Anayasa Mahkemesi

Atıf Grafiği

Özet

Bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir.

Tam metin

TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR AHMET TURAN ALKAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/9800) Karar Tarihi: 4/11/2020 Başvuru Numaras ı: 2018/9800 Karar Tarihi : 4/11/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Fatih HAT İPOĞLU Başvurucu : Ahmet Turan ALKAN Vekilleri : 1. Av. Melike POLAT BURSALI 2. Av. Figen ALBUGA ÇALIKU ŞU 3. Av. İsmail Aziz Ergin C İNMEN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; tutuklaman ın hukuki olmamas ı ve tutuklulu ğun makul süreyi a şmas ı nedenleriyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının, tutuklamaya konu suçlamalar ın ifade ve bas ın özgürlükleri kapsam ındaki eylemlere ili şkin olmas ı nedeniyle ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. I. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 23/3/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Baş vuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 6. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. III. OLAY VE OLGULAR7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/9800 Karar Tarihi : 4/11/2020 38.İstanbul Cumhuriyet Ba şsavc ılığı (Başsavc ılık) taraf ından başvurucunun da aralar ında bulundu ğu ve çoğunluğu gazeteci, yazar ve akademisyen olan birçok şüpheli hakk ında Fetullahç ı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yap ılanmas ının (FETÖ/PDY) medya yap ılanmas ıyla bağlant ılı olarak ba şlatılan soruşturma kapsam ında başvurucu 27/7/2016 tarihinde Bursa'da gözalt ına al ınm ış ve İstanbul 4. Sulh Ceza Hâkimli ği taraf ından terö r örgütüne üye olma suçlamas ıyla 30/7/2016 tarihinde tutuklanm ıştır. 9. Başvurucunun tutuklama karar ına yapt ığı itiraz İstanbul 5. Sulh Ceza Hâkimli ği taraf ından 8/8/2016 tarihinde kesin olarak reddedilmi ştir. 10. Başsavc ılık 10/4/2017 tarihli iddianame ile ba şvurucunun terör örgütüne üye olma ve darbeye te şebbüs etme suçlar ından cezaland ırılmas ı istemiyle ayn ı yer ağır ceza mahkemesinde kamu davas ı açm ıştır. 11.İstanbul 13. A ğır Ceza Mahkemesi (Mahkeme) 24/4/2017 tarihinde iddianamenin kabulüne karar vermi ş ve Mahkemenin E.2017/112 say ılı dosyas ı üzerinden kovuşturma aşamas ı başlam ıştır. 12. Mahkeme 8/12/2017 tarihli duru şmada ba şvurucunun tutukluluk hâlinin devam ına karar vermi ş, başvurucunun an ılan karara itiraz ı İstanbul 14. A ğır Ceza Mahkemesi taraf ından 29/12/2017 tarihinde kesin olarak reddedilmi ştir. 13. Başvurucu, itiraz ın reddine dair karar ın 23/1/2018 tarihinde tebli ğ edildiğini bildirmiş ve buna ili şkin tebligat belgesini de dosyaya sunmu ştur. 14. Başvurucu 23/3/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 15. Mahkeme 6/7/2018 tarihinde yapt ığı duruşmada başvurucunun terör örgütüne üye olma suçundan 8 y ıl 9 ay hapis cezas ı ile cezaland ırılmas ına ve hükümle birlikte tahliyesine karar vermi ştir. 16. Başvurucu; mahkûmiyet karar ını istinaf etmi ş, istinaf talebi İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi taraf ından 25/6/2019 tarihinde esastan reddedilmi ştir. Başvurucu söz konusu karar ı temyiz etmi ştir. 17. Dava, bireysel ba şvurunun incelendi ği tarih itibar ıyla temyiz a şamas ında derdesttir. IV.İLGİLİ HUKUK 18. 4/12/2014 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Tutuklama karar ı" kenar başlıklı 101. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Bu madde ile 100 üncü madde gere ğince verilen kararlara itiraz edilebilir." 19. 5271 say ılı Kanun'un "Şüpheli veya san ığın sal ıverilme istemleri" kenar başlıklı 104. maddesinin (1) ve (2) numaral ı fıkralar ı şöyledir: "(1) Soru şturma ve kovu şturma evrelerinin her a şamas ında şüpheli veya san ık sal ıverilmesini isteyebilir. Başvuru Numaras ı: 2018/9800 Karar Tarihi : 4/11/2020 4(2) Şüpheli veya san ığın tutukluluk hâlinin devam ına veya sal ıverilmesine hâkim vey a mahkemece karar verilir. Ret karar ına itiraz edilebilir." 20. 5271 say ılı Kanun'un İtiraz usulü ve inceleme mercileri kenar ba şlıklı 268. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Karar ına itiraz edilen hâkim veya mahkeme, itiraz ı yerinde görürse karar ını düzeltir ; yerinde görmezse en çok üç gün içinde, itiraz ı incelemeye yetkili olan mercie gönderir." 21. 5271 say ılı Kanun'un "Karar" kenar ba şlıklı 271. maddesinin (4) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Merciin, itiraz üzerine verdi ği kararlar ı kesindir; ancak ilk defa merci taraf ından verilen tutuklama kararlar ına karşı itiraz yoluna gidilebilir." V.İNCELEME VE GEREKÇE 22. Mahkemenin 4/11/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 23. Başvurucu; tutuklaman ın hukuki olmad ığını ve tutuklulu ğun makul süreyi aştığını belirterek ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının, tutuklamaya konu suçlamalar ın ifade ve bas ın özgürlükleri kapsam ındaki eylemlere ili şkin olmas ı nedeniyle de ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlal edildi ğini iddia etmi ştir. 24. Bakanl ık görüşünde; başvurucu hakk ında verilen tutuklama karar ında aç ıklanan gerekçeler ile tutukluluk hâlinin devam ına dair kararlarda de ğinilen hususlar ın ve eylemlere ilişkin olarak dayan ılan delillerin içeri ği dikkate al ındığında kuvvetli suç şüphesinin bulunduğu belirtilmi ştir. Bakanl ık görüşünde ayr ıca ifade ve bas ın özgürlü ğüne yap ıldığı iddia olunan müdahalenin yasal dayana ğının ve meşru amac ının bulundu ğu demokratik toplumda gerekli ve orant ılı olduğu belirtilerek ba şvurucunun ifade ve bas ın özgürlü ğü haklar ının ihlâl edilmedi ği ifade edilmi ştir. B. Değerlendirme 25. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un "Bireysel ba şvuru usulü" kenar başlıklı 47. maddesinin (5) numaral ı fıkras ının birinci cümlesi şöyledir: "Bireysel ba şvurunun, ba şvuru yollar ının tüketildi ği tarihten; ba şvuru yolu öngörülmemi şse ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekir." 26. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) "Başvuru süresi ve mazeret" kena r başlıklı 64. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Bireysel ba şvurunun, ba şvuru yollar ının tüketildi ği tarihten, ba şvuru yolu öngörülmemi şse ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekir." Başvuru Numaras ı: 2018/9800 Karar Tarihi : 4/11/2020 527. Bireysel ba şvurular ın 6216 say ılı Kanun'un 47. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı ile İçtüzük'ün 64. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı uyar ınca başvuru yollar ının tüketildi ği tarihten, ba şvuru yolu öngörülmemi ş ise ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekmektedir. 28. Başvurunun süresinde yap ılm ış olmas ı, her aşamada dikkate al ınmas ı gereken usule ilişkin şartt ır (Yasin Yaman, B. No: 2012/1075, 12/2/2013, 18). 29. Bir suç isnad ına bağlı olarak tutuklulukta geçen sürenin başlang ıcı, başvurucunun ilk kez yakalan ıp gözalt ına al ındığı durumlarda bu tarih; do ğrudan tutukland ığı durumlarda ise tutuklama tarihidir. Sürenin sonu ise kural olarak ki şinin serbest b ırak ıldığı ya da ilk derece mahkemesince hüküm verildi ği tarihtir ( Murat Narman , B. No: 2012/1137, 2/7/2013, 66). 30. Dolay ısıyla suç isnad ına bağlı şikâyetlere ili şkin iddialar ın dile getirildi ği bir bireysel ba şvurunun ilk derece yarg ılamas ı devam ederken tutuklulu ğun devam ına karar verilen her a şamada ba şvuru yollar ı tüketildikten sonra ba şvuru süresi içinde yap ılmas ı gerekir ( Mehmet Emin K ılıç, B. No: 2013/5267, 7/3/2014, 28). 31. Bu ba ğlamda bir suç isnad ına bağlı olarak tutuklulukla ilgili şikâyetleri içeren bireysel ba şvurunun tutukluluk hâlinin devam ı karar ı sonras ında yap ılmas ı hâlinde söz konusu karara itiraz edilmi ş ise itiraz merciince verilen karar ın öğrenildiği tarihten itibare n otuz gün içinde yap ılmas ı gerekmektedir. 32. Somut olayda yarg ılamay ı yapan ilk derece mahkemesince 8/12/2017 tarihli duruşmada verilen tutukluluk hâlinin devam ı karar ına karşı başvurucunun yapt ığı itiraz ın İstanbul 14. A ğır Ceza Mahkemesi taraf ından 29/12/2017 tarihinde kesin olarak reddedildi ği ve an ılan karar ın 23/1/2018 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edildiği anlaşılmaktad ır (bkz. 12). Bu nedenle bireysel ba şvurunun nihai karar olan itiraz ın reddine dair karar ın tebliğ suretiyle öğrenildiği 23/1/2018 tarihinden itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekmektedir. Buna göre nihai karar ın öğrenilmesinden itibaren otuz gün geçtikten sonra 23/3/2018 tarihinde yap ılan bireysel ba şvuruda süre a şımı olduğu sonucuna var ılm ıştır. 33. Aç ıklanan gerekçelerle nihai karar ın öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde yap ılmayan bireysel ba şvurunun süre aşımı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Tutuklaman ın hukuki olmamas ı ve tutuklulu ğun makul süreyi a şmas ı nedenleriyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının; tutuklamaya konu suçlamalar ın ifade ve bas ın özgürlükleri kapsam ındaki eylemlere ili şkin olmas ı nedeniyle ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlal edildi ği iddialar ına ilişkin başvurunun süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDU ĞUNA, Başvuru Numaras ı: 2018/9800 Karar Tarihi : 4/11/2020 6B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 4/11/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş

İlgili Kararlar

Anayasa Mahkemesi — aynı daireden son kararlar