TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR RAUF ALTINOK BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/11616) Karar Tarihi: 23/11/2021 Başvuru Numaras ı: 2019/11616 Karar Tarihi : 23/11/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Recai AKYELSelahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : M. Emin ŞAHİNER Başvurucu : Rauf ALTINOK Vekili : Av. Nazl ı ÇUBUKLU SAYGILI I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, bir sosyal güvenlik ödemesinin de ğer kayb ına uğrat ılarak yap ılm
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR RAUF ALTINOK BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/11616) Karar Tarihi: 23/11/2021 Başvuru Numaras ı: 2019/11616 Karar Tarihi : 23/11/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Recai AKYELSelahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : M. Emin ŞAHİNER Başvurucu : Rauf ALTINOK Vekili : Av. Nazl ı ÇUBUKLU SAYGILI I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, bir sosyal güvenlik ödemesinin de ğer kayb ına uğrat ılarak yap ılmas ı nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 16/4/2019 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 7. Başvurucu Türk Silahl ı Kuvvetlerinde Emekli Sand ığına tabi olarak görev yapmakta iken tu ğgeneral rütbesiyle 16/9/2007 tarihinde 43 y ıl 8 ay hizmet süresi üzerinden kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayr ılm ış ve kendisine söz konusu tarih itibar ıyla yaşlılık ayl ığı bağlanm ıştır. Başvurucuya sadece 30 fiilî hizmet y ılı karşılığı emekli oldu ğu tarihteki katsay ı üzerinden emekli ikramiyesi ödenmi ş olup 30 y ılın üzerindeki hizmet süresinin karşılığı ödenmemi ştir. Başvuru Numaras ı: 2019/11616 Karar Tarihi : 23/11/2021 38. Anayasa Mahkemesi bu defa 25/12/2014 tarihli ve E.2013/111, K.2014/195 say ılı karar ı ile 8/6/1949 tarihli ve 5434 say ılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sand ığı Kanunu'nun 89. maddesinde yer alan verilecek emekli ikramiyesinin hesab ında 30 fiili hizmet y ılından fazla süreler ibaresini Anayasa'n ın 2., 10. ve 60. maddelerine ayk ırı olduğu gerekçesiyle iptal etmi ştir. Bu karar 7/1/2015 tarihli Resmî Gazete'de yay ımlanm ıştır. 9. Bu geli şme üzerine ba şvurucu 15/12/2015 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumundan (SGK), Emekli Sand ığına tabi olarak çal ıştığı toplam 43 y ıl 8 ayl ık hizmet süresinin ödemeye konu yap ılmayan 13 y ıl 8 ayl ık k ısm ı için de kendisine emekli ikramiyesi ödenmesini talep etmi ştir. İdare cevap vermemek suretiyle ba şvuruyu z ımnen reddetmi ştir. A. Ankara 9. İdare Mahkemesindeki İlk Yarg ı Süreci 10. Başvurucu 17/2/2016 tarihinde Ankara 9. İdare Mahkemesinde, SGK'n ın işlemin iptali ve 30 y ıldan fazla hizmet süresine göre hesaplanacak emekli ikramiyesinin yasal faiziyle birlikte kendisine ödenmesi istemiyle dava açm ıştır. 11. Mahkeme 1/7/2016 tarihinde davan ın kabulü ile dava konusu i şlemin iptaline karar vermi ştir. Mahkemece emekli ayl ığının bağland ığı tarihte yürürlükte bulunan katsay ılar dikkate al ınarak hesaplanacak emekli ikramiyesi tutar ının başvuru tarihinden itibare n işleyecek yasal faizi ile birlikte daval ı SGK taraf ından başvurucuya ödenmesine karar verilmiştir. 12. Söz konusu karara kar şı SGK 1/8/2016 tarihinde itirazda bulunmu ştur. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 11. İdari Dava Dairesi (Daire) 8/3/2017 tarihli karar ıyla itira z başvurusundan vazgeçilmi ş say ılmas ına hükmetmi ştir. Karar ın gerekçesinde; 5434 say ılı Kanun'a 8/1/2017 tarihli ve 6770 say ılı Kanun'un 1. maddesiyle eklenen geçici 226. maddesinde, 30 y ıldan fazla emekli ikramiyesine müstahak hizmet süreleri bulunmas ına rağmen 30 tam hizmet y ılı üzerinden emekli ikramiyesi ödenenlere, 30 y ılı aşan her tam hizmet y ılı için de ikramiye ödemesi yap ılacağı, mahkemelerce bu istemle aç ılm ış olan davalarda ilk derece mahkemelerince verilen kararlar hakk ında SGK taraf ından kanun yollar ına başvurulmayaca ğı ve bu maddenin yürürlü ğe girdiği tarihten önce yap ılan itiraz veya temyiz ba şvurular ından vazgeçilmi ş say ılacağı hükmüne yer verildi ği hat ırlat ılm ıştır. 13. Mahkemenin idari i şlemin iptaline dair mezkûr karar ı üzerine ba şvurucunun 30 yıl üstü fiilî hizmet kar şılığı olan emekli ikramiyesi 2016 y ılının Ağustos ay ında yasal faizi ile birlikte ba şvurucuya ödenmi ş ancak ikramiyenin ödenmesinde ödeme tarihindeki katsay ılar yerine emekli olunan tarihteki katsay ı üzerinden hesaplama yap ılm ıştır. B. Ankara 13. İdare Mahkemesindeki İkinci Yarg ı Süreci 14. Başvurucu bu defa emekli oldu ğu tarih ile ödeme tarihi aras ındaki enflasyo n oran ında y ıllara sari art ış nedeniyle alaca ğının kayba u ğrad ığını iddia ederek mezkûr yarg ı karar ına istinaden taraf ına ödenen emekli ikramiyesi tutar ının Merkez Bankas ı verileri kullan ılarak enflasyon kar şısında değer kayb ı giderilmi ş karşılığının hesaplanmak suretiyle yasal faizi ile birlikte ödenmesi için 6/9/2017 tarihinde SGK'ya idari ba şvuruda bulunmuştur. İdare cevap vermemek suretiyle ba şvuruyu z ımnen reddetmi ştir. 15. Başvurucu 28/12/2017 tarihinde Ankara 13. İdare Mahkemesinde z ımnen ret işleminin iptali ve yoksun kald ığı emekli ikramiyesi fark ının yasal faizi ile birlikte taraf ına Başvuru Numaras ı: 2019/11616 Karar Tarihi : 23/11/2021 4ödenmesi talebiyle dava açm ıştır. Dava dilekçesinde ba şvurucu, yukar ıda aktar ılan olaylar ı anlatarak z ımnen reddedilen i şlemin hukuka ayk ırı olduğunu belirtmi ştir. 16. Mahkeme 31/10/2018 tarihinde davay ı reddetmi ştir. Mahkeme karar ında ikramiyenin emeklilik tarihindeki katsay ılar üzerinden ödenece ğine dair Kurul karar ının kesinleşmiş olduğu ve güncel tutarlara göre ödeme yap ılmas ının kanuni bir dayana ğının bulunmad ığı gerekçesine yer verilmi ştir. 17. Başvurucu karara kar şı 28/11/2018 tarihinde istinaf yoluna ba şvurmuştur. Daire; istinaf ba şvurusuna konu karar ın hukuka uygun oldu ğu, karar ın kald ırılmas ını gerektirecek yasal bir sebebin bulunmad ığı tespitiyle 20/3/2019 tarihinde istinaf ba şvurusunun reddine kesin olarak karar vermi ştir. 18. Nihai karar 10/4/2019 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 19. Başvurucu 16/4/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 20. Anayasa Mahkemesinin 23/11/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 21. Başvurucu, emekli ikramiyesinin ödeme tarihindeki katsay ılar esas al ınarak ödenmemesi nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Başvurucuya göre ikramiye ödemesinde ödeme tarihlerinin de ğil de emekli ayl ığının bağland ığı tarihin esas alınmas ı, alacağın değer kaybetmesine yol açmaktad ır. 22. Bakanl ık görüşünde, kanunda ba şvurucunun talebine cevaz veren bir düzenleme olmad ığı dikkate al ındığında yürürlükteki mevzuata uygun i şlemin hukuki dayana ğının bulunduğu ifade edilmi ştir. Bakanl ık ayr ıca somut olay bak ımından başvurucu taraf ından her ne kadar söz konusu alaca ğın ödenmesi istemiyle iptal davas ı aç ılm ış ve davan ın kabulüne de karar verilmi ş ise de bu karar ın taraflarca istinaf talebinde bulunulmakla nihai hâle gelmediğini belirtmi ştir. Bakanl ığa göre bu durumda ba şvurucu yarar ına geriye dönük bir hak kazan ıldığını tespit eden nihai bir yarg ı karar ı söz konusu de ğildir. B. Değerlendirme 23. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 47. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 64. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı gereği bireysel ba şvurunun başvuru yollar ının tüketildi ği, başvuru yolu öngörülmemi ş ise ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekir. 24. Başvuruya konu somut olayda ba şvurucu, SGK'dan Emekli Sand ığına tabi olarak geçen hizmeti kar şılığında emekli ikramiyesi ödenmesi iste ğinde bulunmu ş ve bu isteğin reddine karar verilmesi üzerine i şlemin iptali talebiyle dava açm ıştır. Ankara 9. İdare Mahkemesinin 1/7/2016 tarihli davan ın kabulüne dair karar ı, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 11. İdari Dava Dairesinin 8/3/2017 tarihli itiraz ba şvurusundan vazgeçilmi ş say ılmas ı Başvuru Numaras ı: 2019/11616 Karar Tarihi : 23/11/2021 5karar ıyla kesinle şmiştir. Kesinle şen bu karar gere ğince başvurucuya belirli miktar emekli ikramiyesi ve faiz ödenmesine ili şkin yeni bir i şlem tesis edilmi ştir. 25. Anayasa Mahkemesi daha önce Ferda Ye şiltepe ([GK], B. No: 2014/7621, 25/7/2017) karar ında, bir sosyal güvenlik alaca ğının değer kayb ına uğrat ıldığı yönündeki şikâyeti mülkiyet hakk ı kapsam ında esas bak ımından incelemi ştir. Ancak söz konus u başvuruda ba şvurucunun de ğer kayb ına yönelik iddias ını derece mahkemeleri önünde dile getirdiği ve olağan kanun yollar ını da yöntemince tükettikten sonra bireysel ba şvuruda bulunduğu tespit edilerek ba şvuru kabul edilebilir bulunmu ştur. 26. Bireysel ba şvuruya konu olayda ba şvurucu, her ne kadar emekli ikramiyesi alacağının emekli olunan tarihteki katsay ılara göre ödendi ğini belirterek bu alaca ğının enflasyon kar şısında değer kayb ına uğramas ını şikâyet etmekte ise de emekli ikramiyesi ödenmesi talebi, Ankara 9. İdare Mahkemesince kabul edilmi ştir. Söz konusu mahkeme karar ında ikramiyenin emekli olunan tarihteki katsay ılar üzerinden ödenece ği kararlaştırılm ıştır. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 11. İdari Dava Dairesinin 8/3/2017 tarihli itiraz başvurusundan vazgeçilmi ş say ılmas ı karar ıyla yerel mahkeme karar ı da kesinle şmiştir. Ancak mahkeme karar ı uyar ınca yap ılan hesaplama sonucu tespit edilen rakam ba şvurucu taraf ından tatmin edici bulunmad ığından ikinci kez yarg ı yoluna müracaat edilmi ş ve derece mahkemeleri de önceki mahkeme karar ı uyar ınca işlem yap ıldığından davay ı reddetmi ştir. 27. Bu itibarla bireysel ba şvuruya konu olay Ferda Ye şiltepe karar ına konu yarg ılama sürecinden farkl ı özellikler ta şımaktad ır. Şöyle ki ilk yarg ı sürecinde emekli ikramiyesinin ayl ık bağlama tarihindeki katsay ılar esas al ınarak ödenmesine ili şkin karar gereğince idare taraf ından yap ılan hesaplama sonucunda belirli bir miktar emekli ikramiyesi ve faiz ödenmesine ili şkin işleme karşı ikinci kez yarg ı yoluna gitmi ş olup başvurucunun bu işlem üzerine de ğer kayb ına yönelik iddias ını dile getirmesinin idari ve yarg ısal yollar ı canland ırmaya yönelik oldu ğu kabul edilmelidir. 6216 say ılı Kanun ve İçtüzük'ün hükümleri daha önce tamamlanm ış olan bir sürece yönelik yeni bir ba şvuru hakk ı imkân ı tan ımamaktad ır (benzer yöndeki de ğerlendirmeler için bkz. Turhan Kanao ğlu, B. No: 2016/11436, 21/3/2019, 25). 28. Bu durumda ba şvurucunun, emekli ikramiyesi alaca ğının enflasyon kar şısında değer kayb ına uğrat ıldığı iddias ı nedeniyle ilk davada verilen karara ili şkin Dairenin 8/3/2017 tarihli nihai karar ını öğrendiği tarihten itibaren otuz günlük ba şvuru süresi içinde bireysel başvuruda bulunmas ı gereklidir. Ba şvurucu ise bu süre geçtikten sonra 16/4/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. Dolay ısıyla ikinci kez aç ılan ve reddedilen davan ın bireysel başvuru süresine bir etkisi bulunmamaktad ır. 29. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin süre aşımı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDU ĞUNA, Başvuru Numaras ı: 2019/11616 Karar Tarihi : 23/11/2021 6B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 23/11/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Hicabi DURSUN Recai AKYEL Üye Üye Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN