şturmaya yer olmad ığı karar ı verilmesinden kaynaklanmaktad ır. Bu bent kapsam ında ödenen tazminat; yakalama, gözalt ı veya tutuklaman ın hukukili ğine ilişkin bir tespitin bulunmamas ı hâlinde ki şi hürriyeti ve güvenliği hakk ı bağlam ında başvurucular ın mağdur statüsünü sona erdirmeyecektir. Sonuç olarak yakalama, gözalt ı ve tutuklama tedbirlerinin uyguland ığı soruşturmada kovu şturmaya yer olmad ığına karar verilmesi ya da kovu şturmada beraate hükmedilmesi dolay ısıyla bu tedbirlerin haks ız olduğu şeklinde bir tan ımlama tedbirlerin hukuka ayk ırı olduğu anlam ına gelmemektedir. 57. Nitekim 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (e) bendiyle getirilen tazminat talep hakk ı -kanun metninde de ifade edildi ği üzere- kanuna uygun olarak yakalanan veya tutuklanan (fakat sonras ında haklar ında kovu şturmaya yer olmad ığı veya beraat karar ı verilen) ki şilere tan ınm ıştır. Dolay ısıyla burada kanun koyucunun soruşturma sonucunda kovu şturmaya yer olmad ığına karar verilmesi ya da kovu şturman ın beraat ile sonuçlanmas ı durumunda -soru şturma veya kovu şturma sonunda verilen karardan hareketle- bu süreçlerde uygulanan yakalama, gözalt ı ve tutuklama tedbirlerinin kanun a ayk ırı hâle geldi ğini kabul etti ğini söylemek imkân dâhilinde de ğildir. Zira böyle bir yorum anılan Kanun hükmünün lafz ıyla aç ıkça bir çeli şki içerecektir. Bir ba şka ifadeyle soru şturma veya kovu şturma sonucunda verilen karar dolay ısıyla bu süreçlerde haklar ında yakalama, gözalt ı veya tutuklama tedbiri uygulanan ki şilere otomatik olarak tazminat ödenmesi, bu tedbirlerin de otomatik olarak hukuka ayk ırı olduğu anlam ına gelmemektedir. Dolay ısıyla somut olayda derece mahkemelerince gözalt ının ve tutuklaman ın hukuka uygun olup olmad ığı yönünde bir belirlemede bulunulmad ığı sonucuna var ılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2021/2107 Karar Tarihi : 13/4/2022 1158. Bu durumda ba şvurucu hakk ındaki gözalt ı tedbirinin Anayasa'n ın 19. maddesindeki esaslara uygun olup olmad ığının Anayasa Mahkemesince de ğerlendirilmesi gerekmektedir. 59. Başvurucunun bir suç soru şturmas ı kapsam ında yakalan ıp gözalt ına al ınmas ı 5271 say ılı Kanun'un 90. ve 91. maddelerindeki hükümler çerçevesinde gerçekle şmiştir. Dolay ısıyla başvurucu hakk ında uygulanan gözalt ı tedbirinin kanuni dayana ğı bulunmaktad ır. 60. Kanuni dayana ğı bulundu ğu anlaşılan gözalt ı tedbirinin ön ko şulu olan başvurucunun suç i şlediğine dair somut belirtilerin bulunup bulunmad ığının irdelenmesi gerekir. Somut olayda ba şvurucu, e şi ad ına kay ıtlı bir telefon hatt ı üzerinden ByLoc k kulland ığı iddias ıyla gözalt ına al ınm ıştır. Başvurucunun e şi 4/11/2016 tarihli kolluk ifadesinde söz konusu hatt ın başvurucu taraf ından kullan ıldığını beyan etmi ştir. Başvurucu da ifadesinde söz konusu telefon hatt ını zaman zaman kulland ığını kabul etmi ştir. Anayasa Mahkemesi, ByLock uygulamas ının özellikleri gözönüne al ındığında kişilerin bu uygulamay ı kullanmalar ının veya kullanmak üzere elektronik/mobil cihazlar ına yüklemelerinin soruşturma makamlar ınca FETÖ/PDY ile olan ilgi bak ımından bir belirti olarak değerlendirilebilece ğini belirtmektedir ( Ayd ın Yavuz ve di ğerleri [GK] , B. No: 2016/22169, 20/6/2017, 112-116). Bu olgular ışığında başvurucunun an ılan telefon hatt ı üzerinden ByLock program ını kullanm ış olabilece ğine ilişkin şüphenin bulundu ğu görülmektedir. Bu itibarla gözalt ı tedbirinin uygulanmas ı için gerekli olan suç şüphesini do ğrulayan olgular ın bulunduğu sonucuna var ılm ıştır. 61. Öte yandan ba şvurucunun hâkim karar ı olmadan gözalt ına al ındığı gözetildiğinde somut olayda suçüstü hâlinin veya gecikmesinde sak ınca bulunan hâlin bulunup bulunmad ığına da bak ılmal ıdır. Soruşturma makamlar ı başvurucunun durumunu gecikmesinde sak ınca bulunan hâl kapsam ında değerlendirmi ştir. 62. Başvurucunun yakalanmas ına karar verilen silahl ı terör örgütüne üye olma suçlar ı Türk hukuk sistemi içinde a ğır cezai yapt ırımlar öngörülen suç tipleri aras ında olup isnat edilen suça ili şkin olarak kanunda öngörülen cezan ın ağırlığı kaçma şüphesine i şaret eden durumlardan biridir (benzer yöndeki de ğerlendirmeler için bkz. Hüseyin Burçak , B. No: 2014/474, 3/2/2016, 61; Devran Duran [GK], B. No: 2014/10405, 25/5/2017, 66). Ayr ıca terör suçlar ının soruşturulmas ı kamu makamlar ını ciddi zorluklarla kar şı karşıya bırakt ığından kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ı, adli makamlar ve güvenlik görevlilerinin -özellikle organize olanlar olmak üzere- suçlarla ve suçlulukla etkili bir şekilde mücadelesini aşırı derecede güçle ştirmeye neden olabilecek biçimde yorumlanmamal ıdır (Devran Duran , 64). Dolay ısıyla soruşturma konusu terör örgütünün özellikleri dikkate al ındığında bu soruşturmalar ın diğer ceza soru şturmalar ına göre çok daha zor ve karma şık olduğu da ortadad ır. 63. Soruşturma makamlar ı gecikmesinde sak ınca bulunan bir hâlin bulunup bulunmad ığının değerlendirilmesi konusunda Anayasa Mahkemesine göre daha iyi bir konumdad ır. Hiç ku şkusuz soru şturma makamlar ının bu de ğerlendirmeleri Anayasa Mahkemesinin denetimine tabidir. Somut olayda soru şturma makamlar ının gecikmesinde sak ınca bulundu ğu yolunda ula ştığı kanaate müdahale edilmesini gerektirecek bir durum bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla Anayasa'n ın 19. maddesinin üçüncü f ıkras ının son cümlesinde yer alan güvencenin sa ğland ığı sonucuna ula şılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2021/2107 Karar Tarihi : 13/4/2022 1264. Ayr ıca suç i şlediği hakk ında somut belirtinin bulundu ğu tespit edilen başvurucunun yakalanmas ının amac ının bu suç şüphesine ili şkin soruşturma işlemlerinin yürütülmesini ve maddi gerçe ğin ortaya ç ıkar ılmas ını temin etmek oldu ğu hususunda tereddüt bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla başvurucunun gözalt ına al ınmas ının anayasal aç ıdan meşru bir amaca dayanmad ığı söylenemez. 65. Son olarak ba şvurucu hakk ındaki yakalama tedbirinin ölçülü olup olmad ığının da belirlenmesi gerekir. Ba şvurucunun e şi 4/11/2016 tarihli kolluk ifadesinde söz konus u hatt ın başvurucu taraf ından kullan ıldığını beyan etmi ştir. Soruşturma makamlar ı kollukta verilen bu beyan üzerinden ba şvurucunun ByLock program ını kulland ığını iddia etmi ştir. Söz konusu beyan üzerinden yakla şık bir y ıllık bir süre geçtikten sonra ba şvurucunun gözalt ına alınmas ının neden gerekli oldu ğu somut olay ın özelliklerinden anla şılamamaktad ır. Öte yandan ba şvurucu; gözalt ı karar ına itiraz dilekçesinde ve 3/11/2017 tarihinde kollu k görevlileriyle yapt ığı (savc ının haberdar edildi ği) görüşmede emzirilme ça ğında olan bak ıma muhtaç bir ya şında bebeğinin olduğunu, kocas ının tutuklu oldu ğunu, bebe ğini teslim edece ği bir kişinin bulunmad ığını söylemesine ra ğmen başvurucunun bu özel durumu gözalt ının ölçülülüğü bak ımından dikkate al ınmam ıştır. Bu yönüyle de gözalt ı işleminin ölçüsüz oldu ğu sonucuna var ılm ıştır. Gözalt ı tedbirine konu suçlama ola ğanüstü hâlin ilan ına neden olan olguyla ba ğlant ılı olsa da yukar ıda belirtilen ko şullarda uygulan bu tedbir ola ğanüstü halin gerektirdi ği bir tedbir olarak görülmemi ştir. (2) Tutuklama Yönünden 66. Somut olayda gözalt ı tedbirinin ölçülü olmad ığı sonucuna var ılm ıştır. Gözalt ı tedbiri ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ına müdahale olu şturmas ı bak ımından tutuklamaya göre daha hafif bir tedbirdir. Gözalt ı tedbirinin ölçülü olmad ığı bir durumda tutuklama tedbirinin de evleviyetle ölçülü olmad ığı sonucuna var ılmas ı gerekir. (3) Sonuç67. Aç ıklanan gerekçelerle gözalt ı ve tutuklama tedbiri yönünden ba şvurucunun Anayasa'n ın 19. maddesinin üçüncü f ıkras ı kapsam ındaki kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. 68. Somut olayda ba şvurucunun Anayasa'n ın 19. maddesinin üçüncü f ıkras ında belirtilen esaslara ayk ırı bir işleme tabi tutuldu ğu sonucuna var ıldı ğından Anayasa'n ın 19. maddesinin dokuzuncu f ıkras ı somut olayda uygulanabilir niteliktedir. 69. Ancak derece mahkemesi, ba şvurucuya Anayasa'n ın 19. maddesinin üçüncü fıkras ında belirtilen esaslara ayk ırı bir işleme tabi tutuldu ğu gerekçesiyle ve hukuka ayk ırı bu işlemlerin kar şılığı olarak uygun bir tazminat ödememi ştir. Derece mahkemesi taraf ından hükmedilen tazminat ın Anayasa Mahkemesinin benzer durumlarda verilmesine hükmetti ği tazminat miktar ıyla karşılaştırıldığında düşük olduğu anlaşılm ıştır. 70. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa'n ın 19. maddesinin -üçüncü f ıkras ıyla bağlant ılı olarak- dokuzuncu f ıkras ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. B. Diğer Şikâyetler Yönünden 71. Başvurucu ayr ıca dijital materyallerine ölçüsüz bir şekilde el konuldu ğunu, suçlamalarla ilgileri olmad ığı hâlde ablas ının ve eniştesinin eşyalar ına da el konuldu ğunu, Başvuru Numaras ı: 2021/2107 Karar Tarihi : 13/4/2022 13elkoyma i şleminin ölçüsüz bir biçimde gerçekle ştirildiğini, dijital e şyalar ının imajlar ı al ınıp iade edilmesi gerekirken ve bu e şyalarla ilgili somut bir suçlama bulunmamas ına rağmen bunlara el konulmas ının hukuka ayk ırı olduğunu, el konulan e şyalar ın defalarca talep etmesine ve elkoymaya konu davan ın kesinleşmesine ra ğmen iade edilmedi ğini, eşyalara bu kadar uzun süre el konulmas ının haks ız bir uygulama te şkil ettiğini, el konulan telefonunu kullanamamas ından ve yeni telefon almak zorunda kalmas ından kaynaklanan zarar ın tazmi n edilmesi gerekti ğini, tüm bu hususlara ili şkin tazminat taleplerinin gerekçesiz bir şekilde reddedildi ğini, değer kayb ına ilişkin bilirki şi incelemesi yap ılmas ı talebinin kabul edilmediğini belirterek haberle şme hürriyetinin ve gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 72. Ne var ki somut olayda ba şvurucu sadece kendi dijital materyallerine el konulmas ından değil eşinin, ablas ının ve eniştesinin dijital materyallerine el konulmas ından da şikâyetçi olmu ştur. Başvurucunun kendisi d ışındaki kişiler yönünden dile getirdi ği şikâyetlerin incelenmesi mümkün de ğildir. Öte yandan söz konusu dijital materyallerin başvurucuya iade edildi ği görülmektedir. Ayr ıca başvurucu kendisi aç ısından el konulan materyallerin maddi de ğerine ilişkin herhangi bir aç ıklama yapmam ıştır. Başvurucu, söz konusu eşyalar ın elinden ç ıkmas ının mali durumuna ciddi anlamda zarar verdi ği hususund a herhangi bir bilgi ve belge de sunmam ıştır. Bu hususlar ın yan ı sıra başvurucunun ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ği tespit edilerek somut ba şvurudaki temel hukuki mesele incelendi ğinden bu şikâyetlere ili şkin ayr ıca incelenme yap ılmas ına gerek olmad ığı sonucuna var ılm ıştır. C. Giderim Yönünden 73. Başvurucu yeniden yarg ılama yap ılmas ına hükmedilmesini talep etmi ştir. Başvurucu ayr ıca 10.000 TL maddi, 20.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmu ştur. 74. Tespit edilen ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına ilişkin usul ve esaslar 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinde yer almaktad ır. 75. Anayasa Mahkemesince yap ılan inceleme sonucunda Anayasa'n ın 19. maddesinin -üçüncü f ıkras ıyla bağlant ılı olarak- dokuzuncu f ıkras ının ihlal edildi ğine kara r verilmiştir. Bu itibarla ihlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. Ancak Anayasa Mahkemesince gözalt ı ve tutuklama i şleminin hukuka ayk ırı olduğu yap ılan değerlendirme sonucunda tespit edilmi ş ve tazminat ın yetersiz olmas ından kaynakl ı olarak ihlal sonucuna ula şılm ıştır. Dolay ısıyla karar ın ihlalin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere mahkemeye gönderilmesi hâlinde derece mahkemesinin yapacağı tek şey Anayasa Mahkemesinin benzer durumlarda verilmesine hükmetti ği tazminat miktar ını dikkate alarak daha yüksek bir tazminata hükmetmek olacakt ır. Bu işlem için karar ın yeniden yarg ılama yapmak üzere derece mahkemesine gönderilmesinde hukuki yarar bulunmad ığı sonucuna var ılm ıştır. 76. Somut olayda derece mahkemesi gözalt ının ve tutuklaman ın hukuka ayk ırılığını tespit etmemi ş ise de hükmedilen tazminat gözalt ı ve tutuklama tedbirine kar şılık olarak verildiğinden bu husususun manevi tazminat ın belirlenmesinde dikkate al ınmas ı gerekir. Bu nedenle ba şvurucuya 15.000 TL manevi tazminat ödenmesi gerekti ği sonucuna ula şılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2021/2107 Karar Tarihi : 13/4/2022 1477. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için ba şvurucunun uğrad ığını iddia etti ği maddi zarar ile tespit edilen ihlal aras ında illiyet ba ğı bulunmal ıdır. Başvurucunun bu konuda herhangi bir belge sunmam ış olmas ı nedeniyle maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Gözalt ının ve tutuklaman ın hukuka ayk ırı olmas ına rağmen ödenen tazminat ın yetersiz olmas ı nedeniyle Anayasa'n ın 19. maddesinin -üçüncü f ıkras ıyla bağlant ılı olarak- dokuzuncu f ıkras ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Diğer şikâyetlerin ayr ıca incelenmesine GEREK OLMADI ĞINA, D. Başvurucuya 15.000 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, E. 4.500 TL vekâlet ücretinden olu şan yarg ılama giderinin başvurucuy a ÖDENMES İNE, F. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Batman 1. A ğır Ceza Mahkemesine (E.2020/97, K.2020/235) GÖNDER İLMESİNE, H. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 13/4/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan y. Üye Üye Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Recai AKYEL Üye Üye Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN