TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR RIDVAN TÜRAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/20669) Karar Tarihi: 10/3/2020 R.G. Tarih ve Say ı: 23/5/2020-31135 Başvuru Numaras ı: 2017/20669 Karar Tarihi : 10/3/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Kadir ÖZKAYASelahaddin MENTE Ş Raportör : Ferhat YILDIZ Başvurucu : Rıdvan TÜRAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza infaz kurumu taraf ından sak ıncal ı bulunan mektubun al ıcıs
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR RIDVAN TÜRAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/20669) Karar Tarihi: 10/3/2020 R.G. Tarih ve Say ı: 23/5/2020-31135 Başvuru Numaras ı: 2017/20669 Karar Tarihi : 10/3/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Kadir ÖZKAYASelahaddin MENTE Ş Raportör : Ferhat YILDIZ Başvurucu : Rıdvan TÜRAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza infaz kurumu taraf ından sak ıncal ı bulunan mektubun al ıcısına gönderilmemesi nedeniyle haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 4/4/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. 6. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 8. Silahl ı terör örgütüne üye olma, terör örgütü propagandas ı yapma, görevi yapt ırmamak için direnme suçlar ından Tekirda ğ 1 No.lu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapal ı Ceza İnfaz Kurumunda (Ceza İnfaz Kurumu) hükümlü olarak bulunan ba şvurucu 24/10/2016 tarihinde bir gazeteciye gönderilmek üzere mektup yazm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2017/20669 Karar Tarihi : 10/3/2020 39. Başvurucu; mektubunda mektubun muhatab ı olan gazetecinin zindanda kalan kendisi gibi tutsaklar ın sorunlar ını işlediğinden, Ceza İnfaz Kurumunda darbe giri şimi öncesi çok k ısıtlı olan haklar ının tamamen elinden al ındığından, sosyal ve sportif faaliyetlere kat ılmas ına izin verilmedi ğinden, revir ve hastane sevklerine acil olma şart ının getirildiğinden, kitaplar ına s ınırlama getirildi ğinden, mektuplar ının gönderilmedi ği gibi gelen mektuplar ın da kendisine verilmedi ğinden, suç duyurusu dilekçelerinin ilgili yerlere ulaştırılmad ığından, bulundu ğu Ceza İnfaz Kurumuna sürgün olarak gönderildi ğinden, üç kişilik odalarda alt ı kişi kald ıklar ından bahsetmi ştir. Mektupta son olarak kamuoyu olu şmas ı için Ceza İnfaz Kurumunda ya şanan sorunlara gazetede yer verilmesi iste ğini dile getirilmiştir. 10. Ceza İnfaz Kurumu Disiplin Kurulu Ba şkanl ığının (Disiplin Kurulu) 31/10/2016 tarihli karar ıyla, an ılan mektupla birlikte farkl ı kişilere ait olan toplam yirmi dokuz mektubun kişi ve kurulu şlar ı paniğe yöneltecek yalan ve yanl ış ifadeler içerdi ğinden bahisle sak ıncal ı olduğu değerlendirilen bu mektuplara el konulmas ına karar verilmi ştir. 11. Başvurucu, Disiplin Kurulu karar ına karşı Tekirdağ 1. İnfaz Hâkimli ği (İnfaz Hâkimliği) nezdinde şikâyet ba şvurusunda bulunmu ştur. İnfaz Hâkimli ği 5/12/2016 tarihli karar ıyla başvurucunun şikâyetini Disiplin Kurulu karar ında usul ve yasaya ayk ırılık bulunmad ığı gerekçesiyle reddetmi ştir. 12. Başvurucu, İnfaz Hâkimli ğinin karar ına karşı itiraz yoluna ba şvurmuştur. İtiraz ı inceleyen Tekirda ğ 2. Ağır Ceza Mahkemesi 28/2/2017 tarihli karar ıyla İnfaz Hâkimli ğinin karar ındaki gerekçeye at ıf yaparak karar ın usul ve yasaya uygun oldu ğundan bahisle başvurucunun itiraz ının reddine karar vermi ştir. 13. Nihai karar ba şvurucuya 13/3/2017 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 14. Başvurucu 4/4/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 15. 13/12/2004 tarihli ve 5275 say ılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ında Kanun'un "Hükümlünün mektup, faks ve telgraflar ı alma ve gönderme hakk ı" kenar başlıklı 68. maddesi şöyledir: "(1) Hükümlü, bu maddede belirlenen k ısıtlamalar d ışında, kendisine gönderilen mektup, faks ve telgraflar ı alma ve ücretleri kendisince kar şılanmak ko şuluyla, gönderm e hakk ına sahiptir. (2) Hükümlü taraf ından gönderilen ve kendisine gelen mektup, faks ve telgraflar; mektup okuma komisyonu bulunan kurumlarda bu komisyon, olmayanlarda kurumun en üst amirince denetlenir. (3) Kurumun asayi ş ve güvenli ğini tehlikeye dü şüren, görevlileri hedef gösteren, terör ve ç ıkar amaçl ı suç örgütü veya di ğer suç örgütleri mensuplar ının haberle şmelerine neden olan, kişi veya kurulu şlar ı paniğe yöneltecek yalan ve yanl ış bilgileri, tehdit ve hakareti içeren mektup, faks ve telgraflar hükümlüye verilmez. Hükümlü taraf ından yaz ılmış is e gönderilmez. Başvuru Numaras ı: 2017/20669 Karar Tarihi : 10/3/2020 4(4) Hükümlü taraf ından resmî makamlara veya savunmas ı için avukat ına gönderilen mektup, faks ve telgraflar denetime tâbi de ğildir." 16. 6/4/2006 tarihli ve 26131 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan 20/3/2006 tarihli ve 2006/10218 say ılı Ceza İnfaz Kurumlar ının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ında Tüzük'ün (Tüzük) "Hükümlünün mektup, faks ve telgraflar ı alma ve gönderme hakk ı" kenar başlıklı 91. maddesi şöyledir: "(1) Hükümlü, kendisine gönderilen mektup, faks ve telgraflar ı alma ve ücretleri kendisince kar şılanmak ko şuluyla, gönderme hakk ına sahiptir. (2) Hükümlü taraf ından gönderilen ve kendisine gelen mektup, faks ve telgraflar; mektup okuma komisyonu bulunan kurumlarda bu komisyon, olmayanlarda kurumun en üst amirince denetlenir. (3) Kurumun asayi ş ve güvenli ğini tehlikeye dü şüren, görevlileri hedef gösteren, terör ve ç ıkar amaçl ı suç örgütü veya di ğer suç örgütleri mensuplar ının örgütsel amaçl ı olarak haberleşmelerine neden olan, ki şi veya kurulu şlar ı paniğe yöneltecek yalan ve yanl ış bilgileri, tehdit ve hakareti içeren mektup, faks ve telgraflar hükümlüye verilmez. Hükümlü taraf ından yaz ılmış ise gönderilmez. (4) Hükümlü taraf ından resmî makamlara veya savunmas ı için avukat ına gönderilen mektup, faks ve telgraflar denetime tâbi de ğildir. Ancak, hükümlünün savunmas ı için avukat ına gönderilen mektup, faks veya telgraflar 84 üncü maddenin ikinci f ıkras ının (c) bendinin (2) numaral ı alt bendinde belirtilen hâllerin gerçekle şmesi hâlinde, bu gönderile r hakk ında da 84 üncü maddenin ikinci f ıkras ının (c) bendinin (2) numaral ı alt bendinde belirtilen esas ve usuller uygulan ır." 17. Tüzük'ün "Mektuplar ın gönderilmesi ve gelen mektuplar ın verilmesi" kenar başlıklı 122. maddesi şöyledir: (1) 91 inci maddeye göre mektup alma ve gönderme hakk ı kapsam ında hükümlüler taraf ından yaz ılan mektup, faks ve telgraflar, zarf ı kapat ılmaks ızın bu işle görevlendirilen ikinci müdür ba şkanl ığında, idare memuru ve yüksek okul mezunu iki infaz ve koruma memuru taraf ından olu şturulan mektup okuma komisyonuna iletilmek üzere güvenlik ve gözetim servisi personeline verilir. Yap ılan incelemeden sonra gönderilmesinde sak ınca görülmeyen mektuplar üzerine 'görüldü' ka şesi vurulur, zarf içerisine konularak kapat ılır ve postaneye teslim edilir. (2) Resmî makamlara veya savunmas ı için avukat ına gönderilenler hakk ında 91 inc i maddenin dördüncü f ıkras ı hükmü uygulan ır. (3) Hükümlülere gönderilen ve aç ılıp incelendikten sonra verilmesinde sak ınca olmad ığı anlaşılan mektup, faks ve telgraflar zarflar ı ile birlikte verilir. 18. Tüzük'ün "Sak ıncal ı görülen mektuplar" kenar başlıklı 123. maddesi şöyledir: (1) Mektup okuma komisyonunca, mahalline gönderilmesi veya hükümlüye verilmesi sak ıncal ı görülen mektuplar, en geç yirmidört saat içinde disiplin kuruluna verilir. Mektubun disiplin kurulu taraf ından k ısmen veya tamamen sak ıncal ı görülmesi hâlinde , mektup asl ı çizilmeden veya yok edilmeden şikâyet ve itiraz süresinin sonuna kadar muhafaza edilir. Mektubun k ısmen sak ıncal ı görülmesi hâlinde, asl ı idarede tutularak Başvuru Numaras ı: 2017/20669 Karar Tarihi : 10/3/2020 5fotokopisinde sak ıncal ı görülen k ısımlar okunmayacak şekilde çizilerek disiplin kurul u karar ı ile birlikte ilgilisine tebli ğ edilir. Mektubun tamam ının sak ıncal ı görülmesi hâlinde, sadece disiplin kurulu karar ı tebliğ edilir. Tebli ğ tarihinden itibaren infaz hâkimli ğine başvuru için gereken süre beklenir. Bu süre içinde infaz hâkimli ğine başvurulmam ış ise, disiplin kurulu karar ı yerine getirilir. İnfaz hâkimli ğine başvurulmuş ise, infaz hâkimli ği karar ının tebliğinden itibaren itiraz süresi beklenir. İnfaz hâkimli ği karar ına itiraz edilmemiş ise bu karara göre, itiraz edilmi ş ise mahkemenin karar ına göre işlem yap ılır. (2) Hükümlüye yap ılacak tebligatta, tebli ğ tarihinden itibaren onbe ş gün içinde infaz hâkimliğine şikâyet hakk ının kullan ılmamas ı veya infaz hâkimli ği karar ına karşı tebliğ tarihinden itibaren bir hafta içinde a ğır ceza mahkemesine itiraz edilmemesi hâlinde, disiplin kurulu karar ının kesinleşerek mektubun sak ıncal ı görülen k ısımlar ının okunmayacak şekilde çizilerek verilece ği veya tamam ı sak ıncal ı görülen mektubun verilmeyece ği bildirilir. (3) K ısmen veya tamamen sak ıncal ı görülen mektuplar, iç hukuk veya uluslararas ı hukuk yollar ına başvuru yap ılmas ı durumunda kullan ılmak üzere idarece saklan ır. B. Uluslararas ı Hukuk 19. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin (Sözle şme) "Özel ve aile hayat ına sayg ı hakk ı" kenar başlıklı 8. maddesinin ilgili k ısımlar ı şöyledir: "(1) Herkes ... yaz ışmas ına sayg ı gösterilmesi hakk ına sahiptir. (2) Bu hakk ın kullan ılmas ına bir kamu makam ının müdahalesi, ancak müdahalenin yasayla öngörülmü ş ve demokratik bir toplumda ulusal güvenlik, kamu güvenli ği, ülkeni n ekonomik refah ı, düzenin korunmas ı, suç işlenmesinin önlenmesi, sa ğlığın veya ahlak ın veya başkalar ının hak ve özgürlüklerinin korunmas ı için gerekli bir tedbir olmas ı durumunda söz konusu olabilir." 20. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi (A İHM) haberle şme hürriyetine yap ılan müdahalelerin demokratik toplumda zorunluluk te şkil etmesine ili şkin kriteri inceledi ği kararlarda öncelikle ceza infaz kurumlar ında bulunan kimselerin yaz ışmalar ının belirli ölçüde kontrolünün ba şlı başına Sözleşme'nin ihlaline sebebiyet vermeyece ğini, keza ceza infaz kurumunun ola ğan ve makul gereksinimleri dikkate al ınarak bir de ğerlendirmede bulunman ın gerekli oldu ğunu belirtmi ştir (Mehmet Nuri Özen/Türkiye , B. No:15672/08, 11/1/2011, 51; Silver ve di ğerleri/Birle şik Krall ık, B. No: 5947/72, 6205/73 ..., 25/3/1983, 98). 21. AİHM, her somut olayda kamu makamlar ının bu değerlendirmeyi yaparken mektup gönderme ve alman ın baz ı durumlarda ceza infaz kurumlar ında bulunan hükümlülerin ve tutuklular ın d ış dünya ile tek ba ğlant ısı olduğu gerçeğini gözönünde bulundurmas ı gerektiğini belirtmektedir ( Campbell/Birle şik Krall ık, B. No:13590/88, 25/3/1992, 45). 22. AİHM kararlar ına göre haberle şme hürriyetine müdahale öncelikle kanunla öngörülmelidir. Müdahalenin yasal dayana ğını oluşturan mevzuat ın ulaşılabilir , yeterince açık ve belirli bir eylemin gerektirdi ği sonuçlar aç ısından öngörülebilir olmas ı gerekir. İkinci olarak söz konusu s ınırland ırma meşru bir amaca dayal ı olmal ıdır. Bunun yan ı sıra müdahale demokratik bir toplumda gerekli ve ölçülü olmal ıdır (Silver ve di ğerleri/Birle şik Krall ık, 85-90; Klass ve di ğerleri/Almanya, B. No: 5029/71, 6/9/1978, 42-55; Campbell/Birle şik Krall ık, 34). Başvuru Numaras ı: 2017/20669 Karar Tarihi : 10/3/2020 623. AİHM'in Gülmez/Türkiye (B. No:16330/02, 20/5/2008) karar ında 5275 say ılı Kanun'un ceza infaz kurumlar ında mektuplar ın denetlenmesine yönelik hükümlerini n herhangi bir haks ız müdahaleye kar şı yerinde koruma sa ğlayabilecek derecede aç ık ve ayr ıntılı olduğu tespiti yap ılm ış, 5275 say ılı Kanun'un Avrupa İşkenceyi ve İnsanl ık D ışı veya Aşağılay ıcı Muamele veya Cezalar ı Önleme Komitesi taraf ından incelendi ği, herhangi bir eleştiriye maruz kalmad ığı belirtilmi ştir (Gülmez/Türkiye, 51). 24. AİHM içtihatlar ında ifade edilen demokratik toplumda zorunluluk kavram ı, müdahale te şkil eden eylemin acil bir toplumsal ihtiyaçtan kaynaklanmas ı ve takip edilen meşru amaç bak ımından orant ılı olmas ı unsurlar ını içermektedir ( Silver ve di ğerleri/Birle şik Krall ık, 97). 25. AİHM'e göre hükümlü ve tutuklu olanlar, Sözle şme kapsam ında kalan temel hak ve hürriyetlerin tamam ına kural olarak sahiptir ( Hirst/Birle şik Krall ık (No. 2) , B. No: 74025/01, 6/10/2005, 69). A İHM, ceza infaz kurumunda tutulman ın kaç ınılmaz sonucu olarak suçun önlenmesi ve disiplinin sa ğlanmas ı gibi güvenli ğin ve düzenin korunmas ına yönelik kabul edilebilir gerekliliklerin olmas ı durumunda mahkûmlar ın sahip oldu ğu haklara sınırlama getirilebilece ğini kabul etmi ştir. Ancak bu durumda dahi hükümlü ve tutuklular ın haklar ına yönelik herhangi bir s ınırlama makul ve ölçülü olmal ıdır (Silver ve diğerleri/Birle şik Krall ık, 99-105). 26. Bunun yan ı sıra yap ılacak değerlendirmede hükümlüler hakk ında uygulanan infaz rejiminin ve mahkûmiyet sebeplerinin de dikkate al ınmas ı gerekmektedir ( Silver v e diğerleri/Birle şik Krall ık, 98, 102; Atilla ve di ğerleri/Türkiye (k.k.), B. No: 18139/07, 11/5/2010). 27. AİHM yetkililerin hor görmesine dikkat çekmek , ceza infaz kurumu yönetimi yetkililerine hakaret içeren sözler sarf etmek , ceza infa kurumu personel i hakk ındaki iddialar gibi unsurlar ı içeren şahsi mektuplar ın engellenmesinin demokratik bir toplum için gereklilik olu şturmad ığını belirtmi ştir (Faz ıl Ahmet Tamer/Türkiye, B. No: 6289/02, 5/12/2006, 53). 28. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin Üye Devletlere Avrupa Cezaevi Kurallar ı Hakk ında REC (2006) 2 say ılı tavsiye kararlar ının hükümlü ve tutuklular ın d ış dünya ile ili şkilerine dair k ısımlar ı şöyledir: "D ış Dünya ile İlişki 24.1. Mahpuslar ın mümkün olabilen s ıklıkta mektup, telefon veya di ğer iletişim vas ıtalar ıyla aileleriyle, ba şka kişilerle ve d ışarıdaki kurulu şlar ın temsilcileriyle haberleşmelerine ve bu ki şilerin mahpuslar ı ziyaret etmelerine izin verilmelidir. 24.2 Devam etmekte olan bir ceza soru şturmas ı, emniyet, güvenlik ve düzenini n muhafaza edilmesi, suç i şlenmesinin önlenmesi ve suç ma ğdurunun korunmas ı için gerekli görülmesi halinde, haberle şme ve ziyaretlere k ısıtlamalar konabilir ve izlenebilir. Ancak adli bir merci taraf ından konulan özel k ısıtlamalar da dahil olmak üzere, bu tür k ısıtlamalar yine de kabul edilebilir asgari bir ileti şime izin vermelidir. 24.3. Ulusal hukuk, mahpuslarla ileti şim kurmas ı kısıtlanamayacak olan ulusal ve uluslararas ı kuruluşlar ı belirlemelidir, Başvuru Numaras ı: 2017/20669 Karar Tarihi : 10/3/2020 724.5. Cezaevi yetkilileri, d ış dünyayla yeterli bir ileti şim sürdürmelerinde mahpuslara yard ım etmelidirler ve bunun için onlara uygun destek ve yard ım sağlamal ıdırlar ..." V.İNCELEME VE GEREKÇE 29. Mahkemenin 10/3/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 30. Başvurucu, bireysel ba şvuru harç ve giderlerini ödeyemeyecek durumd a olduğunu belirterek adli yard ım talebinde bulunmu ştur. 31. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak geçimini önemli ölçüde güçle ştirmeksizi n yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun aç ıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. B. Haberle şme Hürriyetinin İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 32. Başvurucu; Ceza İnfaz Kurumunda kar şılaştığı sorunlar ının bilinmesi için bir gazeteciye yazd ığı mektuba el konuldu ğunu, mektubun içeri ğinde kişi ve kurulu şlar ı paniğe yöneltecek yalan ve yanl ış bilgiler bulunmad ığını, Ceza İnfaz Kurumunda kar şılaştığı keyfî ve insan onurunu rencide eden uygulamalardan bahsetti ğini, Disiplin Kurulu karar ının yanl ış olduğunu belirterek ifade ve haberle şme özgürlüklerinin ihlal edildi ğini iddia etmi ştir. 33. Bakanl ık görüşünde; başvurucunun bulundu ğu Ceza İnfaz Kurumunu zindan , kendisini ise tutsak olarak niteledi ği, sosyal, kültürel ve sa ğlık konular ında haklar ının tamamen k ısıtland ığını iddia etti ği, başka bir ceza infaz kurumundan bulundu ğu Ceza İnfaz Kurumuna gönderilmesini sürgün olarak tan ımlad ığı ifadelerin bulunmas ı nedeniyle başvurucunun ki şi ve kurulu şlar ı paniğe yöneltecek yalan ve yanl ış ifadeler içerdi ği değerlendirilen mektubunun muhatab ına gönderilmemesine karar verilmesinin Anayasa'n ın 22. maddesi anlam ında kamu düzeninin korunmas ı ve suç işlenmesinin önlenmesi amac ıyla ihtiyaç duyulan demokratik toplum düzeninin gereklerine ayk ırı olmad ığı ve müdahalenin ulaşılmak istenen amaçla orant ılı olduğu, bu kapsamda Disiplin Kurulu, İnfaz Hâkimli ği ve Ağır Ceza Mahkemesi kararlar ının ilgili ve yeterli gerekçeler içerdi ği belirtilmi ştir. 34. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı verilen cevapta Bakanl ığın Ceza İnfaz Kurumu idaresi, İnfaz Hâkimli ği ve Ağır Ceza Mahkemesinin gerekçelerinden farkl ı bir şey ileri sürmedi ği, zindan, tutsak, sürgün gibi kelimelerin ki şi ve kurulu şlar ı paniğe yöneltecek yalan ve yanl ış ifadeler olmad ığı, Bakanl ık yaz ısının demokratik toplum ölçüleriyle uyuşmayan, somut gerekçeler içermeyen, soyut ifadelerle kendilerini hakl ı çıkarmaya çal ışan bir görüş beyan ı olduğunu belirtmi ştir. 2. Değerlendirme 35. Anayasa n ın "Haberle şme hürriyeti" kenar başlıklı 22. maddesi şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2017/20669 Karar Tarihi : 10/3/2020 8 Herkes, haberle şme hürriyetine sahiptir. Haberle şmenin gizlili ği esast ır. Millî güvenlik, kamu düzeni, suç i şlenmesinin önlenmesi, genel sa ğlık ve genel ahlâk ın korunmas ı veya ba şkalar ının hak ve özgürlüklerinin korunmas ı sebeplerinden biri veya birkaç ına bağlı olarak usulüne göre verilmi ş hâkim karar ı olmad ıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sak ınca bulunan hallerde de kanunla yetkili k ılınm ış merciin yaz ılı emri bulunmad ıkça; haberle şme engellenemez ve gizlili ğine dokunulamaz. Yetkili merciin karar ı yirmidört saat içinde görevli hâkimin onay ına sunulur. Hâkim, karar ını kırksekiz saat içinde aç ıklar; aksi halde, karar kendili ğinden kalkar. İstisnalar ın uygulanaca ğı kamu kurum ve kurulu şlar ı kanunda belirtilir. 36. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddialar ının özü, göndermek istediği mektubun sak ıncal ı görülerek al ıkonulmas ı nedeniyle haberle şme hürriyetinin engellenmesine ili şkindir. Anayasa Mahkemesinin önceki kararlar ında bu tür ba şvurular haberleşme hürriyeti kapsam ında incelenmi ştir (Ahmet Temiz , B. No: 2013/1822, 20/5/2015, 23; Özkan Kart (2) , B. No: 2013/1201, 20/5/2015, 22; Akif İpek, B. No: 2013/9456, 24/6/2015, 23; Ramazan Vural , B. No: 2013/1148, 7/7/2015, 24; Eren Y ıldız, B. No: 2013/759, 7/7/2015, 25; Mustafa Aydin , B. No: 2013/275, 6/10/2015, 24). Somut başvuruda da bu kararlardan ayr ılmay ı gerektirecek bir durum bulunmamakta olup başvurucunun ihlal iddialar ının haberle şme hürriyeti kapsam ında incelenmesi uygun görülmüştür. a. Kabul Edilebilirlik Yönünden37. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığ ı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek bir neden de bulunmad ığı anlaşılan haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden i. Müdahalenin Varl ığı 38. Anayasa n ın 22. maddesinde, herkesin haberle şme hürriyetine sahip oldu ğu ve haberleşmenin gizlili ğinin esas oldu ğu hüküm alt ına al ınm ıştır. Sözleşme nin 8. maddesinde de herkesin haberle şmesine sayg ı gösterilmesini isteme hakk ına sahip oldu ğu düzenlemesine yer verilmi ştir. Anayasa ve Sözle şme nin ortak koruma alan ı, haberleşme hürriyetinin yan ı sıra içeriği ve biçimi ne olursa olsun haberle şmenin gizlili ğini de güvence alt ına almaktad ır. Haberleşme bağlam ında, bireylerin kar şılıklı ve toplu olarak sözlü, yaz ılı ve görsel iletişimlerine konu olan ifadelerinin gizlili ğinin sağlanmas ı gerekir. Posta, elektronik posta, telefon, faks ve internet arac ılığıyla yap ılan haberle şme faaliyetlerinin haberle şme hürriyeti ve haberle şmenin gizlili ği kapsam ında değerlendirilmesi gerekir ( Mehmet Koray Erya şa, B. No: 2013/6693, 16/4/2015, 49; Ahmet Temiz, 31). 39. Kamu makamlar ının bireyin haberle şme hürriyetine ve haberle şmesinin gizliliğine keyfî bir şekilde müdahale etmelerinin önlenmesi, Anayasa ve Sözle şme ile sağlanan güvenceler kapsam ında yer almaktad ır. Haberle şmenin içeri ğinin denetlenmesi, haberleşmenin gizlili ğine ve dolay ısıyla haberle şme hürriyetine yönelik a ğır bir müdahale oluşturur. Bununla birlikte haberle şme hürriyeti mutlak nitelikte olmay ıp meşru birtak ım Başvuru Numaras ı: 2017/20669 Karar Tarihi : 10/3/2020 9sınırlamalara tabidir. Bu kapsamdaki özel s ınırlama ölçütleri, Anayasa n ın 22. maddesinin ikinci f ıkras ında say ılm ıştır (Mehmet Koray Erya şa, 50; Ahmet Temiz, 32). 40. Somut olayda Disiplin Kurulu, ba şvurucunun göndermek istedi ği mektubun sak ıncal ı olduğunu değerlendirerek al ıkonulmas ına karar vermi ştir. Dolay ısıyla an ılan işlem ile kamu makamlar ı taraf ından başvurucunun haberle şme hürriyetine bir müdahalede bulunuldu ğu aç ıktır. ii. Müdahalenin İhlal Oluşturup Olu şturmad ığı 41. Haberle şme hürriyetine yap ılan müdahale, Anayasa'n ın 22. maddesinin ikinci fıkras ında belirtilen hakl ı sebeplerden bir veya daha fazlas ına dayanmad ığı ve Anayasa'n ın 13. maddesinde belirtilen ko şullara uygun olmad ığı takdirde Anayasa'n ın 22. maddesinin ihlalini te şkil edecektir. Anayasa n ın 13. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Temel hak ve hürriyetler, ...yaln ızca Anayasan ın ilgili maddelerinde belirtile n sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu s ınırlamalar, ...demokrati k toplum düzeninin ...gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz." 42. Müdahalenin Anayasa n ın 13. maddesinde öngörülen ve somut ba şvuruya uygun dü şen, kanun taraf ından öngörülme, Anayasa n ın 22. maddesinin ikinci f ıkras ında belirtilen hakl ı sebeplerden bir veya daha fazlas ına dayanma, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olmama ko şullar ına uygun olup olmad ığının belirlenmesi gerekir ( Ahmet Temiz, 36). (1) Kanunilik 43. Anayasan ın 13. ve 22. maddeleri uyar ınca haberle şme hürriyetine yap ılan müdahale öncelikle kanunla öngörülmelidir. Müdahalenin yasal dayana ğını oluşturan mevzuat ın ulaşılabilir, yeterince aç ık ve belirli bir eylemin gerektirdi ği sonuçlar aç ısından öngörülebilir olmas ı gerekir ( Ahmet Temiz, 37, 38). 44. Anayasa Mahkemesinin Ahmet Temiz karar ında, somut olayda da uygulanan 5275 say ılı Kanun'un 68. maddesinin hükümlülerin ceza infaz kurumlar ından yapt ıklar ı yaz ışmalar ın denetimi ve s ınırland ırılmas ının kanuni dayana ğını oluşturduğu ve düzenlemenin kanunilik ölçütünü kar şılad ığı tespiti yap ılm ıştır (Ahmet Temiz, 37-46). Öte yandan Anayasa'n ın haberle şme hürriyetinin düzenlendi ği 22. maddesinin ikinci f ıkras ında, söz konusu s ınırlama sebeplerine ba ğlı kal ınarak yap ılacak s ınırlaman ın ancak usulüne uygun olarak verilecek hâkim karar ıyla mümkün olabilece ği belirtildikten sonra üçüncü f ıkras ında "İstisnalar ın uygulanaca ğı kamu kurum ve kurulu şlar ı kanunda belirtilir. " denilerek bu kural ın da mutlak olmad ığı ve bu kurala baz ı kurumlar yönünden kanunla s ınırlamalar getirilebilece ği aç ıkça düzenlenmi ştir (AYM, E.2014/122, K.2015/123, 30/12/2015, 71). Bu bağlamda ceza infaz kurumlar ı, Anayasa'n ın 22. maddesinin üçüncü f ıkras ı kapsam ında istisnalar ın uygulanaca ğı kamu kurumlar ındand ır (Mehmet Koray Erya şa, 74-76; Ahmet Temiz, 41). (2) Meşru Amaç 45. Haberle şme hürriyetine yap ılan müdahalenin me şru kabul edilebilmesi için bu müdahalenin Anayasa n ın 22. maddesinin ikinci f ıkras ında say ılm ış olan millî güvenlik, kamu düzeni, suç i şlenmesinin önlenmesi, genel sa ğlık ve ahlak ın korunmas ı vey a Başvuru Numaras ı: 2017/20669 Karar Tarihi : 10/3/2020 10başkalar ının hak ve özgürlüklerinin korunmas ı sebeplerinden biri veya birkaç ına dayanmas ı gerekir ( Ahmet Temiz, 47). 46. Somut olayda haberle şme hürriyetine yap ılan müdahalenin Ceza İnfaz Kurumunun düzeni ile disiplinin sa ğlanmas ı, kamu düzeninin ve güvenli ğinin sağlanmas ı kapsam ında yap ıldığı, bu bağlamda yaz ışmalar ın denetlenmesine yönelik uygulaman ın meşru amaç taşıdığı sonucuna var ılm ıştır. (3) Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygunluk (a) Genel İlkeler 47. Tutuklu ve hükümlüler, Anayasa ve Sözle şme'nin ortak koruma alan ı kapsam ında kalan temel hak ve hürriyetlerin tamam ına kural olarak sahiptir ( Recep Bekik ve diğerleri [GK], B. No: 2016/12936, 27/3/2019, 27; Mehmet Re şit Arslan ve di ğerleri, B. No: 2013/583, 10/12/2014, 65). Bu ba ğlamda tutuklu ve hükümlülerin haberle şme hürriyeti de Anayasa ve Sözle şme kapsam ında koruma alt ındad ır (Ahmet Temiz, 66; Musa Kaya (2), B. No: 2013/2351, 16/9/2015, 62). 48. Bununla birlikte ceza infaz kurumunda tutulman ın kaç ınılmaz sonucu olarak suçun önlenmesi ve disiplinin temini gibi kurumda güvenli ğin sağlanmas ına yönelik kabul edilebilir makul gerekliliklerin olmas ı durumunda tutuklu ve hükümlülerin sahip olduklar ı haklar s ınırlanabilir ( Turan Günana, B. No: 2013/3550, 19/11/2014, 35; Ahmet Temiz, 66). 49. Temel hak ve özgürlüklere yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılamas ı ve orant ılı olmas ı gerekir. Aç ıktır ki bu ba şlık alt ındaki de ğerlendirme, sınırlaman ın amac ı ile bu amac ı gerçekle ştirmek üzere ba şvurulan araç aras ındaki ilişki üzerinde temellenen ölçülülük ilkesinden ba ğıms ız yap ılamaz. Çünkü Anayasa n ın 13. maddesinde demokratik toplum düzeninin gereklerine ayk ırı olmama ve ölçülülük ilkesin e ayk ırı olmama biçiminde iki ayr ı kritere yer verilmi ş olmakla birlikte bu iki kriter bir bütünün parçalar ı olup aralar ında s ıkı bir ilişki vard ır (Ferhat Üstünda ğ, B. No: 2014/15428, 17/7/2018, 45). 50. Müdahaleyi olu şturan tedbirin zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılad ığının kabul edilebilmesi için amaca ula şmaya elveri şli olmas ı, başvurulabilecek en son çare ve alınabilecek en hafif önlem olarak kendisini göstermesi gerekmektedir. Amaca ula şmaya yard ımc ı olmayan veya ula şılmak istenen amaca nazaran bariz bir biçimde a ğır olan bir müdahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılad ığı söylenemeyecektir ( Ferhat Üstünda ğ, 46). 51.Orant ılılık ise s ınırlamayla ula şılmak istenen amaç ile ba şvurulan s ınırlama tedbiri aras ında dengesizlik bulunmamas ına işaret etmektedir. Di ğer bir ifadeyle orant ılılık, bireyin hakk ı ile kamunun menfaatleri veya müdahalenin amac ı başkalar ının haklar ını korumak ise di ğer bireylerin hak ve menfaatleri aras ında adil bir dengenin kurulmas ına işaret etmektedir. Dengeleme sonucu müdahalede bulunulan hakk ın sahibine terazinin di ğer kefesinde bulunan kamu menfaati veya di ğer bireylerin menfaatine nazaran aç ıkça orant ısız bir külfet yüklendi ğinin tespiti hâlinde orant ılılık ilkesi yönünden bir sorunun varl ığından söz edilebilir ( Ferhat Üstünda ğ, 48). Başvuru Numaras ı: 2017/20669 Karar Tarihi : 10/3/2020 11(b) Hükümlü ve Tutuklular ın Mektuplar ının Denetlenmesi Suretiyle Haberleşme Hürriyetine Yap ılan Müdahalelerin Demokratik Toplum Gereklerine Uygunluğunun Denetiminde Gözetilmesi Gereken Hususlar 52. Ceza infaz kurumu yetkilileri, mektup gönderme ve alman ın ceza infaz kurumlar ında bulunan hükümlülerin ve tutuklular ın d ış dünya ile ba ğlant ısında en önemli araçlardan biri oldu ğu gerçeğini gözönünde bulundurarak d ış dünya ile yeterli bir ileti şim sürdürmelerinde mahkûmlara yard ım etmeli ve bunun için onlara uygun deste ği sunmal ıdır (Kahraman Güvenç, B. No: 2013/2072, 3/2/2016, 49; Musa Kaya (2) , 66; Orhan Bingöl , B. No: 2016/9154, 12/11/2019, 29; Mustafa Baysal, B. No: 2016/58482, 11/9/2019, 33, 34). 53. Haberle şme hürriyetine yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılamas ı ve orant ılı bir müdahale olmas ı gerekir (benzer yöndeki karar için bkz. Ahmet Temiz, 58; Musa Kaya (2), 54; AYM, E.2007/4, K.2007/81, 18/10/2007). 54. Müdahaleyi olu şturan tedbirin zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılad ığının kabul edilebilmesi için amaca ula şmaya elveri şli olmas ı, başvurulabilecek en son çare ve alınabilecek en hafif önlem olarak kendisini göstermesi gerekmektedir (baz ı farkl ılıklarla birlikte bkz. Ahmet Temiz, 64, 65; Özkan Kart (2) , 66, 67). Orant ılılık ise bireyin hakk ına yap ılan müdahale ile ula şılmak istenen amaç aras ında adil bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade etmektedir (benzer de ğerlendirmeler için bkz. Mehmet Koray Erya şa, 89; Veysi Akta ş (2), B. No: 2015/15982, 6/2/2019, 36). 55. Haberle şme hürriyetine yönelik bir müdahale bak ımından adil dengenin sağlan ıp sağlanmad ığının tespitinde müdahaleyi gerçekle ştiren kamu makamlar ının ve derece mahkemelerinin karar gerekçesi büyük önem ta şır. Kamu makamlar ının ve derece mahkemelerinin temel hak ve özgürlüklere yönelik müdahalenin zorunlu bir ihtiyaca kar şılık geldiğini ve orant ılı olduğunu ilgili ve yeterli bir gerekçe ile ortaya koyma yükümlülü ğü vard ır. Aksi durumda temel haklara yönelik müdahalelerin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olarak kabul edilebilmesi mümkün de ğildir. Dolay ısıyla haberle şme hürriyetine gerekçesiz olarak veya Anayasa Mahkemesince ortaya konulan kriterler i karşılamayan bir gerekçe ile yap ılan müdahaleler Anayasa'n ın 22. maddesini ihlal edecektir (benzer yöndeki kararlar için bkz. Ahmet Temiz, 67, 68; Musa Kaya (2) , 64-66; Mehmet Reşit Arslan (3), B. No: 2013/1770, 10/3/2016, 48, 49; Kahraman Güvenç , B. No: 2013/2072, 3/2/2016, 43, 44). 56. Mevcut ba şvuruya benzer şikâyetlerde derece mahkemelerinin ve kamu gücünü kullanan di ğer organlar ın gerekçelerinin ilgili ve yeterli say ılabilmesi için kararlarda bulunmas ı gereken ve benzer ba şvurular ın koşullar ına göre de ğişebilecek unsurlar şu şekilde sıralanabilir: i. Ceza infaz kurumlar ına gelen veya bu kurumlardan gönderilen yaz ışmalara yap ılan müdahalelere gerekçe olarak gösterilebilecek makul nedenler, somut olay ın tüm koşullar ı dâhilinde objektif bir gözlemciyi haberle şme hakk ının kötüye kullan ıldığına ikna edebilecek nitelikte olaya özgü olgu ve bilgilerle, somut mektuba özgü kabul edilebilir makul gerekçelerle aç ıklanmal ıdır. Sak ıncal ı bulunan mektuptaki hangi ifadelerin hangi nedenlerle ceza infaz kurumu güvenli ğini Başvuru Numaras ı: 2017/20669 Karar Tarihi : 10/3/2020 12tehlikeye dü şürdüğünün somut verilere dayan ılarak gerekçelendirilmesi gerekir. 5275 say ılı Kanun'un 68. maddesinin (3) numaral ı fıkras ında Kurumun asayi ş ve güvenliğini tehlikeye dü şüren, görevlileri hedef gösteren, terör ve ç ıkar amaçl ı suç örgütü veya di ğer suç örgütleri mensuplar ının haberle şmelerine neden olan, ki şi veya kurulu şlar ı paniğe yöneltecek yalan ve yanl ış bilgileri, tehdit ve hakareti içeren mektup, faks ve telgraflar ın hükümlüye verilmeyece ği, hükümlü taraf ından yaz ılm ış ise gönderilmeyece ği düzenlenmi ştir. Ceza infaz kurumu disiplin kurulu karar ında veya infaz hâkimli ğinin karar ında sadece bu madde hükmünün yaz ılm ış olmas ı ilgili ve yeterli gerekçe say ılmaz (benzer de ğerlendirmeler için bkz. Ahme t Temiz , 69, 70; Ramazan Vural, 71, 72; Musa Kaya (2) , 67; Kahraman Güvenç , 50-52; Mehmet Re şit Arslan (3) , 56-58; Ercan Oral , B. No: 2013/3827, 3/2/2016, 43, 44; Musa Kaya (3) , 2013/3828, 1/12/2015, 60, 61; Veysel Kaplan , B. No: 2013/1830, 18/11/2015, 63-65; Turan Günana (4), B. No: 2013/8554, 4/11/2015, 67, 68; Abdulvahap Kavak, B. No: 2013/7477, 6/10/2015, 66, 67; Mustafa Aydin , 74; Akif İpek, 72-74; Eren Y ıldız, 80, 81; Mehmet Sabri Yakut, B. No: 2013/9709, 23/3/2016, 48-50; Cumali Karsu, B. No: 2014/971, 19/4/2017, 33, 35; Özkan Kart (3) , B. No: 2016/2251, 12/6/2019, 34; Orhan Bingöl , 35; K.Ö., B. No: 2017/34068, 28/1/2020, 35, 36). ii. Mektubun içeri ği ile birlikte muhatab ının kim oldu ğu da yap ılan değerlendirmede dikkate al ınmal ı, mektubun bu muhataba gönderilmesinin hangi nedenlerle ceza infaz kurumu güvenli ğini ve kamu düzenini tehlikeye dü şüreceğinin açıklanmas ı gerekir. Muhatab ın kim oldu ğuna yönelik olarak imkânlar ölçüsünde bir araştırma yap ılmas ı, bu hususta idari ve yarg ısal makamlarca elde edilen bilgilerin karar gerekçelerine yans ıtılmas ı gerekmektedir ( Ercan Oral, 40; avukata gönderilen mektup ile ilgili olarak bkz. Kemal Yi ğit, B. No: 2013/1700, 20/1/2016, 56; Süleyman Araç, B. No: 2016/9882, 12/6/2019, 39-41; hükümlünün avukat ına ve vasisine gönderdi ği mektuplar ile ilgili olarak bkz. Mehmet Re şit Arslan (3) , 53, 54, 56-58; ba şbakana gönderilen mektup ile ilgili olarak bkz. Abdulvahap Kavak , 66; milletvekillerine gönderilen mektup ile ilgili olarak bkz. Kahraman Güvenç , 47, 50; Mecit Şahinkaya ve Tamer Korkmaz, B. No: 2016/463, 12/9/2019, 39; bir siyasi partinin genel merkezine gönderilen mektup ile ilgili olarak bkz. Mehmet Sabri Yakut, 43, 44; gazetecilere gönderilen mektup ile ilgili olarak bkz. Musa Kaya (2) , 60; Ercan Oral , 44; Mustafa Baysal, 33, 34; sivil toplum kuruluşlar ına ve insan haklar ı derneklerine gönderilen mektup ile ilgili olarak bkz. Orhan Bingöl , 31-33; Keyfo Ba şak ve Şeyhmus Musa , B. No: 2015/17258, 20/9/2018, 36; Murat Türk (5) , B. No: 2016/2826, 20/9/2018, 36, 37; Naif Bal, B. No: 2015/17982, 20/9/2018, 42; Mustafa Aydin , 71; Musa Kaya (2) , 66; Akif İpek, 72; Ramazan Vural , 71). iii. Mektup içeri ği hakk ında yap ılan değerlendirmede mahpus hakk ında uygulanan infaz rejiminin ve mahkûmiyet sebeplerinin de dikkate al ınmas ı gerekir (Ahmet Temiz, 67; Mehmet Re şit Arslan (3) , 48; Kahraman Güvenç , 43; Musa Kaya (2), 57; Veysel Kaplan , 60; Mustafa Aydin , 68; Murat Karayel, B. No: 2013/2125, 16/9/2015, 70; Ramazan Vural , 68; Eren Y ıldız, 69). Söz konusu bilgilerin somut mektubun al ınmas ı veya gönderilmesine olan etkilerinin (terör ve çıkar amaçl ı suç örgütü veya di ğer suç örgütleri mensuplar ının haberle şmelerine neden olan yahut örgüt üyeleri aras ında motivasyonu art ırmaya yönelik mektupla r gibi) karar gerekçelerinde gösterilmesi gerekmektedir. Başvuru Numaras ı: 2017/20669 Karar Tarihi : 10/3/2020 13iv. Her somut olay ın kendine özgü ko şullar ı çerçevesinde mektubun tamam ının alıkonulmas ına karar vermek yerine mektup içinde sak ıncal ı olduğu değerlendirilen baz ı cümlelerin okunmayacak şekilde karalanarak mektubun gönderilmesinin veya muhatab ına verilmesinin mümkün olup olmad ığı değerlendirilmelidir. Bu şekilde mektubun tamam ının al ıkonulmas ı şeklindeki müdahalenin orant ılı olup olmad ığı ortaya konulmal ıdır (Musa Kaya (3), 69, 70; Mehmet Çelebi Çalan (6) , B. No: 2016/14536, 10/12/2019, 31; Osman Evcan, B. No: 2016/10176, 12/6/2019, 35; Murat Karayel (6), B. No: 2013/5034, 9/3/2016, 45; Zeyni Arat, B. No: 2013/3951, 18/2/2016, 46; Turan Günana (4), 73; Ahmet Temiz (4) , B. No: 2013/6208, 18/11/2015, 65; Özkan Kart (2) , 72). iii.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 57. Somut olayda ba şvurucu, bir gazeteciye gönderdi ği söz konusu mektupta Ceza İnfaz Kurumu uygulamalar ından bahsetmi ştir (bkz. 9). 58. Buna kar şılık Disiplin Kurulu karar ında, başvuruya konu mektup dâhil toplam yirmi dokuz mektubun sak ıncal ı bulunarak bunlara el konuldu ğundan bahsedilmi ş; mektuplar ın tamam ının kişi veya kurulu şlar ı paniğe yöneltecek yalan yanl ış ifadeler içerdi ği belirtilmiş ancak her bir mektup için hangi ifadelerin neden sak ıncal ı görüldü ğü gerekçelendirilmemi ştir. 59. Bu kapsamda ba şvuruya konu mektubun içeri ğinde yer alan ifadelere yönelik olarak müdahalede; mektuba özgü kabul edilebilir, makul gerekliliklerin somut verilere dayan ılarak ortaya konulmad ığı sonucuna var ılm ıştır. 60. Sonuç olarak somut olayda kamu düzeninin korunmas ı, suçun önlenmesi ile ceza infaz kurumunda disiplinin ve güvenli ğin sağlanmas ına yönelik kabul edilebilir makul gereklilikler somut bilgilere dayal ı olarak ortaya konulmad ığından, diğer bir deyi şle başvurucunun göndermek istedi ği mektubun al ıkonulmas ı suretiyle haberle şme hürriyetine yap ılan müdahale ilgili ve yeterli gerekçelere dayand ırılmad ığından müdahalenin demokrati k bir toplumda gerekli olmad ığı kanaatine var ılm ıştır. 61. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun Anayasa'n ın 22. maddesinde güvence altına al ınan haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. C. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 62. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya d a edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. Başvuru Numaras ı: 2017/20669 Karar Tarihi : 10/3/2020 1463. Başvurucu, maddi ve manevi tazminat ödenmesine karar verilmesini talep etmi ş ancak miktar belirtmemi ştir. 64. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında, ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir. Anayasa Mahkemesi di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 65. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 66.İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı f ıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü nün 79. maddesinin (1) numaral ı f ıkras ının (a) bendi uyar ınca, ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örne ğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar kendisine ulaşan mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlali n sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58, 59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66, 67). 67.İncelenen ba şvuruda, ba şvurucunun göndermek istedi ği mektuplar ın sak ıncal ı bulunarak gönderilmemesine yönelik şikâyetinin İnfaz Hâkimli ğince reddedilmesi nedeniyle haberleşme hürriyetinin ihlal edildi ği sonucuna ula şılm ıştır. Dolay ısıyla ihlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. 68. Bu durumda haberle şme hürriyetinin ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden yarg ılama ise bireysel ba şvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş yeniden yarg ılama karar ı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere İnfaz Hâkimli ğine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir. Başvuru Numaras ı: 2017/20669 Karar Tarihi : 10/3/2020 1569. Öte yandan somut olayda yeniden yarg ılaman ın başvurucunun u ğrad ığı zararlar ın giderilmesi bak ımından yetersiz kalaca ğı aç ıktır. Dolay ısıyla eski hâle getirme kural ı çerçevesinde ihlalin bütün sonuçlar ıyla ortadan kald ırılabilmesi için haberle şme hürriyetinin ihlali nedeniyle yaln ızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında başvurucuya net 2.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. Haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, C. Anayasa n ın 22. maddesinde güvence alt ına al ınan haberle şme hürriyetini n İHLAL ED İLDİĞİNE, D. Karar ın bir örne ğinin haberle şme hürriyetine yönelik ihlalin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Tekirda ğ 1. İnfaz Hâkimli ğine (5/12/2016, E.2016/1891, K.2016/1862) GÖNDER İLMESİNE, E. Başvurucuya net 2.000 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, F. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 10/3/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Üye Üye Kadir ÖZKAYA Selahaddin MENTE Ş